Naamswijziging aanvragen: stappenplan voor uw achternaam

Gepubliceerd op 20 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

Uw achternaam wijzigt u niet bij de gemeente, maar met een verzoek aan Justis, de dienst van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Volgens artikel 1:7 BW wijzigt de Koning de achternaam bij koninklijk besluit; u betaalt € 835 voor een volwassene en krijgt meestal binnen 20 weken uitslag. De belangrijkste uitzondering: wilt u na een scheiding alleen niet langer de naam van uw ex-partner gebruiken, dan regelt u dat kosteloos bij uw gemeente. Uw officiële naam verandert dan niet.

Voor uw voornaam geldt weer een andere route. Die wijzigt alleen de rechtbank, op een verzoek dat een advocaat indient (artikel 1:4 BW). In dit stappenplan leest u welke route bij uw situatie past, welke gronden Justis accepteert, welke stukken u nodig hebt en wat u na de beslissing nog moet regelen.

Stap 1: Welke naam wilt u wijzigen en via welke route?

Bepaal eerst wat u precies wilt veranderen: uw officiële achternaam, uw voornaam of alleen de naam waarmee instanties u aanschrijven. Elk van die drie heeft een eigen procedure, een eigen instantie en eigen kosten.

Veel mensen denken dat een naamswijziging aan de balie van het gemeentehuis begint. Dat klopt maar voor één situatie: het wijzigen van uw naamgebruik. Wie getrouwd is of een geregistreerd partnerschap heeft (of had), mag de achternaam van de partner gebruiken. Hoe overheidsinstanties u aanschrijven, legt u vast bij de gemeente. Dat kan vaak online met DigiD of aan de balie. Gemeenten melden dat dit niets kost en direct ingaat. Uw officiële achternaam blijft daarbij hetzelfde.

Na een scheiding of na het overlijden van uw partner mag u de naam van uw partner blijven gebruiken, tot u opnieuw trouwt of een nieuw geregistreerd partnerschap aangaat. Dat volgt uit artikel 1:9 BW. Samenwonen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap geeft dit recht niet. Door een huwelijk is uw eigen achternaam nooit veranderd. Na een scheiding hoeft u dus niets bij Justis te regelen.

Wilt u uw officiële achternaam zelf veranderen, dan dient u een verzoek in bij Justis. Wilt u uw voornaam veranderen, dan hebt u een advocaat nodig die namens u een verzoek bij de rechtbank indient. De rechter beslist of de wijziging wordt toegestaan. Na de beslissing verwerkt de gemeente de nieuwe naam in haar registratie.

Onderstaande tabel zet de routes naast elkaar.

Stap 2: Controleer of u een erkende grond hebt

Justis wijzigt een achternaam alleen als uw situatie past in het Besluit geslachtsnaamswijziging. Een algemene wens of onvrede over uw naam is daarvoor niet genoeg.

Het Besluit werkt met omschreven situaties. Justis noemt voor meerderjarigen onder meer de volgende gronden:

• U wilt de achternaam van de andere ouder of verzorger. Voorwaarde is dat uw ouders gescheiden zijn, of hun samenleving hebben beëindigd, toen u minderjarig was. U bent daarna verzorgd en opgevoed door degene van wie u nu de naam wilt.
• U wilt een eerdere wijziging ongedaan maken. Uw achternaam is gewijzigd toen u minderjarig was, bijvoorbeeld na een gezagswijziging. Hiervoor geldt geen maximumleeftijd.
• U wilt de naamskeuze van uw ouders herzien. Dit kan als uw ouders uw naam in 1998 of later hebben gekozen en u 18, 19 of 20 jaar oud bent wanneer u de aanvraag indient.
• U bent geadopteerd en wilt uw achternaam laten aanpassen.

Daarnaast noemt Justis andere situaties. Voorbeelden zijn een achternaam die te veel voorkomt, een verkeerd gespelde achternaam, een niet-Nederlandse achternaam, een Friese achternaam, het toevoegen van een achternaam van voorouders en een uitstervende achternaam. Ook psychische of lichamelijke klachten door uw naam kunnen een grond zijn. Justis heeft daarnaast aparte regelingen voor een bespottelijke achternaam en voor nazaten van tot slaaf gemaakten.

