Biologische vader: rechten en plichten met en zonder erkenning

Gepubliceerd op 6 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Een biologische vader is niet vanzelf ook juridisch vader. Dat wordt hij pas door huwelijk of geregistreerd partnerschap met de moeder, door erkenning of door gerechtelijke vaststelling van het vaderschap (art. 1:199 BW). Zonder juridisch vaderschap heeft hij geen gezag en geen erfrecht, maar kan hij als verwekker wel onderhoudsplichtig zijn (art. 1:394 BW) en onder voorwaarden omgang vragen.

Sinds 1 januari 2023 krijgt een vader die het kind erkent in beginsel van rechtswege gezamenlijk gezag met de moeder. Voor erkenningen van vóór die datum is een aantekening in het gezagsregister nodig.

Wat is het verschil tussen een biologische en een juridische vader?

De biologische vader is de verwekker van het kind. De juridische vader is de man die volgens de wet ouder is; dat kan een ander zijn dan de verwekker.

Volgens art. 1:199 BW is de juridische vader de man die bij de geboorte met de moeder getrouwd is of met haar een geregistreerd partnerschap heeft, de man die het kind heeft erkend, of de man van wie het vaderschap door de rechter is vastgesteld. Of hij ook de biologische vader is, speelt daarbij geen rol. Lees meer over het verschil tussen erkenning en gezag.

De tabel volgt Boek 1 BW zoals dat geldt per 29 oktober 2026.

Welke rechten heeft een verwekker zonder juridisch vaderschap?

Weinig. Er bestaat geen familierechtelijke betrekking met het kind, dus geen gezag, geen erfrecht en geen automatisch recht op informatie.

• Omgang: hij kan de rechter om een omgangsregeling vragen als hij in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat (art. 1:377a BW). Biologisch vaderschap alleen is daarvoor niet genoeg.
• Erkenning: hij kan het kind erkennen, met toestemming van de moeder en vanaf 12 jaar ook van het kind, of met vervangende toestemming van de rechter.
• Onderhoud: als verwekker kan hij worden verplicht bij te dragen in de kosten van verzorging en opvoeding (art. 1:394 BW). Daarvoor moet wel vaststaan dat hij de verwekker is, bijvoorbeeld via DNA-onderzoek.

Wat is genoeg voor een nauwe persoonlijke betrekking?

Er zijn bijkomende omstandigheden nodig, zoals een band die op gezinsleven wijst of contact na de geboorte. Het gerechtshof Den Haag verklaarde op 30 april 2025 een biologische vader niet-ontvankelijk in zijn omgangsverzoek. Hij was niet bij de geboorte, had acht jaar geen contact gezocht, had het kind nooit erkend en begon pas een procedure toen het kind vijftien was. Ook zijn beroep op ‘private life’ (art. 8 EVRM) slaagde niet.

Wilt u als verwekker uw positie beschermen, leg dan vanaf het begin vast wat u doet: aanwezigheid rond zwangerschap en geboorte, contactmomenten en bijdragen in de kosten.

Hoe erkent u een kind?

U erkent een kind bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van een gemeente, vóór of na de geboorte. U moet minimaal 16 jaar zijn en het kind mag niet al twee juridische ouders hebben (art. 1:204 BW).

Neem een geldig identiteitsbewijs mee; bij erkenning na de geboorte ook de gegevens van het kind. Meer praktische informatie vindt u in ons artikel over erkenning van het vaderschap.

Wat als de moeder weigert mee te werken?

Dan kan de verwekker de rechtbank om vervangende toestemming vragen (art. 1:204 lid 3 BW). De rechter wijst het verzoek af als de erkenning de ongestoorde band tussen moeder en kind zou schaden of de evenwichtige ontwikkeling van het kind in gevaar zou brengen. Alleen de verwekker kan deze route volgen. Twijfelt de moeder aan het vaderschap, dan kan de rechter een DNA-onderzoek laten doen. Een advocaat is in deze procedure verplicht.

De rechtbank Zeeland-West-Brabant verleende op 12 juni 2026 vervangende toestemming aan een man van wie vaststond dat hij de verwekker was. Er waren geen omstandigheden die de erkenning in de weg stonden. Over het gezamenlijk gezag besliste de rechtbank nog niet: zij hield die beslissing negen maanden aan en verwees de ouders naar een hulptraject, mede omdat gezag pas na de erkenning kan worden gedeeld.

Kan het vaderschap ook door de rechter worden vastgesteld?

Ja, maar alleen op verzoek van de moeder of het kind, niet van de vader zelf (art. 1:207 BW). De rechter stelt dan vast dat de verwekker juridisch vader is, met alle gevolgen voor onderhoud en erfrecht.

Welke rechten krijgt u na erkenning?

Na erkenning bent u juridisch vader. Er ontstaat een familierechtelijke betrekking met het kind, met erfrecht in beide richtingen en een volledige onderhoudsplicht.

