Juridische valkuilen voor ondernemers: de vijf meest gemaakte fouten

Gepubliceerd op 18 augustus 2025 · Laatst bijgewerkt op 7 oktober 2026

De vijf juridische valkuilen waar ondernemers het vaakst in stappen, zijn een rechtsvorm die niet bij het risico past, onduidelijke contracten, slordige afspraken met partners, fouten in personeelszaken en onbeschermd intellectueel eigendom. Het verraderlijke is dat de schade meestal pas zichtbaar wordt als er al een conflict is, terwijl de oorzaak jaren eerder ligt.

Hieronder bespreken wij per valkuil wat de wet zegt, waar het in de praktijk misgaat en wat u vandaag al kunt regelen. Het gaat om Nederlands recht; waar een fiscale keuze speelt, verwijzen wij naar een fiscalist.

Valkuil 1: welke rechtsvorm beschermt uw privévermogen?

Alleen een rechtspersoon, zoals een bv, scheidt uw privévermogen in beginsel van de schulden van het bedrijf. Bij een eenmanszaak of vennootschap onder firma staat u met uw eigen vermogen in voor de zakelijke schulden.

Bij een eenmanszaak is er juridisch geen verschil tussen u en uw onderneming. Een schuldeiser van het bedrijf kan beslag leggen op uw woning en spaargeld. Bij een vennootschap onder firma is iedere vennoot volgens artikel 18 van het Wetboek van Koophandel hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vof. Een schuldeiser kan dus één vennoot voor het volle bedrag aanspreken, ook als die vennoot de schuld niet zelf heeft veroorzaakt.

Een bv is een rechtspersoon met een eigen vermogen. Sinds de invoering van het flex-bv-recht in 2012 is er geen minimumkapitaal meer nodig. De bescherming is wel niet absoluut. Een bestuurder kan persoonlijk aansprakelijk zijn als hij de bv verplichtingen laat aangaan terwijl hij weet dat de bv die niet kan nakomen. Bij een faillissement kan de curator de bestuurder aanspreken voor het tekort als sprake was van kennelijk onbehoorlijk bestuur (artikel 2:248 BW). En keert de bv dividend uit terwijl zij daarna haar schulden niet meer kan betalen, dan zijn de bestuurders die dat wisten of hadden moeten voorzien aansprakelijk tegenover de bv (artikel 2:216 BW).

In de praktijk verdwijnt de bescherming van de bv ook vaak via een persoonlijke borgtocht. Banken en verhuurders van bedrijfsruimte vragen die regelmatig. Wie tekent, staat privé in voor de schuld van de bv. Lees daarom elk document dat u als directeur ondertekent en let op de woorden “borg”, “hoofdelijk” en “in privé”.

De rechtsvorm heeft ook fiscale gevolgen. Die afweging hangt af van uw winst, uw plannen en uw privésituatie. Laat die door een fiscalist maken; Law & More adviseert over de juridische kant, zoals aansprakelijkheid, zeggenschap en de afspraken tussen aandeelhouders.

Valkuil 2: waarom leiden standaardcontracten zo vaak tot een geschil?

Omdat een standaardcontract zelden precies regelt wat voor uw bedrijf het belangrijkst is: wie aansprakelijk is, wat er gebeurt bij te late levering en hoe u de overeenkomst kunt beëindigen. Wat niet is geregeld, vult de wet aan, en die uitkomst is vaak niet wat u had verwacht.

Een overeenkomst komt in Nederland tot stand door aanbod en aanvaarding (artikel 6:217 BW). Een mondelinge afspraak of een akkoord per e-mail is dus ook bindend. Het probleem is het bewijs. Leg daarom de kern van elke afspraak schriftelijk vast: de prestatie, de prijs, de termijn, de aansprakelijkheid en de opzegging.

Algemene voorwaarden zijn een klassieke valkuil. U kunt u er alleen op beroepen als u ze vóór of bij het sluiten van de overeenkomst aan de wederpartij ter hand hebt gesteld (artikel 6:233 en 6:234 BW). Een zinnetje op de factuur achteraf is te laat. Verwijzen beide partijen naar hun eigen voorwaarden, dan gelden volgens artikel 6:225, derde lid, BW de voorwaarden van degene die als eerste heeft verwezen, tenzij de ander die uitdrukkelijk van de hand wijst. Wie dat weet, verwerpt de voorwaarden van de wederpartij bij elke offerte uitdrukkelijk.

