Gepubliceerd op 6 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026
Een biologische vader is niet vanzelf ook juridisch vader: dat wordt hij pas door huwelijk of geregistreerd partnerschap met de moeder, door erkenning of door gerechtelijke vaststelling van het vaderschap. Zonder juridisch vaderschap heeft hij geen gezag en geen erfrecht, maar kan hij als verwekker wel onderhoudsplichtig zijn (artikel 1:394 BW) en onder voorwaarden omgang vragen.
Sinds 1 januari 2023 krijgt een vader die het kind erkent in beginsel van rechtswege gezamenlijk gezag met de moeder. Voor erkenningen van vóór die datum is een aantekening in het gezagsregister nodig.
Inhoudsopgave
Wat is het verschil tussen een biologische en een juridische vader?
De biologische vader is de verwekker van het kind. De juridische vader is de man die volgens de wet ouder is; dat kan een ander zijn dan de verwekker.
Volgens artikel 1:199 BW is de juridische vader de man die bij de geboorte met de moeder getrouwd is of met haar een geregistreerd partnerschap heeft, de man die het kind heeft erkend, of de man van wie het vaderschap door de rechter is vastgesteld. Of hij ook de biologische vader is, speelt daarbij geen rol. Lees meer over het verschil tussen erkenning en gezag.
Welke rechten heeft een biologische vader zonder juridisch vaderschap?
Weinig. Er bestaat geen familierechtelijke betrekking met het kind, dus geen gezag, geen erfrecht en geen automatisch recht op informatie.
- Omgang: hij kan de rechter om een omgangsregeling vragen als hij in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat (artikel 1:377a BW). Hij moet dan “family life” aantonen, bijvoorbeeld door samenwonen of een feitelijke band met het kind.
- Erkenning: hij kan het kind erkennen, met toestemming van de moeder en vanaf 12 jaar ook van het kind, of met vervangende toestemming van de rechter.
- Onderhoud: als verwekker kan hij worden verplicht bij te dragen in de kosten van verzorging en opvoeding (artikel 1:394 BW).
Hoe erkent u een kind?
U erkent een kind bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van een gemeente, vóór of na de geboorte. U moet minimaal 16 jaar zijn en het kind mag niet al twee juridische ouders hebben (artikel 1:204 BW).
Welke toestemming nodig is, hangt af van de leeftijd van het kind:
- jonger dan 12 jaar: schriftelijke toestemming van de moeder;
- 12 tot 16 jaar: toestemming van de moeder en van het kind;
- 16 jaar of ouder: alleen toestemming van het kind.
Neem een geldig identiteitsbewijs mee; bij erkenning na de geboorte ook de gegevens van het kind. Meer praktische informatie vindt u in ons artikel over erkenning van het vaderschap.
Wat als de moeder weigert mee te werken?
Dan kan de verwekker de rechtbank om vervangende toestemming vragen (artikel 1:204 lid 3 BW). De rechter wijst het verzoek af als de erkenning de relatie tussen moeder en kind zou schaden of de evenwichtige ontwikkeling van het kind zou belemmeren.
Alleen de verwekker kan deze route volgen. Twijfelt de moeder aan het vaderschap, dan kan de rechter een DNA-onderzoek laten doen. Reken op een procedure van enkele maanden, waarbij een advocaat verplicht is.
Kan het vaderschap ook door de rechter worden vastgesteld?
Ja, maar alleen op verzoek van de moeder of het kind, niet van de vader zelf (artikel 1:207 BW). De rechter stelt dan vast dat de verwekker juridisch vader is, met alle gevolgen voor onderhoud en erfrecht.
Welke rechten krijgt u na erkenning?
Na erkenning bent u juridisch vader. Er ontstaat een familierechtelijke betrekking met het kind, met erfrecht in beide richtingen en een volledige onderhoudsplicht.
Krijgt u gezag?
