Gemeenschap van goederen: wat betekent dat bij scheiding? Volledig overzicht

Wanneer getrouwde partners besluiten te scheiden, speelt de manier waarop ze getrouwd zijn een grote rol in hoe hun bezittingen worden verdeeld.

Voor veel stellen die vóór 2018 trouwden zonder huwelijkse voorwaarden, betekent dit dat ze in gemeenschap van goederen zijn getrouwd.

Bij een scheiding in gemeenschap van goederen worden alle bezittingen en schulden van beide partners fifty-fifty verdeeld, ongeacht wie wat heeft ingebracht tijdens het huwelijk.

Dit betekent dat zowel het huis, de spaargeld, de auto als alle schulden precies door de helft gaan.

Deze verdeling lijkt misschien eenvoudig, maar in de praktijk kan het behoorlijk ingewikkeld worden.

Er zijn uitzonderingen, speciale regels voor ondernemingen, en het bepalen van de waarde van bezittingen levert soms verrassingen op.

Het is handig om te weten wat er precies onder de gemeenschap valt, zodat beide partners niet voor onverwachte situaties komen te staan.

Wat is gemeenschap van goederen bij een scheiding?

Gemeenschap van goederen bepaalt hoe je bezittingen en schulden verdeelt als je uit elkaar gaat.

De regels verschillen afhankelijk van wanneer je bent getrouwd.

Het vermogen wordt trouwens bevroren zodra de echtscheidingsprocedure begint. Dat is wel zo overzichtelijk.

Uitleg van het begrip gemeenschap van goederen

Gemeenschap van goederen betekent dat alle bezittingen en schulden van beide partners samenvloeien. Vanaf het moment van trouwen geldt dit automatisch, tenzij je iets anders hebt afgesproken.

Bij een scheiding worden alle gemeenschappelijke bezittingen en schulden fifty-fifty verdeeld.

Het maakt niet uit op wiens naam iets staat. Dat kan soms best even slikken zijn.

Voorbeelden van gemeenschappelijke bezittingen:

• Het huis en andere onroerend goed
• Bankrekeningen en spaargeld
• Auto’s en andere waardevolle spullen
• Pensioenen en investeringen

Ook schulden worden gedeeld:

• Hypotheken
• Leningen
• Creditcardschulden
• Belastingschulden

De partner die bepaalde spullen wil houden, moet de ander meestal uitkopen voor de helft van de waarde.

Verschillen tussen trouwen vóór en na 1 januari 2018

Getrouwd vóór 1 januari 2018:

• Algehele gemeenschap van goederen geldt automatisch
• Alle bezittingen en schulden vallen in de gemeenschap
• Erfenissen en schenkingen zijn ook gemeenschappelijk
• Een eigen bedrijf wordt automatisch gemeenschappelijk

Getrouwd op of na 1 januari 2018:

• Beperkte gemeenschap van goederen geldt automatisch
• Bezittingen van vóór het huwelijk blijven eigen bezit
• Erfenissen en schenkingen blijven privé
• Een bestaand bedrijf blijft eigen bezit

Bevriezing van het vermogen bij aanvraag echtscheiding

Zodra één van de partners een echtscheidingsverzoek indient, bevriest de gemeenschap van goederen.

Deze regel geldt sinds 1 januari 2012.

Nieuwe bezittingen vallen vanaf dat moment niet meer in de gemeenschap.

Nieuwe schulden zijn ook alleen voor degene die ze maakt.

Het vermogen wordt vastgesteld op het moment van bevriezing.

De bevriezing voorkomt dat één partner het gemeenschappelijke vermogen zomaar kan opmaken.

Alle bezittingen en schulden op de bevriesdatum worden later fifty-fifty verdeeld.

Bij beperkte gemeenschap van goederen moet je kunnen aantonen wat van jou privé is.

Bewaar dus belangrijke documenten zoals aankoopnota’s en testamenten goed.

