Gepubliceerd op 29 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
De Europese Mobility Directive (Richtlijn (EU) 2019/2121) regelt hoe een kapitaalvennootschap, zoals een bv of nv, zich binnen de Europese Unie over de grens kan omzetten, fuseren of splitsen. Nederland heeft de richtlijn in 2023 in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek ingevoerd; nieuw zijn vooral een werknemersverslag dat zes weken voor de algemene vergadering beschikbaar moet zijn, en een toets op misbruik of fraude door de notaris.
De richtlijn gaat over vennootschapsrecht, niet over vervoer. Zij staat los van het Europese mobiliteitspakket voor het wegvervoer en van de ITS-richtlijn over intelligente vervoerssystemen.
Inhoudsopgave
Welke drie operaties regelt de Mobility Directive?
De richtlijn geeft één Europees kader voor drie grensoverschrijdende operaties van kapitaalvennootschappen. De tabel zet ze naast elkaar.
| Operatie | Wat gebeurt er? | Wat was er al vóór de richtlijn? |
|---|---|---|
| Omzetting | De vennootschap verplaatst haar statutaire zetel naar een andere lidstaat en wordt een rechtsvorm van dat land, zonder haar rechtspersoonlijkheid te verliezen | Geen wettelijke regeling in Nederland; alleen via omwegen |
| Fusie | Een vennootschap gaat op in een vennootschap uit een andere lidstaat | Al geregeld sinds de tiende richtlijn (2005); nu aangevuld |
| Splitsing | Het vermogen gaat over naar een of meer nieuw opgerichte vennootschappen in een andere lidstaat | Nieuw; alleen splitsing in nieuw opgerichte vennootschappen |
Een voorbeeld ter illustratie: een Nederlandse bv wil een Duitse GmbH worden. Vóór de richtlijn kon dat alleen via omwegen, zoals een fusie met een nieuw opgerichte Duitse vennootschap. Nu kan de bv zich rechtstreeks omzetten. De richtlijn geldt niet voor een stichting of vereniging.
Welke stappen zet de onderneming?
Het bestuur stelt een voorstel op, maakt verslagen voor aandeelhouders en werknemers en legt het besluit voor aan de algemene vergadering. Daarna toetst de notaris of alles volgens de regels is verlopen.
- Het bestuur stelt een voorstel tot omzetting, fusie of splitsing op en maakt dat openbaar via het handelsregister.
- Het bestuur maakt een verslag waarin het de gevolgen voor aandeelhouders en werknemers toelicht.
- Een onafhankelijke deskundige onderzoekt het voorstel voor de aandeelhouders, tenzij alle aandeelhouders daarvan afzien.
- De algemene vergadering neemt het besluit.
- De Nederlandse notaris geeft een verklaring af, het zogeheten precertificaat, dat de operatie aan de Nederlandse kant correct is verlopen.
- De bevoegde instantie in het andere land rondt de operatie af en schrijft de vennootschap in.
Voor de praktische juridische risico’s van fusies en overnames leest u meer in onze juridische checklist voor fusies en overnames.
Hoe worden werknemers en de ondernemingsraad betrokken?
Het verslag over de gevolgen voor werknemers moet uiterlijk zes weken voor de algemene vergadering beschikbaar zijn voor de werknemers of de ondernemingsraad (OR). Geeft de OR tijdig een advies over dat verslag, dan wordt dat advies bij het verslag gevoegd.
Daarnaast blijft de Wet op de ondernemingsraden gewoon gelden. Een grensoverschrijdende omzetting of fusie kan een besluit zijn over een overdracht van zeggenschap of een belangrijke wijziging in de organisatie. De OR heeft dan adviesrecht op grond van artikel 25 WOR. Het advies moet worden gevraagd op een moment dat het nog wezenlijke invloed kan hebben. Neemt de ondernemer een besluit in strijd met het advies, dan kan de OR binnen een maand beroep instellen bij de Ondernemingskamer (artikel 26 WOR).