Hoe streng toetst Justis psychische of lichamelijke klachten?

Streng. Dat u uw naam lastig of onprettig vindt, is niet genoeg. Volgens artikel 7 van het Besluit geslachtsnaamswijziging moet u aantonen dat uw lichamelijke of geestelijke gezondheid in ernstige mate schade lijdt als de naam niet wordt gewijzigd.

U onderbouwt dat met een verklaring van een deskundige. Die verklaring moet de klachten beschrijven en het verband met uw naam duidelijk maken. Denk aan een situatie waarin uw naam u voortdurend verbindt aan een ouder die u ernstig heeft geschaad.

Wat is de regeling voor nazaten van tot slaaf gemaakten?

Sinds 1 juli 2024 kunt u als nazaat van een tot slaaf gemaakte uw achternaam kosteloos laten wijzigen (artikel 1a van het Besluit geslachtsnaamswijziging). Een psychologisch onderzoek is niet nodig; een eigen verklaring over uw afstamming volstaat.

U moet 18 jaar of ouder zijn. Volgens Justis kunt u onder meer een geheel nieuwe achternaam kiezen, een naam toevoegen, letters omdraaien, een voorvoegsel toevoegen of weglaten, of de naam van een voorouder aannemen. U hoort binnen drie maanden hoe uw aanvraag verder gaat. De beslissing volgt na ongeveer 20 weken.

Bij een aantal gronden is een combinatienaam mogelijk. Dat geldt volgens Justis bij de naam van de andere ouder of verzorger en bij het herzien van de naamskeuze van uw ouders. De twee achternamen staan dan zonder koppelteken achter elkaar.

Welke bewijsstukken u per grond moet aanleveren, verschilt. Bij psychische of lichamelijke klachten zult u die klachten met stukken moeten onderbouwen. Justis vermeldt de precieze eisen bij het aanvraagformulier. Lees die toelichting zorgvuldig voordat u betaalt, want de kosten krijgt u bij een afwijzing niet terug.

De tabel hieronder geeft een overzicht van veelvoorkomende situaties en de route die daarbij hoort.

Wat geldt bij een gendertransitie?

Wie de vermelding van het geslacht in de geboorteakte laat wijzigen, gaat daarvoor naar de ambtenaar van de burgerlijke stand. U hebt een deskundigenverklaring nodig. Bij die afspraak kunt u ook uw voornamen laten aanpassen, zodat u daarvoor niet apart naar de rechtbank hoeft.

Bent u in Nederland geboren, dan gaat u naar de gemeente van uw geboorteplaats. Bent u in het buitenland geboren, dan is volgens informatie van belangenorganisaties de gemeente Den Haag bevoegd. Uw achternaam verandert bij deze procedure niet.

Wat geldt als u de achternaam van uw kind wilt wijzigen?

Dat kan alleen als u het gezag over uw kind hebt en uw situatie past in het Besluit geslachtsnaamswijziging. In de regel moeten beide ouders instemmen, en een kind van 12 jaar of ouder moet zelf ook instemmen.

Wilt u uw kind de achternaam geven van de ouder, stiefouder of pleegouder bij wie het opgroeit, dan geldt een verzorgingstermijn. Volgens artikel 3 van het Besluit is dat ten minste vijf jaar voor een kind jonger dan 12 en drie jaar voor een kind van 12 jaar of ouder. Justis rekent die termijn terug vanaf de datum van uw aanvraag.

Weigert de andere ouder toestemming, dan is het verzoek niet altijd kansloos. Bij een kind van 12 jaar of ouder weegt mee dat het kind de wijziging zelf wil. Bij een jonger kind kan Justis het verzoek alleen toewijzen als de weigerende ouder onherroepelijk is veroordeeld voor een misdrijf tegen het kind, of als die ouder nauwelijks met het kind heeft samengeleefd. Justis vraagt de andere ouder altijd om zijn of haar mening.

Ook degene van wie het kind de achternaam krijgt, moet instemmen. Een kind van 12 jaar of ouder vult daarvoor een eigen instemmingsverklaring in.

