Vof: wat een vennootschap onder firma is en welke risico’s u loopt

Wat is een VOF en hoe werkt het in de praktijk

Gepubliceerd op 2 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Een vennootschap onder firma (vof) is volgens artikel 16 van het Wetboek van Koophandel (WvK) een maatschap die is aangegaan tot uitoefening van een bedrijf onder een gemeenschappelijke naam. Zij is makkelijk op te richten, zonder notaris of minimumkapitaal, maar elke vennoot is hoofdelijk verbonden voor alle schulden van de vof, met zijn hele privévermogen (art. 18 WvK). Die aansprakelijkheid geldt ook voor schulden van vóór uw toetreding en voor afspraken die een medevennoot zonder overleg maakte.

Twee vennoten bespreken de oprichting van een vennootschap onder firma en het vennootschapscontract.

Wat is een vof volgens de wet?

De vof is geen rechtspersoon. Daaruit volgen vrijwel alle andere kenmerken. Een bv is zelf drager van rechten en plichten; de vof is een contractuele samenwerking van twee of meer personen die naar buiten optreden onder één naam. Achter die naam staan steeds de vennoten zelf.

Toch is de vof meer dan een optelsom van ondernemers. De rechtspraak erkent dat zij een afgescheiden vermogen heeft: schuldeisers van de vennootschap gaan bij verhaal op dat vermogen voor de privéschuldeisers van de vennoten. De vof kan onder haar eigen naam procederen en failliet worden verklaard. Zij zit juridisch tussen de eenmanszaak en de bv in.

Het Wetboek van Koophandel dateert uit 1838 en de bepalingen over de vof zijn sindsdien nauwelijks veranderd. Voor zaken die het WvK niet regelt, gelden de bepalingen over de maatschap in titel 7A van het Burgerlijk Wetboek. Aan modernisering wordt al jaren gewerkt; de stand van zaken houden wij bij in ons overzicht over de modernisering van personenvennootschappen.

Hoe richt u een vof op?

De oprichting is laagdrempelig. U heeft geen notaris, geen minimumkapitaal en geen goedkeuring vooraf nodig. Wel nodig zijn ten minste één medevennoot, een gezamenlijke naam en een inschrijving in het handelsregister. Artikel 23 WvK verplicht de vennoten die inschrijving te verzorgen; artikel 24 WvK vraagt om opgave van de overeenkomst.

Over de vorm bestaat vaak verwarring. Artikel 22 WvK bepaalt dat de vof wordt aangegaan bij authentieke of onderhandse akte. Die eis is een bewijsvoorschrift tussen de vennoten onderling, geen voorwaarde voor het bestaan van de vof tegenover derden. Ook zonder papier kan er dus een vof zijn waarvoor u hoofdelijk verbonden bent; zonder papier staat u alleen zwak zodra u iets tegen uw medevennoot wilt bewijzen.

Na inschrijving geeft de Kamer van Koophandel de gegevens door aan de Belastingdienst. De vof krijgt een omzetbelastingnummer en een btw-identificatienummer. Daarna volgen een rekening op naam van de vennootschap, de administratie en verzekeringen. Een stappenplan vindt u bij het oprichten van een vennootschap onder firma.

Inschrijving van de vennootschap onder firma in het handelsregister van de Kamer van Koophandel.

Wie mag de vof binden?

Vertegenwoordiging is ruimer geregeld dan veel ondernemers verwachten. Artikel 17 WvK bepaalt dat elke vennoot die daarvan niet is uitgesloten, bevoegd is namens de vennootschap te handelen en gelden uit te geven en te ontvangen. Een offerte tekenen, een leasecontract aangaan, personeel aannemen: het bindt de vof en daarmee alle vennoten, zonder overleg vooraf. De handeling moet wel binnen het doel van de vof passen.

U kunt die bevoegdheid beperken, bijvoorbeeld door twee handtekeningen te eisen boven een bepaald bedrag, of door een vennoot geheel uit te sluiten. Zo’n beperking werkt tegenover derden alleen als zij uit het handelsregister blijkt. Artikel 29 WvK is daarin hard: zolang de inschrijving ontbreekt, geldt de vof tegenover derden als aangegaan voor alle zaken en is geen enkele vennoot van vertegenwoordiging uitgesloten. De wederpartij mag dan op de ruime bevoegdheid vertrouwen; de vennoot die zijn interne afspraak schendt, spreekt u alleen intern aan.

