Juridische valkuilen voor ondernemers: vijf fouten en hoe u ze voorkomt

Gepubliceerd op 18 augustus 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

De vijf juridische valkuilen waar ondernemers het vaakst in stappen, zijn een rechtsvorm die niet bij het risico past, onduidelijke contracten en algemene voorwaarden, ontbrekende afspraken met zakenpartners, fouten in personeelszaken en onbeschermd intellectueel eigendom. De schade wordt meestal pas zichtbaar als er al een conflict is, terwijl de oorzaak jaren eerder ligt. De belangrijkste uitzondering op “een bv beschermt u”: een persoonlijke borgtocht of onbehoorlijk bestuur maakt u alsnog privé aansprakelijk.

Hieronder leest u per valkuil wat de wet zegt, wat de Hoge Raad erover heeft beslist en wat u vandaag al kunt regelen. Het gaat om Nederlands recht, vooral Boek 2, 6 en 7 van het Burgerlijk Wetboek. Waar een fiscale keuze speelt, verwijzen wij naar een fiscalist.

Valkuil 1: welke rechtsvorm beschermt uw privévermogen?

Alleen een rechtspersoon, zoals een bv, scheidt uw privévermogen in beginsel van de schulden van het bedrijf. Bij een eenmanszaak of vennootschap onder firma staat u met uw eigen vermogen in voor de zakelijke schulden.

Bij een eenmanszaak is er juridisch geen verschil tussen u en uw onderneming. Een schuldeiser van het bedrijf kan beslag leggen op uw woning en spaargeld. Bij een vennootschap onder firma is iedere vennoot volgens artikel 18 van het Wetboek van Koophandel hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vof. Een schuldeiser kan dus één vennoot voor het volle bedrag aanspreken, ook als die vennoot de schuld niet zelf heeft veroorzaakt.

Een bv is een rechtspersoon met een eigen vermogen. Sinds de invoering van het flex-bv-recht op 1 oktober 2012 is geen minimumkapitaal meer nodig. De bescherming is niet absoluut. Een bestuurder kan persoonlijk aansprakelijk zijn als hij de bv verplichtingen laat aangaan terwijl hij weet dat de bv die niet kan nakomen. Bij een faillissement kan de curator de bestuurder aanspreken voor het tekort als sprake was van kennelijk onbehoorlijk bestuur (artikel 2:248 BW). Keert de bv uit terwijl zij daarna haar opeisbare schulden niet meer kan betalen, dan zijn de bestuurders die dat wisten of hadden moeten voorzien aansprakelijk tegenover de bv (artikel 2:216 lid 3 BW).

In de praktijk verdwijnt de bescherming van de bv vaak via een persoonlijke borgtocht. Banken en verhuurders van bedrijfsruimte vragen die regelmatig. Wie tekent, staat privé in voor de schuld van de bv. Lees daarom elk document dat u als directeur ondertekent en let op de woorden “borg”, “hoofdelijk” en “in privé”.

De rechtsvorm heeft ook fiscale gevolgen. Die afweging hangt af van uw winst, uw plannen en uw privésituatie. Laat die door een fiscalist maken. Law & More adviseert over de juridische kant: aansprakelijkheid, zeggenschap en de afspraken tussen aandeelhouders.

Valkuil 2: waarom werken algemene voorwaarden zo vaak niet?

Omdat ze te laat of niet op de juiste manier zijn verstrekt. U kunt zich alleen op uw voorwaarden beroepen als u de wederpartij vóór of bij het sluiten van de overeenkomst een redelijke mogelijkheid hebt gegeven om ervan kennis te nemen (artikel 6:233 onder b en 6:234 BW). Een zinnetje op de factuur achteraf is te laat.

De Hoge Raad heeft in het arrest Geurtzen/Kampstaal (HR 1 oktober 1999, ECLI:NL:HR:1999:ZC2977) beslist dat deze regeling ook tussen ondernemers geldt. De gebruiker kan een beroep op vernietiging alleen afweren als de wederpartij het beding al kende of geacht kon worden het te kennen, of als het beroep naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. In die zaak ging het om twee bouwbedrijven; het hof had die bekendheid niet vastgesteld, en de Hoge Raad vernietigde het arrest.

