Naamswijziging aanvragen: stappenplan voor uw achternaam en voornaam

naamswijziging documenten aanvraag

Gepubliceerd op 20 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Uw officiële achternaam wijzigt u niet bij de gemeente, maar met een verzoek aan Justis, de dienst van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De Koning wijzigt de achternaam bij koninklijk besluit (artikel 1:7 BW); u betaalt € 835 per volwassene en krijgt volgens Justis meestal binnen 20 weken een besluit. De belangrijkste uitzondering: wilt u na een scheiding alleen niet langer de naam van uw ex-partner gebruiken, dan regelt u dat bij uw gemeente. Uw officiële naam verandert dan niet.

Voor uw voornaam geldt weer een andere route. Die wijzigt alleen de rechtbank, op een verzoek op grond van artikel 1:4 BW dat een advocaat indient. Hieronder leest u welke route bij uw situatie past, welke gronden Justis accepteert, welke stukken u nodig hebt en wat u na de beslissing nog moet regelen.

Stap 1: welke naam wilt u wijzigen en welke instantie is bevoegd?

Bepaal eerst wat u precies wilt veranderen: uw officiële achternaam, uw voornaam of alleen de naam waarmee instanties u aanschrijven. Elk van die drie heeft een eigen procedure, een eigen instantie en eigen kosten.

Veel mensen denken dat een naamswijziging aan de balie van het gemeentehuis begint. Dat klopt maar voor één situatie: het wijzigen van uw naamgebruik. Wie getrouwd is of een geregistreerd partnerschap heeft (of had), mag de achternaam van de partner gebruiken. Hoe overheidsinstanties u aanschrijven, legt u vast bij de gemeente, vaak online met DigiD of aan de balie. Uw officiële achternaam blijft daarbij hetzelfde.

Na een scheiding of na het overlijden van uw partner mag u de naam van uw partner blijven gebruiken, tot u opnieuw trouwt of een nieuw geregistreerd partnerschap aangaat (artikel 1:9 BW). Samenwonen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap geeft dit recht niet. Door een huwelijk verandert uw eigen achternaam nooit. Na een scheiding hoeft u dus niets bij Justis te regelen.

Wilt u uw officiële achternaam veranderen, dan dient u een verzoek in bij Justis. Wilt u uw voornaam veranderen, dan dient een advocaat namens u een verzoek in bij de rechtbank. De rechter beslist of de wijziging wordt toegestaan. Daarna verwerkt de gemeente de nieuwe naam in haar registratie.

Wat wilt u wijzigen?Waar dient u het verzoek in?Wettelijke basisKosten (stand oktober 2026)Verandert uw officiële naam?
Naamgebruik (bijvoorbeeld de naam van uw ex-partner niet meer gebruiken)Gemeente, vaak online met DigiDArtikel 1:9 BWNavragen bij uw gemeenteNee
Officiële achternaamJustis, digitaal of per postArtikel 1:7 BW en het Besluit geslachtsnaamswijziging€ 835 per volwassene (Justis)Ja, bij koninklijk besluit
VoornaamRechtbank, via een advocaatArtikel 1:4 BWVolgens de Rijksoverheid (16 januari 2026) ongeveer € 1.000Ja, na beslissing van de rechter
Voornaam bij wijziging van de geslachtsregistratieAmbtenaar van de burgerlijke standArtikel 1:28 BWNavragen bij de gemeenteJa
Infographic van het naamswijziging aanvraagproces in drie stappen

Stap 2: past uw situatie in een grond van het Besluit geslachtsnaamswijziging?

Justis wijzigt een achternaam alleen als uw situatie past in het Besluit geslachtsnaamswijziging. Een algemene wens of onvrede over uw naam is daarvoor niet genoeg.