De vof kan ook procuratie verlenen aan een medewerker, algemeen of beperkt tot bepaalde handelingen of bedragen. Ook die volmacht hoort in het handelsregister. Controleer bij grote transacties twee dingen: staat uw eigen bevoegdheidsbeperking correct geregistreerd, en is degene die aan de andere kant tekent werkelijk bevoegd?

Wat hoort er in het vennootschapscontract?

Het contract regelt wat de wet niet voor u regelt. Zonder afspraken valt u terug op de maatschapsbepalingen in het Burgerlijk Wetboek, en die passen zelden bij wat de vennoten voor ogen hadden. Zo wordt winst en verlies zonder afspraak verdeeld naar verhouding van ieders inbreng (art. 7A:1670 BW), en eindigt de vof als een vennoot opzegt of overlijdt (art. 7A:1683 BW). Zes onderwerpen komen in vrijwel elk geschil terug:

  • de inbreng van elke vennoot in geld, goederen of arbeid, met een waardering die later niet ter discussie staat;
  • de verdeling van winst en verlies, en of die meebeweegt met de inbreng of de gewerkte uren;
  • de bevoegdheden: tot welk bedrag een vennoot zelfstandig verplichtingen aangaat en waarvoor instemming nodig is;
  • ziekte en arbeidsongeschiktheid: blijft de winstaanspraak bestaan, en hoe lang;
  • uittreding en overlijden, met een voortzettingsbeding en een waarderingsmethode voor het aandeel;
  • een geschillenregeling, met een concreet aangewezen deskundige of bindend adviseur.

Maak die afspraken concreet. Een bepaling dat de winst naar redelijkheid wordt verdeeld, of dat een vertrekkende vennoot een marktconforme vergoeding krijgt, verplaatst het conflict alleen. Noem een percentage, een formule of een aanwijsbare waarderingsmethode. Leg ook vast dat wijzigingen alleen schriftelijk en door alle vennoten ondertekend gelden. Mondelinge toezeggingen over een lening aan de vennootschap of een vertrekvergoeding zijn achteraf vrijwel niet hard te maken. Wat er misgaat als partners op vertrouwen bouwen, beschrijven wij bij ondernemen met vrienden of familie.

Welke registratieverplichtingen heeft een vof?

De vof wordt ingeschreven in het handelsregister, met de vennoten, de naam en eventuele beperkingen van de vertegenwoordigingsbevoegdheid. Wijzigingen geeft u door: een nieuwe of vertrekkende vennoot, een adres of een aangepaste bevoegdheid. Dat is geen bijzaak, want juist bij uittreding bepaalt de inschrijving wat derden mochten aannemen.

Ook een vof moet haar UBO-gegevens opgeven bij de Kamer van Koophandel. Als UBO gelden onder meer personen met een belang van meer dan 25 procent in het vermogen of de stemrechten, en personen met feitelijke zeggenschap. Voldoet niemand daaraan, dan worden de ingeschreven vennoten als UBO opgegeven.

Een jaarrekening deponeren hoeft de vof niet; die plicht geldt voor kapitaalvennootschappen. Wel moet elke ondernemer een administratie voeren waaruit zijn rechten en verplichtingen blijken, en die stukken zeven jaar bewaren.

Hoofdelijke verbondenheid in een vof: elke vennoot staat met zijn privevermogen in voor alle schulden.

Wat betekent hoofdelijke verbondenheid in de praktijk?

Artikel 18 WvK bepaalt dat elk van de vennoten hoofdelijk verbonden is voor de verbintenissen van de vennootschap. Een schuldeiser hoeft de schuld niet te verdelen. Hij mag de vennoot aanspreken bij wie het meeste te halen valt, voor het volledige bedrag, ongeacht wie de verplichting aanging. Dat geldt voor leveranciers, belastingschulden en schadevergoedingen.

