Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Krijgt u als verdachte een uitnodiging voor een politieverhoor, dan bent u niet verplicht te gaan en hoeft u geen vragen te beantwoorden. Blijft u weg, dan kan de officier van justitie u wel laten aanhouden. U mag vóór en tijdens het verhoor een advocaat raadplegen, maar bent u uitgenodigd en niet aangehouden, dan betaalt u die advocaat in de regel zelf.
Bent u uitgenodigd als getuige, dan hoeft u bij de politie ook niet te verschijnen. Bij de rechter-commissaris of op de zitting moet u wel komen. Verklaart u, dan moet dat naar waarheid; vragen waarmee u uzelf belast, hoeft u niet te beantwoorden (artikel 219 Wetboek van Strafvordering).
Hieronder leest u wat er in de brief staat, welke rechten u heeft, hoe het verloop van het verhoor eruitziet en wat er daarna gebeurt. Ook leest u wanneer de Staat uw advocaatkosten vergoedt.
Inhoudsopgave
Waarom stuurt de politie een uitnodiging in plaats van u aan te houden?
Een uitnodiging is een brief of telefoontje met het verzoek op een bepaalde datum naar het bureau te komen voor een verhoor. De politie kiest daarvoor als een aanhouding niet nodig of niet mogelijk is.
- Geen heterdaad. Buiten heterdaad mag de politie alleen aanhouden met een bevel van de officier van justitie, bij verdenking van een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten (artikel 54 Sv).
- Proportionaliteit en subsidiariteit. De politie moet het minst ingrijpende middel kiezen. Een uitnodiging is minder belastend dan een aanhouding.
- Lichtere feiten. Bij bijvoorbeeld vernieling of een eenvoudige mishandeling volgt vaak een brief. Bij ernstige feiten is een aanhouding waarschijnlijker.
Uitnodiging of aanhouding: de verschillen
| Onderwerp | Uitnodiging | Aanhouding |
|---|---|---|
| Verplicht om mee te gaan? | Nee | Ja |
| Recht op een advocaat vóór het verhoor | Ja, zelf regelen | Ja, de politie meldt u aan bij de piketdienst |
| Kosten advocaat | In de regel voor eigen rekening | Consultatie voor het eerste verhoor kosteloos |
| Advocaat bij het verhoor | Ja, mits u die zelf regelt | Ja; kosteloos bij zwaardere feiten |
| Hoe lang kunt u worden vastgehouden? | U kunt na het verhoor weg, tenzij u alsnog wordt aangehouden | Ophouden voor onderzoek tot 9 uur, daarna eventueel inverzekeringstelling |
Meer over de termijnen leest u in vasthouden voor verhoor: hoe lang mag de politie u ophouden.
Wordt u gehoord als verdachte, getuige of slachtoffer?
De brief vermeldt meestal in welke hoedanigheid u wordt gehoord. Dat maakt veel uit voor uw rechten. Een verdachte heeft zwijgrecht en recht op een advocaat. Een getuige heeft geen zwijgrecht in die zin, maar hoeft bij de politie niet mee te werken. Een slachtoffer wordt gehoord om vast te leggen wat er is gebeurd. Staat er niets in de brief, vraag dan voor het verhoor uitdrukkelijk in welke rol u wordt gehoord.
Welke rechten heeft u als verdachte bij het verhoor?
| Recht | Wat het inhoudt | Wetsartikel |
|---|---|---|
| Weten waarvan u wordt verdacht | De politie moet voor het verhoor het feit en de verdenking noemen | Art. 27c Sv |
| Zwijgrecht | U hoeft geen enkele vraag te beantwoorden; de politie moet u daarop wijzen | Art. 29 Sv |
| Advocaat vóór het verhoor | Consultatie van maximaal 30 minuten, verlengbaar tot 60 minuten | Art. 28c Sv |
| Advocaat tijdens het verhoor | De advocaat mag aanwezig zijn, opmerkingen maken en om onderbreking vragen | Art. 28d Sv |
| Kennisneming van processtukken | U of uw advocaat kan om de stukken vragen; het OM kan inzage tijdelijk weigeren in het belang van het onderzoek | Art. 30 Sv |
| Tolk | Kosteloze tolk als u de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheerst | Art. 29a Sv |
Het gebruik van uw recht om te zwijgen is op zichzelf geen bewijs tegen u. Een verklaring die u wel aflegt, kan wel tegen u worden gebruikt.
