Onrechtmatige uitlating op social media: wat kunt u doen?

Gepubliceerd op 4 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 7 oktober 2026

Een uitlating op social media is onrechtmatig als zij uw eer, goede naam of privacy aantast zonder dat de vrijheid van meningsuiting dat rechtvaardigt. De rechter weegt die belangen per geval af; een scherpe mening met voldoende feitelijke basis is dus lang niet altijd onrechtmatig.

Is een bericht onrechtmatig, dan kunt u via de civiele rechter verwijdering, rectificatie en schadevergoeding eisen. Bij ernstige gevallen, zoals smaad of laster, kunt u ook aangifte doen. Hieronder leest u hoe de rechter de afweging maakt, wat u kunt eisen en welke stappen u zet.

Wanneer is een uitlating op social media onrechtmatig?

Een uitlating is onrechtmatig als zij iemands rechten schendt en die schending niet wordt gerechtvaardigd door de vrijheid van meningsuiting. De grondslag is de onrechtmatige daad van artikel 6:162 BW.

Twee grondrechten botsen hier. Aan de ene kant staat de vrijheid van meningsuiting, beschermd door artikel 7 van de Grondwet en artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Aan de andere kant staat het recht op bescherming van eer, goede naam en privéleven, beschermd door artikel 8 EVRM. Geen van beide rechten gaat automatisch voor. De rechter weegt ze af aan de hand van alle omstandigheden.

De Hoge Raad heeft in vaste rechtspraak omstandigheden genoemd die daarbij meewegen. De belangrijkste zijn:

• de aard van de beweringen en de ernst van de gevolgen voor de betrokkene;
• het belang dat de uitlating dient, bijvoorbeeld het aan de kaak stellen van een misstand;
• de mate waarin de beweringen steun vinden in het feitenmateriaal dat op dat moment beschikbaar was;
• de formulering: is die zakelijk of nodeloos grievend?
• de mogelijkheid om hetzelfde doel op een minder schadelijke manier te bereiken;
• de vraag of het onderwerp al publiek bekend was.

Een mening mag scherp en kritisch zijn. Een feitelijke bewering moet wel steun vinden in de feiten. Hoe zwaarder de beschuldiging, hoe steviger die feitelijke basis moet zijn.

Welke uitlatingen gaan vaak over de grens?

In de praktijk gaat het vooral om valse beschuldigingen, nodeloos grievende uitingen, misleidende berichten zonder context en het delen van privégegevens. Ook discriminerende uitingen vallen hieronder.

Een valse beschuldiging tast iemands eer en goede naam aan zonder feitelijke grond. Denk aan een bericht dat een ondernemer oplichting verwijt zonder enig bewijs. Een nodeloos grievende uiting is een uitlating die iemand kleineert of vernedert, ook als er een kern van waarheid in zit.

Misleiding ontstaat vaak door wat er niet wordt gezegd. Wie een geluidsfragment deelt en juist het verzoenende deel weglaat, geeft een vertekend beeld. Rechters kijken daarom naar de volledigheid van de informatie en naar de context waarin een bericht is geplaatst.

Privacyschending gebeurt als privégegevens zonder noodzaak worden gedeeld. Ook het herkenbaar in beeld brengen van iemand in een negatief bericht kan onrechtmatig zijn. Het publieke belang rechtvaardigt niet zomaar dat een identiteit wordt onthuld, zeker niet als de context ontbreekt.

Hoe weegt de rechter het bereik van een bericht?

Het bereik vergroot de schade en dus het gewicht aan de kant van de benadeelde. Een post die snel wordt gedeeld, kan in korte tijd veel mensen bereiken.

Social media maken het verschil tussen een uitlating in een klein gezelschap en een publicatie voor een groot publiek kleiner. Een bericht op LinkedIn, X, Instagram of Facebook kan honderden reacties uitlokken. Die reacties kunnen zelf ook grievend of bedreigend zijn. De rechter betrekt dat bij de beoordeling van de schade.