Verwijzen beide partijen naar hun eigen voorwaarden, dan gelden volgens artikel 6:225 lid 3 BW de voorwaarden van degene die als eerste heeft verwezen, tenzij de ander die uitdrukkelijk van de hand wijst. Wie dat weet, verwerpt de voorwaarden van de wederpartij in elke offerte en orderbevestiging uitdrukkelijk.

Wat moet een contract zelf regelen?

Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding (artikel 6:217 BW). Een mondelinge afspraak of een akkoord per e-mail is dus ook bindend. Het probleem is het bewijs. Leg daarom de kern van elke afspraak schriftelijk vast: de prestatie, de prijs, de termijn, de aansprakelijkheid en de opzegging.

Een boeteclausule is geldig, maar de rechter kan de boete matigen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist (artikel 6:94 BW). Een beperking van aansprakelijkheid werkt niet bij opzet of bewuste roekeloosheid van de leiding van het bedrijf. Een leveringscontract zonder duidelijke kwaliteitsnormen of leveringstermijnen leidt bijna altijd tot discussie over de vraag of er wel een tekortkoming is.

Het risico zit vooral in wat er niet in het contract staat. De rechter legt een contract uit aan de hand van wat partijen redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten, niet alleen aan de hand van de letterlijke tekst. Dat maakt de uitkomst van een geschil over een vage bepaling moeilijk te voorspellen.

Valkuil 3: wat moet u vastleggen bij een samenwerking of internationaal contract?

Leg vóór de start vast hoe u besluiten neemt, hoe winst en verlies worden verdeeld en hoe iemand kan uitstappen. Bij een internationaal contract spreekt u daarnaast af welk recht geldt en welke rechter bevoegd is.

Samenwerkingen beginnen vaak op basis van vertrouwen. Juist daardoor blijven de lastige vragen liggen. Wat gebeurt er als u het oneens bent over een investering? Wie mag het klantenbestand gebruiken als de samenwerking eindigt? Wat krijgt een vertrekkende partner voor zijn aandeel? Een samenwerkingsovereenkomst of, bij een bv, een aandeelhoudersovereenkomst geeft daar antwoord op.

• De inbreng van kapitaal, arbeid en klanten.
• De winstverdeling en het beleid voor uitkeringen.
• De besluitvorming en een oplossing voor een patstelling.
• Een concurrentie- en relatiebeding na vertrek.
• De uittreding, inclusief de waardering van het aandeel.

Zonder die afspraken beslist de wet of de rechter. Bij een vof kan een vennoot opzeggen op een moment dat niemand wil. Bij een bv met twee aandeelhouders van ieder vijftig procent kan een meningsverschil het bedrijf blokkeren. Dan resteert vaak alleen een geschillenregeling (artikel 2:336 en volgende BW) of een enquêteprocedure bij de Ondernemingskamer.

Internationale contracten vragen extra zorg. Binnen de Europese Unie bepaalt de Rome I-verordening welk recht geldt als partijen niets hebben gekozen. Voor de internationale koop van roerende zaken geldt bovendien het Weens Koopverdrag, tenzij partijen dat uitdrukkelijk uitsluiten. Dat verdrag kent andere regels voor klachten en ontbinding dan Boek 7 BW. Neem daarom altijd een rechtskeuze en een forumkeuze op, en bepaal of het Weens Koopverdrag geldt.

Valkuil 4: welke fouten maken ondernemers in personeelszaken?

De grootste risico’s zijn schijnzelfstandigheid, een onjuist opgesteld arbeidscontract en ongelijke behandeling van sollicitanten of werknemers. Alle drie kunnen leiden tot naheffingen, loonvorderingen of een procedure.

Wanneer is een zzp’er in feite werknemer?

Werkt een zzp’er in feite als werknemer, dan kan de rechter oordelen dat er een arbeidsovereenkomst is (artikel 7:610 BW). Wat partijen op papier hebben gezet, is dan niet beslissend. In de Deliveroo-zaak (HR 24 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:443) oordeelde de Hoge Raad dat de maaltijdbezorgers werkten op basis van een arbeidsovereenkomst. Het gaat om alle omstandigheden, zoals de aard en duur van het werk, de inbedding in de organisatie, de wijze van beloning en de vraag of de werkende zich als ondernemer gedraagt. De vrijheid om diensten te weigeren of zich te laten vervangen sluit een arbeidsovereenkomst niet uit.