Denk ook aan een boeteclausule. Die is geldig, maar de rechter kan de boete matigen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist (artikel 6:94 BW). En een beperking van aansprakelijkheid werkt niet bij opzet of bewuste roekeloosheid van de leiding van het bedrijf. Een leveringscontract zonder duidelijke kwaliteitsnormen of leveringstermijnen leidt in de praktijk bijna altijd tot een discussie over de vraag of er wel een tekortkoming is.

Het risico zit dus niet alleen in wat er in een contract staat, maar vooral in wat er niet in staat. Onduidelijke verantwoordelijkheden en vage omschrijvingen van producten of diensten laten ruimte voor uitleg. De rechter legt een contract uit aan de hand van wat partijen redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten, niet alleen aan de hand van de letterlijke tekst. Dat maakt de uitkomst van een geschil moeilijk te voorspellen.

Valkuil 3: wat moet u regelen bij een samenwerking of internationaal contract?

Leg vóór de start vast hoe u besluiten neemt, hoe winst en verlies worden verdeeld en hoe iemand kan uitstappen. Bij een internationaal contract spreekt u daarnaast af welk recht geldt en welke rechter bevoegd is.

Samenwerkingen tussen ondernemers beginnen vaak op basis van vertrouwen. Juist daardoor blijven de lastige vragen liggen. Wat gebeurt er als u het oneens bent over een investering? Wie mag het klantenbestand gebruiken als de samenwerking eindigt? Wat betaalt een vertrekkende partner voor zijn aandeel? Een samenwerkingsovereenkomst of, bij een bv, een aandeelhoudersovereenkomst moet daar antwoord op geven. Regel in elk geval de inbreng van kapitaal en arbeid, de winstverdeling, de besluitvorming, een oplossing voor een patstelling, een concurrentie- en relatiebeding en de uittreding, inclusief de waardering van het aandeel.

Zonder die afspraken beslist de wet of de rechter. Bij een vof kan dat betekenen dat een vennoot opzegt en de samenwerking eindigt op een moment dat niemand wil. Bij een bv met twee aandeelhouders van ieder vijftig procent kan een meningsverschil het bedrijf volledig blokkeren. Dan resteert vaak alleen een kostbare geschillenregeling of enquêteprocedure.

Internationale contracten vragen extra zorg. Binnen de Europese Unie bepaalt de Rome I-verordening welk recht op een contract van toepassing is als partijen niets hebben gekozen. Voor de internationale koop van roerende zaken geldt bovendien het Weens Koopverdrag, tenzij partijen dat uitdrukkelijk uitsluiten. Veel ondernemers weten niet dat dit verdrag automatisch van toepassing is en andere regels kent voor klachten en ontbinding dan het Nederlandse recht. Neem daarom altijd een rechtskeuze en een forumkeuze op, en bepaal of het Weens Koopverdrag geldt. Een contract dat in Nederland goed werkt, hoeft in een ander land niet dezelfde uitwerking te hebben.

Valkuil 4: welke fouten maken ondernemers in personeelszaken?

De grootste risico’s zijn schijnzelfstandigheid, een onjuist opgesteld arbeidscontract en een ongelijke behandeling van sollicitanten of werknemers. Alle drie kunnen leiden tot naheffingen, loonvorderingen of een procedure.

Wanneer is er sprake van schijnzelfstandigheid?

Werkt een zzp’er in feite als werknemer, dan kan de rechter oordelen dat er een arbeidsovereenkomst is (artikel 7:610 BW). Wat partijen op papier hebben gezet, is dan niet beslissend. De Hoge Raad heeft in 2023 in de Deliveroo-zaak bevestigd dat het gaat om alle omstandigheden, zoals de aard en duur van het werk, de mate van gezag en de inbedding in de organisatie. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid. Wordt een opdrachtrelatie achteraf als dienstbetrekking aangemerkt, dan kan de Belastingdienst loonheffingen naheffen. De betrokkene kan bovendien arbeidsrechtelijke aanspraken maken, zoals doorbetaling bij ziekte en ontslagbescherming.