Het Besluit werkt met omschreven situaties. Justis noemt voor meerderjarigen onder meer de volgende gronden:

  • U wilt de achternaam van de andere ouder of verzorger. Voorwaarde is dat uw ouders uit elkaar gingen toen u minderjarig was. U bent daarna verzorgd en opgevoed door degene van wie u nu de naam wilt.
  • U wilt een eerdere wijziging ongedaan maken die plaatsvond toen u minderjarig was, bijvoorbeeld na een gezagswijziging.
  • U wilt de naamskeuze van uw ouders herzien. Dit kan als uw ouders uw naam in 1998 of later hebben gekozen en u 18, 19 of 20 jaar oud bent bij de aanvraag.
  • U bent geadopteerd en wilt uw achternaam laten aanpassen.

Daarnaast noemt Justis andere situaties. Voorbeelden zijn een achternaam die te veel voorkomt, een verkeerd gespelde achternaam, een niet-Nederlandse achternaam, een Friese achternaam, het toevoegen van een achternaam van voorouders en een uitstervende achternaam. Ook psychische hinder door uw naam kan een grond zijn. Justis heeft daarnaast aparte regelingen voor een bespottelijke achternaam en voor nazaten van tot slaaf gemaakten.

Welk bewijs vraagt Justis bij psychische hinder?

Dat u uw naam lastig of onprettig vindt, is niet genoeg. Volgens artikel 7 van het Besluit geslachtsnaamswijziging moet vaststaan dat uw gezondheid in ernstige mate schade lijdt als de naam niet wordt gewijzigd. Justis vraagt daarvoor een verklaring van een behandelaar die in het BIG-register en/of het NIP- of NVO-register staat ingeschreven en bevoegd is psychische stoornissen vast te stellen.

Die behandelaar mag geen familie- of andere relatie met u hebben. Hij vult de bijsluiter Psychische hinder van Justis zo volledig mogelijk in. Die bijsluiter mag niet ouder zijn dan zes maanden. Op het aanvraagformulier kiest u code C1. Denk aan een situatie waarin uw naam u voortdurend verbindt aan een ouder die u ernstig heeft geschaad.

Hoe werkt de regeling voor nazaten van tot slaaf gemaakten?

Sinds 1 juli 2024 kunt u als nazaat van een tot slaaf gemaakte uw achternaam bij Justis laten wijzigen. Dat is volgens Justis kosteloos zolang het speciale budget van de overheid toereikend is. U tekent een eigen verklaring op het aanvraagformulier; ander bewijs van afstamming is daarvoor niet nodig.

U moet 18 jaar of ouder zijn. U kunt onder meer een geheel nieuwe achternaam kiezen die nog niet in Nederland voorkomt, een naam van een voorouder toevoegen, letters omdraaien of een voorvoegsel toevoegen of weglaten. De naam van uw partner of van de andere ouder kunt u via deze regeling niet kiezen. U hoort binnen drie maanden hoe uw aanvraag verder gaat; na ongeveer 20 weken weet u of uw naam verandert.

Bij een aantal gronden is een combinatienaam mogelijk, bijvoorbeeld bij de naam van de andere ouder of verzorger. De twee achternamen staan dan zonder koppelteken achter elkaar. Welke bewijsstukken u per grond moet aanleveren, staat in de toelichting bij het formulier. Lees die zorgvuldig voordat u betaalt, want de kosten krijgt u bij een afwijzing niet terug.

SituatieRouteWaar u op let
Na uw scheiding wilt u niet meer de naam van uw ex-partner gebruikenNaamgebruik wijzigen bij de gemeenteUw officiële naam is nooit veranderd, dus een verzoek aan Justis is niet nodig
U wilt de achternaam van de ouder die u heeft opgevoedVerzoek aan JustisUw ouders gingen uit elkaar toen u minderjarig was; instemming van degene van wie u de naam vraagt
Uw achternaam komt te veel voor of is verkeerd gespeldVerzoek aan JustisKies de juiste grond op het formulier en lever het bewijs mee
Uw naam veroorzaakt psychische hinderVerzoek aan Justis, code C1Verklaring van een geregistreerde behandelaar, niet ouder dan zes maanden
U wilt een andere voornaamVerzoek aan de rechtbank via een advocaatDe rechter beslist; Justis is hier niet bevoegd
U wijzigt uw geslachtsregistratieAmbtenaar van de burgerlijke standUw voornamen kunt u daarbij tegelijk laten aanpassen

Hoe beoordeelt de rechter een verzoek om een andere voornaam?