Bij erkenning op of na 1 januari 2023 krijgen moeder en erkenner in beginsel van rechtswege gezamenlijk gezag (Stb. 2022, 242). Bij de erkenning kan worden vastgelegd dat de moeder het gezag alleen blijft uitoefenen.
Is het kind vóór 2023 erkend, dan heeft de moeder alleen gezag. Samen kunnen de ouders dan gezamenlijk gezag laten aantekenen in het gezagsregister (artikel 1:252 BW); weigert de moeder, dan kan de vader de rechtbank om gezamenlijk gezag vragen (artikel 1:253c BW). Lees meer over ouderlijk gezag in Nederland.
Heeft u recht op omgang en informatie?
Ja. Als juridische ouder heeft u recht op omgang met uw kind en hoeft u geen family life aan te tonen (artikel 1:377a BW).
Heeft u geen gezag, dan moet de ouder met gezag u informeren over gewichtige aangelegenheden, zoals school en gezondheid (artikel 1:377b BW). Ook artsen en leraren moeten u op verzoek informatie geven, tenzij dat niet in het belang van het kind is (artikel 1:377c BW). Werkt de andere ouder niet mee aan de omgang, lees dan wat u kunt doen als de omgangsregeling niet wordt nageleefd.
Welke plichten heeft u als vader?
Een juridische vader moet bijdragen in de kosten van verzorging en opvoeding tot het kind 18 is, en daarna in de kosten van levensonderhoud en studie tot 21 jaar (artikelen 1:392 en 1:395a BW). Een verwekker die geen juridisch vader is, kan op grond van artikel 1:394 BW tot hetzelfde worden verplicht.
De hoogte van de kinderalimentatie hangt af van de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders. Rechters rekenen daarbij met de tremanormen van de Expertgroep Alimentatienormen, en de zorgverdeling speelt mee via de zorgkorting.
Met gezag heeft u ook de plicht het kind te verzorgen en op te voeden en belangrijke beslissingen samen met de moeder te nemen, zoals over school, medische behandelingen en de woonplaats (artikel 1:247 BW).
Wat geldt als de moeder getrouwd is met een andere man?
Dan is haar echtgenoot of geregistreerde partner van rechtswege juridisch vader en hebben zij samen gezag (artikelen 1:199 sub a en 1:251 BW). De biologische vader kan het kind dan niet erkennen, omdat het al twee juridische ouders heeft.
De biologische vader kan het vaderschap van de echtgenoot ook niet zelf ontkennen. Hij kan wel omgang vragen als hij family life met het kind heeft (artikel 1:377a BW).
Een latere nieuwe partner van de moeder wordt niet vanzelf juridisch vader. Dat kan alleen via erkenning, als het kind nog maar één juridische ouder heeft, of via adoptie.
Hoe kan het vaderschap worden beëindigd?
Dat hangt af van hoe het vaderschap is ontstaan. Vaderschap door huwelijk wordt ontkend (artikel 1:200 BW), vaderschap door erkenning wordt vernietigd (artikel 1:205 BW).
Ontkenning van vaderschap bij huwelijk
Alleen de echtgenoot, de moeder en het kind kunnen het vaderschap ontkennen, en alleen als de man niet de biologische vader is. De termijnen zijn kort.
- De man: binnen een jaar nadat hij weet dat hij vermoedelijk niet de biologische vader is.
- De moeder: binnen een jaar na de geboorte.
- Het kind: binnen drie jaar nadat het dit weet; ontdekt het dit als minderjarige, dan tot drie jaar na het bereiken van de meerderjarigheid.
Vernietiging van een erkenning
Een erkenning kan alleen worden vernietigd als de erkenner niet de biologische vader is. Het verzoek staat open voor een beperkte kring (artikel 1:205 BW).
- Het kind, tenzij de erkenning plaatsvond toen het al meerderjarig was; termijn drie jaar na het bekend worden, of tot drie jaar na de meerderjarigheid.
