Gepubliceerd op 7 augustus 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
De conservatoir beslag betekenis is bewarend beslag: een schuldeiser laat vermogen van zijn schuldenaar blokkeren voordat de rechter over de vordering heeft beslist. De grondslag staat in artikel 700 Rv. Een advocaat vraagt verlof aan de voorzieningenrechter, die het verzoek doorgaans zonder de schuldenaar te horen beoordeelt en daarbij de termijn bepaalt waarbinnen de eis in de hoofdzaak moet worden ingesteld, op ten minste acht dagen.
Inhoudsopgave
Wat is de betekenis van conservatoir beslag?
Conservatoir komt van het Latijnse conservare, bewaren. Dat woord dekt de lading: het beslag dient niet om te innen maar om te bewaren. Het legt een juridisch slot op vermogensbestanddelen, zodat er nog iets te halen valt wanneer de rechter de vordering uiteindelijk toewijst. Executie, de daadwerkelijke uitwinning, komt pas later en alleen met een executoriale titel.
Het onderscheid met executoriaal beslag is daarmee gegeven. Executoriaal beslag veronderstelt een vonnis, een notariele akte of een andere titel die voor tenuitvoerlegging vatbaar is, en leidt tot openbare verkoop of afdracht. Conservatoir beslag gaat daaraan vooraf en heeft nog geen titel nodig. Artikel 704 Rv regelt de overgang: zodra de beslaglegger in de hoofdzaak een executoriale titel krijgt die voor tenuitvoerlegging vatbaar is, gaat het conservatoire beslag van rechtswege over in een executoriaal beslag.
Het middel is bedoeld voor de situatie waarin een procedure maanden of jaren duurt en de wederpartij intussen zijn vermogen kan verplaatsen: een pand verkopen, een rekening leeghalen of voorraad wegzetten. Wie dat risico ziet, kan het beslag inzetten als drukmiddel en als zekerheid tegelijk. Dat het beslag ook onderhandelingsdruk oplevert, is een reeel effect, maar het is geen zelfstandige rechtvaardiging: een beslag dat uitsluitend als pressiemiddel is gelegd, loopt een gerede kans te worden opgeheven.
Hoe verloopt de verlofprocedure bij de voorzieningenrechter?
Alles begint met een verzoekschrift, het beslagrekest, dat op grond van artikel 700 Rv door een advocaat wordt ingediend bij de voorzieningenrechter van de rechtbank binnen wier rechtsgebied de betrokken zaken zich bevinden of de derde woont. In het rekest staan de vordering, de grondslag, het bedrag waarvoor beslag wordt gevraagd en op welke vermogensbestanddelen het beslag moet worden gelegd. De rechter begroot de vordering voorlopig, meestal inclusief rente en kosten met een opslag.
De behandeling is in de regel ex parte: de schuldenaar wordt niet gehoord en weet van niets. Dat verrassingseffect is de kern van het middel, maar het legt op de verzoeker een zware verantwoordelijkheid. Artikel 21 Rv verplicht partijen de voor de beslissing van belang zijnde feiten volledig en naar waarheid aan te voeren, en die waarheidsplicht is met de Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht per 1 januari 2025 aangescherpt. In een beslagrekest betekent dat: ook het bekende verweer van de wederpartij noemen, eerdere afgewezen verzoeken vermelden en geen bedrag opvoeren dat de vordering niet kan dragen. Wie dat nalaat, riskeert opheffing en aansprakelijkheid.
Het verlof volgt vaak binnen enkele dagen en soms binnen een dag. Daarna schakelt de advocaat een gerechtsdeurwaarder in, want alleen die is bevoegd het beslag daadwerkelijk te leggen. De deurwaarder betekent het beslagexploot: bij een bankbeslag aan de bank, bij loonbeslag aan de werkgever, bij een woning door inschrijving in de openbare registers van het Kadaster. Pas daarna, en binnen de wettelijke termijn, wordt de schuldenaar zelf op de hoogte gesteld. Dat is voor hem meestal het eerste moment waarop hij van de maatregel hoort.
Welke voorwaarden stelt de rechter aan het verlof?
