Hoe lang duurt een echtscheidingsprocedure eigenlijk? Uitleg, stappen en factoren

Een echtscheiding roept veel vragen op, en de duur van de procedure staat meestal bovenaan het lijstje. De tijd die een echtscheidingsprocedure in Nederland kost, varieert enorm: van 3 weken tot wel 3 jaar, afhankelijk van de afspraken tussen de partners.

Als beide echtgenoten goed samenwerken en alles netjes vastleggen, kan de rechtbank soms al binnen een paar weken een beschikking afgeven.

Hoe lang het echt duurt, hangt van allerlei factoren af. Denk aan de financiële verdeling, kinderafspraken en hoeveel de partners met elkaar kunnen overleggen.

Ook de keuze tussen een gezamenlijk verzoek of een eenzijdige procedure maakt veel verschil. Niet iedereen realiseert zich dat.

Hier vind je welke stappen je doorloopt tijdens een echtscheidingsprocedure en wat de verschillende tijdslijnen betekenen.

Het verloop van een echtscheidingsprocedure

In Nederland volgt een echtscheidingsprocedure een vast pad via de rechtbank. Het begint met het indienen van een verzoekschrift en eindigt met de beschikking van de rechter.

Stappen van de echtscheidingsprocedure

De procedure bestaat uit een aantal vaste onderdelen. Een advocaat dient eerst het verzoekschrift tot echtscheiding in bij de rechtbank.

Bij een gezamenlijk verzoek:

• Beide partners stemmen in met de scheiding.
• Ze maken afspraken over bezittingen en alimentatie.
• Deze afspraken leggen ze vast in een echtscheidingsconvenant.
• Bij kinderen hoort daar een ouderschapsplan bij.

Bij een eenzijdig verzoek:

• Eén partner dient het verzoek in.
• De ander krijgt de kans om te reageren.
• Er volgen vaak meerdere zittingen bij de rechtbank.
• De rechter hakt knopen door over de geschilpunten.

Na het indienen volgt een wachttijd. De rechtbank plant een zitting waarbij beide partijen kunnen verschijnen.

Rol van de rechtbank en de rechter

De rechtbank behandelt alle echtscheidingsverzoeken in Nederland. Je moet altijd via de rechter scheiden, zelfs als jullie het overal over eens zijn.

De rechter checkt of alle documenten compleet zijn. Hij kijkt naar het echtscheidingsconvenant en het ouderschapsplan.

De rechter let op:

• Zijn de afspraken eerlijk voor beide partners?
• Zijn de belangen van de kinderen goed geregeld?
• Kloppen alle wettelijke eisen?

Bij een gezamenlijk verzoek blijft de rol van de rechter beperkt. Hij kijkt vooral of alles juridisch klopt.

Zijn er geschillen, dan neemt de rechter actief beslissingen. Hij hoort beide partijen en beslist over alimentatie, verdeling van spullen en omgangsregelingen.

Het indienen van het verzoekschrift

Het verzoekschrift is het officiële startpunt van de echtscheidingsprocedure. Een advocaat moet dit indienen bij de rechtbank.

In het verzoekschrift staan:

• Persoonlijke gegevens van beide partners
• Huwelijksdatum en -plaats
• Reden van de echtscheiding
• Gewenste afspraken over kinderen en geld

Bij het verzoekschrift voeg je het echtscheidingsconvenant en, als er kinderen zijn, het ouderschapsplan toe.

De rechtbank stuurt een kopie van het verzoek naar de andere partner. Die mag reageren of bezwaar maken tegen de voorgestelde afspraken.

Na indiening plant de rechtbank een zitting. Hoe lang je moet wachten, verschilt per rechtbank: soms een paar weken, soms maanden.

Gemiddelde duur en wettelijke termijnen

Een echtscheidingsprocedure kent vaste stappen met wettelijke doorlooptijden. De rechtbank behandelt verzoeken meestal binnen 6 tot 8 weken, waarna de inschrijving bij de burgerlijke stand nog 2 tot 4 weken kan duren.

Doorlooptijden bij de rechtbank

De rechtbank werkt met vaste termijnen. Bij een gemeenschappelijk verzoekschrift duurt de behandeling 6 tot 8 weken vanaf het moment van indienen.