De rechter weegt uw persoonlijke belang bij een andere voornaam af tegen het maatschappelijke belang dat namen zo min mogelijk veranderen. U moet een zwaarwichtig belang aannemelijk maken. De gewenste naam moet bovendien zijn toegestaan; artikel 1:4 lid 2 BW sluit onder meer ongepaste namen uit.

Een voorbeeld uit de rechtspraak: de rechtbank Overijssel stond op 3 juni 2024 de wijziging van de voornamen van een vrouw toe (ECLI:NL:RBOVE:2024:3178). Haar voornamen herinnerden haar aan een traumatische jeugd en zij had daardoor PTSS-klachten. Volgens de rechtbank woog haar belang zwaarder dan het belang van ongewijzigde namen. Tegen zo’n beschikking staat binnen drie maanden hoger beroep open bij het gerechtshof, via een advocaat.

Wat geldt bij een wijziging van de geslachtsregistratie?

Wie de vermelding van het geslacht in de geboorteakte laat wijzigen, gaat daarvoor naar de ambtenaar van de burgerlijke stand (artikel 1:28 BW). U hebt een deskundigenverklaring nodig. Bij die aanvraag kunt u ook uw voornamen laten aanpassen, zodat u daarvoor niet apart naar de rechtbank hoeft.

Bent u in Nederland geboren, dan gaat u naar de gemeente waar uw geboorteakte is opgemaakt. Bent u in het buitenland geboren, dan is in de regel de gemeente Den Haag bevoegd. Uw achternaam verandert bij deze procedure niet.

Wat geldt als u de achternaam van uw kind wilt wijzigen?

Dat kan alleen als u het gezag over uw kind hebt en uw situatie past in het Besluit geslachtsnaamswijziging. In de regel moeten beide ouders instemmen, en een kind van 12 jaar of ouder moet zelf ook instemmen.

Wilt u uw kind de achternaam geven van de ouder, stiefouder of pleegouder bij wie het opgroeit, dan geldt een verzorgingstermijn. Volgens artikel 3 van het Besluit is dat ten minste vijf jaar voor een kind jonger dan 12 en drie jaar voor een kind van 12 jaar of ouder. Justis rekent die termijn terug vanaf de datum van uw aanvraag.

Weigert de andere ouder toestemming, dan is het verzoek niet altijd kansloos. Bij een kind van 12 jaar of ouder weegt mee dat het kind de wijziging zelf wil. Bij een jonger kind kan Justis het verzoek alleen toewijzen als de weigerende ouder onherroepelijk is veroordeeld voor een misdrijf tegen het kind, of als die ouder nauwelijks met het kind heeft samengeleefd. Justis vraagt de andere ouder altijd om zijn of haar mening.

Ook degene van wie het kind de achternaam krijgt, moet instemmen. Een kind van 12 jaar of ouder vult daarvoor een eigen instemmingsverklaring in. Bij kinderen duurt het volgens Justis ongeveer zes maanden voordat er uitsluitsel is.

Stap 3: verzamel de stukken en dien het verzoek in bij Justis

U dient het verzoek in met het aanvraagformulier van Justis, digitaal of per post. U betaalt de kosten bij het indienen. Bij een verzoek van een meerderjarige vraagt Justis in elk geval om:

  • het volledig ingevulde aanvraagformulier;
  • een kopie van een geldig paspoort of identiteitsbewijs;
  • een recent afschrift van de geboorteakte, met afgiftestempel en niet ouder dan drie maanden;
  • als u de achternaam van een ander wilt: een instemmingsverklaring van die persoon.

