Gepubliceerd op 5 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Een mondelinge overeenkomst in het handelsverkeer is in beginsel net zo geldig als een schriftelijke: aanbod en aanvaarding zijn genoeg, en de wet schrijft meestal geen vorm voor (artikelen 3:37 en 6:217 BW). De uitzondering zijn de overeenkomsten waarvoor de wet een schriftelijke vorm of akte eist, zoals een concurrentiebeding of de koop van een woning door een consument.
Het echte risico zit dus niet in de geldigheid, maar in het bewijs. Ontkent de ander wat u hebt afgesproken, dan moet u de afspraak bewijzen (artikel 150 Rv). Een snelle ‘ja’ aan de telefoon is dan vaak uw woord tegen dat van de ander. Hieronder leest u wanneer een mondelinge afspraak standhoudt, hoe rechters het bewijs beoordelen en hoe u een afspraak alsnog vastlegt.
Inhoudsopgave
Waarom is een mondelinge afspraak geldig?
Ons contractenrecht gaat uit van vormvrijheid. Een verklaring kan in iedere vorm worden gedaan en kan ook uit gedragingen blijken, tenzij de wet iets anders bepaalt (artikel 3:37 lid 1 BW). Een overeenkomst ontstaat zodra de ene partij een aanbod doet en de andere dat aanvaardt (artikel 6:217 BW). Of dat met een handtekening, een handdruk of een telefoongesprek gebeurt, maakt in beginsel niet uit.
Een voorbeeld ter illustratie: u vraagt bij de bakker of u het volkorenbrood voor twee euro kunt kopen. De bakker knikt en pakt het in. Op dat moment is een koopovereenkomst gesloten (artikel 7:1 BW), zonder één letter op papier.
In het zakelijk verkeer werkt het niet anders, maar de afspraken zijn ingewikkelder. Bij een softwareproject of een doorlopende levering gaat het om specificaties, levertijden, prijzen en betaaltermijnen. Hoe meer details, hoe groter de kans dat partijen achteraf iets anders hebben onthouden.
Aanvaarding kan ook uit gedrag blijken
Een overeenkomst hoeft niet uitdrukkelijk te worden bevestigd. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde op 14 april 2026 (ECLI:NL:GHARL:2026:2232) dat een opdrachtgever een offerte voor een verbouwing stilzwijgend had aanvaard. Hij had geen akkoord getekend, maar wel bericht dat hij de aanbetaling zou doen, betalingen met het offertenummer gedaan en het werk zonder protest laten beginnen.
Zijn latere beroep op afwijkende mondelinge afspraken in een overleg hielp hem niet. Het hof vond zijn aanbod om getuigen te laten horen te weinig concreet. Bovendien lag de overeenkomst op dat moment al vast. De les: wat u doet, kan net zo zwaar wegen als wat u zegt.
Waar gaat het in de praktijk mis?
Een mondelinge afspraak is wel geldig, maar de inhoud is achteraf moeilijk vast te stellen. Een voorbeeld ter illustratie: een zzp’er neemt telefonisch een opdracht aan voor een website. Prijs, deadline en functies worden kort besproken. Halverwege ontstaat onenigheid.
- De klant ging uit van een prijs inclusief btw, de zzp’er van een prijs exclusief btw.
- Volgens de klant zou de site “binnen een maand” klaar zijn, de zzp’er hoorde “rond het einde van de maand”.
- De klant verwachtte een webshop, de zzp’er dacht aan een eenvoudige informatieve site.
Juridisch is er een overeenkomst, maar de precieze inhoud is onduidelijk. Wie zich op een bepaalde inhoud beroept, moet die bewijzen. Lukt dat niet, dan geldt de lezing van de ander, of oordeelt de rechter dat er over dat punt geen afspraak is.
