Opheffing van conservatoir beslag: gronden, bewijs en procedure

Hand met stempel op documenten

Gepubliceerd op 28 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

U vraagt opheffing van conservatoir beslag aan in kort geding bij de voorzieningenrechter (artikel 705 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, Rv). De rechter heft het beslag op als summierlijk blijkt dat de vordering ondeugdelijk is, dat het beslag onnodig is, dat vormvoorschriften zijn geschonden of dat u voldoende zekerheid stelt.

De belangrijkste beperking: bij twijfel over de vordering blijft het beslag meestal liggen. U moet zelf aannemelijk maken dat er een opheffingsgrond is, en daarna weegt de rechter de belangen van beide partijen af.

Wat is conservatoir beslag en waarom kan het zo zwaar wegen?

Conservatoir beslag is een voorlopig beslag. Een schuldeiser legt het met verlof van de voorzieningenrechter, voordat de rechter over zijn vordering heeft beslist. Het doel is te voorkomen dat de schuldenaar zijn vermogen intussen laat verdwijnen.

Het verlof wordt gegeven op een eenzijdig verzoek. U wordt daar vooraf niet over gehoord. De rechter toetst de vordering dan alleen globaal. Daardoor kan beslag worden gelegd voor een vordering die later niet blijkt te bestaan.

De gevolgen zijn direct. Een geblokkeerde bankrekening kan betekenen dat u huur, salarissen of leveranciers niet kunt betalen. Beslag op voorraad of machines kan een bedrijf stilleggen. Beslag op een woning maakt verkopen of oversluiten lastig.

Een voorbeeld ter illustratie: een leverancier heeft volgens eigen zeggen € 50.000 tegoed van een afnemer en vreest dat die zijn inventaris verkoopt. Hij vraagt verlof en legt beslag op de inventaris. Die blijft dan vastliggen tot over de vordering is beslist of het beslag wordt opgeheven.

Op welke gronden heft de rechter het beslag op?

Artikel 705 lid 2 Rv noemt de gronden waarop de voorzieningenrechter het beslag in elk geval opheft. Het woord “onder meer” in die bepaling laat ruimte voor andere redenen. U hoeft maar één grond aannemelijk te maken.

GrondWat u aannemelijk maaktVoorbeeld
VormverzuimEen voorschrift dat op straffe van nietigheid geldt, is geschondenDe eis in de hoofdzaak is niet binnen de termijn uit het verlof ingesteld
Ondeugdelijke vorderingAl bij een globale toets blijkt dat de vordering niet bestaatDe factuur is aantoonbaar betaald of de vordering is verjaard
Onnodig beslagHet beslag is niet nodig om de vordering zeker te stellenEr ligt al ruim voldoende ander verhaal of zekerheid
ZekerheidBij een geldvordering stelt u voldoende zekerheidEen bankgarantie of een depot bij een notaris

Vormverzuim

Niet elk foutje is genoeg. Het moet gaan om een voorschrift dat op straffe van nietigheid geldt. Een belangrijk voorbeeld is de termijn voor de hoofdzaak. Is die zaak nog niet aanhangig, dan bepaalt de rechter in het verlof een termijn van ten minste veertien dagen na het beslag. Binnen die termijn moet de beslaglegger de eis instellen (artikel 700 lid 3 Rv). Doet hij dat niet, dan is het beslag nietig.

Controleer ook of beslag is gelegd zonder verlof terwijl de schuldeiser geen titel had, en of het beslagexploot aan de wettelijke eisen voldoet.

In een zaak bij de voorzieningenrechter in Breda op 18 december 2020 (ECLI:NL:RBZWB:2020:6455) vorderde de beslagene opheffing van derdenbeslagen en van beslag op zijn woning. De rechter zag geen verzuim van vormen die op straffe van nietigheid zijn voorgeschreven. Ook was niet summierlijk gebleken dat de vordering ondeugdelijk was. Het beslag bleef liggen.

Ondeugdelijke vordering

Dit is de grond waarop de meeste opheffingszaken draaien. De lat ligt hoog. “Summierlijk” betekent dat al bij een eerste, globale beoordeling duidelijk moet zijn dat de vordering geen stand houdt. De voorzieningenrechter doet geen volledig onderzoek; dat gebeurt in de bodemprocedure.