Stap 3: Verzamel de stukken en dien het verzoek in bij Justis

U dient het verzoek in met het aanvraagformulier van Justis, digitaal of per post. U betaalt de kosten bij het indienen.

Justis vraagt bij een verzoek van een meerderjarige in elk geval om de volgende stukken:

• het volledig ingevulde aanvraagformulier;
• een kopie van een geldig paspoort of identiteitsbewijs van de aanvrager;
• een kopie van een recent afschrift van de geboorteakte, met afgiftestempel en niet ouder dan drie maanden;
• als u de achternaam van een ander wilt: een instemmingsverklaring van degene van wie u de achternaam vraagt.

Een afschrift van uw geboorteakte vraagt u op bij de gemeente waar u bent geboren. Let op de datum: een afschrift dat ouder is dan drie maanden accepteert Justis niet. Vraag het dus pas aan als de rest van uw aanvraag klaar is.

Lever ook de stukken mee die uw grond onderbouwen. Wat dat zijn, hangt af van uw situatie en staat in de toelichting bij het formulier. Een onvolledige aanvraag kost tijd, omdat Justis dan stukken bij u opvraagt.

De kosten zijn vastgesteld door Justis en gelden in heel Nederland. Er is dus geen verschil per gemeente.

De bedragen zijn vrijgesteld van btw. U kunt niet in termijnen betalen. Trekt u de aanvraag in, of wordt uw achternaam niet gewijzigd, dan krijgt u het bedrag niet terug.

Voor minderjarigen dient de wettelijke vertegenwoordiger het verzoek in, meestal de ouder met gezag. Justis gebruikt daarvoor een apart aanvraagformulier en neemt zo nodig contact op met de andere ouder. Bij kinderen duurt het volgens Justis ongeveer zes maanden voordat er uitsluitsel is.

Stap 4: Volg de behandeling van uw aanvraag

Justis behandelt uw aanvraag in vier stappen. U krijgt meestal binnen 20 weken na het indienen uitslag.

1. U dient het aanvraagformulier in met de stukken en de betaling.
2. Justis registreert de aanvraag en controleert de gegevens. Waar nodig neemt Justis contact op met anderen, bijvoorbeeld de andere ouder.
3. Justis neemt een besluit. Bent u het daar niet mee eens, dan hebt u zes weken om bezwaar te maken.
4. Wordt uw verzoek toegewezen, dan tekent de Koning het koninklijk besluit en ontvangt u het officiële bewijs.

Houd rekening met het zomerreces. In de zomer worden geen koninklijke besluiten ondertekend; in 2026 was dat van 3 juli tot en met 31 augustus. Een aanvraag die vlak voor de zomer is goedgekeurd, wordt daardoor later afgerond.

Reageer snel als Justis om extra informatie vraagt. Zolang stukken ontbreken, kan Justis uw aanvraag niet verder behandelen. Zorg ook dat uw post- en e-mailadres bij Justis kloppen, zodat u geen verzoeken mist.

Wijst Justis uw verzoek af, lees dan eerst goed de motivering. Daaruit blijkt welke grond niet is aangenomen en waarom. In uw bezwaar reageert u op die motivering en voegt u zo nodig aanvullend bewijs toe. Let op de termijn van zes weken: een te laat ingediend bezwaar wordt in de regel niet inhoudelijk behandeld.

Blijft Justis ook na uw bezwaar bij de afwijzing, dan kunt u beroep instellen bij de rechtbank. Tegen de uitspraak van de rechtbank staat hoger beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Herhaal in bezwaar en beroep niet alleen wat u al had aangevoerd: maak de onderbouwing sterker, met aanvullende stukken of een betere aansluiting bij de juiste grond.

Wordt een naamswijziging binnenkort eenvoudiger?

Mogelijk, maar nu nog niet. Het kabinet wil dat u uw voor- en achternaam eenmalig zonder opgave van reden kunt wijzigen via de burgerlijke stand van uw gemeente, en tegen aanzienlijk lagere kosten.

Dat plan maakt deel uit van een wetsvoorstel over adoptie dat in januari 2026 in consultatie is gegaan. Het voorstel moet nog door de Tweede en Eerste Kamer en het is nog niet bekend wanneer het ingaat. Tot die tijd gelden de regels uit dit artikel.

