Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Een concurrentiebeding in een distributiecontract is in de regel toegestaan als het tijdens de looptijd niet langer dan vijf jaar geldt en zowel leverancier als afnemer een marktaandeel van maximaal 30% heeft. Dat volgt uit de groepsvrijstelling voor verticale overeenkomsten, Verordening (EU) 2022/720. Een beding dat na afloop van het contract doorloopt, is alleen vrijgesteld als het maximaal één jaar geldt en aan strenge extra voorwaarden voldoet.
Een algemene wettelijke grens van twaalf maanden voor zakelijke concurrentiebedingen bestaat niet. Die gedachte komt uit het arbeidsrecht. Voor distributie gelden het mededingingsrecht en wat partijen zelf afspreken; voor franchise en handelsagentuur heeft Boek 7 BW eigen regels.
Inhoudsopgave
Wat is een concurrentiebeding in een distributiecontract?
Het is een afspraak dat de distributeur geen concurrerende producten mag maken, inkopen of verkopen. Ook een verplichting om meer dan 80% van de totale inkopen bij één leverancier te doen, geldt als concurrentiebeding (artikel 1, eerste lid, onder f, van de verordening).
Zo’n beding beschermt de investering van de leverancier in merk, opleiding en verkoopondersteuning. Tegelijk beperkt het de concurrentie, en daarom toetst het mededingingsrecht het. Lees meer over de basis in ons artikel over de distributieovereenkomst.
Wanneer valt het beding onder de groepsvrijstelling?
De groepsvrijstelling geldt alleen als zowel de leverancier als de afnemer op de relevante markt een marktaandeel van niet meer dan 30% heeft (artikel 3). Ook mag de overeenkomst geen hardcore beperking bevatten, zoals het vaststellen van de doorverkoopprijs (artikel 4).
De verordening geldt van 1 juni 2022 tot en met 31 mei 2034. Het Nederlandse kartelverbod staat in artikel 6 van de Mededingingswet. Artikel 12 Mededingingswet laat de Europese vrijstelling ook voor dat verbod gelden. Artikel 13 doet hetzelfde voor contracten die de handel tussen lidstaten niet merkbaar raken, dus voor zuiver Nederlandse distributie.
Hoe lang mag het beding tijdens de looptijd gelden?
Een concurrentiebeding voor onbepaalde tijd of voor langer dan vijf jaar is niet vrijgesteld (artikel 5, eerste lid, onder a). Nieuw sinds 2022 is dat een beding dat stilzwijgend wordt verlengd na vijf jaar wel is vrijgesteld. De afnemer moet het beding dan daadwerkelijk kunnen heronderhandelen, of met een redelijke opzegtermijn en tegen redelijke kosten kunnen beëindigen.
Een uitzondering geldt als de distributeur verkoopt vanuit een pand dat de leverancier bezit of huurt van een derde. Dan mag het beding zo lang duren als de distributeur dat pand gebruikt.
Mag het beding doorlopen na het einde van het contract?
Alleen onder vier voorwaarden tegelijk (artikel 5, derde lid). Is aan één ervan niet voldaan, dan valt het beding buiten de vrijstelling.
- Het beding gaat alleen over producten die concurreren met de contractproducten.
- Het is beperkt tot het pand of terrein van waaruit de distributeur tijdens het contract werkte.
- Het is onmisbaar om knowhow te beschermen die de leverancier aan de distributeur heeft overgedragen.
- Het geldt maximaal één jaar na het einde van de overeenkomst.
Een geheimhoudingsplicht over knowhow die niet openbaar is geworden, mag wel onbeperkt doorlopen.
Wat gebeurt er als het beding niet aan de regels voldoet?
Dan valt alleen het beding zelf buiten de groepsvrijstelling; de rest van de distributieovereenkomst blijft vrijgesteld. Het beding moet dan individueel worden getoetst aan artikel 101, derde lid, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) of artikel 6, derde lid, Mededingingswet.
Voldoet het daar ook niet aan, dan is het beding nietig (artikel 101, tweede lid, VWEU en artikel 6, tweede lid, Mededingingswet). De Autoriteit Consument & Markt (ACM) kan bovendien een boete opleggen; zie ons artikel over de mededingingsautoriteit. Een boetebeding in het contract kan de rechter matigen als de uitkomst onaanvaardbaar is (artikel 6:94 BW).
Wie moet bewijzen dat het beding de mededinging beperkt?
Wie zich op nietigheid beroept, moet dat aannemelijk maken met marktgegevens. Dat blijkt uit een kort geding bij de Rechtbank Midden-Nederland van 14 maart 2018. Een oud-franchisenemer stelde dat een concurrentiebeding van één jaar, beperkt tot het oude werkgebied, in strijd was met het kartelverbod. De voorzieningenrechter vond dat hij een merkbare beperking van de mededinging niet aannemelijk had gemaakt. Ook een beroep op onaanvaardbaarheid (artikel 6:248, tweede lid, BW) slaagde niet, omdat het beding in tijd en gebied beperkt was.