Verdeling van bezittingen en schulden

Bij een scheiding in gemeenschap van goederen moeten alle bezittingen en schulden precies door de helft worden verdeeld.

Er zijn duidelijke regels over wat wel en niet tot het gemeenschappelijk vermogen hoort.

Wat valt onder het gemeenschappelijk vermogen?

Het gemeenschappelijk vermogen bestaat uit alles wat het echtpaar tijdens het huwelijk heeft verzameld.

Dit geldt ook voor alle schulden die zijn aangegaan.

Tot het gemeenschappelijk vermogen behoren:

• De gezinswoning en ander onroerend goed
• Auto’s en andere voertuigen
• Bankrekeningen en spaargeld
• Aandelen en andere beleggingen
• Huishoudelijke spullen en meubels
• Verzekeringen met waarde
• Alle schulden zoals hypotheken en leningen

Buiten het gemeenschappelijk vermogen vallen:

• Erfenissen met een uitsluitingsclausule
• Persoonlijke schadeuitkeringen
• Invaliditeitspensioenen
• Persoonlijke kleding en sieraden

Bij twijfel over wat wel of niet tot de gemeenschap behoort, kan een advocaat of mediator helpen.

De meeste spullen die tijdens het huwelijk zijn aangeschaft, vallen onder het gemeenschappelijk vermogen.

Stappenplan voor het verdelen van bezittingen

De verdeling van bezittingen bij een echtscheiding gebeurt volgens een vaste volgorde.

Beide partners hebben recht op precies de helft van alle waarde.

Stap 1: Inventaris maken

Maak een complete lijst van alle bezittingen en hun waarde.

Voor kostbare spullen zoals een huis is een taxatie slim.

Stap 2: Waarde bepalen

Alle spullen krijgen een actuele marktwaarde.

Als je het niet eens wordt over de waarde, kun je een deskundige inschakelen.

Stap 3: Verdeling maken

Beide partners kiezen welke spullen ze willen houden.

Is de waarde niet gelijk? Dan moet er geld worden bijbetaald.

Stap 4: Afspraken vastleggen

Leg alle afspraken vast in een echtscheidingsconvenant.

Zo voorkom je gezeur achteraf.

Bij een eigen bedrijf of veel bezittingen is professionele hulp trouwens geen overbodige luxe.

Verdeling van schulden

Schulden verdeel je net als bezittingen precies door de helft.

Beide ex-partners blijven verantwoordelijk voor hun deel van de schulden.

Gemeenschappelijke schulden bij scheiding:

• Hypotheekschuld op de woning
• Gezamenlijke leningen en kredieten
• Openstaande rekeningen op beider naam
• Belastingschulden tijdens het huwelijk

Na de scheiding blijft elke ex-partner hoofdelijk aansprakelijk voor alle schulden uit de gemeenschap.

Schuldeisers kunnen dus beide ex-partners aanspreken voor de volledige schuld.

Bij een hypotheek ontslaat men vaak één partner uit de hoofdelijke aansprakelijkheid.

De andere partner neemt dan de hele schuld over en betaalt compensatie.

Voor andere schulden kun je nieuwe afspraken maken met de schuldeisers.

Soms kun je schulden overnemen of splitsen.

Het is slim om alle schulden zo snel mogelijk na de scheiding definitief te regelen.

Uitzonderingen op de gemeenschap van goederen

Niet alle bezittingen en schulden vallen automatisch in de gemeenschap van goederen.

De wet kent specifieke uitzonderingen zoals erfenis met uitsluitingsclausule, verknochte goederen en privévermogen dat apart blijft.

Uitsluitingsclausule bij erfenis of schenking

Een uitsluitingsclausule zorgt ervoor dat erfenis of schenkingen niet in de gemeenschap van goederen vallen.

Deze clausule staat meestal in een testament of schenkingsakte.

Je moet de clausule tegelijk met de erfenis of schenking laten opnemen.

Achteraf uitsluiten is niet mogelijk.

