Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Uw werkgever mag u na werktijd bereiken: een wettelijk recht op onbereikbaarheid bestaat in Nederland niet. Wel hoeft u niet onbeperkt beschikbaar te zijn, want de Arbeidstijdenwet, de Arbowet en het goed werkgeverschap van artikel 7:611 BW stellen grenzen.
Het belangrijkste onderscheid is dat tussen gewone vrije tijd en een afgesproken bereikbaarheidsplicht. Moet u buiten uw diensten bereikbaar zijn, dan is dat in de Arbeidstijdenwet consignatie, met eigen regels. Is niets afgesproken, dan bepalen uw arbeidsovereenkomst, de cao en de redelijkheid wat van u mag worden verwacht.
Inhoudsopgave
Wat is het recht op ontkoppeling?
Het recht op ontkoppeling, ook wel recht op onbereikbaarheid of right to disconnect, is het recht om buiten werktijd niet te reageren op werkgerelateerde e-mails, berichten en telefoontjes. In landen die dit wettelijk hebben geregeld, mag een werknemer zulke berichten negeren zonder gevolgen. In Nederland is het geen wettelijke regel; wat geldt, hangt af van uw arbeidsovereenkomst, de cao en het beleid van uw werkgever. Meer achtergrond leest u in ons artikel over het recht op onbereikbaarheid.
Welke regels gelden nu al in Nederland?
Er is geen aparte wet, maar drie bestaande regelingen beperken wat een werkgever buiten werktijd mag vragen.
| Regeling | Wat het betekent voor bereikbaarheid |
|---|---|
| Arbeidstijdenwet | Werk dat u buiten uw dienst verricht, telt als arbeidstijd. Een plicht om alleen bereikbaar te zijn, is consignatie (artikel 1:7 onder g); artikel 5:9 bevat daarvoor eigen regels. |
| Arbeidsomstandighedenwet | De werkgever moet psychosociale arbeidsbelasting, waaronder werkdruk, voorkomen of beperken (artikel 3 lid 2) en de risico’s opnemen in de RI&E (artikel 5). |
| Artikel 7:611 BW | Goed werkgeverschap: de werkgever houdt rekening met het belang van de werknemer bij rust en herstel. |
| Artikel 27 WOR | Een regeling over werk- en rusttijden of over arbeidsomstandigheden vraagt instemming van de ondernemingsraad. |
Wanneer is bereikbaar zijn consignatie?
De Arbeidstijdenwet omschrijft consignatie als een periode tussen twee diensten of tijdens een pauze waarin u uitsluitend verplicht bent bereikbaar te zijn, om bij onvoorziene omstandigheden te kunnen werken. Wordt u opgeroepen en gaat u aan het werk, dan is dat arbeidstijd. Heeft uw werkgever niets afgesproken over consignatie, dan is er in beginsel ook geen plicht om bereikbaar te zijn.
Dat bereikbaarheidsdiensten onder de consignatieregels vallen, volgt ook uit de rechtspraak. De Centrale Raad van Beroep oordeelde over een ambtenaar van de Belastingdienst dat bereik- en beschikbaarheidsdiensten geen werktijdenregeling zijn, maar consignatie in de zin van de Arbeidstijdenwet. Daarom stond zijn leeftijd boven de 55 niet in de weg aan het opleggen van die diensten (CRvB 26 januari 2017, ECLI:NL:CRVB:2017:381).
Welke rol spelen de cao en het bedrijfsbeleid?
Afspraken over bereikbaarheid staan vaak in de cao of in een bedrijfsregeling. Gebruikelijke onderwerpen zijn:
- op welke tijden een werknemer bereikbaar moet zijn;
- de vergoeding voor bereikbaarheids- of consignatiediensten;
- uitzonderingen voor echte noodgevallen;
- verschillende regels per functie, bijvoorbeeld voor leidinggevenden of storingsdiensten.
Staat er in uw arbeidsovereenkomst of functieomschrijving dat u bereikbaar moet zijn, dan geldt dat. Ontbreekt zo’n afspraak, dan kan uw werkgever niet zonder meer verwachten dat u na werktijd reageert.
Hoe staat het met het wetsvoorstel over bereikbaarheid?
Op 21 juli 2020 werd in de Tweede Kamer een initiatiefwetsvoorstel ingediend dat de Arbowet wijzigt (Kamerstuk 35536). Het voorstel is begonnen door het toenmalige PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk; sinds maart 2022 verdedigt Kamerlid Kathmann het. Het voorstel geeft geen hard recht op onbereikbaarheid. Het verplicht werkgever en werknemers om het gesprek aan te gaan over bereikbaarheid buiten werktijd, en dat gesprek moet aantoonbaar zijn, bijvoorbeeld met een verslag.
Actueel (oktober 2026): volgens het overzicht van de Eerste Kamer is het voorstel nog niet tot wet geworden. Tot er een wet is, blijven de regels uit de tabel hierboven het kader.
Wat regelen andere landen en de EU?
Een aantal Europese landen kent wel een wettelijke regeling. Frankrijk was er vroeg bij; later volgden onder meer België, Spanje en Portugal. De uitwerking verschilt sterk: soms gaat het om een plicht om afspraken te maken, soms om een verbod op contact buiten werktijd.