Welke regels gelden voor distributeur, franchisenemer en handelsagent?
Het label op het contract bepaalt welk regime geldt. De tabel vat de wettelijke grenzen samen, stand per 29 oktober 2026.
| Soort contract | Grens tijdens looptijd | Grens na afloop | Bron |
|---|---|---|---|
| Distributie (koop en doorverkoop) | Vijf jaar, of stilzwijgend verlengbaar met reële opzegmogelijkheid | Eén jaar, alleen onder vier voorwaarden | Art. 5 Verordening (EU) 2022/720 |
| Franchise | Mededingingsrecht als bij distributie | Ook mededingingsrecht; daarnaast eigen eisen in de franchisetitel | Art. 7:911-7:922 BW en Verordening (EU) 2022/720 |
| Handelsagent | Geen aparte wettelijke duur | Schriftelijk, maximaal twee jaar | Art. 7:443 BW |
| Werknemer (ter vergelijking) | Niet van toepassing | Schriftelijk; bij tijdelijk contract motivering nodig | Art. 7:653 BW |
Handelsagent
Een handelsagent handelt voor rekening van de principaal. Dan geldt naast het mededingingsrecht artikel 7:443 BW. Het beding moet schriftelijk zijn en mag na het einde van de agentuur niet langer dan twee jaar gelden.
Ook buiten de agentuur kijkt de rechter naar deze regels. De Rechtbank Noord-Holland schorste op 11 februari 2021 in kort geding een concurrentiebeding in een agentenovereenkomst tussen een makelaar en een franchiseorganisatie. Het contract sloot de regels voor handelsagenten uit. De rechter toetste daarom aan de redelijkheid en billijkheid en sloot voor de duur aan bij de franchiseregels. Het beding werd voor één jaar geschorst.
Franchise
Bij franchise geldt de groepsvrijstelling ook, met dezelfde termijnen. Omdat de franchisegever vaak veel knowhow overdraagt, is een postcontractueel beding daar sneller onmisbaar. Sinds 1 januari 2021 staat in titel 16 van Boek 7 BW (artikel 7:911 tot en met 7:922) een eigen regeling voor franchise, met ook eisen aan het concurrentiebeding na afloop. Lees meer in ons artikel over de franchiseovereenkomst.
Wat regelt u als leverancier in het contract?
- Bepaal uw marktaandeel en dat van de afnemer, want boven 30% vervalt de vrijstelling.
- Beperk het beding tijdens de looptijd tot vijf jaar, of regel bij stilzwijgende verlenging een reële opzegmogelijkheid voor de afnemer.
- Leg vast welke knowhow u overdraagt, als u een beding na afloop wilt gebruiken.
- Beperk een postcontractueel beding tot één jaar en tot het verkooppunt van de distributeur.
Wat controleert u als distributeur voordat u tekent?
- Controleer de looptijd en of het beding stilzwijgend wordt verlengd zonder dat u redelijk kunt opzeggen.
- Kijk of een inkoopverplichting boven 80% van uw totale inkopen uitkomt; dat geldt ook als concurrentiebeding.
- Toets een beding na afloop aan de vier voorwaarden van artikel 5, derde lid.
- Controleer de hoogte van een contractuele boete en de opzegtermijnen in het contract.
Hoe helpen wij bij een concurrentiebeding in een distributiecontract?
Onze ondernemingsrechtadvocaten stellen distributiecontracten op en toetsen bestaande afspraken.
- Wij toetsen het beding aan artikel 3, 4 en 5 van Verordening (EU) 2022/720, inclusief de marktaandeeldrempel van 30%.
- Wij formuleren een stilzwijgende verlenging zo dat zij binnen de vrijstelling blijft.
- Wij beoordelen bij een handelsagent of het beding voldoet aan artikel 7:443 BW.
- Wij voeren de procedure over nietigheid, handhaving of matiging van een boete op grond van artikel 6:94 BW.
Veelgestelde vragen
Geldt dit ook voor kleine ondernemingen?
Ja, de verordening maakt geen onderscheid naar omvang. Bij zeer kleine marktaandelen kan het kartelverbod wel minder snel van toepassing zijn, omdat de beperking dan niet merkbaar is. Dat vraagt een beoordeling per geval.
Mag ik een concurrentiebeding van tien jaar afspreken?
Dat valt niet onder de groepsvrijstelling, tenzij de distributeur vanuit uw eigen pand verkoopt. Het beding moet dan individueel worden getoetst aan artikel 101, derde lid, VWEU en loopt een groot risico op nietigheid.