Wat de Hoge Raad zei over overleg met een advocaat
In het Salduz-arrest van 30 juni 2009 oordeelde de Hoge Raad dat een aangehouden verdachte vóór het eerste politieverhoor de gelegenheid moet krijgen een advocaat te raadplegen. Wordt dat recht geschonden, dan levert dat in beginsel een vormverzuim op en worden de verklaringen die zonder dat overleg zijn afgelegd in de regel uitgesloten van het bewijs. Voor aangehouden jeugdige verdachten gold al toen een recht op bijstand tijdens het verhoor. Sinds 1 maart 2017 staat het recht op een advocaat vóór en tijdens het verhoor in de wet (artikel 28 tot en met 28e Sv).
Let op: het arrest gaat over de aangehouden verdachte. Bij een uitnodiging heeft u hetzelfde recht op een advocaat, maar u moet die zelf regelen. Lees ook waarom een verhoor zonder advocaat zelden verstandig is.
Hoe bereidt u zich voor op het verhoor?
Wat staat er in de uitnodigingsbrief?
De brief noemt het strafbare feit waarvan u wordt verdacht, met datum, tijd en plaats van het verhoor. Er staat ook in dat u niet verplicht bent te verschijnen en dat u recht heeft om een advocaat te raadplegen. Kunt u niet op de genoemde datum, vraag de politie dan om een andere afspraak. Zomaar wegblijven vergroot de kans op een aanhouding.
Een stappenplan voor de dagen voor het verhoor
- Stel vast in welke hoedanigheid u wordt gehoord en welk feit in de brief staat.
- Overleg met een advocaat en bespreek of u een verklaring aflegt of zwijgt. Die keuze hangt af van wat de politie al weet. Dat is vaak pas na kennisneming van de stukken duidelijk (artikel 30 Sv).
- Spreek af of de advocaat bij het verhoor aanwezig is.
- Verzamel stukken die uw lezing kunnen ondersteunen, zoals berichten, foto’s, agenda’s of bonnetjes. Bespreek met uw advocaat of en wanneer u die aan de politie geeft.
- Neem een geldig identiteitsbewijs mee naar het bureau.
Verwijder geen berichten of bestanden. Dat kan later worden gezien als het wegmaken van bewijs en kan uw geloofwaardigheid schaden.
Hoe verloopt het verhoor op het bureau?
U meldt zich bij de balie en wordt opgehaald door de verbalisant. Die controleert uw identiteit, vertelt u waarvan u wordt verdacht en wijst u op uw zwijgrecht (cautie). Daarna volgen meestal eerst vragen over uw persoon en dan over het feit. Een eenvoudig verhoor duurt vaak een tot twee uur. In grotere zaken volgen meerdere verhoren.
- Werkwijze. De politie werkt met een verhoorplan. Vaak krijgt u eerst de ruimte voor een vrije verklaring, daarna volgen gerichte en confronterende vragen.
- Grenzen. De politie mag geen verklaring afdwingen of u onder ongeoorloofde druk zetten (artikel 29 Sv). Confronteren met bewijs is wel toegestaan.
- Pauze en overleg. U kunt om een pauze vragen. Uw advocaat kan het verhoor laten onderbreken voor overleg.
- Proces-verbaal. De verklaring wordt vastgelegd in een proces-verbaal. U mag het nalezen en correcties laten opnemen. U bent niet verplicht te tekenen. Hoe de rechter later met zo’n verklaring omgaat, leest u in bewijswaarde van een bekentenis.
Wat gebeurt er na het verhoor?
De politie stuurt het proces-verbaal naar het Openbaar Ministerie. De officier van justitie kiest dan uit:
| Beslissing | Wat het betekent | Justitiële documentatie |
|---|---|---|
| Sepot | Het OM besluit de zaak niet verder te vervolgen, bijvoorbeeld wegens te weinig bewijs | Wordt geregistreerd; Justis kan het meewegen bij een VOG |
| Strafbeschikking | Het OM legt zelf een boete of taakstraf op | Wordt geregistreerd; verzet binnen veertien dagen |
| Dagvaarding | De zaak komt voor de rechter | Afhankelijk van de uitkomst |
Een vrijspraak komt alleen van een rechter, na een zitting. Het strafproces kan maanden duren na het verhoor.
Krijgt u uw advocaatkosten terug?
Eindigt de zaak zonder straf of maatregel, bijvoorbeeld door een sepot of vrijspraak, dan kunt u de rechtbank vragen om vergoeding van de kosten van uw advocaat (artikel 530 Sv). Voor ondergane verzekering of voorlopige hechtenis kunt u een schadevergoeding vragen (artikel 533 Sv). De rechtbank wijst toe als daar gronden van billijkheid voor zijn (artikel 534 Sv). Het gaat niet automatisch: u moet zelf een verzoekschrift indienen, binnen de termijn die de wet stelt.
