DORA en ICT-dienstverleners: wie is waarvoor verantwoordelijk?

Gang in een datacentrum met kabelgoten aan het plafond

Gepubliceerd op 12 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Onder DORA (Verordening (EU) 2022/2554) blijft de financiële instelling altijd volledig verantwoordelijk voor haar ICT-risico’s, ook als zij ICT-diensten uitbesteedt (artikel 28 lid 1). Een ICT-dienstverlener valt alleen rechtstreeks onder Europees toezicht als hij als kritieke derde aanbieder is aangewezen; andere leveranciers krijgen de verplichtingen via het contract met hun financiële klant.

DORA geldt sinds 17 januari 2025 voor banken, verzekeraars, beleggingsondernemingen, betaalinstellingen en vele andere financiële entiteiten. Volgens De Nederlandsche Bank moesten instellingen vanaf die datum een register van al hun ICT-diensten van derden hebben, inclusief onderaanneming. De tekst van de verordening staat op EUR-Lex.

Twee groepen professionals in een modern kantoor bespreken verantwoordelijkheden, met zakelijke en IT-specialisten aan weerszijden van een tafel.

Voor wie geldt DORA?

DORA geldt voor de financiële entiteiten uit artikel 2, zoals kredietinstellingen, betaalinstellingen, verzekeraars, pensioenfondsen, beleggingsondernemingen en aanbieders van cryptodiensten. De verordening werkt rechtstreeks in alle EU-lidstaten. In Nederland houden DNB en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) toezicht.

De eisen gelden naar evenredigheid (artikel 4): een kleine betaalinstelling hoeft minder te doen dan een grote bank. Voor sommige kleine en niet-verweven entiteiten geldt een vereenvoudigd kader voor ICT-risicobeheer (artikel 16). Voor financiële entiteiten gaat DORA voor op de algemene cyberbeveiligingsregels van de NIS2-richtlijn. Meer achtergrond leest u in ons artikel over wat DORA betekent voor uw organisatie.

Verantwoordelijkheden van instelling en leverancier naast elkaar

Het leidinggevend orgaan van de financiële entiteit draagt de eindverantwoordelijkheid voor het beheer van ICT-risico’s (artikel 5 lid 2). Het bestuur keurt het kader voor ICT-risicobeheer goed, bepaalt het beleid voor ICT-diensten van derden en moet zelf genoeg kennis hebben om die risico’s te begrijpen. De ICT-dienstverlener is verantwoordelijk voor het nakomen van zijn contract, niet voor de naleving van DORA door zijn klant.

OnderwerpFinanciële entiteitICT-dienstverlener (niet kritiek)
Eindverantwoordelijkheid ICT-risicoJa, bij het bestuur (art. 5 lid 2)Nee
Beoordeling vooraf en exitstrategieJa (art. 28 lid 4 en 8)Levert informatie aan
InformatieregisterHoudt het bij en levert het aan (art. 28 lid 3)Levert de gegevens over dienst en onderaannemers
Melding ernstig ICT-incidentMeldt aan DNB of AFM (art. 19)Meldt tijdig aan de klant, volgens contract
ContractbepalingenMoet ze afdwingen (art. 30)Moet ze accepteren en naleven
Direct Europees toezichtNee, nationaal toezichtAlleen na aanwijzing als kritieke derde aanbieder (art. 31)
Bron: Verordening (EU) 2022/2554, stand 29 oktober 2026.

Welke afspraken moeten in het contract met een ICT-dienstverlener staan?

Artikel 30 DORA schrijft voor welke bepalingen elk contract voor ICT-diensten moet bevatten. Voor diensten die kritieke of belangrijke functies ondersteunen, gelden aanvullende eisen (artikel 30 lid 3). Dat geldt ook voor contracten die al vóór 17 januari 2025 waren gesloten; die moeten worden aangepast.

  • een duidelijke omschrijving van de diensten en of onderaanneming is toegestaan, en onder welke voorwaarden;
  • de locaties waar de diensten worden verleend en de gegevens worden verwerkt;
  • afspraken over beschikbaarheid, integriteit, beveiliging en vertrouwelijkheid van gegevens;
  • bijstand bij ICT-incidenten en medewerking aan de toezichthouder;
  • beëindigingsrechten en minimale opzegtermijnen;
  • bij kritieke of belangrijke functies: precieze serviceniveaus, rapportageverplichtingen, bedrijfscontinuïteitsplannen, deelname aan dreigingsgestuurde penetratietests, onbeperkte audit- en toegangsrechten en een exitregeling met een passende overgangsperiode.

Lees ook onze artikelen over contracten met IT-leveranciers en de IT-dienstverleningsovereenkomst.

Een groep zakelijke professionals overlegt in een moderne kantoorruimte met laptops en digitale schermen die gegevens en beveiliging tonen.

Wat is het informatieregister?

Elke financiële entiteit houdt een register bij van al haar contracten met ICT-dienstverleners (artikel 28 lid 3). Zij stelt het register op verzoek ter beschikking van de toezichthouder en meldt jaarlijks nieuwe contracten en de categorieën van diensten. DNB vroeg het register voor het eerst op in de eerste helft van 2025, om het Europese aanwijzingsproces voor kritieke aanbieders te starten.