Belangrijke regels:

• De goederen blijven privé-eigendom van één echtgenoot
• Bijbehorende schulden zoals successierechten vallen ook buiten de gemeenschap
• De andere echtgenoot heeft geen recht op deze bezittingen

Bij echtscheiding heeft de andere echtgenoot soms een vergoedingsrecht.

Dat recht kan overigens onder bepaalde omstandigheden verloren gaan.

Verknochte goederen

Bijzonder verknochte goederen blijven buiten de gemeenschap van goederen.

Deze regel geldt voor zeer persoonlijke bezittingen.

Het bekendste voorbeeld is geld van immateriële schadevergoeding.

Deze vergoeding blijft privé-eigendom van de persoon die de schade heeft geleden.

Voorbeelden van verknochte goederen:

• Smartengeld na een ongeval
• Vergoeding voor psychische schade
• Persoonlijke sieraden met emotionele waarde

Leg goed vast welk deel van een vergoeding materiële schade betreft.

Materiële schade valt namelijk wel in de gemeenschap.

Privévermogen behouden

Als je goederen voor meer dan de helft met privévermogen betaalt, blijven ze buiten de gemeenschap. Dit geldt zelfs als het goed op naam van beide echtgenoten staat.

Stel, iemand erft €150.000 onder uitsluitingsclausule. Daarmee koopt hij een huis van €280.000 op zijn eigen naam.

Dat huis valt dan niet in de gemeenschap van goederen. Belangrijk detail: het privé-aandeel moet groter zijn dan 50%.

Bij €150.000 van €280.000 zit je op ongeveer 54%. Dus het hele huis blijft privé.

Deze regel werkt net zo bij grote aankopen zoals auto’s of investeringen. Bewijsstukken van waar het geld vandaan komt zijn onmisbaar—gewoon bewaren dus.

Huwelijkse voorwaarden en scheiding

Huwelijkse voorwaarden bepalen hoe je bezittingen en schulden verdeelt als je uit elkaar gaat. Zulke afspraken kunnen de financiële uitkomst van een scheiding flink beïnvloeden.

Wat zijn huwelijkse voorwaarden?

Huwelijkse voorwaarden zijn juridische afspraken tussen partners over hun bezittingen en schulden. Je moet ze laten opstellen door een notaris, voor of tijdens het huwelijk.

Zonder huwelijkse voorwaarden trouw je automatisch in beperkte gemeenschap van goederen. Dan deel je alles wat je samen opbouwt vanaf de huwelijksdatum.

Met huwelijkse voorwaarden kun je andere afspraken maken. Je kiest bijvoorbeeld voor:

• Algehele uitsluiting van gemeenschap van goederen
• Uitsluiting van bepaalde bezittingen
• Specifieke afspraken over schulden
• Regelingen voor ondernemingen of erfenissen

Het is slim om duidelijk vast te leggen wat wel en niet gedeeld wordt. Onduidelijkheid zorgt later alleen maar voor ellende.

Impact van huwelijkse voorwaarden bij scheiding

Huwelijkse voorwaarden bepalen hoe je verdeelt bij een scheiding. Ze kunnen de financiële gevolgen behoorlijk veranderen.

Bij scheiding zonder gemeenschap van goederen houdt iedereen zijn eigen spullen. Je hoeft niets te delen dat op je eigen naam staat.

Bewijs blijft belangrijk. Je moet kunnen aantonen wat echt van jou is, dus bewaar aankoopnota’s en bankafschriften.

Schulden worden ook volgens de voorwaarden verdeeld. Bij uitsluiting van gemeenschap blijven schulden meestal bij degene die ze gemaakt heeft.

Huwelijkse voorwaarden kunnen invloed hebben op partneralimentatie. Maar de plicht om kinderalimentatie te betalen verandert niet.

Onderneming en gemeenschap van goederen

Een onderneming verdelen bij scheiding is vaak een gedoe. Het hangt af van wanneer het bedrijf is gestart en welke huwelijksafspraken er zijn.

Echtgenoot met eigen bedrijf

De timing van oprichting bepaalt wie eigenaar is.