Het handhavingsmoratorium van de Belastingdienst is per 1 januari 2025 beëindigd. De Belastingdienst controleert dus weer of opdrachtgevers terecht geen loonheffingen afdragen; zie de pagina Arbeidsrelaties: zzp – ja of nee. Wordt een opdrachtrelatie achteraf als dienstbetrekking aangemerkt, dan kan de Belastingdienst loonheffingen naheffen. De betrokkene kan bovendien arbeidsrechtelijke aanspraken maken, zoals loondoorbetaling bij ziekte (artikel 7:629 BW) en ontslagbescherming.

Welke bepalingen in een arbeidscontract gaan vaak mis?

Een concurrentiebeding is alleen geldig als het schriftelijk is overeengekomen met een meerderjarige werknemer (artikel 7:653 BW). In een contract voor bepaalde tijd is het bovendien alleen geldig als de werkgever in het beding motiveert welk zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang het noodzakelijk maakt. Die motivering ontbreekt vaak, en dan is het beding nietig.

Ook de proeftijd is gebonden aan regels: bij een contract van zes maanden of korter mag geen proeftijd worden afgesproken (artikel 7:652 BW). Let daarnaast op de ketenregeling. Bij een vierde tijdelijk contract, of als de tijdelijke contracten samen langer dan drie jaar duren, ontstaat een contract voor onbepaalde tijd (artikel 7:668a BW). De Wet meer zekerheid flexwerkers verlengt de onderbrekingstermijn tussen tijdelijke contracten naar drie jaar; die wet is op 7 juli 2026 door de Eerste Kamer aangenomen en treedt naar verwachting grotendeels op 1 januari 2028 in werking.

Wanneer is onderscheid tussen werknemers verboden?

Onderscheid naar onder meer geslacht, afkomst, godsdienst, leeftijd, handicap of arbeidsduur is bij werving, beloning, promotie en ontslag verboden. Een sollicitant of werknemer kan het College voor de Rechten van de Mens om een oordeel vragen. Leg daarom bij elke selectie- en ontslagbeslissing vast op welke objectieve, functiegerelateerde gronden die is genomen. Meer over de rechten en plichten van werkgevers leest u op onze pagina over arbeidsrecht.

Valkuil 5: hoe beschermt u uw intellectueel eigendom en de gegevens van klanten?

Merken en uitvindingen beschermt u door ze tijdig te laten registreren. Auteursrecht ontstaat vanzelf, maar u moet regelen dat het bij uw bedrijf terechtkomt. Voor persoonsgegevens gelden de regels van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).

Wie is eigenaar van uw logo, software en uitvinding?

Een merk is in de Benelux alleen beschermd als het is ingeschreven, bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) of voor de hele Europese Unie bij het EU-merkenbureau (EUIPO). Een inschrijving geldt tien jaar en kan steeds worden verlengd. Wie te laat registreert, loopt het risico dat een ander hetzelfde merk eerder vastlegt.

Een technische uitvinding beschermt u met een octrooi. Dat vraagt u aan voordat u de uitvinding openbaar maakt, want een octrooi wordt alleen verleend voor iets wat nieuw is. Een presentatie op een beurs of een publicatie op uw website vóór de aanvraag kan de nieuwheid al wegnemen.

Auteursrecht op software, teksten, ontwerpen en foto’s ontstaat zonder registratie. De valkuil zit in de vraag wie de rechthebbende is. Maakt een werknemer het werk in dienst, dan geldt de werkgever volgens artikel 7 van de Auteurswet in beginsel als maker. Maakt een freelancer of extern bureau het werk, dan blijft het auteursrecht bij die maker, tenzij het bij schriftelijke akte aan u is overgedragen (artikel 2 Auteurswet). Veel bedrijven ontdekken pas bij een verkoop of investeringsronde dat hun logo of software juridisch niet van hen is.

