Familierechtadvocaat kiezen: waar let u op bij een scheiding of familiezaak?

Gepubliceerd op 15 juni 2026 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026

Voor een echtscheidingsverzoek bij de rechtbank is een advocaat verplicht, ook als u en uw partner het samen eens zijn; bij een gezamenlijk verzoek kunt u wel één advocaat delen. Kies een advocaat die familierecht als kernpraktijk heeft, vooraf duidelijk is over de kosten en eerlijk adviseert of mediation of een overlegscheiding beter past dan procederen.

Hieronder leest u wat een familierechtadvocaat doet, aan welke criteria u een advocaat kunt toetsen, welke vragen u in het eerste gesprek stelt en hoe een scheidingsprocedure in grote lijnen verloopt.

Wanneer heeft u een advocaat nodig in het familierecht?

Een advocaat is verplicht voor een verzoek tot echtscheiding, scheiding van tafel en bed of ontbinding van een geregistreerd partnerschap via de rechter. In een aantal andere familiezaken, zoals een verzoek over gezag of omgang dat los van een scheiding wordt ingediend, kunnen ouders soms zonder advocaat bij de rechtbank terecht.

Een familierechtadvocaat helpt onder meer bij:

• echtscheiding, scheiding van tafel en bed en het echtscheidingsconvenant;
• ouderlijk gezag, de zorg- en omgangsregeling en het ouderschapsplan;
• kinderalimentatie en partneralimentatie, en wijziging daarvan;
• verdeling van de gemeenschap van goederen, verrekening bij huwelijkse voorwaarden en pensioenverdeling;
• internationale familiezaken, zoals bevoegdheid van de rechter, toepasselijk recht en internationale kinderontvoering;
• het einde van een samenwoning en het samenlevingscontract.

Aan welke criteria toetst u een familierechtadvocaat?

Toets een advocaat op specialisatie, ervaring met uw type zaak, duidelijkheid over kosten, bereikbaarheid en de bereidheid om alternatieven voor procederen te bespreken. Die vijf punten kunt u in één kennismakingsgesprek uitvragen.

1. Is familierecht een kernpraktijk?

Controleer in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten of de advocaat personen- en familierecht als rechtsgebied heeft geregistreerd. Wie een rechtsgebied registreert, moet daarvoor jaarlijks opleidingspunten behalen.

Vraag daarnaast of de advocaat lid is van een specialistenvereniging, zoals de Vereniging van Familierecht Advocaten Scheidingsmediators (vFAS). Lidmaatschap is geen wettelijke eis, maar vraagt wel aanvullende opleiding.

2. Heeft de advocaat ervaring met uw situatie?

Een scheiding met minderjarige kinderen, een onderneming in de gemeenschap of een buitenlandse partner vraagt andere kennis dan een scheiding zonder kinderen en vermogen. Vraag concreet naar vergelijkbare dossiers.

• Behandelt u zaken over gezag, verhuizing met kinderen of omgang?
• Heeft u ervaring met de waardering en verdeling van een onderneming?
• Behandelt u zaken met een internationaal element, zoals een partner in het buitenland?

3. Zijn de kosten vooraf duidelijk?

Een advocaat moet u vooraf informeren over zijn tarief en de wijze van declareren. Vraag naar het uurtarief exclusief btw, een inschatting van het totale traject en of een vaste prijs mogelijk is.

Heeft u een laag inkomen en weinig vermogen, dan kunt u in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand (een toevoeging van de Raad voor Rechtsbijstand), met een eigen bijdrage die van uw inkomen afhangt. Niet elk kantoor werkt op basis van toevoegingen; vraag dat in het eerste contact.

4. Wie behandelt uw dossier en hoe bereikbaar is die?

Een familiezaak loopt vaak maanden, en procedurele termijnen zijn kort; zo is de termijn voor hoger beroep in scheidingszaken drie maanden (artikel 358 Rv). Vraag wie uw dossier inhoudelijk behandelt en binnen welke termijn u een reactie kunt verwachten.

5. Bespreekt de advocaat alternatieven voor procederen?

Een goede advocaat bespreekt naast procederen ook mediation en een overlegscheiding, waarbij partijen met hun eigen advocaten samen tot afspraken komen. Ook dan blijft voor de echtscheiding zelf een verzoek bij de rechtbank nodig, maar dat kan een gezamenlijk verzoek zijn met een convenant en ouderschapsplan.

Welke vragen stelt u in het eerste gesprek?

Gebruik het eerste gesprek om de advocaat te toetsen en vergelijk de antwoorden als u met meerdere kantoren spreekt. Neem een overzicht mee van uw huwelijksgoederenregime (trouwdatum, eventuele huwelijkse voorwaarden), inkomen en kinderen.

• Welke procedure past bij mijn situatie: een gezamenlijk of een eenzijdig verzoek?
• Wat is uw tarief, en welke factoren bepalen de uiteindelijke kosten?
• Werkt u op basis van een toevoeging?
• Adviseert u mediation of een overlegscheiding, en waarom?
• Wie behandelt mijn dossier en hoe bereik ik die persoon?
• Welke termijnen moet ik nu al in de gaten houden?