Een voorbeeld ter illustratie: in een vof van twee vennoten bestelt één van hen zonder overleg een machine van € 40.000. Kan de vennootschap de factuur niet betalen, dan kan de leverancier zich verhalen op het vennootschapsvermogen en daarnaast op het privévermogen van beide vennoten, ieder voor het geheel. Spaargeld, een auto en de overwaarde van een woning vallen daaronder.

Dat geldt niet alleen voor contracten. Ook een verplichting tot schadevergoeding kan een verbintenis van de vof zijn, bijvoorbeeld als bij de uitvoering van een opdracht schade ontstaat. De vennoot die de fout maakte, is aanspreekbaar, maar de anderen staan naast hem.

Wat u onderling afspreekt over de draagplicht, verandert daar niets aan; het werkt alleen tussen de vennoten. Betaalt u als aangesproken vennoot, dan heeft u een regresvordering op uw medevennoot voor diens deel. Die moet u zelf incasseren, en zij is niets waard als uw medevennoot geen verhaal biedt. Daarom pakt de vof in veel situaties juridisch onhandig uit.

Is een nieuwe vennoot aansprakelijk voor oude schulden?

Ja. De Hoge Raad oordeelde op 13 maart 2015 dat een toetredende vennoot hoofdelijk aansprakelijk is, ook voor schulden die al vóór zijn toetreding bestonden, omdat de wettelijke regeling niet tot latere verbintenissen is beperkt (ECLI:NL:HR:2015:588). In die zaak ging het om een premieschuld aan een bedrijfstakpensioenfonds.

Toetreden tot een lopende vof is dus iets anders dan meedoen vanaf het begin. Laat vooraf onderzoeken welke verplichtingen openstaan: belastingen, lopende contracten, premies en claims. Leg in het contract de interne draagplicht voor oude schulden bij de zittende vennoten, met een vrijwaring en zo mogelijk zekerheid. Dat lost het externe risico niet op, maar geeft u wel een afdwingbare positie. Bij een grotere onderneming kan een bv met aandelenoverdracht beter passen.

Wat gebeurt er bij een faillissement van de vof?

De vof kan zelfstandig failliet worden verklaard. Lange tijd gold dat het faillissement van de vof automatisch het faillissement van alle vennoten meebracht. De Hoge Raad is daarvan op 6 februari 2015 teruggekomen (ECLI:NL:HR:2015:251). Schuldeisers moeten het faillissement van elke vennoot afzonderlijk verzoeken, en de rechter toetst per vennoot of hij heeft opgehouden te betalen.

Een vennoot kan immers voldoende privévermogen hebben, of een eigen verweer tegen de vordering. Voor natuurlijke personen staat bovendien de schuldsaneringsregeling open, ook bij zakelijke schulden. Een vennoot kan zich dus zelfstandig verweren. Wel blijft hij hoofdelijk verbonden, en de curator of schuldeisers kunnen hem voor het tekort aanspreken. Meer leest u bij de failliete onderneming.

Welke gevolgen heeft de vof voor uw privésituatie?

Omdat de aansprakelijkheid uw privévermogen raakt, raakt zij ook uw huwelijksvermogensrecht. Bent u gehuwd in gemeenschap van goederen, dan kan een schuldeiser van de vof zich in beginsel op het gemeenschappelijke vermogen verhalen. Huwelijkse voorwaarden kunnen dat veranderen, mits zij een werkelijke scheiding van vermogens aanbrengen en ook worden nageleefd. Voorwaarden waarbij de administratie jarenlang is vermengd, bieden minder bescherming dan gehoopt.

Loopt het huwelijk stuk, dan komt de verdeling van de onderneming erbij. Bij een vof gaat het om een aandeel in een contractuele samenwerking, bij een bv om aandelen met een eigen waarderingsvraag. De verschillen staan bij bv, eenmanszaak of vof bij echtscheiding.

Hoe wordt een vof belast?