Zijn de partners het eens, dan verloopt alles sneller. De rechter kijkt vooral of het dossier compleet en juridisch correct is.

Bij een eenzijdig verzoekschrift roept de rechtbank de andere partij op. Die krijgt zes weken om te reageren.

De totale doorlooptijd is dan vaak 3 tot 6 maanden.

Wettelijke termijnen rechtbank:

• Gemeenschappelijk verzoek: 6-8 weken
• Eenzijdig verzoek: 3-6 maanden
• Complexe zaken: tot 12 maanden

Vraagt de rechter om extra informatie, dan duurt het nog 2 tot 4 weken langer.

Inschrijving bij de burgerlijke stand

Na de uitspraak van de rechtbank volgt de inschrijving bij de burgerlijke stand. Die stap duurt meestal 2 tot 4 weken en is verplicht.

De advocaat of de ex-partners zelf dienen de uitspraak in bij de gemeente. Pas na inschrijving is de echtscheiding officieel.

Je hebt nodig voor inschrijving:

• De rechterlijke uitspraak
• Uittreksel basisregistratie personen
• Legitimatiebewijs

Hoe snel de gemeente werkt, verschilt nogal. In grote steden gaat het vaak sneller dan in kleine gemeenten.

Na inschrijving stuurt de burgerlijke stand beide ex-partners een bevestiging. Vanaf dat moment kunnen ze officieel opnieuw trouwen.

Hoger beroep en de akte van berusting

Wil iemand het niet eens zijn met de uitspraak? Dan kan hij of zij hoger beroep instellen bij het gerechtshof, binnen drie maanden na de uitspraak.

Het gerechtshof behandelt het hoger beroep binnen 6 tot 12 maanden. Dat vertraagt de echtscheiding flink.

Veel mensen kiezen voor een akte van berusting. Daarmee zien ze af van hoger beroep en wordt de echtscheiding direct na inschrijving definitief.

Gevolgen hoger beroep:

• Vertraging van 6-12 maanden
• Hogere advocaatkosten
• Onzekerheid over de uitkomst

Zonder hoger beroep of akte van berusting blijft de uitspraak drie maanden voorlopig. Daarna wordt de echtscheiding pas onherroepelijk.

Het gerechtshof kan de echtscheiding bevestigen, aanpassen of vernietigen. Soms moet je dan weer terug naar de rechtbank.

Invloedrijke factoren op de duur van de echtscheiding

De duur van een echtscheidingsprocedure hangt vooral af van drie dingen: de mate van overeenstemming over financiële afspraken, of er minderjarige kinderen zijn, en hoe ingewikkeld het huwelijksvermogen is.

Echtscheidingsconvenant en onderlinge afspraken

Het echtscheidingsconvenant vormt eigenlijk het hart van de scheidingsprocedure. Hierin leggen partners alle afspraken vast over vermogen, alimentatie en andere belangrijke zaken.

Zijn de partners het helemaal eens, dan kunnen ze soms al binnen 3 tot 5 weken scheiden via online procedures. Het convenant is dan snel opgesteld, want er zijn geen discussies.

Bij kleine meningsverschillen duurt het opstellen 2 tot 4 maanden. Je ziet dat partners dan tijd nodig hebben om over bepaalde punten te onderhandelen.

Grote conflicten maken de procedure veel langer: 6 tot 12 maanden of zelfs meer. Elke wijziging in het convenant betekent weer nieuwe gesprekken tussen advocaten.

Betrokkenheid van minderjarige kinderen

Minderjarige kinderen maken een echtscheiding altijd ingewikkelder. Partners moeten een ouderschapsplan opstellen waarin alles rond de kinderen geregeld wordt.

Het ouderschapsplan bevat afspraken over:

• Hoofdverblijfplaats van de kinderen
• Omgangsregeling met beide ouders
• Kinderalimentatie
• Belangrijke beslissingen over de opvoeding

Deze extra stap voegt meestal 4 tot 8 weken toe aan de procedure. Partners hebben tijd nodig om praktische zaken te bespreken.

Zijn er meningsverschillen over de kinderen, dan loopt de procedure flink uit. Rechtbanken nemen extra tijd voor zaken met minderjarige kinderen, want het belang van het kind gaat altijd voor.

