ACM als mededingingsautoriteit: taken, meldingen en boetes

Gepubliceerd op 5 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 6 oktober 2026

De mededingingsautoriteit in Nederland is de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Zij pakt kartels en misbruik van machtspositie aan, toetst grote fusies en houdt toezicht op onder meer energie, telecom en post, maar zij lost geen individuele geschillen tussen u en een bedrijf op.

Voor een conflict over één factuur, levering of opzegging moet u dus zelf naar de aanbieder, een geschillencommissie of de rechter. De ACM is er voor problemen die een hele markt raken. Hieronder leest u wat de ACM doet, wanneer een melding zinvol is en wat er gebeurt als de ACM een onderzoek start.

Wat doet de ACM als mededingingsautoriteit?

De ACM bewaakt eerlijke concurrentie en beschermt de belangen van consumenten. Zij doet dat met onderzoek, toezicht en sancties.

De ACM is een zelfstandig bestuursorgaan. Zij werkt onafhankelijk van de minister bij het beoordelen van concrete zaken. Haar taken vallen grofweg in drie groepen uiteen. De eerste groep is het mededingingstoezicht: het handhaven van het kartelverbod en het verbod op misbruik van een economische machtspositie, en het toetsen van fusies en overnames. De tweede groep is sectortoezicht in markten waar concurrentie niet vanzelf ontstaat, zoals energienetten, telecom en post. De derde groep is consumentenbescherming, bijvoorbeeld bij misleidende reclame of agressieve verkoop.

De ACM onderzoekt signalen uit de markt, doet eigen marktonderzoek en kan boetes of lasten onder dwangsom opleggen. Daarnaast geeft zij voorlichting. Voor consumenten doet zij dat via ConsuWijzer, het informatieloket van de ACM.

Wanneer is de Autoriteit Consument en Markt ontstaan?

De Autoriteit Consument en Markt ging op 1 april 2013 van start. Zij ontstond uit de samenvoeging van drie toezichthouders.

Dat waren de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), de Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit (OPTA) en de Consumentenautoriteit. Sindsdien houdt één onafhankelijke toezichthouder toezicht op concurrentie, op specifieke sectoren en op de bescherming van consumenten. De taken en bevoegdheden van de ACM staan in de Instellingswet Autoriteit Consument en Markt.

Op welke wetten baseert de ACM zich?

De belangrijkste basis is de Mededingingswet. Daarnaast past de ACM de Europese mededingingsregels toe als handel tussen lidstaten wordt geraakt.

Volgens artikel 6 van de Mededingingswet zijn afspraken tussen ondernemingen die de concurrentie beperken verboden. Dat heet het kartelverbod. Artikel 24 van dezelfde wet verbiedt misbruik van een economische machtspositie. Hoofdstuk 5 van de wet regelt het toezicht op concentraties, zoals fusies en overnames. De bevoegdheden om te onderzoeken en te sanctioneren staan voor een deel in de Instellingswet Autoriteit Consument en Markt en in de Algemene wet bestuursrecht.

Heeft een afspraak of gedraging gevolgen voor de handel tussen EU-lidstaten, dan past de ACM ook artikel 101 en 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie toe. Die artikelen bevatten vrijwel dezelfde verboden. De regels gelden voor ondernemingen en voor ondernemersverenigingen, zoals brancheorganisaties.

Wat valt onder een kartel?

Een kartel is een afspraak of afgestemd gedrag tussen concurrenten die de concurrentie beperkt. Er hoeft geen schriftelijk contract te zijn: ook een mondelinge of stilzwijgende afstemming valt eronder.

Voorbeelden zijn prijsafspraken, afspraken over kortingen of toeslagen, het verdelen van klanten of regio’s en het beperken van de productie. Ook het uitwisselen van concurrentiegevoelige informatie kan verboden zijn. Denk aan het delen van toekomstige prijzen, capaciteit of offertes met een concurrent. Bij aanbestedingen gaat het vaak om het vooraf verdelen van opdrachten: wie mag deze keer winnen en wie schrijft een hogere prijs in.

Niet elke samenwerking is verboden. Afspraken met een verwaarloosbaar effect op de markt vallen onder de zogenoemde bagatelregeling in artikel 7 van de Mededingingswet. Daarnaast kunnen afspraken zijn toegestaan als ze voordelen voor afnemers opleveren die opwegen tegen de nadelen (artikel 6 lid 3). Of dat zo is, moet de onderneming zelf beoordelen en kunnen onderbouwen.

Wanneer is er misbruik van een machtspositie?