Wat moet een arbeidscontract regelen?

Een arbeidscontract moet meer regelen dan salaris en werktijden. Een concurrentiebeding is alleen geldig als het schriftelijk is overeengekomen (artikel 7:653 BW). In een contract voor bepaalde tijd is het bovendien alleen geldig als de werkgever in het beding motiveert welk zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang het noodzakelijk maakt. Die motivering ontbreekt in de praktijk vaak, en dan is het beding nietig. Ook een proeftijd is gebonden aan regels: bij een contract van zes maanden of korter mag geen proeftijd worden afgesproken (artikel 7:652 BW). Let daarnaast op de ketenregeling: bij een vierde tijdelijk contract, of als de tijdelijke contracten samen langer dan drie jaar duren, ontstaat een contract voor onbepaalde tijd (artikel 7:668a BW).

Wanneer is onderscheid tussen werknemers verboden?

Onderscheid naar onder meer geslacht, afkomst, godsdienst, leeftijd, handicap of arbeidsduur is bij werving, beloning, promotie en ontslag verboden. Een sollicitant of werknemer kan het College voor de Rechten van de Mens om een oordeel vragen. Leg daarom bij elke selectie- en ontslagbeslissing vast op welke objectieve, functiegerelateerde gronden die is genomen. Meer over de rechten en plichten van werkgevers leest u op onze pagina over arbeidsrecht.

Valkuil 5: hoe beschermt u uw intellectueel eigendom en de gegevens van klanten?

Merken en uitvindingen beschermt u door ze tijdig te laten registreren; auteursrecht ontstaat vanzelf, maar u moet wel regelen dat het bij uw bedrijf terechtkomt. Voor persoonsgegevens gelden de regels van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).

Hoe beschermt u uw merk, uitvinding en auteursrecht?

Een merk laat u inschrijven, een uitvinding beschermt u met een octrooi en auteursrecht laat u schriftelijk overdragen als een ander het werk voor u maakt. Een merk is in de Benelux alleen beschermd als het is ingeschreven, bijvoorbeeld bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) of voor de hele Europese Unie bij het EU-merkenbureau (EUIPO). Een inschrijving geldt tien jaar en kan steeds worden verlengd. Wie te laat registreert, loopt het risico dat een ander hetzelfde merk eerder vastlegt.

Een technische uitvinding beschermt u met een octrooi. Dat moet u aanvragen voordat u de uitvinding openbaar maakt, want een octrooi wordt alleen verleend voor iets wat nieuw is. Een presentatie op een beurs of een publicatie op uw website vóór de aanvraag kan de nieuwheid al wegnemen.

Auteursrecht op software, teksten, ontwerpen en foto’s ontstaat automatisch, zonder registratie. De valkuil zit in de vraag wie de rechthebbende is. Maakt een werknemer het werk in dienst, dan is de werkgever volgens artikel 7 van de Auteurswet in beginsel de maker. Maakt een freelancer of extern bureau het werk, dan blijft het auteursrecht bij die freelancer, tenzij het schriftelijk bij akte aan u is overgedragen (artikel 2 Auteurswet). Veel bedrijven ontdekken pas bij een verkoop of investeringsronde dat hun logo of software juridisch niet van hen is.

Intellectuele eigendomsrechten zijn territoriaal. Een Beneluxmerk beschermt u niet in Duitsland of de Verenigde Staten. Kies daarom bewust in welke landen u bescherming nodig hebt, gelet op uw markt en de plaats waar namaak te verwachten is. Internationale regelingen, zoals het Octrooisamenwerkingsverdrag (PCT), vereenvoudigen de aanvraag in meerdere landen.

Wat vraagt de AVG van u als ondernemer?

Elke ondernemer die persoonsgegevens van klanten of werknemers verwerkt, moet de AVG naleven. Dat betekent onder meer: een grondslag voor elke verwerking, transparantie via een privacyverklaring, passende beveiliging en een verwerkersovereenkomst met partijen die gegevens voor u verwerken, zoals een IT-leverancier (artikel 28 AVG). Een datalek met risico voor de betrokkenen meldt u binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens (artikel 33 AVG).