Ook de duur speelt mee. Een bericht dat maanden online blijft, doet meer schade dan een bericht dat na een dag is verwijderd. De identificeerbaarheid van de betrokkene weegt eveneens mee. Wie met naam, foto of werkgever wordt genoemd, wordt harder geraakt dan wie niet herkenbaar is.

De gevolgen kunnen breed zijn. Denk aan reputatieschade, verlies van klanten of opdrachten, spanning in de privésfeer en in ernstige gevallen bedreigingen door derden. Schade die u kunt aantonen, versterkt uw positie.

Welke rol spelen feiten en context?

Een stevige bewering moet steunen op feiten die op het moment van publicatie beschikbaar waren. Een uitlating die belangrijke context weglaat, kan daardoor alsnog onrechtmatig zijn.

De rechter kijkt of de schrijver een redelijke feitelijke basis had. Heeft de schrijver de betrokkene de kans gegeven te reageren? Zijn de feiten zorgvuldig weergegeven? Ontbreken er relevante feiten die het beeld veranderen? Het bewust verdraaien van feiten weegt zwaar.

Problematisch zijn onder meer:

• het delen van geluids- of beeldfragmenten zonder de volledige context;
• het weglaten van een eerdere correctie of nuancering;
• het suggereren van feiten zonder bewijs, bijvoorbeeld met een vraag als “Wist u dat X fraude pleegt?”.

Kritiek op een algemeen onderwerp of op een product is meestal toegestaan. Persoonlijke aanvallen zonder feitelijke grond zijn dat zelden.

Wat kunt u eisen via de civiele rechter?

U kunt verwijdering van het bericht, een rectificatie, een verbod op herhaling en schadevergoeding eisen. De snelste route is een kort geding.

Volgens artikel 6:167 BW kan de rechter bij een onjuiste of misleidende publicatie de dader veroordelen tot het openbaar maken van een rectificatie. De rechter bepaalt dan ook de manier waarop. Naast rectificatie kan de rechter bevelen dat een bericht wordt verwijderd en dat de plaatser soortgelijke uitlatingen voortaan achterwege laat.

Om naleving af te dwingen, kan de rechter een dwangsom opleggen. Die moet worden betaald zolang of zo vaak de veroordeelde het vonnis niet naleeft. De hoogte bepaalt de rechter per zaak.

Schadevergoeding kan gaan om materiële schade, zoals gemiste omzet, en om immateriële schade. Volgens artikel 6:106 BW heeft u recht op vergoeding van immateriële schade als u in uw eer of goede naam bent aangetast. De bedragen die rechters toekennen, zijn in Nederland meestal bescheiden. In een kort geding wordt vaak alleen een voorschot gevorderd; de volledige schade volgt dan in een bodemprocedure.

Meestal veroordeelt de rechter de partij die ongelijk krijgt in de proceskosten. Die kosten worden berekend volgens vaste tarieven en dekken meestal niet alle werkelijke kosten.

Hoe verloopt een kort geding over een social media-bericht?

U stuurt eerst een sommatiebrief. Blijft verwijdering of rectificatie uit, dan dagvaardt u de plaatser in kort geding bij de voorzieningenrechter.

In de sommatie staat welk bericht onrechtmatig is, waarom, en wat u verlangt, met een redelijke termijn. Vaak wordt een voorstel voor een rectificatietekst meegestuurd. Veel plaatsers halen het bericht na zo’n brief alsnog weg.

Levert de brief niets op, dan volgt de dagvaarding. U moet een spoedeisend belang hebben. Bij een bericht dat online blijft en schade blijft veroorzaken, is dat meestal aanwezig. De voorzieningenrechter kan in spoedeisende gevallen snel een zitting plannen en kort daarna uitspraak doen.