Krijgt u gezag?

Bij erkenning op of na 1 januari 2023 krijgen moeder en erkenner in beginsel van rechtswege gezamenlijk gezag. Bij de erkenning kan worden vastgelegd dat de moeder het gezag alleen blijft uitoefenen.

Is het kind vóór 2023 erkend, dan heeft de moeder alleen gezag. Samen kunnen de ouders dan gezamenlijk gezag laten aantekenen in het gezagsregister (art. 1:252 BW). Weigert de moeder, dan kan de vader de rechtbank om gezamenlijk gezag vragen (art. 1:253c BW). De rechter wijst dat alleen af als het kind klem of verloren dreigt te raken tussen de ouders, of als afwijzing anderszins in het belang van het kind nodig is. Lees meer over ouderlijk gezag in Nederland.

Heeft u recht op omgang en informatie?

Ja. Als juridische ouder heeft u recht op omgang met uw kind en hoeft u geen nauwe persoonlijke betrekking aan te tonen (art. 1:377a BW).

Heeft u geen gezag, dan moet de ouder met gezag u informeren over gewichtige aangelegenheden, zoals school en gezondheid (art. 1:377b BW). Ook artsen en leraren moeten u op verzoek informatie geven, tenzij dat niet in het belang van het kind is (art. 1:377c BW). Werkt de andere ouder niet mee aan de omgang, lees dan wat u kunt doen als de omgangsregeling niet wordt nageleefd.

Welke plichten heeft u als vader?

Een juridische vader moet bijdragen in de kosten van verzorging en opvoeding tot het kind 18 is. Daarna draagt hij bij in de kosten van levensonderhoud en studie tot 21 jaar (art. 1:392 en 1:395a BW). Een verwekker die geen juridisch vader is, kan op grond van art. 1:394 BW tot hetzelfde worden verplicht.

De hoogte van de kinderalimentatie hangt af van de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders. Rechters rekenen daarbij met de tremanormen van de Expertgroep Alimentatienormen; de zorgverdeling speelt mee via de zorgkorting.

Met gezag heeft u ook de plicht het kind te verzorgen en op te voeden. Belangrijke beslissingen neemt u samen met de moeder, zoals over school, medische behandelingen en de woonplaats (art. 1:247 BW).

Wat geldt als de moeder getrouwd is met een andere man?

Dan is haar echtgenoot of geregistreerde partner van rechtswege juridisch vader en hebben zij samen gezag (art. 1:199 sub a en 1:251 BW). De biologische vader kan het kind dan niet erkennen, omdat het al twee juridische ouders heeft.

De biologische vader kan het vaderschap van de echtgenoot ook niet zelf ontkennen. Hij kan wel omgang vragen als hij een nauwe persoonlijke betrekking met het kind heeft (art. 1:377a BW).

Een latere nieuwe partner van de moeder wordt niet vanzelf juridisch vader. Dat kan alleen via erkenning, als het kind nog maar één juridische ouder heeft, of via adoptie.

Hoe kan het vaderschap worden beëindigd?

Dat hangt af van hoe het vaderschap is ontstaan. Vaderschap door huwelijk wordt ontkend (art. 1:200 BW), vaderschap door erkenning wordt vernietigd (art. 1:205 BW). Beide kan alleen als de man niet de biologische vader is, en de termijnen zijn kort.

Een biologische vader die het kind niet heeft erkend, kan een erkenning door een andere man niet laten vernietigen. Na vernietiging of ontkenning vervalt het juridisch vaderschap met terugwerkende kracht tot de geboorte. Wist u bij de erkenning dat u mogelijk niet de vader was, dan is vernietiging op uw eigen verzoek niet mogelijk.

Welke stappen zet u als verwekker of als moeder?

De posities verschillen, dus de aandachtspunten ook.

• Verwekker: controleer of het kind al twee juridische ouders heeft; dan is erkenning niet mogelijk.
• Verwekker: weigert de moeder toestemming, vraag dan tijdig vervangende toestemming bij de rechtbank, en leg uw feitelijke band met het kind vast.
• Moeder: een onderhoudsbijdrage van de verwekker kunt u ook zonder erkenning vragen (art. 1:394 BW), en gerechtelijke vaststelling van het vaderschap kunt u zelf verzoeken (art. 1:207 BW).
• Moeder: erkenning op of na 1 januari 2023 leidt in beginsel tot gezamenlijk gezag, tenzij bij de erkenning anders wordt vastgelegd.

Wat kunnen wij doen bij biologisch vaderschap?

• Uw positie beoordelen: juridisch vaderschap, gezag, omgang en onderhoud.
• Een verzoek om vervangende toestemming voor erkenning opstellen en indienen.
• Een omgangsregeling of gezamenlijk gezag bij de rechtbank verzoeken of daartegen verweer voeren.
• Termijnen voor ontkenning of vernietiging bewaken en de procedure voeren, met ons familierecht-advocatenteam.