Een afschrift van uw geboorteakte vraagt u op bij de gemeente waar u bent geboren. Een afschrift ouder dan drie maanden accepteert Justis niet. Vraag het dus pas aan als de rest van uw aanvraag klaar is.

naamswijziging gemeente aanvraag

Lever ook de stukken mee die uw grond onderbouwen. Wat dat zijn, staat in de toelichting bij het formulier. Een onvolledige aanvraag kost tijd, omdat Justis dan stukken bij u opvraagt. De kosten zijn landelijk vastgesteld; er is geen verschil per gemeente.

Verzoek aan JustisKosten per oktober 2026
Eén volwassene (18 jaar of ouder)€ 835
Eén of twee minderjarige kinderen€ 835
Drie of meer minderjarige kinderen€ 1.670
Nazaat van een tot slaaf gemaakteKosteloos, zolang het budget toereikend is

Bron: Justis, proces en kosten naamswijziging, geraadpleegd op 29 oktober 2026. U kunt niet in termijnen betalen. Trekt u de aanvraag in, of wordt uw achternaam niet gewijzigd, dan krijgt u het bedrag niet terug.

Voor minderjarigen dient de wettelijke vertegenwoordiger het verzoek in, meestal de ouder met gezag. Justis gebruikt daarvoor een apart aanvraagformulier en neemt zo nodig contact op met de andere ouder.

Stap 4: volg de behandeling en maak zo nodig bezwaar

Justis behandelt uw aanvraag in vaste stappen. Volgens Justis ontvangt u binnen negen weken na registratie en controle een ontvangstbevestiging, en volgt het besluit meestal binnen 20 weken na indiening.

  1. U dient het aanvraagformulier in met de stukken en de betaling.
  2. Justis registreert de aanvraag en controleert de gegevens. Waar nodig neemt Justis contact op met anderen, bijvoorbeeld de andere ouder.
  3. Justis neemt een besluit. Bent u het daar niet mee eens, dan hebt u zes weken om bezwaar te maken.
  4. Wordt uw verzoek toegewezen, dan tekent de Koning het koninklijk besluit en ontvangt u het officiële bewijs.

Houd rekening met het zomerreces. Van 3 juli tot en met 31 augustus 2026 werden geen koninklijke besluiten getekend. Een aanvraag die vlak voor de zomer is goedgekeurd, wordt daardoor later afgerond.

Reageer snel als Justis om extra informatie vraagt. Zolang stukken ontbreken, kan Justis uw aanvraag niet verder behandelen. Zorg ook dat uw post- en e-mailadres bij Justis kloppen, zodat u geen verzoeken mist.

Wijst Justis uw verzoek af, lees dan eerst de motivering. Daaruit blijkt welke grond niet is aangenomen en waarom. In uw bezwaar reageert u op die motivering en voegt u zo nodig aanvullend bewijs toe. De termijn van zes weken volgt uit artikel 6:7 Awb; een te laat ingediend bezwaar wordt in de regel niet inhoudelijk behandeld.

Blijft Justis ook na uw bezwaar bij de afwijzing, dan kunt u beroep instellen bij de rechtbank. Tegen de uitspraak van de rechtbank staat hoger beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Maak de onderbouwing in elke fase sterker, met aanvullende stukken of een betere aansluiting bij de juiste grond.

Stap 5: verwerk de nieuwe naam na het koninklijk besluit

Uw nieuwe achternaam geldt vanaf het koninklijk besluit. De gemeente verwerkt de wijziging daarna in uw geboorteakte en in de Basisregistratie Personen (BRP).

Instanties die op de BRP zijn aangesloten, krijgen de wijziging automatisch door. Andere organisaties moet u zelf informeren. Maak daarvoor een lijst, zodat u niets vergeet:

  • uw werkgever en uw pensioenuitvoerder;
  • uw bank en uw verzekeraars, waaronder uw zorgverzekeraar;
  • abonnementen, lidmaatschappen en online accounts;
  • uw opleiding, beroepsregistraties en diploma’s waar dat mogelijk is.