Voorbeelden waarin dat kan lukken:

  • De vordering is aantoonbaar betaald, met bankafschriften.
  • De vordering is verjaard en er is geen stuitingshandeling.
  • De beslaglegger heeft eerder schriftelijk erkend dat er geen overeenkomst was.
  • Er is evident geen juridische grondslag voor de vordering.

Komen beide partijen met redelijke argumenten, dan is de vordering niet summierlijk ondeugdelijk. Het beslag blijft dan in beginsel liggen.

Onnodig beslag

Ook als de vordering kan bestaan, kan het beslag onnodig zijn. Denk aan beslag waarvan de waarde ver uitstijgt boven de vordering met rente en kosten. Of aan een beslaglegger die al voldoende zekerheid heeft.

Een voorbeeld ter illustratie: voor een vordering van € 20.000 ligt beslag op een woning van € 400.000, terwijl op een rekening met € 50.000 eveneens beslag ligt. De rechter kan dan oordelen dat het beslag op de woning onnodig is.

Zekerheid stellen

Bij een geldvordering kunt u het beslag laten opheffen door voldoende zekerheid te stellen. De zekerheid moet de hoofdsom, de rente en de kosten dekken. Gebruikelijke vormen zijn:

  • Een bankgarantie van een Nederlandse bank.
  • Een depot bij een notaris of advocaat, met afspraken over vrijgave.
  • Een borgtocht van een kredietwaardige derde.
  • Een pandrecht op effecten of spaartegoeden.

Vaak lukt het om dit zonder rechter te regelen. De beslaglegger heft het beslag dan vrijwillig op tegen de zekerheid.

Wat moet u als beslagene stellen en bewijzen?

U draagt de stelplicht en de bewijslast. Wie opheffing vordert, moet aannemelijk maken dat de vordering van de beslaglegger ondeugdelijk is of dat het beslag onnodig is. Dat oordeelde de Hoge Raad op 19 februari 2021 (ECLI:NL:HR:2021:273), in een zaak over bewijsbeslag. De Hoge Raad voegde toe dat de rechter niet toetst of het verlof destijds terecht is gegeven. Hij kijkt of er op het moment van zijn beslissing grond is voor opheffing.

Dat betekent in de praktijk:

  • Bij vormverzuim wijst u het concrete gebrek aan in het verlof of het beslagexploot, met het wetsartikel.
  • Bij een ondeugdelijke vordering legt u stukken over: betaalbewijzen, correspondentie, het contract.
  • Bij onnodig beslag toont u aan welk ander verhaal er is of hoe groot de waarde van het beslag is.
  • Bij zekerheid doet u een concreet aanbod en legt u uit waarom het voldoende is.

Hoe weegt de rechter de belangen af?

Is er een grond aannemelijk gemaakt, of twijfelt de rechter, dan weegt hij de belangen. Aan de kant van de beslaglegger tellen aanwijzingen dat u vermogen wegsluist, weinig ander verhaal en een lange bodemprocedure. Aan uw kant tellen ernstige financiële problemen, stilstand van het bedrijf, beslag op de eigen woning en een beslag dat in waarde ver boven de vordering uitgaat.

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden besliste op 21 mei 2024 (ECLI:NL:GHARL:2024:3510) zo’n zaak in hoger beroep. Het hof noemde als factoren onder meer de hoogte van de vordering, de waarde van de beslagen goederen en een onevenredig zware last voor de beslagene. Het hof vond de ondeugdelijkheid niet summierlijk gebleken en zag geen disproportionaliteit. Het belang van de beslagene woog niet op tegen dat van de beslaglegger. De conservatoire beslagen bleven liggen.

Becijfer daarom uw schade. Een stelling als “mijn bedrijf komt in de problemen” overtuigt minder dan een liquiditeitsoverzicht met de vaste lasten die u niet meer kunt betalen.

Leidt afwijzing van de vordering in de bodemzaak tot opheffing?