Mondeling of schriftelijk: de verschillen
| Kenmerk | Mondelinge overeenkomst | Schriftelijke overeenkomst |
|---|---|---|
| Geldigheid | Geldig, tenzij de wet een vorm eist | Geldig |
| Bewijskracht | Afhankelijk van getuigen, berichten en gedrag; de rechter weegt vrij (art. 152 Rv) | Een ondertekende onderhandse akte levert in beginsel dwingend bewijs op tegen de ondertekenaar (art. 157 lid 2 Rv) |
| Duidelijkheid over details | Laag; details worden vergeten of anders onthouden | Hoog; voorwaarden en clausules staan vast |
| Algemene voorwaarden | Moeilijk aan te tonen dat ze van toepassing zijn en ter hand zijn gesteld | Verwijzing en terhandstelling zijn eenvoudig vast te leggen (art. 6:233-6:234 BW) |
| Geschikt voor | Eenvoudige, directe transacties met een klein financieel belang | Complexe opdrachten, langdurige samenwerking, hoge bedragen |
De snelheid van een mondelinge deal weegt zelden op tegen het risico. Bij een conflict kost het vaststellen van de afspraken meer tijd en geld dan het vastleggen vooraf had gekost.
Wie moet bewijzen wat er is afgesproken?
Wie zich beroept op de rechtsgevolgen van een afspraak, moet de feiten bewijzen (artikel 150 Rv). Stelt u dat er een opdracht was en ontkent de ander dat, dan ligt de bewijslast bij u. Uw eigen verklaring als partij heeft daarbij beperkte bewijskracht: die kan alleen bewijs opleveren als er aanvullend bewijs is dat haar voldoende geloofwaardig maakt (artikel 164 lid 2 Rv).
Een voorbeeld uit de rechtspraak: geen bewijs, geen huurcontract
Hoe snel een mondelinge afspraak sneuvelt, laat een vonnis van de kantonrechter in Rotterdam (locatie Dordrecht) van 26 juni 2024 (ECLI:NL:RBROT:2024:6260) zien. Ondernemers stelden dat zij mondeling overeenstemming hadden bereikt over de huur van een bedrijfsruimte: ingangsdatum, looptijd van drie jaar en de huurprijs. De verhuurder ontkende dat.
De kantonrechter oordeelde in kort geding dat niet concreet bleek dat de verhuurder het aanbod had aanvaard. Omdat dit in een gewone procedure bewijslevering zou vragen, wees hij de vordering af. De ondernemers moesten ook de proceskosten betalen.
Wat telt als bewijs?
Bijna alles kan als bewijs dienen. De kracht zit meestal in de combinatie.
- Bevestigingsmails of -brieven: een samenvatting direct na het gesprek, waarop de ander niet of instemmend reageert.
- WhatsApp- of sms-berichten: informele berichten zijn bruikbaar, zeker als de ander er bevestigend op reageert.
- Getuigen: een collega of zakenpartner die bij het gesprek was. Een onafhankelijke getuige weegt doorgaans zwaarder dan een familielid.
- Betalingen en facturen: een aanbetaling met een omschrijving die naar het project verwijst, of een factuur die niet wordt betwist.
- Uitvoering: werk dat al is begonnen en dat de opdrachtgever heeft geaccepteerd.
Hoe weegt de rechter het bewijs?
De rechter bepaalt zelf hoeveel gewicht hij aan elk bewijsstuk geeft. Dat heet vrije bewijswaardering (artikel 152 Rv). Een reeks zakelijke e-mails zal hij doorgaans betrouwbaarder vinden dan de verklaring van een vriend. Een getuigenverhoor kost tijd: het vindt plaats in een aparte zitting nadat de rechter u tot bewijs heeft toegelaten.
Een bewijsaanbod moet bovendien concreet zijn. U moet aangeven welke getuigen u wilt laten horen en wat zij kunnen verklaren. Een algemeen aanbod passeert de rechter, zoals het hof deed in de hierboven besproken zaak uit 2026.
Wanneer eist de wet een schriftelijke vorm?
Voor een aantal overeenkomsten eist de wet een schriftelijke vorm of een akte. Dat beschermt partijen bij transacties met grote gevolgen. Voldoet u niet aan het vormvereiste, dan is de overeenkomst of het beding in de regel niet geldig, ook al bent u het mondeling volledig eens geworden (artikel 3:39 BW).
| Overeenkomst | Vormvereiste | Wetsartikel |
|---|---|---|
| Koop van een woning door een consument | Schriftelijk; de koper heeft daarna drie dagen bedenktijd | Art. 7:2 BW |
| Eigendomsoverdracht van een pand of grond | Notariële akte en inschrijving in de openbare registers | Art. 3:89 BW |
| Concurrentiebeding in een arbeidsovereenkomst | Schriftelijk, met een meerderjarige werknemer | Art. 7:653 BW |
| Huurkoop | Akte | Titel 7A BW |
| Consumentenkrediet | Schriftelijke vorm en informatieplichten | Boek 7 BW en Wft |
Let op het verschil tussen koop en levering. Een kantoorpand kopen kan als ondernemer ook mondeling, maar het eigendom gaat pas over met de notariële akte. Bij een consument die een woning koopt, is de koop zelf al vormgebonden.