Wanneer is juridische hulp zinvol?

Bij een eenvoudige situatie, zoals een verkeerd gespelde naam met duidelijk bewijs, kunt u het verzoek meestal zelf indienen. Hulp is vooral zinvol als niet vaststaat welke grond van toepassing is, als een andere ouder niet wil meewerken of als Justis uw verzoek heeft afgewezen.

In een bezwaarschrift moet u laten zien waarom het besluit volgens u niet klopt. Dat vraagt om een goede onderbouwing met feiten en stukken. Voor een wijziging van uw voornaam is een advocaat altijd verplicht, omdat alleen een advocaat het verzoek bij de rechtbank kan indienen.

Stap 5: Verwerk de nieuwe naam na het koninklijk besluit

Uw nieuwe achternaam geldt vanaf het koninklijk besluit. De gemeente verwerkt de wijziging daarna in uw geboorteakte en in de Basisregistratie Personen (BRP).

Instanties die op de BRP zijn aangesloten, krijgen de wijziging automatisch door. Andere organisaties moet u zelf informeren. Maak daarvoor een lijst, zodat u niets vergeet. Denk aan:

• uw werkgever en uw pensioenuitvoerder;
• uw bank en uw verzekeraars, waaronder uw zorgverzekeraar;
• abonnementen, lidmaatschappen en online accounts;
• uw opleiding, beroepsregistraties en diploma’s waar dat mogelijk is.

Vraag ook een nieuw paspoort of een nieuwe identiteitskaart aan bij de gemeente. Uw oude document vermeldt nog uw oude naam, en dat leidt bij controles tot vragen. Vraag bij de gemeente ook na wat de wijziging betekent voor uw rijbewijs. Neem het koninklijk besluit mee als bewijs, en bewaar het zorgvuldig.

Heeft u minderjarige kinderen, kijk dan na wat de wijziging voor hun naam betekent. Dat hangt af van de grond van het verzoek en van hoe het verzoek is ingediend. Twijfelt u, vraag dit dan vóór het indienen na bij Justis.

De checklist hieronder helpt u te controleren of u alle stappen hebt doorlopen.

Wat kunnen wij voor u doen bij een naamswijziging?

Bij een naamswijziging kunnen wij onder meer het volgende voor u doen.

• Wij beoordelen welke route bij uw situatie past: naamgebruik bij de gemeente, een verzoek aan Justis (artikel 1:7 BW) of een verzoek aan de rechtbank (artikel 1:4 BW).
• Wij toetsen of uw situatie past in een grond uit het Besluit geslachtsnaamswijziging en welke stukken u nodig hebt om die grond te onderbouwen.
• Wij dienen namens u het verzoek tot wijziging van uw voornaam in bij de rechtbank.
• Wij stellen binnen de termijn van zes weken een bezwaarschrift op als Justis uw verzoek afwijst, en stellen zo nodig beroep in bij de rechtbank.
• Wij begeleiden een verzoek voor uw kind, ook als de andere ouder geen toestemming wil geven.

Samengevat

• Uw officiële achternaam wijzigt u met een verzoek aan Justis; de Koning beslist bij koninklijk besluit (artikel 1:7 BW).
• Justis wijzigt alleen bij een erkende grond uit het Besluit geslachtsnaamswijziging. De kosten zijn € 835 voor een volwassene en u krijgt ze bij afwijzing niet terug; voor nazaten van tot slaaf gemaakten is de wijziging kosteloos.
• U krijgt meestal binnen 20 weken uitslag; tegen een afwijzing kunt u binnen zes weken bezwaar maken. Voor een kind gelden een verzorgingstermijn en in de regel instemming van beide ouders.
• De naam van uw ex-partner niet meer gebruiken is geen naamswijziging: dat regelt u bij de gemeente als wijziging van uw naamgebruik.
• Een andere voornaam vraagt u via een advocaat aan bij de rechtbank (artikel 1:4 BW), behalve bij een wijziging van uw geslachtsregistratie.

Veelgestelde vragen

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.