Vraag ook een nieuw paspoort of een nieuwe identiteitskaart aan bij de gemeente. Uw oude document vermeldt nog uw oude naam, en dat leidt bij controles tot vragen. Vraag bij de gemeente ook na wat de wijziging betekent voor uw rijbewijs. Bewaar het koninklijk besluit zorgvuldig als bewijs.

Hebt u minderjarige kinderen, kijk dan na wat de wijziging voor hun naam betekent. Dat hangt af van de grond van het verzoek en van hoe het verzoek is ingediend. Twijfelt u, vraag dit dan vóór het indienen na bij Justis.

StapWat u doetControlepunt
Route bepalenKies tussen naamgebruik, achternaam of voornaamWeet u welke instantie bevoegd is?
Grond controlerenVergelijk uw situatie met de gronden van JustisPast uw situatie in het Besluit geslachtsnaamswijziging?
Stukken verzamelenKopie identiteitsbewijs, afschrift geboorteakte, instemmingsverklaring, bewijsIs het afschrift niet ouder dan drie maanden?
Aanvraag indienenFormulier insturen en € 835 betalenIs de aanvraag volledig vóór betaling?
Behandeling volgenSnel reageren op vragen van JustisKent u de bezwaartermijn van zes weken?
Nieuwe naam verwerkenNieuw paspoort of identiteitskaart, instanties informerenIs uw lijst met instanties afgewerkt?

Wordt een naamswijziging eenvoudiger en goedkoper?

Mogelijk, maar nu nog niet. Op 16 januari 2026 meldde de Rijksoverheid een wetsvoorstel waarmee u uw voor- en achternaam eenmalig zonder opgave van reden kunt laten wijzigen via de burgerlijke stand van uw gemeente, tegen aanzienlijk lagere kosten. Een nieuw bedrag noemt het kabinet nog niet.

Het voorstel maakt deel uit van de Wet afbouw interlandelijke adoptie en was tot 7 april 2026 in internetconsultatie. Het moet nog door de Tweede en Eerste Kamer en een ingangsdatum is niet bekend. Tot die tijd gelden de regels uit dit artikel.

Wanneer heeft juridische hulp bij een naamswijziging zin?

Bij een eenvoudige situatie, zoals een verkeerd gespelde naam met duidelijk bewijs, kunt u het verzoek aan Justis meestal zelf indienen. Hulp is vooral zinvol als niet vaststaat welke grond van toepassing is, als een andere ouder niet wil meewerken of als Justis uw verzoek heeft afgewezen. Voor een wijziging van uw voornaam is een advocaat altijd nodig. Wij kunnen onder meer:

  • beoordelen welke route past: naamgebruik bij de gemeente, een verzoek aan Justis (artikel 1:7 BW) of een verzoek aan de rechtbank (artikel 1:4 BW);
  • toetsen aan welke grond uit het Besluit geslachtsnaamswijziging uw situatie voldoet en welke stukken die grond onderbouwen;
  • het verzoek tot wijziging van uw voornaam bij de rechtbank indienen;
  • binnen zes weken een bezwaarschrift opstellen als Justis uw verzoek afwijst, en zo nodig beroep instellen.

Naamswijziging in vijf punten

  • Justis is bevoegd voor de achternaam, de rechtbank voor de voornaam en de gemeente voor uw naamgebruik.
  • Zonder erkende grond uit het Besluit geslachtsnaamswijziging wijst Justis af; de € 835 krijgt u dan niet terug.
  • Psychische hinder onderbouwt u met de bijsluiter van een geregistreerde behandelaar, niet ouder dan zes maanden.
  • Voor een kind gelden een verzorgingstermijn van vijf of drie jaar en in de regel instemming van beide ouders.
  • Het wetsvoorstel voor een eenmalige, goedkopere wijziging via de gemeente is nog geen geldend recht.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.

Een vraag over scheiding of familierecht?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een familierechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.

Een vraag over scheiding of familierecht?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een familierechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.