Het Europees Parlement vroeg in januari 2021 om een Europese richtlijn over het recht op ontkoppeling. Die richtlijn is er niet. Wel geldt de Europese arbeidstijdenrichtlijn (Richtlijn 2003/88/EG) over werk- en rusttijden, die in Nederland is uitgewerkt in de Arbeidstijdenwet.
Waarom vergroot permanente bereikbaarheid het risico voor de werkgever?
Werkdruk door permanente bereikbaarheid valt onder psychosociale arbeidsbelasting. Die moet de werkgever volgens artikel 3 lid 2 Arbowet voorkomen of beperken. Neemt hij dat risico niet op in de RI&E, dan kan de Nederlandse Arbeidsinspectie handhaven.
Leidt structurele bereikbaarheid tot uitval, dan krijgt de werkgever te maken met loondoorbetaling bij ziekte en de verplichtingen rond re-integratie bij ziekte. Een werknemer kan bovendien proberen de werkgever aansprakelijk te stellen op grond van artikel 7:658 BW, als hij stelt dat de werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden. Of zo’n vordering slaagt, hangt sterk af van de feiten en het bewijs.
Thuiswerken maakt de grens tussen werk en privé lastiger te trekken. Wat de Arbeidstijdenwet dan van werkgever en werknemer vraagt, leest u in ons artikel over thuiswerken en de Arbeidstijdenwet. Zie ook ons overzicht over thuiswerken.
Hoe legt u bereikbaarheid vast in beleid?
Een helder bereikbaarheidsbeleid voorkomt discussie. Een regeling over werk- en rusttijden vraagt instemming van de ondernemingsraad (artikel 27 WOR). Neem in elk geval op:
- tijden waarin bereikbaarheid wordt verwacht, en daarbuiten niet;
- noodgevallen waarin contact na werktijd wel mag, en wie dan wordt gebeld;
- consignatie: wie bereikbaarheidsdiensten draait, hoe vaak en tegen welke vergoeding;
- reactietijden: of berichten buiten werktijd pas de volgende werkdag hoeven te worden beantwoord;
- kanalen: bijvoorbeeld bellen bij spoed in plaats van een appje in een groepschat.
Een voorbeeld ter illustratie: een bedrijf spreekt af dat e-mails na 18.00 uur pas de volgende werkdag worden beantwoord en dat alleen de storingsdienst, tegen vergoeding, buiten werktijd bereikbaar is.
Welke technische en organisatorische maatregelen helpen?
| Maatregel | Hoe het werkt |
|---|---|
| Toegang tot systemen beperken | na werktijd geen toegang tot bedrijfssystemen, behalve voor de storingsdienst |
| E-mailhandtekening | melding dat een directe reactie niet wordt verwacht |
| Uitgestelde verzending | e-mails die ’s avonds worden geschreven, gaan pas de volgende ochtend uit |
| Planning | vergaderingen en deadlines binnen werktijd plannen |
Het gedrag van leidinggevenden telt het zwaarst. Sturen zij zelf ’s avonds berichten, dan voelen werknemers zich toch verplicht te reageren.
Wat doet u als werknemer die structureel na werktijd wordt benaderd?
- Kijk in uw arbeidsovereenkomst, cao en personeelshandboek wat over bereikbaarheid en consignatie is afgesproken.
- Noteer hoe vaak en hoe lang u buiten werktijd werkt, met data en tijden. Werk dat u na een oproep verricht, is arbeidstijd.
- Ga na of bereikbaarheidsdiensten worden vergoed en of de cao daar iets over zegt.
- Bespreek structurele bereikbaarheid met uw leidinggevende en bevestig de afspraken per e-mail.
- Schakel bij aanhoudende klachten de bedrijfsarts, de vertrouwenspersoon of de ondernemingsraad in.
Vragen over bereikbaarheid buiten werktijd
Mag ik een werkbericht in het weekend negeren?
Als er geen bereikbaarheidsplicht of consignatie is afgesproken, in beginsel wel. Een werkgever die u verwijt dat u in uw vrije tijd niet reageerde, moet kunnen aanwijzen waar die plicht uit volgt. Bij een echte noodsituatie kan goed werknemerschap (artikel 7:611 BW) wel meebrengen dat u reageert.
Telt het werk dat ik ’s avonds doe mee voor de Arbeidstijdenwet?
Ja. Werk dat u buiten uw dienst verricht, telt als arbeidstijd. De Arbeidstijdenwet staat maximaal 60 uur per week toe en gemiddeld 48 uur per week over zestien weken (artikel 5:7). Overschrijdt uw werkgever die grenzen structureel, dan kan de Nederlandse Arbeidsinspectie optreden.
Hoe wij helpen bij bereikbaarheid na werktijd
- Wij beoordelen of bereikbaarheid in uw situatie consignatie of arbeidstijd is en of die moet worden vergoed.
- Wij toetsen uw arbeidsovereenkomst en cao op afspraken over bereikbaarheid.
- Wij stellen voor werkgevers een bereikbaarheidsbeleid op dat past binnen de Arbeidstijdenwet en de Arbowet.
- Wij begeleiden het instemmingstraject met de ondernemingsraad (artikel 27 WOR).
- Wij vorderen of betwisten loon voor uren die buiten werktijd zijn gewerkt. Meer over ons team leest u op de pagina arbeidsrecht.