De rechter toetst voorlopig. Hij weegt de vrijheid van meningsuiting af tegen de bescherming van eer en goede naam, aan de hand van de omstandigheden hierboven. De plaatser kan zich verweren, bijvoorbeeld door te stellen dat de bewering waar is of dat er een groot publiek belang is. Wij procederen voor cliënten over deze zaken vanuit onze praktijk civiel recht.

Kunt u rectificatie eisen als de plaatser niet wist dat het onjuist was?

Ja. Ook als de plaatser niet wist dat de informatie onjuist of onvolledig was, kan de rechter een rectificatie bevelen (artikel 6:167 lid 2 BW).

De rechter kan u dan wel laten opdraaien voor de kosten van de procedure en van de rectificatie, geheel of voor een deel. Die kosten kunt u op uw beurt verhalen op wie wel aansprakelijk is voor de schade (artikel 6:167 lid 3 BW).

Hoe ziet een goede rectificatie eruit?

Een rectificatie noemt precies wat onjuist was en wat de juiste feiten zijn, in zakelijke taal. Zij verschijnt op dezelfde plek en op dezelfde manier als het oorspronkelijke bericht.

Een goede rectificatie bevat:

• een exacte aanduiding van de onjuiste bewering;
• de juiste feiten;
• geen nieuwe aanvallen en geen commentaar.

Staat het oorspronkelijke bericht op Instagram, dan hoort de rectificatie daar ook. Vaak eist de benadeelde dat de rectificatie een bepaalde tijd zichtbaar blijft, bijvoorbeeld bovenaan het profiel.

Een voorbeeld van een formulering: “Op [datum] plaatste ik een bericht waarin stond dat [onjuiste bewering]. Dat is niet juist. De werkelijke situatie is [juiste informatie].” De rechter kan de exacte tekst voorschrijven. Zo voorkomt hij dat de rectificatie zelf weer vaag of misleidend wordt.

Soms volstaat een rectificatie niet. Bij ernstige schade of bij berichten die vooral grievend zijn, is verwijdering vaak de passende maatregel. Een rectificatie op grond van artikel 6:167 BW gaat over onjuiste of misleidende gegevens van feitelijke aard, niet over meningen of beledigingen.

Wat kunt u van het platform eisen?

Een platform moet in actie komen zodra het weet van onrechtmatige inhoud. Doet het dat niet, dan kan het zelf aansprakelijk worden.

Platforms zoals Instagram, Facebook, X en LinkedIn zijn hostingdiensten. Volgens de Europese Digitaledienstenverordening (DSA) zijn zij niet aansprakelijk voor inhoud van gebruikers, zolang zij daarvan niet weten. Zodra zij daadwerkelijk kennis krijgen van onrechtmatige inhoud, moeten zij snel handelen om die te verwijderen of ontoegankelijk te maken. De DSA verplicht platforms ook om een meldsysteem te bieden en hun beslissing te motiveren.

Meld het bericht daarom altijd via het meldformulier van het platform. Geef precies aan om welk bericht het gaat en waarom het onrechtmatig is. Bewaar een bevestiging van de melding. Reageert het platform niet of weigert het, dan kan de rechter het platform bevelen de inhoud te verwijderen.

Soms is de plaatser anoniem. Een platform kan dan in bepaalde gevallen worden verplicht om identificerende gegevens af te geven. De rechter stelt daar strenge eisen aan, zoals een aannemelijk onrechtmatig bericht en geen minder ingrijpende weg om de identiteit te achterhalen.

Wanneer is een uitlating strafbaar?

Smaad, laster en belediging zijn strafbaar volgens het Wetboek van Strafrecht. Het Openbaar Ministerie beslist of het vervolgt, en in de meeste gevallen alleen na een klacht van het slachtoffer.

Smaad is het opzettelijk aantasten van iemands eer of goede naam door hem een bepaald feit te verwijten, met het kennelijke doel dat ruchtbaar te maken (artikel 261 Sr). Laster is smaad terwijl de dader weet dat het verwijt niet waar is (artikel 262 Sr). Eenvoudige belediging is een beledigende uiting zonder concreet feitelijk verwijt, zoals schelden (artikel 266 Sr).

