Gepubliceerd op 25 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Een mondelinge afspraak tussen ondernemers is in Nederland net zo bindend als een getekend contract, omdat de wet voor de meeste overeenkomsten geen vorm voorschrijft (artikel 3:37 lid 1 BW). De uitzondering zit in het bewijs: wie zich op de afspraak beroept, moet bij een geschil aantonen wat er is afgesproken, en zonder e-mails, berichten of getuigen lukt dat vaak niet.
Daarnaast zijn er enkele afspraken waarvoor de wet wel een akte of geschrift eist. In dit artikel leest u wanneer een mondelinge afspraak geldt, hoe de rechter het bewijs sinds de bewijsrechtwijziging van 1 januari 2025 beoordeelt en hoe u bewijsproblemen voorkomt.
Inhoudsopgave
Wanneer is een mondelinge afspraak een overeenkomst?
Een overeenkomst ontstaat zodra de een een aanbod doet en de ander dat aanbod aanvaardt (artikel 6:217 BW). Dat kan mondeling, per e-mail, via WhatsApp of zelfs door gedrag, zoals het uitvoeren van een bestelling.
De basis is de vormvrijheid van artikel 3:37 lid 1 BW: een verklaring kan in elke vorm worden gedaan, tenzij de wet anders bepaalt. Partijen moeten het wel eens zijn over de wezenlijke punten, zoals wat er wordt geleverd en tegen welke prijs.
Een mondeling aanbod vervalt als het niet direct wordt aanvaard (artikel 6:221 lid 1 BW). Wie in een telefoongesprek een prijs noemt, is daar dus niet weken later nog aan gebonden, tenzij partijen een bedenktijd hebben afgesproken.
Begint een partij met leveren of betalen, dan is dat een sterke aanwijzing dat er overeenstemming was. Bij de uitleg kijkt de rechter niet alleen naar de woorden. De Hoge Raad bepaalde op 13 maart 1981 in het Haviltex-arrest dat beslissend is welke betekenis partijen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs aan elkaars uitlatingen mochten toekennen en wat zij van elkaar mochten verwachten (ECLI:NL:HR:1981:AG4158). Ook de rechtskennis die van partijen mag worden verwacht, telt mee; tussen ondernemers ligt die lat hoger dan bij consumenten.
Voor welke afspraken eist de wet wel een geschrift?
In het zakelijk verkeer zijn vormvereisten de uitzondering. Waar de wet wel een akte of geschrift eist, is een mondelinge afspraak niet genoeg of niet volledig geldig.
| Afspraak | Vormvereiste | Wetsartikel |
|---|---|---|
| Levering onroerende zaak | Notariële akte en inschrijving in de openbare registers | Art. 3:89 BW |
| Koop woning door een particulier | Schriftelijke koopovereenkomst | Art. 7:2 BW |
| Overdracht auteursrecht | Akte | Art. 2 lid 2 Auteurswet |
| Overdracht merk | Schriftelijke akte | Art. 2.31 BVIE |
| Levering aandelen bv | Notariële akte | Art. 2:196 BW |
| Borgtocht door een particulier | Bewijs alleen met geschrift dat de borg zelf ondertekende | Art. 7:859 BW |
| Concurrentie- of relatiebeding met een werknemer | Schriftelijk | Art. 7:653 BW |
Een concurrentieafspraak tussen twee ondernemingen valt niet onder artikel 7:653 BW, maar moet wel binnen het mededingingsrecht blijven. Een arbeidsovereenkomst kan mondeling worden gesloten. De werkgever moet de werknemer daarna schriftelijk of elektronisch informeren over de belangrijkste arbeidsvoorwaarden (artikel 7:655 BW); dat is een informatieplicht en geen voorwaarde voor geldigheid.
Wie moet bewijzen wat er is afgesproken?
De partij die zich op de afspraak beroept, moet die bewijzen (artikel 150 Rv: wie stelt, bewijst). Vordert u betaling van een mondeling afgesproken prijs, dan moet u dus aantonen dat die prijs is afgesproken.
De rechter mag bewijs in elke vorm toelaten en beoordeelt het vrij (artikel 152 Rv). E-mails, appberichten, facturen, offertes, betalingen en getuigenverklaringen tellen allemaal mee. Alleen een door beide partijen ondertekende onderhandse akte heeft dwingende bewijskracht tussen partijen (artikel 157 lid 2 Rv): de rechter moet de inhoud dan als waar aannemen, tenzij tegenbewijs wordt geleverd.
Bij een mondelinge afspraak ontbreekt die akte. De rechter weegt dan alle aanwijzingen tegen elkaar af. Onafhankelijk bewijs, zoals een bevestigingsmail die de wederpartij niet heeft tegengesproken of een getuige zonder eigen belang, overtuigt in de praktijk meer dan alleen uw eigen verklaring als partij.
Wat veranderde op 1 januari 2025?
Sinds 1 januari 2025 geldt de Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht. Wie voldoende belang heeft, kan van de wederpartij inzage of afschrift vragen van gegevens die relevant zijn voor de zaak (artikel 194 Rv). Dat kan helpen om berichten of administratie boven tafel te krijgen die uw lezing van de afspraak ondersteunen. Ook kunt u vóór een procedure een voorlopige bewijsverrichting vragen, zoals een voorlopig getuigenverhoor (artikel 186 Rv).
Welke bewijsmiddelen helpen bij een mondelinge afspraak?
Het sterkst is schriftelijk materiaal van rond het moment van de afspraak, zoals een bevestigingsmail. Daarna volgen gedrag van partijen, getuigen en geluidsopnamen.