De eerste voorwaarde is dat het ingeroepen recht summierlijk deugdelijk is. De rechter onderzoekt de vordering niet ten gronde, maar toetst of zij op het eerste gezicht aannemelijk is. Een ondertekende overeenkomst, een reeks onbetaalde facturen of correspondentie waaruit de betalingsverplichting blijkt, geeft die onderbouwing. Een vordering die uitsluitend op een blote stelling rust, haalt die drempel niet.
De tweede voorwaarde hangt samen met het soort beslag. Voor beslag onder derden en op roerende zaken die geen registergoederen zijn, verlangt de wet dat blijkt van gegronde vrees dat de schuldenaar zijn goederen aan verhaal zal onttrekken. Concrete aanknopingspunten helpen: een aangekondigde bedrijfsbeeindiging, een pand dat plotseling te koop staat, vermogen dat naar het buitenland verdwijnt, of een schuldenaar die na eerdere toezeggingen onbereikbaar is. Bij beslag op registergoederen speelt die eis niet op dezelfde manier.
De rechter kan aan het verlof voorwaarden verbinden. Hij kan het beslag beperken tot bepaalde goederen, het bedrag lager begroten dan gevraagd, of bepalen dat de beslaglegger zekerheid stelt voor de schade die uit het beslag kan voortvloeien. Dat laatste komt vaker voor naarmate het beslag ingrijpender is of de vordering minder hard, en het is een reden om het verzoek van meet af aan realistisch te houden.
Op welke vermogensbestanddelen kunt u beslag leggen?
In beginsel op alles wat tot het vermogen van de schuldenaar behoort en voor verhaal vatbaar is. De keuze bepaalt in hoge mate hoe effectief het beslag is.
Onroerende zaken
Een woning of bedrijfspand wordt beslagen door inschrijving van het proces-verbaal in de openbare registers. Vanaf dat moment werkt het beslag tegen iedereen die daarna een recht verkrijgt: verkoop of een nieuwe hypotheek zonder de beslaglegger te voldoen is praktisch onmogelijk, omdat geen notaris eraan meewerkt. Dit beslag is zichtbaar voor iedereen die het register raadpleegt, wat de druk vergroot.
Roerende zaken
Bedrijfsinventaris, voorraden, machines, voertuigen en kostbare goederen kunnen in beslag worden genomen. De deurwaarder maakt een proces-verbaal met een beschrijving; de zaken blijven meestal bij de schuldenaar in bewaring, die ze niet mag vervreemden. Let op eigendomsvoorbehoud, pandrechten en leasecontracten: op zaken die niet aan de schuldenaar toebehoren, kunt u niet met succes verhaal nemen.
Derdenbeslag
Dit is in de praktijk de meest gebruikte en vaak de effectiefste vorm. Het beslag wordt gelegd onder een derde die geld of goederen aan de schuldenaar verschuldigd is: een bank, een werkgever, een verzekeraar of een debiteur. De derde moet na verloop van de wettelijke termijn een verklaring afleggen over wat hij onder zich heeft, en mag intussen niet meer aan de schuldenaar uitbetalen. Een bankbeslag treft alleen het saldo op het moment van beslaglegging; latere bijschrijvingen vallen er niet onder, wat verklaart waarom de timing zo belangrijk is.
Aandelen en vorderingen
Ook aandelen in een besloten vennootschap, deelnemingen, uitkeringen en intellectuele-eigendomsrechten kunnen worden beslagen. Bij een schuldenaar met een holdingstructuur is beslag op de aandelen soms de enige manier om waarde te raken die anders buiten bereik blijft.
Bij loonbeslag geldt een belangrijke beperking. De beslagvrije voet zorgt ervoor dat de schuldenaar genoeg overhoudt voor huur, boodschappen en zorgpremie. Sinds de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet van 1 januari 2021 wordt die voet berekend aan de hand van gegevens uit de Basisregistratie personen en de Belastingdienst, waardoor hij minder afhankelijk is van medewerking van de schuldenaar. Ook op sommige uitkeringen en op bepaalde zaken rust een beslagverbod.
Welke bijzondere vormen van conservatoir beslag bestaan er?