De Autoriteit Persoonsgegevens kan boetes opleggen. Voor de zwaarste overtredingen bedraagt het maximum 20 miljoen euro of 4 procent van de wereldwijde jaaromzet, als dat hoger is (artikel 83 AVG). Voor andere overtredingen, zoals het niet melden van een datalek, ligt het maximum op 10 miljoen euro of 2 procent van de jaaromzet. De wettekst vindt u op EUR-Lex.

Hoe gaat het in de praktijk mis?

Zelden door één grote fout, meestal door een opeenstapeling van kleine. Een paar herkenbare voorbeelden laten zien hoe dat werkt.

Een ondernemer met een eenmanszaak tekent een huurcontract voor een bedrijfspand van vijf jaar. Als de omzet tegenvalt, blijkt dat hij privé aansprakelijk is voor de volledige resterende huur. Een bv-directeur die een lening bij de bank afsluit, tekent zonder het te beseffen een persoonlijke borgtocht. Een startup laat haar app bouwen door een freelancer zonder overdrachtsakte en kan de software daardoor niet vrij verkopen aan een investeerder. Een werkgever neemt een concurrentiebeding op in een jaarcontract zonder motivering en kan een vertrekkende accountmanager niet tegenhouden. In al deze gevallen had één document of één zin bij de start het probleem voorkomen.

Wat is de volgende stap?

Loop uw onderneming één keer systematisch na. Dat hoeft niet veel tijd te kosten als u gericht kijkt.

Controleer of uw rechtsvorm past bij het risico dat u loopt en of u ergens privé borg staat. Kijk of uw algemene voorwaarden bij elke offerte worden meegestuurd en of uw contracten aansprakelijkheid, termijnen en beëindiging regelen. Zorg voor een schriftelijke afspraak met elke zakenpartner. Beoordeel of uw zzp’ers echt zelfstandig werken en of uw arbeidscontracten actueel zijn. Registreer uw merk en leg de overdracht van auteursrechten vast. Meer over het vastleggen van afspraken tussen ondernemers leest u op onze pagina over ondernemingsrecht.

Wat kunnen wij voor u doen bij juridische valkuilen in uw onderneming?

Vanuit ons team ondernemingsrecht lopen wij de juridische basis van uw onderneming met u na. Wij doen onder meer het volgende:

• Wij beoordelen of uw rechtsvorm past bij uw risico en of u ergens privé borg staat; de fiscale afweging laat u door een fiscalist maken.
• Wij stellen algemene voorwaarden en contracten op of beoordelen ze, met aandacht voor aansprakelijkheid, termijnen en beëindiging (artikelen 6:233 en 6:234 BW).
• Wij stellen een samenwerkings- of aandeelhoudersovereenkomst op met afspraken over besluitvorming, patstelling en uittreding.
• Wij toetsen opdrachtovereenkomsten met zzp’ers op schijnzelfstandigheid en controleren concurrentiebedingen in arbeidscontracten (artikel 7:653 BW).
• Wij stellen akten op voor de overdracht van auteursrechten door freelancers (artikel 2 Auteurswet) en verwerkersovereenkomsten onder artikel 28 AVG.

Samengevat

• Een eenmanszaak of vof biedt geen bescherming van uw privévermogen; een bv wel, maar niet bij een persoonlijke borgtocht of onbehoorlijk bestuur.
• Algemene voorwaarden werken alleen als u ze vóór of bij het sluiten van de overeenkomst ter hand hebt gesteld.
• Leg in een samenwerkings- of aandeelhoudersovereenkomst vast hoe u besluit en hoe iemand uitstapt; kies bij internationale contracten zelf het recht en de rechter.
• Schijnzelfstandigheid en een ongemotiveerd concurrentiebeding in een tijdelijk contract zijn veelvoorkomende fouten in personeelszaken.
• Registreer uw merk, vraag een octrooi aan vóór openbaarmaking en laat auteursrechten van freelancers schriftelijk overdragen.

Veelgestelde vragen

Law & More adviseert ondernemers over rechtsvormen, contracten, samenwerkingen, personeel en intellectueel eigendom. Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.