Hoe verloopt een echtscheiding in Nederland?

Een echtscheiding begint met een verzoekschrift van een advocaat bij de rechtbank en eindigt pas met de inschrijving van de beschikking in het register van de burgerlijke stand. Tussen die twee momenten worden de nevenvoorzieningen geregeld.

1. Voorbereiding: u verzamelt stukken zoals de huwelijksakte, eventuele huwelijkse voorwaarden, inkomensgegevens en een overzicht van bezittingen en schulden.
2. Verzoekschrift: de advocaat dient een gezamenlijk of eenzijdig verzoek in. Bij een eenzijdig verzoek kan de andere partij een verweerschrift indienen.
3. Ouderschapsplan: zijn er minderjarige kinderen, dan moet bij het verzoek een ouderschapsplan worden gevoegd met afspraken over zorg, opvoeding, informatie en kosten (artikel 815 lid 2 Rv).
4. Nevenvoorzieningen: alimentatie, verdeling, de echtelijke woning en gezag worden in een convenant vastgelegd of door de rechter beslist.
5. Inschrijving: de scheiding is pas definitief als de beschikking binnen zes maanden nadat zij onherroepelijk is geworden, is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand (artikel 1:163 BW). Wordt die termijn gemist, dan vervalt de beschikking.

Welke termijnen en regels zijn bij een scheiding belangrijk?

Een aantal wettelijke regels bepaalt de uitkomst al vóór het eerste gesprek. Een goede advocaat brengt die direct in kaart.

• Huwelijksgoederenregime: wie op of na 1 januari 2018 trouwde zonder huwelijkse voorwaarden, heeft een beperkte gemeenschap van goederen; daarvóór gold in de regel een algehele gemeenschap.
• Partneralimentatie: in de regel maximaal vijf jaar, met uitzonderingen bij lange huwelijken en jonge kinderen (artikel 1:157 BW).
• Kinderalimentatie: tot 18 jaar voor de kosten van verzorging en opvoeding en van 18 tot 21 jaar voor levensonderhoud en studie.
• Pensioen: volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding moet de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder worden gemeld om uitbetaling van het deel van de ex-partner rechtstreeks te laten plaatsvinden.

Wanneer is voorzichtigheid geboden?

Wees terughoudend bij een advocaat die een uitkomst garandeert of geen duidelijkheid geeft over kosten en dossierbehandeling. Uitkomsten in familiezaken hangen af van de feiten en het oordeel van de rechter, dus garanties zijn niet te geven.

• Er worden geen tarief en geen wijze van declareren afgesproken voordat het werk begint.
• Mediation of een gezamenlijk verzoek wordt niet besproken, ook niet als dat voor de hand ligt.
• Onduidelijk blijft wie uw dossier behandelt.
• Bij een buitenlands element wordt niet ingegaan op de bevoegde rechter en het toepasselijke recht.

Bent u ontevreden over uw advocaat, dan dient u eerst een klacht in volgens de klachtenregeling van het kantoor. Gaat het om de beroepsuitoefening, dan kunt u een klacht indienen bij de deken van de orde van advocaten in het arrondissement waar de advocaat kantoor houdt.

Wat kunnen wij voor u doen bij een familiezaak?

• Uw situatie beoordelen en de passende route kiezen: gezamenlijk verzoek, overlegscheiding, mediation of procedure.
• Het verzoekschrift, het convenant en het ouderschapsplan opstellen.
• Alimentatie, verdeling en pensioen berekenen en daarover onderhandelen.
• Procederen bij de rechtbank en in hoger beroep, en de termijnen voor inschrijving en pensioenmelding bewaken.
• Als scheidingsbemiddelaar optreden; meer leest u op onze pagina’s familierecht advocaat en scheidingsadvocaat.

Samengevat

• Voor een echtscheidingsverzoek is een advocaat verplicht; bij een gezamenlijk verzoek volstaat één advocaat.
• Controleer de registratie van het rechtsgebied bij de Nederlandse orde van advocaten en vraag naar vergelijkbare zaken.
• Spreek tarief en declaratiewijze vooraf af en vraag of het kantoor op toevoeging werkt.
• Een scheiding is pas definitief na inschrijving binnen zes maanden (artikel 1:163 BW).

Veelgestelde vragen

Kunnen wij samen één advocaat nemen?

Ja, bij een gezamenlijk verzoek tot echtscheiding kunt u één advocaat delen. Die advocaat kan geen van beiden afzonderlijk bijstaan als er later toch een conflict ontstaat.

Heb ik een advocaat nodig voor een omgangsregeling?

Niet altijd. Een los verzoek over gezag of omgang kunnen ouders in bepaalde gevallen zelf indienen. Wordt het verzoek bij een echtscheiding gedaan, dan loopt het via de advocaat.

Wat als mijn ex-partner in het buitenland woont?

Dan moet eerst worden vastgesteld welke rechter bevoegd is en welk recht van toepassing is. Binnen de EU gelden daarvoor Europese verordeningen; kies een advocaat met ervaring in internationaal familierecht.

Wanneer is mijn scheiding definitief?

Pas als de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden (artikel 1:163 BW).