Een voorbeeld uit de rechtspraak: de rechtbank Zeeland-West-Brabant kende op 30 januari 2023 een vrijgesproken verdachte € 18.586 toe voor rechtsbijstand en € 260 voor twee dagen inverzekeringstelling, op basis van het LOVS-uitgangspunt van € 130 per dag. De reiskosten voor het verhoor op het politiebureau (€ 3,58) wees de rechtbank af, omdat die volgens haar buiten artikel 530 Sv vallen.
Welke extra regels gelden voor minderjarigen?
De wet geeft jongeren onder de 18 extra bescherming. De politie moet de ouders zo snel mogelijk informeren als een minderjarige wordt aangehouden. Een aangehouden minderjarige kan in de regel geen afstand doen van overleg met een advocaat voor het verhoor; die bijstand is dan kosteloos. Een minderjarige mag zich bij het verhoor ook laten bijstaan door een ouder of andere vertrouwenspersoon. Meer hierover leest u bij jeugdstrafrecht.
Wat zijn uw rechten en plichten als getuige?
Bij de politie heeft een getuige geen verschijnings- of antwoordplicht. U mag het gesprek beëindigen. Wilt u een advocaat meenemen, dan betaalt u die zelf. Bij de rechter-commissaris en op de zitting ligt dat anders:
| Onderwerp | Politie | Rechter-commissaris of zitting |
|---|---|---|
| Verplicht verschijnen? | Nee | Ja; wegblijven zonder geldige reden is strafbaar (artikel 192 Sr) en u kan worden opgehaald |
| Verplicht antwoorden? | Nee | Ja, behalve bij een verschoningsrecht |
| Eed of belofte? | Nee | Meestal wel; niet bij getuigen onder 16 jaar |
| Liegen | Geen meineed; een valse aangifte is wel strafbaar (artikel 188 Sr) | Meineed onder ede is een misdrijf (artikel 207 Sr) |
Het verschoningsrecht geldt voor naaste familieleden, (ex-)echtgenoten en (ex-)geregistreerde partners van de verdachte (artikel 217 Sv), voor beroepsgroepen met een geheimhoudingsplicht zoals artsen en advocaten (artikel 218 Sv) en voor vragen waarmee u uzelf of een naaste aan vervolging blootstelt (artikel 219 Sv). Wilt u later iets terugnemen van uw getuigenverklaring, lees dan eerst wat daarbij mag.
Let op: uw positie kan tijdens het verhoor veranderen. Rijzen er vragen over uw eigen rol, dan kan de politie u als verdachte gaan horen. Vanaf dat moment moet zij u op uw zwijgrecht wijzen.
Hoe helpen wij bij een uitnodiging voor een verhoor?
Als strafrechtadvocaten staan wij verdachten en getuigen bij die voor een verhoor zijn uitgenodigd. Zie ook advocaat bij een politieverhoor.
- Wij stellen vast in welke hoedanigheid u wordt gehoord en waarvan u wordt verdacht.
- Wij bespreken vooraf met u of u verklaart of zwijgt.
- Wij zijn bij het verhoor aanwezig en letten op de vraagstelling.
- Wij controleren het proces-verbaal en vragen kennisneming van de processtukken aan (artikel 30 Sv).
- Wij dienen na een sepot of vrijspraak zo nodig een verzoek in om vergoeding van advocaatkosten.
Veelgestelde vragen
Mag de politie mijn telefoon bekijken tijdens het verhoor?
U hoeft uw telefoon niet vrijwillig te ontgrendelen of af te geven. De politie kan een telefoon wel in beslag nemen als u bent aangehouden of als de officier van justitie dat beveelt. Voor het onderzoek van de inhoud gelden aparte regels. Ook een huiszoeking is aan strikte voorwaarden gebonden.
Kan ik het verhoor uitstellen tot mijn advocaat beschikbaar is?
Bij een uitnodiging kunt u in overleg met de politie een andere datum afspreken. Bij een aanhouding moet de politie u binnen redelijke grenzen de gelegenheid geven een advocaat te raadplegen. Komt de advocaat niet binnen twee uur, dan kan het verhoor in de regel toch beginnen.
Krijg ik een kopie van mijn verklaring?
Een verdachte kan het proces-verbaal opvragen als onderdeel van de processtukken (artikel 30 Sv). Een getuige krijgt niet automatisch een kopie; vraag er bij het verhoor om.