- Bevestigingsmail of opdrachtbevestiging: blijft protest uit, dan weegt dat zwaar. Stilzwijgen is op zichzelf geen aanvaarding, maar tussen ondernemers kan het uitblijven van protest tegen een duidelijke bevestiging wel meewegen. Zie ook overeenkomsten gesloten per e-mail.
- Appberichten en sms’jes: toelaatbaar bewijs, mits u ze volledig en met datum bewaart. Meer daarover in bewijs uit e-mails en WhatsApp.
- Facturen, offertes, pakbonnen en betalingen: laten zien hoe partijen de afspraak zelf hebben uitgevoerd.
- Getuigen: de rechter kan een getuigenverhoor bevelen (artikel 166 Rv). Een getuige die zelf aanwezig was en geen belang bij de uitkomst heeft, overtuigt het meest.
- Geluidsopnamen: wie zelf aan een gesprek deelneemt, mag het in Nederland opnemen zonder toestemming van de ander. Strafbaar is het opnemen van een gesprek waaraan u niet deelneemt (artikel 139a Sr). In een civiele zaak mag de rechter zo’n opname als bewijs gebruiken. Bewaart u opnamen systematisch, houd dan rekening met de AVG.
Over welke punten ontstaat na een mondelinge afspraak vaak ruzie?
Geschillen ontstaan vooral over prijs, meerwerk, levertijd en betalingstermijn. Partijen herinneren zich een gesprek dan anders, en zonder vastlegging staat woord tegenover woord.
- Meerwerk: een opdrachtgever vraagt telefonisch om extra werk en betwist later dat dit tegen betaling zou gebeuren. Bij aanneming van werk geldt bovendien dat de aannemer tijdig moet waarschuwen voor prijsverhogingen (artikel 7:755 BW).
- Prijs: was het bedrag inclusief of exclusief btw, en per stuk of als totaal?
- Levertijd: “volgende week” kan voor de een maandag en voor de ander vrijdag betekenen. Een vaste termijn heeft gevolgen voor het intreden van verzuim (artikel 6:83 BW).
- Betalingstermijn: is niets afgesproken, dan geldt tussen ondernemers een wettelijke betalingstermijn van 30 dagen na ontvangst van de factuur (artikel 6:119a BW). Bij te late betaling loopt de wettelijke handelsrente, sinds 1 juli 2026 10,4% (Rijksoverheid).
Een voorbeeld ter illustratie: een ontwerper spreekt telefonisch een vaste prijs af voor een website, maar de opdrachtgever stelt na oplevering dat een lager bedrag gold. Heeft de ontwerper geen bevestigingsmail of offerte, dan moet hij de prijs met andere middelen bewijzen. Lukt dat niet, dan kan de rechter de vordering afwijzen of een redelijke prijs vaststellen (artikel 7:405 lid 2 BW).
Hoe legt u een mondelinge afspraak achteraf vast?
Bevestig elke zakelijke afspraak dezelfde dag schriftelijk en bewaar alle stukken. Een korte e-mail is vaak al genoeg om later woord tegenover woord te voorkomen.
- Stuur na het gesprek een bevestiging met datum, aanwezigen, prestatie, prijs (met of zonder btw), levertijd en betalingstermijn.
- Vraag de wederpartij om te reageren als iets niet klopt, en bewaar ook dat antwoord of het uitblijven ervan.
- Leg wijzigingen en meerwerk apart vast voordat u ermee begint.
- Verklaar uw algemene voorwaarden van toepassing en stel ze vóór of bij het sluiten van de overeenkomst ter hand (artikel 6:233 en 6:234 BW).
- Bewaar facturen, pakbonnen en correspondentie: u bent als ondernemer toch al verplicht uw administratie zeven jaar te bewaren (artikel 2:10 lid 3 BW).
- Zet grotere of langlopende samenwerkingen in een getekend contract. Zie ook het opstellen van een contract.
Wat doet u als de ander de afspraak ontkent?
Verzamel eerst al het bewijs en stuur daarna een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn om na te komen (artikel 6:82 BW). Komt er geen oplossing, dan kunt u nakoming of schadevergoeding vorderen bij de rechter.
Een vordering tot nakoming verjaart in de regel vijf jaar na het moment dat zij opeisbaar werd (artikel 3:307 BW). U stuit de verjaring met een schriftelijke aanmaning (artikel 3:317 BW). Bij gebreken gelden kortere klachttermijnen, dus wacht niet te lang. Een voorlopig getuigenverhoor (artikel 186 Rv) helpt om getuigen te horen terwijl hun herinnering nog vers is.
Hoe helpen wij bij een geschil over een mondelinge afspraak?
- Uw bewijspositie beoordelen aan de hand van e-mails, berichten, facturen en mogelijke getuigen.
- Een ingebrekestelling of sommatie opstellen die de afspraak en de termijn duidelijk vastlegt.
- Een voorlopig getuigenverhoor of een verzoek om inzage op grond van artikel 194 Rv voorbereiden.
- Contracten, opdrachtbevestigingen en algemene voorwaarden opstellen; zie onze pagina over de advocaat ondernemingsrecht.
Veelgestelde vraag
Geldt een mondelinge afspraak als de ander later een afwijkend contract stuurt?
Dat hangt af van wat er al vaststond. Was de overeenkomst mondeling al gesloten, dan wijzigt een later toegestuurd contract haar niet zonder uw instemming. Tekent u het afwijkende contract wel, dan heeft die akte tussen partijen dwingende bewijskracht (artikel 157 lid 2 Rv) en moet u tegenbewijs leveren. Lees ook over wanneer een concurrentiebeding geldig is.