Niet automatisch. Wijst de rechter in eerste aanleg de vordering af, maar gaat de beslaglegger in hoger beroep, dan kan het beslag blijven liggen. De Hoge Raad oordeelde op 17 april 2015 (ECLI:NL:HR:2015:1074) dat die afwijzing niet zonder meer betekent dat de vordering ondeugdelijk is, als er een rechtsmiddel is ingesteld. De rechter moet dan de wederzijdse belangen afwegen. Hij kan ook de kans van slagen van het hoger beroep meewegen.

De voorzieningenrechter in Lelystad paste dat toe op 23 juli 2024 (ECLI:NL:RBMNE:2024:4461). De vorderingen van de beslaglegger waren in de bodemzaak afgewezen, maar het hoger beroep liep. Volgens de rechter maakte de afwijzing de vorderingen nog niet summierlijk ondeugdelijk. De gestelde financiële nood was onvoldoende onderbouwd. De opheffing werd geweigerd en de eisers moesten de proceskosten betalen.

Hoe vraagt u opheffing aan?

Stappenplan

  • Stap 1: vraag de verlofbeschikking, het verzoekschrift en het beslagexploot op en controleer termijnen en vormvereisten.
  • Stap 2: vraag de beslaglegger schriftelijk om het beslag op te heffen, eventueel tegen zekerheid.
  • Stap 3: weigert hij, laat dan een dagvaarding in kort geding uitbrengen. Bevoegd is de voorzieningenrechter die het verlof gaf (artikel 705 lid 1 Rv); ook de gewone kortgedingrechter kan oordelen.
  • Stap 4: onderbouw elke grond met stukken en maak de belangenafweging concreet.
  • Stap 5: na het vonnis kan de verliezende partij binnen vier weken hoger beroep instellen (artikel 339 lid 2 Rv).

Een spoedeisend belang is bij een lopend beslag meestal aanwezig. Een kort geding wordt vaak binnen enkele weken behandeld, afhankelijk van de rechtbank.

Welke bijzondere situaties zijn er?

Beslag tijdens een echtscheiding

Tijdens een echtscheidingsprocedure kan een echtgenoot beslag laten leggen op goederen van de gemeenschap of van de andere echtgenoot. Het Rv kent daarvoor eigen regels. Voor opheffing gelden in de kern dezelfde gronden als hierboven.

Beslag door de Belastingdienst

De Belastingdienst int belastingschulden op grond van de Invorderingswet 1990 en heeft eigen bevoegdheden om beslag te leggen. De regels wijken af van die voor een gewone schuldeiser. Bij fiscale vragen verwijzen wij u naar een fiscalist.

Wat controleert de beslaglegger voordat hij beslag legt?

  • Leg in het verlofverzoek de vordering volledig voor, ook de verweren van de schuldenaar die u kent.
  • Stel de eis in de hoofdzaak in binnen de termijn uit het verlof (artikel 700 lid 3 Rv).
  • Leg niet meer beslag dan nodig is voor de vordering met rente en kosten.
  • Houd er rekening mee dat u de schade van de schuldenaar moet vergoeden als het beslag achteraf onterecht blijkt.

Wat kunnen wij doen als er beslag op uw vermogen ligt?

  • Wij controleren de verlofbeschikking en het beslagexploot op vormverzuimen en de termijn voor de hoofdzaak.
  • Wij beoordelen of de vordering summierlijk ondeugdelijk is of het beslag onnodig.
  • Wij onderhandelen met de beslaglegger over opheffing tegen een bankgarantie of depot.
  • Wij voeren het kort geding tot opheffing en beoordelen of u schadevergoeding kunt vorderen.

Opheffing van beslag in vijf punten

  • U vordert opheffing in kort geding bij de voorzieningenrechter (artikel 705 Rv).
  • De gronden zijn vormverzuim, een summierlijk ondeugdelijke vordering, onnodig beslag en voldoende zekerheid.
  • U draagt de stelplicht en moet uw grond met stukken aannemelijk maken.
  • Bij twijfel weegt de rechter de belangen af en blijft het beslag vaak liggen.
  • Afwijzing van de vordering in eerste aanleg leidt niet automatisch tot opheffing als hoger beroep loopt.

Bronnen

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.

Een geschil of een vordering?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een advocaat civiel recht uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.

Een geschil of een vordering?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een advocaat civiel recht uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.