Huwelijksgoederengemeenschap en huwelijkse voorwaarden

De huwelijksgoederengemeenschap bepaalt hoe je het vermogen verdeelt.

Als je geen huwelijkse voorwaarden hebt, val je automatisch onder gemeenschap van goederen.

Eenvoudige situaties met weinig vermogen zijn meestal snel geregeld.

Je verdeelt gewoon de bankrekeningen en eventueel een woning.

Maar zodra er complexe vermogens zoals ondernemingen of buitenlandse bezittingen zijn, wordt het meteen een stuk lastiger.

Experts moeten dan waarderapporten maken en alles goed uitzoeken.

Met huwelijkse voorwaarden is de verdeling vaak overzichtelijker.

Je afspraken staan dan al zwart op wit in het contract.

Verborgen schulden of onbekend vermogen kunnen alles vertragen.

Advocaten moeten dan eerst alle financiële gegevens doorspitten voordat je verder kunt.

Verschil tussen gemeenschappelijk en eenzijdig verzoek

Of je kiest voor een gemeenschappelijk verzoek of eenzijdig verzoek, dat bepaalt eigenlijk meteen het verloop van de hele scheiding.

Bij een gemeenschappelijk verzoek zijn beide partners het eens en dien je samen één verzoekschrift in.

Procederen met een gezamenlijke advocaat

Bij een gemeenschappelijk verzoek kun je dezelfde advocaat delen.

Dat kan omdat je het samen al over de grote lijnen eens bent.

De advocaat stelt alleen het verzoekschrift op.

Er zijn geen ingewikkelde procedures, want er zijn geen echte geschillen.

Voordelen van gezamenlijke vertegenwoordiging:

• Lagere kosten
• Snellere afhandeling
• Minder administratie

Het griffierecht betaal je maar één keer.

De rechtbank behandelt het verzoek meestal binnen een paar weken.

Je hoeft zelf niet naar de rechtbank te gaan.

De advocaat regelt alles voor je.

Eenzijdig verzoek en het verweerschrift

Als maar één partner de scheiding wil, dan volgt een eenzijdig verzoek.

De andere partner krijgt dan de kans om een verweerschrift in te dienen.

In dat verweerschrift kun je bezwaren maken of je eigen wensen aangeven.

Belangrijke punten bij eenzijdig verzoek:

• Beide partners hebben een eigen advocaat nodig
• Griffierecht wordt twee keer betaald
• Procedure duurt vaak veel langer

De rechtbank moet dan alle geschillen oplossen.

Dit kan gaan over geld, kinderen, of andere grote kwesties.

Deurwaarder en procesgang

Bij een eenzijdig verzoek brengt de deurwaarder het verzoekschrift bij de andere partner.

Dat is wettelijk verplicht.

De deurwaarder zorgt ervoor dat alles officieel en volgens de regels verloopt.

Deze persoon brengt ook andere belangrijke papieren rond.

Stappen in de procesgang:

1. Verzoekschrift wordt opgesteld
2. Deurwaarder brengt papieren rond
3. Verweerschrift kan worden ingediend
4. Rechtbank plant zittingen in

Vaak zijn er meerdere zittingen nodig.

De rechtbank neemt de tijd om alle geschillen te bekijken.

De hele procedure duurt meestal 6 tot 12 maanden.

Als de partners het echt niet met elkaar eens zijn, kan het nog langer duren.

Voorlopige voorziening en versnelling van de procedure

Een echtscheiding kan zomaar één tot twee jaar duren.

Toch zijn er manieren om dringende zaken sneller te regelen.

Alternatieven zoals mediation kunnen het proces flink versnellen.

Wat is een voorlopige voorziening?

Een voorlopige voorziening is een tijdelijke maatregel van de rechter tijdens de scheidingsprocedure.

Je kunt deze procedure starten voorafgaand aan, tijdens of tegelijk met het scheidingsverzoek.

De rechter mag vijf specifieke voorlopige voorzieningen treffen:

• Exclusief gebruik van de echtelijke woning – één partner blijft in de woning
• Beschikbaarstelling van dagelijkse goederen – bijvoorbeeld kleding, kinderspeelgoed
• Toevertrouwing van kinderen – wie dagelijks voor de kinderen zorgt
• Voorlopige zorgregeling – wanneer de kinderen naar de andere ouder gaan
• Voorlopige alimentatie – tijdelijke financiële steun voor partner en/of kinderen

Alleen een advocaat mag een verzoekschrift indienen.