De vof is fiscaal transparant. Zij betaalt zelf geen inkomstenbelasting; iedere vennoot wordt belast voor zijn aandeel in de winst en kan, als hij aan de voorwaarden voor ondernemerschap voldoet, gebruikmaken van de ondernemersfaciliteiten. Voor de omzetbelasting treedt de vof als geheel op met één aangifte. Aftrekposten, het urencriterium en de vraag wanneer een bv fiscaal gunstiger is, veranderen jaarlijks en hangen af van uw situatie. Daarvoor verwijzen wij naar een fiscalist en de Belastingdienst. Juridisch is van belang dat de winstverdeling uit het contract leidend is voor de toerekening.

Wat gebeurt er als een vennoot uittreedt of overlijdt?

Het wettelijke uitgangspunt is streng: de vennootschap eindigt door opzegging door een vennoot en door overlijden, ondercuratelestelling of faillissement van een van hen (art. 7A:1683 BW). De onderneming stopt dan niet, maar de samenwerking moet worden afgewikkeld. Lopende contracten en kredieten kunnen onder druk komen te staan.

Vrijwel elk contract wijkt daarom af met een voortzettingsbeding: de overblijvende vennoten zetten de onderneming voort. Daarbij hoort een verblijvingsbeding, waarin het aandeel van de vertrekkende vennoot tegen vergoeding aan de anderen toekomt, en een waarderingsmethode. Zonder methode wordt de uitkoopsom het conflict.

Voor verplichtingen die tijdens uw vennootschap zijn ontstaan, blijft u na uittreding verbonden. Laat de uittreding direct in het handelsregister inschrijven: zolang dat niet is gebeurd, mogen derden ervan uitgaan dat u nog vennoot bent. Zorg ook dat lopende contracten en zekerheden worden aangepast en dat u een vrijwaring krijgt van de voortzettende vennoten.

Advocaat ondernemingsrecht bespreekt de keuze tussen vof, eenmanszaak en bv met twee ondernemers.

Hoe beslecht u een conflict tussen vennoten?

Loopt de samenwerking vast, dan is de eerste vraag wat het contract regelt. Een goede geschillenregeling wijst een bindend adviseur of mediator aan, noemt een termijn en bepaalt wie de onderneming voortzet zolang het geschil loopt. Zonder die regeling belandt u snel bij de rechter, met de onderneming als inzet.

Het zwaarste middel staat in artikel 7A:1684 BW: de rechter kan op vordering van een vennoot de vennootschap wegens gewichtige redenen ontbinden. Die ontbinding werkt niet terug; zij beëindigt de samenwerking vanaf de uitspraak en leidt tot vereffening. Gewichtige redenen zijn bijvoorbeeld een vennoot die structureel zijn verplichtingen niet nakomt, een duurzaam verstoord vertrouwen of benadeling van de vennootschap.

Ontbinding is zelden het gewenste resultaat. Vaker is de inzet dat een van de vennoten uittreedt tegen een vergoeding. Is er acute schade, bijvoorbeeld doordat een vennoot geld onttrekt of relaties meeneemt, dan is een kort geding de aangewezen route: een verbod, afgifte van de administratie of een bevel tot terugbetaling. Leg in de tussentijd alles vast.

Vof, eenmanszaak, cv of bv: wat past bij u?

De eenmanszaak en de vof lijken op elkaar: beide zijn eenvoudig op te richten, kennen geen scheiding tussen bedrijfs- en privévermogen en vallen onder de inkomstenbelasting. Het verschil is het aantal betrokkenen en daarmee het risico: in een vof staat u ook in voor het handelen van uw medevennoot.

De commanditaire vennootschap (cv) is een variant met een of meer stille vennoten die alleen kapitaal inbrengen. Een stille vennoot is in beginsel niet verder aansprakelijk dan zijn inbreng, maar verliest die bescherming als hij zich met het beheer bemoeit. Dat beheersverbod is streng; meer leest u bij de beherend vennoot in een commanditaire vennootschap.

De bv is de aangewezen vorm zodra aansprakelijkheid doorslaggevend wordt. Zij is een rechtspersoon, dus in beginsel is alleen de vennootschap aansprakelijk. Daar staat tegenover dat oprichting via de notaris loopt, dat de bv een jaarrekening deponeert en dat een bestuurder onder omstandigheden alsnog persoonlijk aansprakelijk is. Banken en investeerders werken vaak liever met een bv. Reken bij de keuze ook door wat er gebeurt als het misgaat: als een grote klant omvalt, een vennoot ziek wordt of een aansprakelijkstelling binnenkomt. Een stappenplan vindt u bij welke rechtsvorm kies ik voor mijn onderneming.