Hoe legt u een mondelinge afspraak vast?
Stuur direct na het gesprek een bevestigingsmail met de kernafspraken. Vraag de ander te reageren als iets niet klopt. Reageert hij niet of met ‘akkoord’, dan wordt het lastig om de inhoud later nog te betwisten. Zo houdt u de snelheid van een mondelinge deal en bouwt u toch een bewijsdossier op.
Wat zet u in een bevestigingsmail?
- Een onderwerpregel met datum en project, bijvoorbeeld “Bevestiging van ons gesprek van [datum] over [project]”.
- Een puntsgewijze samenvatting van prijs (met of zonder btw), levertijd, omvang van de opdracht en betalingsvoorwaarden.
- Een verwijzing naar uw algemene voorwaarden, met de voorwaarden als bijlage (artikel 6:234 BW).
- Een vraag om binnen een korte termijn te reageren als de samenvatting niet klopt.
Een voorbeeld ter illustratie: “Zoals besproken ontwikkel ik de socialmediastrategie voor het vierde kwartaal voor € 2.500 exclusief btw. Het eerste concept volgt op 15 oktober, de definitieve versie op 1 november. U betaalt 50% bij aanvang en 50% na oplevering. Laat u het weten als dit niet klopt?”
Welke documenten geven extra zekerheid?
Een opdrachtbevestiging formaliseert de opdracht en verwijst vaak naar uw algemene voorwaarden. Bij langdurige samenwerking of grote bedragen is een volledig schriftelijk contract verstandig. Daarin regelt u ook onderwerpen waaraan u bij een telefoongesprek niet denkt, zoals aansprakelijkheid, intellectueel eigendom en het toepasselijk recht bij een buitenlandse partij.
Lees meer over de basisvereisten in ons artikel over wat een contract rechtsgeldig maakt.
Hoe lang kunt u een mondelinge afspraak afdwingen?
Een mondelinge overeenkomst heeft geen andere looptijd dan een schriftelijke. Een eenmalige opdracht eindigt na uitvoering en betaling; een duurovereenkomst loopt tot zij wordt opgezegd. Belangrijker is de verjaring. Een vordering tot nakoming van een overeenkomst tot een geven of doen, zoals betaling van een factuur, verjaart in de regel vijf jaar nadat zij opeisbaar is geworden (artikel 3:307 BW). U kunt de verjaring stuiten met een schriftelijke aanmaning (artikel 3:317 BW).
Hoe wij u helpen bij een geschil over een mondelinge afspraak
- Wij brengen in kaart welk bewijs u hebt en hoe sterk dat is (artikelen 150 en 152 Rv).
- Wij controleren of voor uw overeenkomst een wettelijk vormvereiste geldt.
- Wij zetten mondelinge afspraken om in een opdrachtbevestiging of contract.
- Wij stellen een sommatie op, stuiten de verjaring en voeren zo nodig de procedure, inclusief het getuigenverhoor.
Meer over onze werkzaamheden leest u op de pagina over civiel recht.
Veelgestelde vragen
Is een afspraak via WhatsApp een schriftelijke overeenkomst?
Een afspraak via WhatsApp is geldig zoals elke vormvrije overeenkomst, en de berichten zijn bruikbaar bewijs. Of zij ook voldoen aan een wettelijk vereiste van schriftelijkheid, hangt af van het specifieke vereiste. Voor een concurrentiebeding of de koop van een woning door een consument is een gewoon chatbericht in de regel niet voldoende; laat dat vooraf toetsen.
Wat als de ander na mijn bevestigingsmail niet reageert?
Zwijgen is in beginsel geen aanvaarding. Maar wie een duidelijke bevestiging ontvangt en daarna niets zegt, terwijl hij de opdracht laat uitvoeren of betaalt, maakt het zich lastig om later een andere inhoud te stellen. De rechter weegt dat mee in het geheel van het bewijs.
De wetsartikelen vindt u op wetten.overheid.nl: Boek 6 BW en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