Niet elk conservatoir beslag strekt tot verhaal van een geldvordering. Artikel 730 Rv maakt beslag mogelijk tot afgifte van een roerende zaak of tot levering van een goed. Wie meent recht te hebben op een specifieke zaak, bijvoorbeeld omdat hij eigenaar is gebleven onder eigendomsvoorbehoud of omdat een koopovereenkomst hem levering geeft, kan die zaak laten blokkeren zodat zij niet aan een derde wordt doorgeleverd. Bij registergoederen wordt dat beslag ingeschreven in de openbare registers en werkt het tegen latere verkrijgers.
Een tweede bijzondere vorm is het eigenbeslag: beslag onder uzelf, voor het geval u iets aan uw schuldenaar verschuldigd bent terwijl u tegelijk een vordering op hem hebt. Dat komt voor bij lopende contracten waarin over en weer wordt gepresteerd. Verrekening is dan vaak de eenvoudiger route, maar zij is niet altijd toegestaan; het eigenbeslag houdt de betaling tegen totdat de rechter heeft beslist.
In familiezaken bestaat het maritaal beslag, waarmee een echtgenoot kan voorkomen dat gemeenschapsgoederen tijdens een echtscheidingsprocedure worden verkocht of weggemaakt. De rechter toetst daarbij terughoudend, omdat de maatregel diep ingrijpt in een verhouding die toch al onder spanning staat.
Ten slotte kunnen meerdere schuldeisers op hetzelfde goed beslag leggen. Het latere beslag is niet ongeldig: de beslagen bestaan naast elkaar, en de opbrengst wordt bij uitwinning naar evenredigheid van de vorderingen verdeeld. Wie als tweede beslag legt, moet er daarom rekening mee houden dat hij niet achter in de rij staat maar ook niet vooraan; hij deelt mee. Ligt er al een executoriaal beslag, dan kan de deurwaarder van de eerste beslaglegger de executie voortzetten en delen de overige beslagleggers in de netto-opbrengst.
Welke termijn geldt voor de eis in de hoofdzaak?
Conservatoir beslag is naar zijn aard tijdelijk. Artikel 700 Rv schrijft voor dat de voorzieningenrechter in het verlof de termijn bepaalt waarbinnen de eis in de hoofdzaak moet worden ingesteld, en dat die termijn ten minste acht dagen na het beslag bedraagt. In de praktijk kiezen rechters vaak veertien dagen, soms langer wanneer de zaak dat rechtvaardigt. Wordt de hoofdzaak niet binnen die termijn aanhangig gemaakt, dan vervalt het beslag van rechtswege.
Loopt er al een procedure, dan is aan die eis voldaan. Is meer tijd nodig, bijvoorbeeld omdat een buitenlandse partij moet worden gedagvaard, dan kunt u de voorzieningenrechter voor het verstrijken van de termijn om verlenging vragen. Vraag die verlenging tijdig aan: na afloop is het beslag vervallen en moet u opnieuw beginnen, met een nieuw verlof en nieuwe kosten, terwijl de schuldenaar dan wel is gewaarschuwd.
Het beslag blijft daarna liggen zolang de procedure duurt. Wijst de rechter de vordering toe, dan gaat het beslag op grond van artikel 704 Rv over in executoriaal beslag en kan tot uitwinning worden overgegaan. Wordt de vordering onherroepelijk afgewezen, dan vervalt het beslag. Welke route naar een titel het snelst is, hangt van de zaak af; de mogelijkheden van een spoedprocedure zetten wij uiteen in ons artikel over de procedure in kort geding.
Wat levert conservatoir beslag op, en wat niet?
Hier gaat de verwachting van schuldeisers het vaakst mis. Beslag geeft geen voorrang. Artikel 3:277 BW legt de gelijkheid van schuldeisers vast: wie beslag legt, wordt daarmee geen separatist en gaat niet voor op andere concurrente schuldeisers. Legt een tweede schuldeiser later beslag op hetzelfde goed, dan delen beiden naar evenredigheid van hun vordering mee in de opbrengst. Alleen een pandrecht, een hypotheekrecht of een wettelijk voorrecht geeft echte voorrang, en die moet u vooraf hebben bedongen.