KenmerkEenmanszaakVofCvBv
RechtspersoonNeeNeeNeeJa
Aantal oprichtersEénMinimaal tweeMinimaal twee: een beherend en een commanditair vennootEén of meer
Notaris bij oprichtingNeeNeeNeeJa
MinimumkapitaalNeeNeeNeeNee
AansprakelijkheidOndernemer met privévermogenElke vennoot hoofdelijk, met privévermogen (art. 18 WvK)Beherend vennoot hoofdelijk; commanditair vennoot tot zijn inbrengIn beginsel alleen de bv
Jaarrekening deponerenNeeNeeNeeJa
Bron: Wetboek van Koophandel en Boek 2 BW, stand oktober 2026.

Wat kunnen wij doen bij een vof?

Onze advocaten ondernemingsrecht begeleiden vennoten van de oprichting tot de uittreding.

  • Het vennootschapscontract opstellen of toetsen, met afspraken over inbreng, winstverdeling, bevoegdheden, voortzetting en uittreding.
  • Controleren of beperkingen van de vertegenwoordigingsbevoegdheid goed in het handelsregister staan (art. 29 WvK).
  • Vóór uw toetreding de openstaande verplichtingen laten onderzoeken en een vrijwaring voor oude schulden regelen.
  • De uittreding van een vennoot begeleiden, met waardering van het aandeel en inschrijving van de wijziging.
  • Optreden bij conflicten tussen vennoten of als een schuldeiser u als vennoot aanspreekt, in kort geding of in een procedure tot ontbinding (art. 7A:1684 BW).

De vof in vijf punten

  • Een vof is een samenwerking onder een gemeenschappelijke naam, zonder rechtspersoonlijkheid (art. 16 WvK).
  • Elke vennoot is hoofdelijk verbonden voor alle schulden, ook met zijn privévermogen (art. 18 WvK).
  • Een nieuwe vennoot is ook aansprakelijk voor schulden van vóór zijn toetreding (HR 13 maart 2015).
  • Het faillissement van de vof brengt niet vanzelf het faillissement van de vennoten mee (HR 6 februari 2015).
  • Beperkingen van de vertegenwoordiging werken tegenover derden alleen als zij in het handelsregister staan (art. 29 WvK).

Veelgestelde vragen

Kan ik een vof alleen oprichten?

Nee. Artikel 16 WvK omschrijft de vof als een maatschap, en een maatschap veronderstelt ten minste twee partijen. Wilt u alleen ondernemen met beperkte aansprakelijkheid, dan is de bv de route; zonder notaris komt u bij de eenmanszaak uit.

Kan een bv vennoot zijn in een vof?

Ja. Ook een bv, stichting of andere organisatie kan vennoot worden. De hoofdelijke verbondenheid rust dan op die bv, niet rechtstreeks op de aandeelhouders. Bestaat de vof alleen uit organisaties, dan schrijft u haar bij de Kamer van Koophandel in met formulieren. Een bestuurder kan onder omstandigheden zelf aansprakelijk zijn.

Kan ik een vof later omzetten naar een bv?

Ja. De onderneming wordt dan ingebracht in een nieuw op te richten bv, waarvoor een notariële akte nodig is. Contracten, vergunningen en personeel gaan niet vanzelf mee. De fiscale vormgeving van de inbreng kent eigen voorwaarden en termijnen; laat die door een fiscalist beoordelen.

Krijgt de vof binnenkort rechtspersoonlijkheid?

Nog niet. Het wetsvoorstel modernisering personenvennootschappen maakt van de vof een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid, maar de datum van inwerkingtreding is nog niet bekend. Tot die tijd gelden het Wetboek van Koophandel en het Burgerlijk Wetboek; u hoeft nu niets aan te passen.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.

Een vraag over uw onderneming?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een advocaat ondernemingsrecht uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.

Een vraag over uw onderneming?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een advocaat ondernemingsrecht uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.