Een machtspositie hebben is niet verboden; het misbruiken ervan wel. Misbruik is gedrag van een dominante onderneming dat concurrenten uitsluit of afnemers uitbuit.

Een onderneming heeft een economische machtspositie als zij zich grotendeels onafhankelijk kan gedragen van concurrenten, leveranciers en afnemers. Bij uitbuiting gaat het bijvoorbeeld om buitensporig hoge prijzen of onredelijke voorwaarden. Bij uitsluiting gaat het om gedrag dat concurrenten van de markt drukt. Denk aan exclusiviteitsverplichtingen, getrouwheidskortingen, koppelverkoop of het zonder goede reden weigeren te leveren aan een partij die van de dominante onderneming afhankelijk is.

Ook in distributierelaties speelt dit. Wie met een sterke marktpositie werkt met exclusiviteit in distributiecontracten, doet er goed aan die afspraken vooraf te laten toetsen.

Wanneer moet u een fusie of overname melden bij de ACM?

Een concentratie moet vooraf bij de ACM worden gemeld als de omzetten van de betrokken ondernemingen boven de wettelijke drempels uitkomen. Zolang de ACM niet heeft beslist, mag de transactie niet worden uitgevoerd.

Een concentratie is een fusie, de overname van zeggenschap over (een deel van) een onderneming of de oprichting van een joint venture die duurzaam alle functies van een zelfstandige onderneming vervult. Volgens artikel 29 van de Mededingingswet geldt een meldplicht als de gezamenlijke wereldwijde omzet van de betrokken ondernemingen hoger is dan 150 miljoen euro, en ten minste twee van hen elk meer dan 30 miljoen euro in Nederland omzetten. Voor zorgaanbieders gelden lagere drempels.

Na de melding heeft de ACM vier weken om te beslissen of een vergunning nodig is. Die termijn staat stil als de ACM aanvullende vragen stelt. Vindt de ACM nader onderzoek nodig, dan moeten partijen een vergunning aanvragen; de ACM beslist daarop in beginsel binnen dertien weken. De uitkomst kan zijn: goedkeuring, goedkeuring onder voorwaarden, of een weigering.

Voert u een meldplichtige transactie uit voordat de ACM heeft beslist, dan spreken juristen van gun jumping. Artikel 34 van de Mededingingswet verbiedt dat en de ACM kan er een boete voor opleggen. Ook het delen van concurrentiegevoelige informatie tijdens het boekenonderzoek kan een probleem zijn. Daarom werken partijen vaak met clean teams. Bij grensoverschrijdende transacties boven de Europese drempels beoordeelt niet de ACM, maar de Europese Commissie de concentratie. Gaat het om een voorgenomen overname, dan speelt de meldplicht vaak al bij het opstellen van de intentieverklaring.

Welke sectoren vallen onder extra toezicht?

Naast het algemene mededingingstoezicht houdt de ACM sectorspecifiek toezicht op energie, telecom, post en vervoer. In de zorg deelt zij het toezicht met de Nederlandse Zorgautoriteit.

In de energiesector stelt de ACM onder meer de tarieven en voorwaarden van netbeheerders vast en controleert zij of leveranciers zich aan de regels houden. In telecom en post gaat het om toegang tot netwerken, de universele postdienst en de rechten van gebruikers. De ACM kan in deze sectoren bindende besluiten nemen die verder gaan dan het algemene verbod op kartels en misbruik.

Ook de consumentenbescherming hoort bij haar taak. De ACM treedt op tegen misleidende informatie, agressieve verkoopmethoden en oneerlijke algemene voorwaarden, als dat een structureel karakter heeft en veel consumenten raakt.

Wanneer gaat u naar de ACM, en wanneer niet?

U gaat naar de ACM met signalen over marktbreed gedrag, zoals prijsafspraken of misleiding van veel consumenten. Voor uw eigen geschil met één bedrijf is de ACM niet de juiste plek.

De ACM kiest zelf welke zaken zij onderzoekt. Zij let daarbij op de schade voor consumenten en de markt, het belang van de zaak en de vraag of zij er effectief iets aan kan doen. Een melding leidt dus niet automatisch tot een onderzoek. De ACM kan ook geen schadevergoeding aan u toekennen of een bedrijf opdragen uw geld terug te betalen.

Heeft u een geschil over een factuur, een levering of een opzegging, dan spreekt u eerst de aanbieder aan. Komt u er niet uit, dan kunt u terecht bij een erkende geschillencommissie of een vorm van bindend advies, of bij de civiele rechter. Heeft u als onderneming schade geleden door een kartel, dan kunt u die schade via de civiele rechter verhalen. Een besluit van de ACM kan daarbij als bewijs dienen.