Echtparen die vóór 1 januari 2018 trouwden, krijgen de onderneming automatisch in de gemeenschap van goederen. Dit geldt als er geen huwelijkse voorwaarden zijn.

Trouwen na 1 januari 2018? Dan hangt het af van wanneer het bedrijf is opgericht. Is het bedrijf tijdens het huwelijk gestart, dan valt het in de gemeenschap.

De onderneming blijft privévermogen als:

• Het bedrijf vóór het huwelijk is opgericht
• Alleen privégeld van de oprichtende partner is gebruikt tijdens het huwelijk

Toch kan de andere partner geld krijgen als er tijdens het huwelijk gemeenschapsgeld in het bedrijf is gestoken.

Bedrijfswaarde en verdeling bij scheiding

Als het bedrijf in de gemeenschap valt, krijgt elke partner recht op de helft van de bedrijfswaarde. De eigenaar moet de partner dan uitkopen.

Bij een privébedrijf kan de ex-partner geld ontvangen als:

• Er gemeenschapsgeld in het bedrijf is gestopt
• De ondernemer zichzelf te weinig salaris heeft uitgekeerd

Ondernemers laten vaak winst in het bedrijf zitten. Dat kan later bij de scheiding lastig zijn.

De wet bepaalt dat de ondernemer een redelijke vergoeding voor arbeid en kennis moet krijgen. Heeft hij te weinig salaris genomen? Dan mag de ex-partner 50% van het verschil opeisen.

Praktische en financiële aandachtspunten

Een echtscheiding in Nederland brengt flinke fiscale gevolgen met zich mee als je de gemeenschap van goederen verdeelt. Afwijkende afspraken kunnen de standaardverdeling veranderen.

Fiscale gevolgen van verdelen

De verdeling van gemeenschap van goederen heeft direct fiscale impact. Overdrachtsbelasting hoef je niet te betalen bij een scheiding, maar andere belastingen kunnen alsnog gelden.

Bij winst op aandelen of beleggingen moet je belasting betalen. Die winst valt in box 3 van de inkomstenbelasting.

Hypotheekrente blijft aftrekbaar voor degene die het huis houdt. De ander raakt dat voordeel kwijt na overdracht.

Pensioenrechten hebben hun eigen fiscale regels. Pensioenverdeling gebeurt meestal via conversie, zonder directe belastingheffing. De ontvanger betaalt pas belasting bij uitkering.

Partneralimentatie is aftrekbaar voor de betaler en belastbaar voor de ontvanger. Dit geldt niet voor kinderalimentatie.

Afwijkende afspraken en gevolgen

Met huwelijkse voorwaarden kun je de standaard gemeenschap van goederen aanpassen. Je mag bepaalde goederen uitsluiten.

Sommige stellen kiezen voor beperkte gemeenschap van goederen. Alleen wat je samen tijdens het huwelijk krijgt, valt dan in de gemeenschap.

Schenkingen en erfenissen aan één partner vallen meestal buiten de gemeenschap. Dat geldt zelfs als je er niets over hebt vastgelegd.

Partners mogen hun huwelijkse voorwaarden aanpassen tijdens het huwelijk. Daarvoor heb je een notariële akte nodig.

Voor ondernemers zijn er aparte regels. Je kunt bedrijfsaandelen uitsluiten van de verdeling om het bedrijf draaiende te houden.

Schulden van vóór het huwelijk kun je uitsluiten via huwelijkse voorwaarden. Doe je dat niet, dan vallen ze gewoon in de gemeenschap.

Rol van bemiddeling en juridische hulp

Scheidingsbemiddeling helpt stellen afspraken te maken over de verdeling. Bemiddelaars weten veel van de financiële kanten van een scheiding.

Een advocaat is nodig voor de juridische afhandeling. Die kijkt of de afspraken juridisch kloppen en beschermt de belangen van zijn cliënt.