Deze delicten zijn in beginsel klachtdelicten (artikel 269 Sr). Het OM kan alleen vervolgen als het slachtoffer een klacht indient. Dat moet binnen drie maanden nadat het slachtoffer van het feit kennis kreeg (artikel 66 Sr). U dient de klacht in bij de politie, tegelijk met uw aangifte. Voor belediging van ambtenaren in functie geldt die klachteis niet.

Het OM weegt onder meer de ernst van de uitlating, de gevolgen voor het slachtoffer, het bewijs en het maatschappelijk belang. Bij lichtere zaken kan het OM afzien van vervolging of zelf een straf opleggen via een strafbeschikking. In ernstige zaken volgt een dagvaarding voor de strafrechter.

Het strafrecht geeft u geen zeggenschap over de uitkomst en levert geen verwijdering van het bericht op. Wilt u vooral dat een bericht verdwijnt, dan is de civiele route meestal sneller. Beide routes kunnen naast elkaar lopen. Voor de strafrechtelijke kant kunt u terecht bij onze strafrechtadvocaten.

Welk bewijs verzamelt u?

Leg alles vast voordat het bericht verdwijnt. Maak screenshots met datum, tijd, de naam van het account en de volledige URL.

Bewaar ook de reacties onder het bericht en de berichten waarin het is gedeeld. Die laten het bereik zien. Noteer wanneer u het bericht voor het eerst zag. Bewaar e-mails en berichten waarmee u de plaatser om verwijdering vroeg.

Bewijs van schade versterkt uw zaak. Denk aan opgezegde opdrachten, reacties van klanten of een verklaring van een collega of zakenpartner over de gevolgen. Bij bedreigingen door derden is een melding of aangifte bij de politie ook bewijs van de impact.

Wat kunnen wij voor u doen bij een onrechtmatige uitlating op social media?

Bij een schadelijk bericht telt snelheid, zowel voor het bewijs als voor het spoedeisend belang. Wij helpen u daarbij op de volgende punten:

• Wij beoordelen aan de hand van de omstandigheden uit de rechtspraak van de Hoge Raad of het bericht onrechtmatig is (artikel 6:162 BW) of binnen de vrijheid van meningsuiting valt.
• Wij stellen de sommatiebrief op, met een redelijke termijn en een voorstel voor de rectificatietekst.
• Wij melden het bericht bij het platform volgens de DSA en vorderen zo nodig verwijdering of de gegevens van een anonieme plaatser.
• Wij voeren een kort geding voor verwijdering, rectificatie (artikel 6:167 BW), een verbod op herhaling en een dwangsom.
• Wij brengen uw schade in kaart en vorderen vergoeding, ook van immateriële schade op grond van artikel 6:106 BW.
• Wij begeleiden u bij aangifte en klacht wegens smaad of laster, binnen de klachttermijn van drie maanden (artikel 66 Sr).

Samengevat

• Een uitlating is onrechtmatig als de aantasting van eer, goede naam of privacy zwaarder weegt dan de vrijheid van meningsuiting.
• De rechter kijkt onder meer naar de feitelijke basis, de formulering, het belang en het bereik.
• Via kort geding kunt u verwijdering, rectificatie (artikel 6:167 BW) en een voorschot op schadevergoeding eisen.
• Platforms moeten onrechtmatige inhoud na een melding snel verwijderen.
• Smaad, laster en belediging zijn klachtdelicten; de klacht moet binnen drie maanden worden ingediend.

Veelgestelde vragen

Law & More staat particulieren en ondernemers bij in geschillen over online uitlatingen, van sommatie tot kort geding. Meer over dit rechtsgebied leest u op de pagina van onze ICT-rechtadvocaten.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.