Binnen drie weken volgt een zitting, meestal beslist de rechter binnen twee weken daarna.

De voorlopige voorziening geldt tot de echtscheiding definitief is.

Je kunt hiertegen geen hoger beroep instellen.

Kort geding en spoedzaken

Soms zijn er zaken die niet onder de standaard voorlopige voorzieningen vallen.

Dan kun je een kort geding starten.

Dit mag alleen als er echt haast bij is en er een goede juridische reden bestaat.

Voorbeelden van kort geding-zaken:

• Straat- en contactverboden
• Bevriezing van bankrekeningen
• Bescherming tegen vermogensverduistering
• Spoedmaatregelen rond een onderneming

Een kort geding gaat veel sneller dan gewone procedures.

In heel urgente situaties beslist de rechter soms binnen enkele dagen.

Meestal duurt het enkele weken tot een paar maanden.

Familierechtadvocaten kunnen beoordelen of jouw situatie urgent genoeg is.

De kosten liggen wat hoger, maar snelheid kan soms belangrijker zijn dan geld.

Viergesprek en mediation

Mediation en viergesprek zijn alternatieve manieren om de scheiding sneller af te wikkelen.

Bij mediation helpt een neutrale mediator om samen afspraken te maken.

Een viergesprek bestaat uit beide partners met elk hun eigen advocaat.

Dit maakt direct overleg mogelijk en zorgt vaak voor snellere besluiten.

Je legt de afspraken vast in een convenant.

Voordelen van mediation:

• Kortere doorlooptijd (3-6 maanden in plaats van 1-2 jaar)
• Lagere kosten
• Minder emotionele belasting
• Je houdt zelf invloed op de uitkomst

Na geslaagde mediation volgt alleen nog een eenvoudige echtscheidingsprocedure.

De rechter bekijkt de afspraken en spreekt de echtscheiding uit.

Mediation werkt vooral goed als beide partijen willen overleggen en er geen huiselijk geweld of grote machtsverschillen zijn.

Financiële en praktische afwikkeling

De financiële afwikkeling van een scheiding kan het proces flink vertragen.

Dingen als alimentatie, afspraken over kinderen en de verdeling van de echtelijke woning vragen veel tijd en overleg.

Alimentatie en partneralimentatie

Partneralimentatie komt in beeld als één ex-partner niet genoeg inkomen heeft.

De rechter kijkt naar het inkomen van beide partners en hun financiële situatie.

De hoogte van partneralimentatie hangt af van allerlei factoren.

Het inkomensverschil is belangrijk, maar ook hoe lang je getrouwd bent en hoe oud je bent.

Belangrijke factoren bij partneralimentatie:

• Inkomensverschil tussen ex-partners
• Duur van het huwelijk
• Werkervaring en opleidingskansen
• Leeftijd en gezondheid

De procedure voor alimentatie duurt soms maanden.

Beide partners moeten hun hele financiële situatie openleggen.

Dat betekent loonstroken, bankafschriften en belastingaangiftes overleggen.

Kinderalimentatie en afspraken over kinderen

Kinderalimentatie is verplicht voor de ouder bij wie het kind niet het grootste deel van de tijd woont.

Het bedrag wordt berekend volgens vaste regels van de Rechtspraak.

De hoogte hangt af van het inkomen van beide ouders.

Ook het aantal dagen dat het kind bij elke ouder verblijft telt mee.

Bij meer dan twee overnachtingen per week bij de andere ouder, kan het bedrag lager uitvallen.

Standaard kinderalimentatie bedragen 2025:

• 0-5 jaar: €157 per maand
• 6-11 jaar: €191 per maand
• 12-17 jaar: €224 per maand

Bij minderjarige kinderen is een ouderschapsplan verplicht.

Dat plan regelt de zorgverdeling en belangrijke beslissingen over het kind.

Ouders moeten afspraken maken over school, medische zorg en vakanties.

Dit leidt soms tot lange discussies, waardoor de procedure vertraagt.

