Verklaring terugnemen in een strafzaak: wat mag wel en wat niet

Uw verklaring terugnemen in een strafzaak: wat mag wel en wat niet

Gepubliceerd op 30 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Ja, u kunt in elke fase van een strafzaak op een eerdere verklaring terugkomen door een nieuwe verklaring af te leggen. Maar de oude verklaring blijft in het dossier en de rechter mag zelf kiezen welke versie hij gelooft. Wie bewust vals heeft verklaard, riskeert bovendien vervolging voor valse aangifte (artikel 188 Wetboek van Strafrecht) of, bij een verklaring onder ede, meineed (artikel 207 Sr).

Een man zit aan een tafel en vult een document in, met een politiebadge in een verhoorkamer.

Een verklaring “intrekken” bestaat juridisch niet als knop die iets uitwist. U voegt een nieuwe verklaring toe en legt uit waarom de eerste niet klopte. In dit artikel leest u hoe dat per fase werkt, hoe de rechter twee verklaringen weegt en welke risico’s u loopt als verdachte, getuige of aangever.

Waarom verdwijnt een eerdere verklaring niet uit het dossier?

Verklaringen zijn wettelijke bewijsmiddelen (artikel 339 Wetboek van Strafvordering). Wat u tegen de politie zegt, komt in een proces-verbaal. Een verklaring van een verdachte die buiten de zitting is afgelegd, mag de rechter voor het bewijs gebruiken als die in een proces-verbaal staat. Een latere verklaring komt daar naast te staan, niet in de plaats van.

De rechter waardeert het bewijs vrij. Hij mag uw eerste verklaring gebruiken, uw tweede, of beide terzijde leggen omdat hij u niet meer geloofwaardig vindt. Heeft uw advocaat een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt ingenomen over waarom de eerste verklaring niet klopt, en wijkt de rechter daarvan af, dan moet hij in het vonnis uitleggen waarom (artikel 359 lid 2 Sv).

Hoe weegt de rechter twee verklaringen tegen elkaar af?

FactorWat de rechter vraagtWat helpt
TimingWaarom komt u nu pas met dit verhaal?Een correctie kort na het verhoor
RedenWaarom zei u eerst iets anders?Een verifieerbare reden, zoals bedreiging, vermoeidheid of een tolkprobleem
ConsistentieIs het nieuwe verhaal logisch en gedetailleerd?Een samenhangend verhaal zonder nieuwe tegenstrijdigheden
Aansluiting bij ander bewijsWelke versie past bij getuigen, camerabeelden en sporen?Stukken die de nieuwe versie ondersteunen, zoals berichten of e-mails

Hoe dat uitpakt, laat een arrest van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 16 mei 2023 zien. De verdachte zei op de zitting in hoger beroep dat hij niet had begrepen dat hem was bevolen mee te werken aan een bloedonderzoek. Het hof volgde die lezing niet. Volgens de processen-verbaal was het bevel herhaaldelijk en duidelijk gegeven. Bij de politie had de verdachte op de vraag waarom hij niet meewerkte zelf gezegd dat hij “dwars” was geweest. Het hof veroordeelde hem tot een geldboete van € 500.

Miniatuur rechtbank met rechters en advocaten op een stapel documenten, inclusief een 'verklaring'.

Hoe komt u per fase op uw verklaring terug?

FaseBij wieHoeAandachtspunt
PolitieonderzoekPolitieVia uw advocaat een aanvullend verhoor vragenHoe sneller, hoe geloofwaardiger
Zaak ligt bij het Openbaar MinisterieOfficier van justitieSchriftelijk verzoek via uw advocaat; eventueel verzoek om verhoor bij de rechter-commissaris (artikel 182 Sv)Leg uit waarom de nieuwe verklaring de zaak anders kleurt
ZittingRechterOp de zitting verklaren en uitleggen waarom u terugkomt op de eerdere verklaringDe vraag waarom u dit niet eerder zei, komt zeker
Hoger beroepGerechtshofOpnieuw verklaren; het hof beoordeelt de zaak opnieuwHoe later, hoe meer uitleg nodig is

Tijdens het politieonderzoek

Dit is de beste fase om iets recht te zetten. Merkt u kort na het verhoor dat uw verklaring niet klopt of onvolledig is, laat uw advocaat dan een aanvullend verhoor vragen. In het verzoek staat wat u wilt corrigeren en waarom. Lees ook altijd het proces-verbaal van uw verhoor na: staat er iets in dat u niet zo heeft gezegd, laat dat dan direct vastleggen. Meer over de voorbereiding leest u bij een uitnodiging voor een politieverhoor.

Als de zaak bij de officier van justitie ligt

Na het politieonderzoek beslist de officier van justitie of de zaak voor de rechter komt. Uw advocaat kan hem schriftelijk uitleggen waarom de eerdere verklaring niet klopt. De officier kan de politie opdragen u opnieuw te horen, de brief aan het dossier toevoegen of de zaak alsnog seponeren. Als verdachte kunt u de rechter-commissaris ook vragen om onderzoekshandelingen, zoals een verhoor (artikel 182 Sv).

Op de zitting

Op de zitting kunt u altijd verklaren dat u afstand neemt van een eerdere verklaring. De rechter zal kritisch vragen waarom u dat niet eerder deed. Een sterke reden, liefst met stukken onderbouwd, is dan nodig. Uw advocaat kan in het pleidooi een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt innemen; de rechter moet daar dan op ingaan.