- De erkenner, alleen als hij door bedreiging, dwaling of bedrog tot de erkenning is gebracht; termijn een jaar na het ophouden van de bedreiging of het ontdekken van de dwaling of het bedrog.
- De moeder, alleen als zij onder diezelfde omstandigheden toestemming gaf; dezelfde termijn van een jaar.
Een biologische vader die het kind niet heeft erkend, kan een erkenning door een andere man niet laten vernietigen. Na vernietiging of ontkenning vervalt het juridisch vaderschap met terugwerkende kracht tot de geboorte.
Waar let u op als biologische vader?
- Heeft het kind al twee juridische ouders? Dan is erkenning niet mogelijk.
- Is het kind vóór 2023 erkend? Controleer dan het gezagsregister.
- Weigert de moeder toestemming? Vraag tijdig vervangende toestemming bij de rechtbank.
- Leg uw feitelijke band met het kind vast, zodat u family life kunt aantonen als het op omgang aankomt.
Waar let u op als moeder?
- Erkenning op of na 1 januari 2023 leidt in beginsel tot gezamenlijk gezag, tenzij bij de erkenning anders wordt vastgelegd.
- Een onderhoudsbijdrage van de verwekker kunt u ook zonder erkenning vragen (artikel 1:394 BW).
- Gerechtelijke vaststelling van het vaderschap kunt u zelf verzoeken (artikel 1:207 BW).
- Voor ontkenning van vaderschap bij huwelijk geldt voor u een termijn van een jaar na de geboorte.
Wat kunnen wij voor u doen bij biologisch vaderschap?
- Uw positie beoordelen: juridisch vaderschap, gezag, omgang en onderhoud.
- Een verzoek om vervangende toestemming voor erkenning opstellen en indienen.
- Een omgangsregeling of gezamenlijk gezag bij de rechtbank verzoeken of daartegen verweer voeren.
- Termijnen voor ontkenning of vernietiging bewaken en de procedure voeren.
- Ons familierecht-advocatenteam berekent en onderhandelt over kinderalimentatie, of begeleidt als mediator afspraken in een ouderschapsplan.
Samengevat
- Juridisch vaderschap ontstaat door huwelijk of geregistreerd partnerschap, erkenning of gerechtelijke vaststelling (artikel 1:199 BW).
- Erkenning op of na 1 januari 2023 geeft in beginsel gezamenlijk gezag.
- Zonder juridisch vaderschap is de verwekker wel onderhoudsplichtig, maar heeft hij alleen omgangsrecht als hij family life heeft.
- Ontkenning en vernietiging van vaderschap staan open voor een kleine kring en kennen korte termijnen.
Veelgestelde vragen
Heb ik als biologische vader altijd recht op omgang?
Nee. Zonder juridisch vaderschap moet u aantonen dat u in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat (artikel 1:377a BW). Na erkenning heeft u als ouder wel recht op omgang.
Moet ik alimentatie betalen als ik het kind niet heb erkend?
Dat kan. De moeder of het kind kan de verwekker vragen bij te dragen (artikel 1:394 BW). Daarvoor moet wel vaststaan dat u de verwekker bent, bijvoorbeeld via DNA-onderzoek.
Krijg ik automatisch gezag als ik mijn kind erken?
Bij erkenning op of na 1 januari 2023 in beginsel wel. Bij een eerdere erkenning moet het gezamenlijk gezag nog worden aangetekend in het gezagsregister of door de rechter worden toegekend.
Kan ik mijn erkenning intrekken als ik niet de vader blijk te zijn?
Alleen als u door bedreiging, dwaling of bedrog tot de erkenning bent gebracht, en binnen een jaar na het ontdekken daarvan (artikel 1:205 BW). Wist u bij de erkenning dat u mogelijk niet de vader was, dan is vernietiging op uw verzoek niet mogelijk.