Heeft de vennootschap een regeling voor werknemersmedezeggenschap in het bestuur of de raad van commissarissen, dan gelden aparte regels die moeten voorkomen dat die medezeggenschap door de verhuizing verdwijnt. Dan kan onderhandeling met een bijzondere onderhandelingsgroep van werknemers nodig zijn.
Welke bescherming hebben aandeelhouders en schuldeisers?
Aandeelhouders die tegen het besluit stemmen, kunnen onder voorwaarden uittreden tegen een passende schadeloosstelling in geld. Schuldeisers kunnen na de openbaarmaking van het voorstel zekerheid vragen als hun vordering door de operatie in gevaar komt.
De termijnen voor uittreden en voor het vragen van zekerheid zijn kort en gaan lopen bij de openbaarmaking van het voorstel of bij het besluit. Controleer ze daarom direct in Boek 2 BW. Het bestuur moet schuldeisers en aandeelhouders in het voorstel over deze rechten informeren.
Wat houdt de toets op misbruik of fraude in?
De notaris geeft het precertificaat niet af als de operatie bedoeld is voor misbruik of fraude, zoals het ontduiken van rechten van werknemers, schuldeisers of minderheidsaandeelhouders. De richtlijn noemt ook het ontduiken van Unierecht of nationaal recht en criminele doeleinden.
De notaris kijkt daarbij naar alle relevante feiten. Een signaal kan zijn dat de vennootschap in het nieuwe land geen echte activiteiten krijgt, of dat de verhuizing vooral lijkt bedoeld om medezeggenschap of schulden te ontlopen. Bij twijfel kan de notaris aanvullende informatie vragen. Een onderbouwd en vastgelegd zakelijk motief maakt die toets eenvoudiger.
Wat regelt u als bestuurder voordat het voorstel openbaar wordt?
De meeste problemen ontstaan door een te krappe planning. De termijn van zes weken voor het werknemersverslag en de termijnen voor schuldeisers bepalen hoe snel de operatie kan worden afgerond.
- Plan het werknemersverslag zo dat het uiterlijk zes weken voor de algemene vergadering beschikbaar is.
- Vraag advies aan de OR op grond van artikel 25 WOR voordat het besluit in feite vaststaat.
- Controleer of er een regeling voor werknemersmedezeggenschap in het bestuur of de raad van commissarissen geldt.
- Neem de rechten van schuldeisers en uittredende aandeelhouders volledig op in het voorstel.
- Begin op tijd met de afstemming met de bevoegde instantie in het andere land.
- Breng arbeidsvoorwaarden en pensioenregelingen in kaart, en bespreek de fiscale gevolgen tijdig met een fiscalist.
- Leg het zakelijke motief voor de operatie schriftelijk vast voor de notaris.
Wat controleert u als ondernemingsraad?
- Controleer of u het werknemersverslag uiterlijk zes weken voor de algemene vergadering heeft ontvangen.
- Geef uw advies over het verslag op tijd, zodat het bij het verslag wordt gevoegd.
- Vraag naar de gevolgen voor arbeidsvoorwaarden, pensioen en de vestigingsplaats.
- Gebruik uw adviesrecht op grond van artikel 25 WOR en let op de beroepstermijn van een maand bij de Ondernemingskamer (artikel 26 WOR).
Waarmee wij helpen bij een grensoverschrijdende operatie
Onze advocaten ondernemingsrecht begeleiden ondernemingen en ondernemingsraden bij grensoverschrijdende operaties.
- Wij beoordelen of een omzetting, fusie of splitsing de geschikte route is voor uw doel.
- Wij stellen samen met de notaris het voorstel en het bestuursverslag op.
- Wij plannen de termijnen, waaronder de zes weken voor het werknemersverslag.
- Wij begeleiden de adviesaanvraag aan de OR, of staan de OR bij.
Wat gebeurt er met de arbeidsovereenkomsten?
De arbeidsovereenkomsten gaan mee met de vennootschap, omdat die bij een omzetting dezelfde rechtspersoon blijft en bij een fusie opgaat in de verkrijgende vennootschap. Welk arbeidsrecht daarna geldt, hangt vooral af van waar de werknemers gewoonlijk werken.