Het register volgt een vast Europees sjabloon. Daarin staat onder meer welke leverancier welke dienst levert, welke functie die dienst ondersteunt en welke onderaannemers in de keten zitten. ICT-leveranciers moeten hun klanten daarom de gegevens geven die nodig zijn om het register in te vullen. Leg in het contract vast welke gegevens dat zijn en binnen welke termijn de leverancier wijzigingen doorgeeft.

Binnen welke termijnen moet een ernstig incident worden gemeld?

Een ernstig ICT-gerelateerd incident meldt de financiële entiteit bij de toezichthouder (artikel 19). De termijnen staan in de technische uitvoeringsregels bij DORA.

MeldingUiterste termijn
Eerste meldingBinnen 4 uur na classificatie als ernstig, en uiterlijk 24 uur na ontdekking
Tussentijds rapportBinnen 72 uur na de eerste melding
EindrapportUiterlijk een maand na het tussentijdse rapport
Termijnen volgens de technische uitvoeringsregels bij artikel 20 DORA, stand 29 oktober 2026.

De meldplicht ligt bij de financiële entiteit, niet bij de leverancier. Daarom moet het contract regelen dat de leverancier een incident direct doorgeeft en de informatie levert die nodig is voor de melding. Een leverancier die pas na een dag meldt, maakt het voor zijn klant onmogelijk de 24-uurstermijn te halen. Meer over meldplichten leest u in ons artikel over cyberincidenten en meldplichten.

Wanneer is een ICT-dienstverlener een kritieke derde aanbieder?

De Europese toezichthouders EBA, EIOPA en ESMA wijzen ICT-dienstverleners als kritiek aan op basis van onder meer het belang voor de financiële sector, het aantal klanten en de vervangbaarheid (artikel 31). Een aangewezen aanbieder valt rechtstreeks onder toezicht van een Europese hoofdtoezichthouder. De eerste lijst van kritieke derde aanbieders is in november 2025 gepubliceerd; het gaat vooral om grote cloud-, data- en IT-dienstverleners.

De hoofdtoezichthouder kan informatie opvragen, inspecties houden en aanbevelingen doen. Volgt de aanbieder die niet op, dan kan een dwangsom worden opgelegd van ten hoogste 1 procent van de gemiddelde dagelijkse wereldwijde omzet per dag, voor maximaal zes maanden (artikel 35 lid 8). DORA kent geen algemene boete van 2 procent van de omzet; dat percentage komt uit de NIS2-richtlijn. Volgt een kritieke aanbieder aanbevelingen niet op, dan kunnen de nationale toezichthouders financiële entiteiten bovendien opdragen het gebruik van zijn diensten op te schorten of te beëindigen (artikel 42).

Welke sancties gelden voor financiële entiteiten?

Voor financiële entiteiten stellen de lidstaten de sancties vast (artikel 50). In Nederland lopen die via het handhavingsinstrumentarium van de Wet op het financieel toezicht: DNB en de AFM kunnen een aanwijzing, last onder dwangsom of bestuurlijke boete opleggen. DNB schreef in december 2024 dat DORA niet heeft geleid tot een aanpassing van haar handhavingsbeleid; handhaving blijft risicogebaseerd, met informele middelen zoals een gesprek of brief en formele middelen zoals een boete.

Een tekortkoming bij een leverancier komt daarmee op het bord van de financiële entiteit. Zij moet kunnen aantonen dat zij de leverancier vooraf heeft beoordeeld en tijdens de looptijd heeft gecontroleerd (artikel 28 lid 4). Gepubliceerde Nederlandse rechtspraak over DORA-contracten is er op dit moment nog niet; de uitleg steunt op de verordening en de technische standaarden.

Twee groepen professionals, financieel en ICT, die samenwerken aan een tafel in een modern kantoor.

Controlepunten voor de financiële instelling

  • Bepaal per ICT-contract of het een kritieke of belangrijke functie ondersteunt en pas dan de eisen van artikel 30 lid 3 toe.
  • Houd het informatieregister actueel, inclusief onderaannemers.
  • Leg in elk contract vast binnen hoeveel uur de leverancier een incident meldt, zodat u de 4- en 24-uurstermijn haalt.
  • Zorg voor een getest exitplan met een overgangsperiode voor kritieke diensten (artikel 28 lid 8).
  • Laat het bestuur het beleid voor ICT-diensten van derden aantoonbaar goedkeuren.

Controlepunten voor de ICT-dienstverlener

  • Controleer of uw standaardcontract of DORA-addendum de bepalingen van artikel 30 bevat.
  • Bepaal welke audit- en toegangsrechten u verleent en hoe u die praktisch organiseert, bijvoorbeeld via gepoolde audits.
  • Leg vast welke onderaannemers u inzet en hoe u wijzigingen vooraf meldt.
  • Richt een meldproces in dat snel genoeg is voor de termijnen van uw klant.

Wat wij doen bij DORA-contracten

Onze advocaten ondernemingsrecht adviseren financiële instellingen en ICT-dienstverleners over de contractuele kant van DORA.

  • Wij toetsen ICT-contracten aan artikel 30 DORA en stellen een DORA-addendum op.
  • Wij beoordelen of een dienst een kritieke of belangrijke functie ondersteunt.
  • Wij onderhandelen over audit-, exit- en aansprakelijkheidsbepalingen.
  • Wij adviseren over de afspraken over incidentmelding in de keten.

Een vraag over uw onderneming?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een advocaat ondernemingsrecht uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.

Een vraag over uw onderneming?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een advocaat ondernemingsrecht uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.