Hoe meldt u een klacht of tip bij de ACM?

U meldt een signaal via het tipformulier op de website van de ACM; consumenten kunnen ook terecht bij ConsuWijzer. U kunt met uw naam melden, maar ook zonder.

Een melding werkt het best als die kort, feitelijk en controleerbaar is. Beschrijf welke ondernemingen betrokken zijn, welke producten of diensten het betreft, wat er precies gebeurt en sinds wanneer. Voeg stukken toe die uw verhaal ondersteunen, zoals e-mails, notulen van overleggen, offertes, prijslijsten of contracten. Een korte tijdlijn helpt de ACM om de zaak snel te beoordelen.

Meldt u met uw naam en contactgegevens, dan kan de ACM u om aanvullende informatie vragen. De ACM gaat vertrouwelijk om met uw identiteit. Meldt u anoniem, dan kan de ACM geen vragen stellen en krijgt u geen terugkoppeling. Deel alleen de gegevens die nodig zijn en houd rekening met de regels van de AVG als uw stukken persoonsgegevens van anderen bevatten.

Bent u zelf betrokken bij de afspraken die u wilt melden? Vraag dan eerst juridisch advies. In dat geval kan een clementieverzoek de betere route zijn.

Hoe neemt u contact op met de ACM?

Contact verloopt bij voorkeur digitaal, via de formulieren op acm.nl of via ConsuWijzer. Controleer de actuele telefoonnummers, openingstijden en adressen altijd op de website van de ACM zelf.

Kies het kanaal dat bij uw doel past. Voor een tip over een kartel of misbruik gebruikt u het tipformulier. Voor een vraag als consument over uw rechten gaat u naar ConsuWijzer. Voor de melding van een concentratie gebruikt u het meldingsformulier, meestal via een advocaat. Stuurt u post, vermeld dan altijd het dossiernummer als u dat al heeft. Een bezoek aan het kantoor van de ACM in Den Haag is alleen op afspraak mogelijk.

Wat gebeurt er bij een onderzoek van de ACM?

De ACM kan informatie vorderen, mensen horen en onaangekondigd bedrijfsbezoeken afleggen. Ondernemingen zijn verplicht mee te werken, maar houden bepaalde rechten.

Een onderzoek begint met een signaal of met eigen analyse van de ACM. De toezichthouders van de ACM hebben de bevoegdheden uit de Algemene wet bestuursrecht: zij mogen bedrijfsruimten betreden, inzage vorderen in zakelijke gegevens en daarvan kopieën maken (artikel 5:15 tot en met 5:20 Awb). Een onaangekondigd bezoek heet in de praktijk een dawn raid. Voor het doorzoeken van een woning heeft de ACM een machtiging van de rechter-commissaris nodig.

Tijdens een bedrijfsbezoek controleert u de legitimatie van de toezichthouders en de opdracht waarmee zij komen. U mag een advocaat laten komen; de ACM wacht daar in de regel een korte, redelijke tijd op. Correspondentie tussen de onderneming en haar externe advocaat valt onder het verschoningsrecht en hoeft u niet af te geven. Werk wel mee: wie het onderzoek belemmert, riskeert een aparte boete. Het is verstandig om vooraf een dawn-raidprotocol te hebben, zodat de receptie, IT en de directie weten wat zij moeten doen.

Welke sancties kan de ACM opleggen?

De ACM kan boetes en lasten onder dwangsom opleggen. Voor overtreding van het kartelverbod of misbruik van machtspositie kan de boete oplopen tot 900.000 euro of, als dat meer is, 10 procent van de jaaromzet.

Bij kartels die meerdere jaren hebben geduurd, kan de boete volgens de ACM oplopen tot 40 procent van de jaaromzet. Bij herhaling kan het boetemaximum worden verdubbeld. Ook natuurlijke personen die feitelijk leiding gaven aan de overtreding, zoals bestuurders, kunnen een boete krijgen. De hoogte hangt af van de ernst en de duur van de overtreding, de omvang van de markt en de mate van medewerking.

Met een last onder dwangsom dwingt de ACM een onderneming om een overtreding te beëindigen of informatie te leveren. Daarnaast kan de ACM toezeggingen van een onderneming bindend verklaren. Tegen een boetebesluit staat eerst bezwaar open en daarna beroep bij de rechtbank Rotterdam. Meer over die route leest u in ons artikel over de bestuursrechtelijke procedure en over bestuursrechtelijke handhaving.

Wat is clementie en wanneer is dat zinvol?

Clementie betekent dat een onderneming die een kartel meldt en volledig meewerkt, geen of een lagere boete krijgt. De eerste melder heeft het grootste voordeel.