Verdeling van de echtelijke woning

De echtelijke woning is vaak het lastigste punt bij een scheiding.

Beide partners hebben in principe recht op de helft van de waarde.

Er zijn verschillende oplossingen mogelijk.

Eén partner kan de ander uitkopen, of je verkoopt samen de woning.

Mogelijke oplossingen:

• Uitkoop: Eén partner koopt de ander uit
• Verkoop: Samen verkopen en de opbrengst delen
• Tijdelijke regeling: Partner met kinderen blijft nog even in de woning

Een taxatie van de woning is altijd nodig.

Dat kost tijd en geld, maar het is verplicht voor een eerlijke verdeling.

Bij een uitkoop moet de achterblijvende partner meestal een nieuwe hypotheek regelen.

Banken stellen strenge eisen aan het inkomen.

Dit kan de scheiding maanden vertragen.

Veelgestelde Vragen

Een echtscheiding duurt minimaal 6 weken, maar soms meer dan een jaar.

Hoe lang het precies duurt, hangt af van de samenwerking, de complexiteit en de gekozen procedure.

Wat zijn de wettelijke termijnen verbonden aan een scheiding?

De Nederlandse wet schrijft een minimale doorlooptijd van 6 weken voor.

Die periode begint zodra de rechtbank het verzoek ontvangt.

Bij een online scheiding met volledige overeenstemming duurt het minimaal 3 tot 5 weken.

De rechtbank moet het dossier beoordelen en een uitspraak doen.

Een echtscheidingsconvenant waar beide partners het over eens zijn, duurt gemiddeld 5 weken.

Dat is de snelste route binnen het Nederlandse recht.

Welke stappen moet ik doorlopen tijdens een echtscheiding?

Je begint met het verzamelen van de juiste documenten. Denk aan de trouwakte, een uittreksel uit de basisregistratie personen, en een overzicht van bezittingen en schulden.

Daarna stel je samen een echtscheidingsconvenant op. Hierin leg je afspraken vast over verdeling van vermogen, alimentatie en regelingen voor eventuele kinderen.

Heb je kinderen? Dan moet je verplicht een ouderschapsplan maken. In dat plan staan afspraken over zorg, opvoeding, omgang en de kosten voor de kinderen.

Als alles rond is, dien je het verzoek bij de rechtbank in. Na goedkeuring door de rechter schrijft de gemeente de scheiding officieel in.

Op welke wijze kan de duur van een scheidingsproces worden beïnvloed?

De duur van een scheiding hangt vooral af van hoe goed je samenwerkt. Partners die het snel eens worden, kunnen kiezen voor een online procedure van 3 tot 5 weken.

Heb je ruzie over bezittingen of de kinderen? Dan duurt het proces vaak veel langer, soms wel 6 tot 12 maanden.

Als je van tevoren alles goed regelt en alle papieren compleet hebt, bespaar je flink wat tijd. Mediation bij kleine geschillen helpt ook om juridische strijd te voorkomen.

Wat is de gemiddelde tijdsspanne voor een echtscheiding in Nederland?

Gemiddeld duurt een echtscheiding in Nederland tussen de 3 en 18 maanden. Hoe lang het precies duurt, hangt helemaal af van jouw situatie en de gekozen aanpak.

Online scheidingen bij volledige overeenstemming zijn het snelst: meestal 3 tot 5 weken. Dat is eigenlijk de kortste route die je in Nederland kunt nemen.

Kies je voor een advocaat maar is er nog wel samenwerking? Dan ben je meestal 2 tot 4 maanden bezig.

Als je er samen echt niet uitkomt, kan het zomaar 12 tot 18 maanden duren. Soms zelfs nog langer, als de onenigheid blijft.

Hoe kunnen complexe situaties, zoals internationale aspecten, de echtscheidingsprocedure beïnvloeden?

Internationale aspecten maken de procedure vaak 3 tot 6 maanden langer. Denk aan situaties met buitenlandse bezittingen, kinderen die in het buitenland wonen, of partners met verschillende nationaliteiten.

Heb je een onderneming of ingewikkelde financiële constructies? Dan duurt het meestal 2 tot 4 maanden extra. Het waarderen van bedrijven en het verdelen van zakelijke belangen kost nu eenmaal meer tijd.