Een bezorgde advocaat in toga houdt twee documenten vast, waarvan één duidelijk 'onjuist' toont in een rechtszaal.

Welke risico’s loopt u met een nieuwe verklaring?

DelictWetsartikelWanneerMaximumstraf
Valse aangifteArt. 188 SrAangifte doen van een strafbaar feit waarvan u weet dat het niet is gepleegdGevangenisstraf van ten hoogste één jaar
MeineedArt. 207 SrOpzettelijk een valse verklaring onder ede afleggenZes jaar; negen jaar als het in een strafzaak ten nadele van de verdachte gebeurt

Valse aangifte

Dit risico speelt vooral voor aangevers en getuigen die bewust iemand onterecht hebben beschuldigd. Wie later toegeeft dat het feit nooit is gepleegd, levert daarmee zelf het bewijs voor artikel 188 Sr. Een vergissing of een onjuiste herinnering is geen valse aangifte; het gaat om opzet. Kwam uw eerste verklaring tot stand onder dwang of bedreiging, dan is dat een belangrijk gegeven. Laat u daarom eerst adviseren voordat u een nieuwe verklaring aflegt.

Meineed

Meineed kan alleen bij een verklaring onder ede of belofte, zoals een getuigenverhoor bij de rechter-commissaris of op de zitting. Een verdachte legt nooit een verklaring onder ede af en kan dus geen meineed plegen. Ook hier geldt: alleen opzettelijk liegen telt. Een getuige die onder ede iets onjuists verklaarde en dat wil herstellen, doet er goed aan eerst juridisch advies te vragen.

Verlies van geloofwaardigheid

Het meest directe risico is dat de rechter geen van uw verklaringen meer gelooft. Hij baseert zijn oordeel dan op het overige bewijs. Een kleine nuance is iets anders dan een draai van 180 graden. “Ik was in de war” overtuigt minder dan een concrete, controleerbare reden.

Kunt u als aangever uw aangifte intrekken?

Nee. Een aangifte kunt u niet intrekken. Na de aangifte beslist het Openbaar Ministerie zelfstandig over vervolging. Alleen bij een klachtdelict, zoals belaging (artikel 285b Sr) of eenvoudige belediging, kunt u de klacht intrekken binnen acht dagen nadat u die heeft gedaan (artikel 67 Sr). Daarna is de vervolging niet meer afhankelijk van uw wil.

Wat u wel kunt doen, is een aanvullende verklaring afleggen. Daarin kunt u uitleggen waarom u niet meer achter uw aangifte staat, of welke onderdelen niet klopten. Het OM en de rechter wegen dat mee, maar het is geen garantie dat de zaak stopt. Bij huiselijk geweld bijvoorbeeld zet het OM de vervolging soms door, ook als het slachtoffer dat niet meer wil.

Zwijgen of opnieuw verklaren?

Als verdachte heeft u zwijgrecht (artikel 29 Sv). Zwijgen is iets anders dan een verklaring terugnemen. Wat u al heeft gezegd, wist u niet uit door daarna te zwijgen; de eerste verklaring blijft bruikbaar. Een nieuwe verklaring is alleen zinvol als die uw positie verbetert en u de verandering kunt uitleggen. Is uw verhoor op video vastgelegd, dan ziet de rechter ook hoe u het destijds zei. Uw nieuwe verklaring moet daar dan tegen opwegen.

Wanneer is voorbereiding met een advocaat extra belangrijk?

  • Verklaring onder druk: u was oververmoeid, onder invloed of voelde zich geïntimideerd tijdens het verhoor.
  • Kwetsbare positie: u bent jong, spreekt de taal slecht of heeft psychische problemen. U heeft recht op een tolk (artikel 27a Sv).
  • Angst voor represailles: u durfde de waarheid niet te zeggen uit angst voor de dader. Vertel dat in de nieuwe verklaring; het verklaart het verschil.
  • Risico op een eigen strafzaak: u heeft mogelijk een valse aangifte gedaan of onder ede onjuist verklaard.

Wat wij doen als u op een verklaring wilt terugkomen

  • Wij lezen het proces-verbaal van uw verhoor en bepalen welke onderdelen gecorrigeerd moeten worden.
  • Wij vragen een aanvullend verhoor aan of schrijven de officier van justitie aan.
  • Wij beoordelen of u met een nieuwe verklaring risico loopt op vervolging voor valse aangifte of meineed.
  • Wij nemen op de zitting een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt in over welke verklaring de rechter moet volgen.

In het kort

  • U kunt in elke fase op een verklaring terugkomen, maar de oude verklaring blijft in het dossier.
  • De rechter kiest vrij welke versie hij gelooft; timing, reden en aansluiting bij ander bewijs wegen zwaar.
  • Een aangifte kunt u niet intrekken; een klacht bij een klachtdelict wel, binnen acht dagen (artikel 67 Sr).
  • Valse aangifte (artikel 188 Sr) en meineed (artikel 207 Sr) zijn zelfstandige strafbare feiten; een verdachte kan geen meineed plegen.

De wetteksten vindt u op wetten.overheid.nl: het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina strafrecht advocaat.

Wordt u verdacht van een strafbaar feit?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een strafrechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.

Wordt u verdacht van een strafbaar feit?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een strafrechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.