De ACM beloont ondernemingen en personen die zelf melden dat zij aan een kartel hebben deelgenomen. De eerste melder kan volledige boete-immuniteit krijgen als de ACM nog niet genoeg informatie had. Latere melders kunnen een boetevermindering krijgen als zij bewijs met een duidelijke meerwaarde aanleveren. Voorwaarde is steeds dat de onderneming volledig en doorlopend meewerkt en de deelname aan het kartel beëindigt.

Een clementieverzoek heeft grote gevolgen, ook voor mogelijke schadeclaims van afnemers. Laat u daarom vooraf adviseren over de timing en de inhoud van het verzoek.

Werkt de ACM samen met andere toezichthouders?

Ja. Bij grensoverschrijdende zaken werkt de ACM samen met de Europese Commissie en met de mededingingsautoriteiten van andere lidstaten.

Binnen de EU vormen deze autoriteiten samen het European Competition Network. Zij wisselen informatie uit en stemmen af wie een zaak behandelt. Bij grote Europese fusies beslist de Europese Commissie. De ACM kan ook buitenlandse autoriteiten helpen door namens hen onderzoek te doen in Nederland. Elke autoriteit handhaaft wel binnen haar eigen bevoegdheden.

Hoe voorkomt u als bedrijf een overtreding van het mededingingsrecht?

Een goed compliance-programma verkleint de kans op overtredingen en boetes. Het werkt alleen als het concreet is voor de mensen die met concurrenten, leveranciers en klanten praten.

Begin met een risicoanalyse: waar heeft uw onderneming contact met concurrenten, bijvoorbeeld in brancheoverleg, bij inkoopcombinaties of bij gezamenlijke aanbiedingen? Stel duidelijke regels op over wat wel en niet mag. Deel nooit toekomstige prijzen, volumes of strategie met concurrenten en werk bij brancheoverleg met een vooraf vastgestelde agenda en notulen. Train sales en inkoop op signalen die op een kartel wijzen.

Leg ook vast hoe u omgaat met een bedrijfsbezoek van de ACM en hoe medewerkers intern iets kunnen melden. Laat bij fusies en overnames vroeg toetsen of een melding nodig is. Heeft uw onderneming een sterke marktpositie, toets dan ook uw kortingen, exclusiviteitsafspraken en leveringsvoorwaarden.

Wanneer schakelt u een advocaat in?

Schakel een advocaat in zodra de ACM contact met u opneemt of als u een transactie of samenwerking overweegt die de concurrentie kan raken. Hoe eerder, hoe meer keuzes u heeft.

Dat geldt bij een bedrijfsbezoek of informatieverzoek, bij een vermoeden dat er binnen uw onderneming kartelafspraken zijn gemaakt, bij een voorgenomen fusie of overname en bij een boetevoornemen van de ACM. Ook als u een melding wilt doen, helpt het om uw stukken vooraf te laten beoordelen.

Wat kunnen wij voor u doen bij een zaak van de ACM?

Wij staan ondernemingen bij in elke fase van het contact met de ACM.

• Wij beoordelen of een voorgenomen fusie of overname de omzetdrempels van artikel 29 Mededingingswet haalt en verzorgen zo nodig de melding.
• Wij toetsen samenwerkingsafspraken, kortingen en exclusiviteitsclausules aan het kartelverbod (artikel 6) en het verbod op misbruik van machtspositie (artikel 24).
• Wij begeleiden u tijdens een bedrijfsbezoek of informatieverzoek van de ACM en bewaken wat onder het verschoningsrecht valt.
• Wij stellen een bezwaarschrift op tegen een boetebesluit van de ACM, binnen de bezwaartermijn van zes weken (artikel 6:7 Awb).
• Wij beoordelen met u of een clementieverzoek zinvol is en wanneer u het indient.
• Wij zetten een compliance-programma en dawn-raidprotocol op dat past bij uw onderneming.

Samengevat

• De ACM is de Nederlandse mededingingsautoriteit en handhaaft het kartelverbod (artikel 6 Mededingingswet) en het verbod op misbruik van machtspositie (artikel 24).
• Een fusie of overname boven de omzetdrempels moet vooraf worden gemeld en mag pas na goedkeuring worden uitgevoerd.
• De ACM behandelt geen individuele geschillen; daarvoor gaat u naar de aanbieder, een geschillencommissie of de rechter.
• Boetes kunnen oplopen tot 10 procent van de jaaromzet, en bij meerjarige kartels hoger.
• Wie zelf een kartel meldt en meewerkt, kan via clementie boete-immuniteit of boetevermindering krijgen.