Notarissen regelen de overdracht van huizen en andere bezittingen. Ze zorgen voor juiste registratie bij het kadaster.

Financieel adviseurs zijn handig bij ingewikkelde vermogens. Denk aan beleggingen, bedrijven of internationale bezittingen.

Taxateurs bepalen de waarde van huizen en andere spullen. Dat is nodig voor een eerlijke verdeling.

Als het flink botst, kan de rechter de verdeling bepalen. Dat duurt langer en kost meer dan bemiddeling.

Veelgestelde vragen

Bij een scheiding onder gemeenschap van goederen moet je alles eerlijk verdelen. Beide partners hebben recht op de helft van wat je samen hebt opgebouwd.

Hoe wordt het vermogen verdeeld bij een scheiding onder gemeenschap van goederen?

In principe verdeel je alles fifty-fifty. Dit geldt voor alle bezittingen die je tijdens het huwelijk hebt gekregen.

Beide partners krijgen de helft van het huis, auto’s, spaargeld en andere waardevolle spullen. Ook pensioenrechten die je tijdens het huwelijk opbouwde, deel je samen.

De verdeling loopt vanaf de trouwdatum tot het moment dat het scheidingsverzoek wordt ingediend. Op dat moment bevries je de gemeenschap van goederen.

Welke stappen moeten worden genomen om de boedel te scheiden bij een echtscheiding?

Begin met een lijst van alle bezittingen en schulden. Denk aan het huis, bankrekeningen, auto’s en andere waardevolle spullen.

Een taxateur schat de waarde van grote bezittingen zoals het huis. Breng ook de schulden precies in kaart.

Je mag samen afspreken wie wat krijgt. Lukt dat niet? Dan beslist de rechter.

Wat zijn de rechten van elke partner op het gezamenlijk bezit na een echtscheiding?

Elke partner heeft recht op de helft van alles wat in de gemeenschap valt. Ook als één van jullie meer heeft bijgedragen.

Je kunt samen het huis verkopen en de opbrengst delen. Of iemand koopt de ander uit door de helft van de waarde te betalen.

Spullen met emotionele waarde kun je onderling verdelen. Komen jullie er niet uit? Dan hakt de rechter de knoop door.

Hoe worden schulden behandeld bij een scheiding als men getrouwd is in gemeenschap van goederen?

Schulden deel je net als bezittingen: fifty-fifty. Dit geldt voor alle schulden die je tijdens het huwelijk hebt gemaakt.

Hypotheek, creditcardschuld en andere leningen vallen hieronder. Beide partners blijven verantwoordelijk voor de helft van elke schuld.

Schuldeisers kunnen beide ex-partners aanspreken voor het hele bedrag. Je moet dus samen regelen wie welk deel betaalt.

Kunnen er afspraken gemaakt worden die afwijken van de standaardverdeling bij gemeenschap van goederen?

Partners mogen tijdens de scheiding andere afspraken maken over de verdeling. Ze moeten deze afspraken allebei ondertekenen.

Soms wil een van de partners het huis houden. In ruil daarvoor kan diegene afzien van andere bezittingen.

Je kunt ook samen bepalen wanneer je het huis verkoopt. Dat soort afspraken zijn mogelijk, zolang ze voor iedereen redelijk blijven.

De rechter kijkt of de afspraken eerlijk zijn. Als iets niet klopt, kan de rechter het afwijzen.

In hoeverre speelt de duur van het huwelijk een rol bij de verdeling van goederen na scheiding?

De duur van het huwelijk maakt eigenlijk niks uit voor de fifty-fifty verdeling. Zelfs na een kort huwelijk deel je alles gelijk.

Alles wat jullie samen bezitten of aan schulden hebben opgebouwd vanaf de trouwdatum, valt onder die verdeling. Of je nou één jaar of dertig jaar getrouwd bent geweest, dat verschil telt niet echt mee.

Wat je al bezat vóór het huwelijk blijft gewoon van jou. Alleen alles wat je tijdens het huwelijk samen hebt gekregen, deel je.