Bovendien houdt beslag geen stand in een faillissement. Wordt de schuldenaar failliet verklaard, dan vervallen de gelegde beslagen op grond van artikel 33 Faillissementswet en komt het vermogen in de boedel, waar de curator het beheert en verdeelt volgens de wettelijke rangorde. Hetzelfde geldt in grote lijnen bij surseance en in een schuldsaneringstraject. Wie beslag legt op een wankele debiteur, moet dus rekening houden met de mogelijkheid dat het beslag binnen enkele weken zijn waarde verliest; over die afweging schrijven wij in ons artikel over surseance van betaling.
Wat beslag wel oplevert, is blokkering en informatie. De schuldenaar verliest de vrije beschikking over het beslagen goed, en een derdenbeslag dwingt een bank of werkgever tot een verklaring waaruit blijkt wat er te halen valt. Voor een schuldeiser die overweegt te procederen, is die informatie op zichzelf al waardevol. In de bredere afweging tussen aanmanen, beslag en procederen helpt ons artikel over wanbetaling door een klant of leverancier, en over de opbouw van de vordering ons artikel over incassokosten berekenen.
Wat kunt u als beslagene doen?
Een beslag komt onaangekondigd en kan een onderneming binnen een dag stilleggen. Lijdzaam afwachten is echter niet nodig. Het belangrijkste verweermiddel is het opheffingskortgeding van artikel 705 Rv: de voorzieningenrechter die het verlof heeft verleend, kan het beslag op vordering van de beslagene opheffen. Anders dan bij het verlof worden nu beide partijen gehoord.
Artikel 705 Rv noemt de gronden. Opheffing volgt bij verzuim van op straffe van nietigheid voorgeschreven vormen, wanneer summierlijk blijkt van de ondeugdelijkheid van het ingeroepen recht of van het onnodige van het beslag, en wanneer voor een geldvordering voldoende zekerheid wordt gesteld. Daarnaast maakt de rechter een belangenafweging: weegt uw belang bij opheffing zwaarder dan het belang van de beslaglegger bij handhaving? Een beslag op de enige zakelijke rekening waardoor lonen niet meer betaald kunnen worden, is een klassiek voorbeeld waarin die afweging kan doorslaan.
Vaak sneller en goedkoper is het aanbieden van vervangende zekerheid. Een bankgarantie volgens het gangbare model geeft de schuldeiser dezelfde of betere zekerheid dan het beslag; wordt zij aangeboden, dan is er in de regel geen grond meer om het beslag te handhaven en volgt opheffing. Ook een pandrecht, een depot bij de notaris of een garantie van een solvabele moedervennootschap kan die rol vervullen. Het voordeel is dat u weer over uw vermogen beschikt zonder de uitkomst van een kort geding af te wachten.
Wanneer is een beslag onrechtmatig?
De beslaglegger handelt op eigen risico. Blijkt de vordering waarvoor beslag is gelegd uiteindelijk ongegrond, dan is het beslag volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad in beginsel onrechtmatig en is de beslaglegger aansprakelijk voor de daardoor geleden schade. Dat is een risicoaansprakelijkheid: dat de beslaglegger destijds te goeder trouw meende een vordering te hebben, doet er niet aan af.
Die schade kan aanzienlijk zijn: gemiste omzet doordat een rekening geblokkeerd was, een afgeketste verkoop van een pand, kosten van vervangende financiering of van een bankgarantie, en reputatieschade. De beslagene moet de schade en het oorzakelijk verband wel stellen en onderbouwen; dat is in de praktijk de moeilijkste horde. Ook een beslag dat op zichzelf terecht is gelegd kan onrechtmatig zijn wanneer het disproportioneel is, bijvoorbeeld beslag voor een veelvoud van de werkelijke vordering of op meer goederen dan nodig.
Artikel 706 Rv bepaalt spiegelbeeldig dat de beslaglegger de kosten van het beslag van de beslagene kan vorderen, tenzij het beslag nietig, onnodig of onrechtmatig was. Beide regels wijzen dezelfde kant op: leg beslag voor wat u werkelijk te vorderen hebt, en niet meer.
Wat kost conservatoir beslag?
De beslaglegger schiet de kosten voor. Het gaat om drie posten. De eerste is het honorarium van de advocaat voor het opstellen van het beslagrekest en de begeleiding daarna. De tweede is het griffierecht dat de rechtbank heft voor de behandeling van het verzoekschrift; de tarieven staan in de tarieventabellen van de Rechtspraak en verschillen voor rechtspersonen, natuurlijke personen en on- of minvermogenden. De derde zijn de deurwaarderskosten, die wettelijk zijn vastgesteld in het Besluit tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders en jaarlijks per 1 januari worden geindexeerd.