Intellectuele eigendomsrechten zijn territoriaal. Een Beneluxmerk beschermt u niet in Duitsland of de Verenigde Staten. Kies daarom bewust in welke landen u bescherming nodig hebt. Internationale regelingen, zoals het Octrooisamenwerkingsverdrag (PCT), vereenvoudigen de aanvraag in meerdere landen.

Wat vraagt de AVG van u als ondernemer?

Elke ondernemer die persoonsgegevens van klanten of werknemers verwerkt, moet de AVG naleven. Dat betekent onder meer een grondslag voor elke verwerking, een privacyverklaring, passende beveiliging en een verwerkersovereenkomst met partijen die gegevens voor u verwerken, zoals een IT-leverancier (artikel 28 AVG). Een datalek met risico voor de betrokkenen meldt u binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens (artikel 33 AVG).

De bedragen staan sinds 25 mei 2018 vast in de verordening zelf; de wettekst vindt u op EUR-Lex. Het zijn maxima; de Autoriteit Persoonsgegevens stelt de boete per geval vast.

Hoe stapelen kleine fouten zich op?

Zelden door één grote fout, meestal door een reeks kleine. Een voorbeeld ter illustratie: een ondernemer met een eenmanszaak huurt een bedrijfspand voor vijf jaar. Als de omzet tegenvalt, is hij privé aansprakelijk voor de volledige resterende huur. Had hij een bv opgericht maar privé borg getekend, dan was de uitkomst dezelfde geweest.

Hetzelfde patroon ziet u bij software die een freelancer bouwde zonder overdrachtsakte (artikel 2 Auteurswet), en bij een concurrentiebeding in een jaarcontract zonder motivering (artikel 7:653 BW). In al deze gevallen had één document of één zin bij de start het probleem voorkomen.

Hoe loopt u uw onderneming in een uur na?

Loop uw onderneming één keer systematisch na aan de hand van deze vragen.

• Past uw rechtsvorm bij het risico, en staat u ergens privé borg?
• Stuurt u uw algemene voorwaarden mee bij elke offerte, en wijst u de voorwaarden van de wederpartij uitdrukkelijk af?
• Regelen uw contracten aansprakelijkheid, termijnen en beëindiging?
• Is er met elke zakenpartner een schriftelijke afspraak over besluitvorming en uittreding?
• Werken uw zzp’ers echt zelfstandig, gelet op de maatstaf uit de Deliveroo-zaak?
• Zijn uw merk geregistreerd en de auteursrechten van freelancers schriftelijk overgedragen?

Meer over het vastleggen van afspraken tussen ondernemers leest u op onze pagina over ondernemingsrecht.

Wat Law & More doet bij een juridische check van uw onderneming

Vanuit ons team ondernemingsrecht lopen wij de juridische basis van uw onderneming met u na.

• Wij beoordelen of uw rechtsvorm past bij uw risico en of u ergens privé borg staat; de fiscale afweging laat u door een fiscalist maken.
• Wij stellen algemene voorwaarden en contracten op of beoordelen ze, met aandacht voor terhandstelling (artikelen 6:233 en 6:234 BW).
• Wij stellen een samenwerkings- of aandeelhoudersovereenkomst op met afspraken over besluitvorming, patstelling en uittreding.
• Wij toetsen opdrachtovereenkomsten met zzp’ers op schijnzelfstandigheid en controleren concurrentiebedingen (artikel 7:653 BW).
• Wij stellen akten op voor de overdracht van auteursrechten en verwerkersovereenkomsten onder artikel 28 AVG.

Vijf valkuilen in vijf punten

• Een eenmanszaak of vof beschermt uw privévermogen niet; een bv wel, maar niet bij een persoonlijke borgtocht of onbehoorlijk bestuur.
• Algemene voorwaarden werken alleen als u ze vóór of bij het sluiten ter hand hebt gesteld; dat geldt ook tussen ondernemers.
• Leg in een samenwerkings- of aandeelhoudersovereenkomst vast hoe u besluit en hoe iemand uitstapt; kies bij internationale contracten zelf het recht en de rechter.
• Het etiket “zzp” is niet beslissend; de rechter kijkt naar alle omstandigheden van het werk.
• Registreer uw merk, vraag een octrooi aan vóór openbaarmaking en laat auteursrechten van freelancers schriftelijk overdragen.

Veelgestelde vragen