Bij meerdere beslagen lopen de deurwaarderskosten op, want elk beslag onder een andere derde is een afzonderlijke ambtshandeling. Beslag op een registergoed brengt daarnaast kosten van inschrijving bij het Kadaster mee. Wint u de hoofdzaak, dan kunt u de beslagkosten op grond van artikel 706 Rv op de schuldenaar verhalen en neemt de rechter ze mee in de kostenveroordeling. Verliest u, dan blijven ze voor uw rekening en komt daar mogelijk een schadevergoeding bovenop.
Een praktische afweging blijft daarom vooraf staan: legt u beslag op iets dat werkelijk waarde vertegenwoordigt en waarop geen ouder zekerheidsrecht rust? Een bankbeslag op een lege rekening kost geld en waarschuwt de wederpartij, zonder iets op te leveren. De verschillende beslagvormen en hun praktische gevolgen zetten wij verder uiteen in ons artikel over beslagleggen bij wanbetaling. De wettelijke regeling zelf vindt u in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Veelgestelde vragen over conservatoir beslag
Hoe lang blijft een conservatoir beslag liggen?
Zolang de hoofdzaak loopt. Wordt de vordering toegewezen, dan gaat het beslag op grond van artikel 704 Rv over in executoriaal beslag. Wordt zij onherroepelijk afgewezen, dan vervalt het beslag. Het vervalt ook wanneer de eis in de hoofdzaak niet binnen de door de rechter bepaalde termijn is ingesteld.
Binnen welke termijn moet ik de hoofdzaak starten?
De voorzieningenrechter bepaalt die termijn in het verlof, op ten minste acht dagen na het beslag. In de praktijk is veertien dagen gebruikelijk. Verlenging kunt u vragen, maar alleen voordat de termijn is verstreken.
Geeft beslag mij voorrang op andere schuldeisers?
Nee. Artikel 3:277 BW gaat uit van gelijkheid van schuldeisers. Beslag blokkeert het goed, maar geeft geen rang. Bij faillissement vervallen gelegde beslagen op grond van artikel 33 Faillissementswet.
Kan ik als schuldenaar het beslag laten opheffen?
Ja, via een opheffingskortgeding op grond van artikel 705 Rv. Opheffing volgt onder meer bij een vormverzuim, bij summierlijke ondeugdelijkheid van de vordering, bij een onnodig beslag, of wanneer u voldoende vervangende zekerheid stelt, bijvoorbeeld met een bankgarantie.
Wat kost het leggen van conservatoir beslag?
U betaalt advocaatkosten, griffierecht voor het verzoekschrift en deurwaarderskosten volgens het wettelijke tarievenbesluit. Wint u de hoofdzaak, dan kunt u die kosten op grond van artikel 706 Rv op de schuldenaar verhalen, tenzij het beslag nietig, onnodig of onrechtmatig was.
Wat gebeurt er als mijn vordering later ongegrond blijkt?
Dan is het beslag in beginsel onrechtmatig en bent u als beslaglegger aansprakelijk voor de schade die de beslagene daardoor heeft geleden. Die aansprakelijkheid geldt ook wanneer u destijds te goeder trouw meende een vordering te hebben.
Wordt de schuldenaar vooraf gehoord?
Nee, het verzoek wordt in de regel ex parte behandeld om het verrassingseffect te behouden. Daar staat tegenover dat u de rechter op grond van artikel 21 Rv volledig en naar waarheid moet informeren, inclusief het u bekende verweer.
Beslag laten leggen of laten opheffen
Wij stellen beslagrekesten op, begeleiden de beslaglegging met de deurwaarder en voeren de hoofdzaak, en wij staan aan de andere kant beslagenen bij in een opheffingskortgeding of bij het aanbieden van vervangende zekerheid. Voor beide rollen geldt hetzelfde: de kwaliteit van het dossier bepaalt de uitkomst. Onze advocaten civiel recht in Eindhoven en Amsterdam beoordelen graag of beslag in uw situatie zinvol is en welke goederen daarvoor in aanmerking komen.
