Gepubliceerd op 5 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Bent u niet getrouwd met de moeder en heeft u geen geregistreerd partnerschap, dan wordt u alleen juridisch vader als u uw kind erkent bij de gemeente of een notaris. Daarvoor is toestemming nodig van de moeder en, vanaf 12 jaar, van het kind (artikel 1:204 BW); sinds 1 januari 2023 geeft erkenning bovendien meestal automatisch gezamenlijk gezag.
De belangrijkste uitzondering: krijgt u de erkenning pas na vervangende toestemming van de rechter, dan houdt de moeder alleen het gezag. Door erkenning wordt u juridisch ouder, met een onderhoudsplicht, erfrecht en in beginsel recht op omgang. Lees ook over het verschil tussen erkenning en gezag.
Inhoudsopgave
Wanneer is erkenning nodig?
Erkenning is nodig zodra u niet automatisch juridisch ouder bent. De echtgenoot of geregistreerd partner van de moeder is dat van rechtswege (artikel 1:199 BW); voor een mannelijke geregistreerd partner geldt dat bij kinderen geboren op of na 1 april 2014.
- U bent niet getrouwd en heeft geen geregistreerd partnerschap met de moeder.
- Het kind is geboren vóór uw huwelijk of geregistreerd partnerschap.
- U was geregistreerd partner en het kind is geboren vóór 1 april 2014.
- Bij draagmoederschap door twee mannen: één van u erkent, de ander adopteert.
Aan welke voorwaarden moet u voldoen?
De wet stelt een paar harde grenzen. Een erkenning die daarmee in strijd is, is nietig (artikel 1:204 lid 1 BW).
| Voorwaarde | Wat geldt |
|---|---|
| Leeftijd erkenner | Minimaal 16 jaar |
| Familieband met de moeder | U mag niet met haar trouwen op grond van bloedverwantschap |
| Aantal ouders | Het kind heeft nog geen twee juridische ouders |
| Curatele wegens psychische stoornis | Vooraf toestemming van de kantonrechter |
| Toestemming | Van de moeder en/of het kind, afhankelijk van de leeftijd van het kind |
Wie moet toestemming geven?
Wie moet instemmen, hangt af van de leeftijd van het kind. Zonder de juiste toestemming maakt de ambtenaar geen akte van erkenning op.
| Leeftijd kind | Toestemming nodig van |
|---|---|
| Ongeboren of jonger dan 12 jaar | De moeder |
| 12 tot en met 15 jaar | De moeder en het kind |
| 16 jaar of ouder | Alleen het kind |
Komt de moeder niet mee naar de gemeente, dan neemt u haar schriftelijke toestemming mee. Deze indeling staat ook op de pagina kind erkennen van het Juridisch Loket.
Wanneer kunt u erkennen: voor, tijdens of na de geboorte?
U kunt op drie momenten erkennen. Erkenning vóór de geboorte (erkenning van de ongeboren vrucht) zorgt ervoor dat het kind bij de geboorte meteen twee juridische ouders heeft. Bij erkenning later bent u juridisch ouder vanaf het moment van erkennen.
- Vóór de geboorte: bij elke gemeente, met toestemming van de moeder.
- Bij de geboorteaangifte: de aangifte doet u binnen drie dagen na de geboorte, en u kunt dan ook erkennen.
- Na de geboorte: op ieder moment, ook als het kind al meerderjarig is; dan beslist het kind zelf.
Hoe regelt u de erkenning bij de gemeente?
Erkennen bij de gemeente (burgerzaken) is gratis; meestal maakt u een afspraak. Een kopie of uittreksel van de akte kost leges, die per gemeente verschillen. Erkennen via een notaris kan ook, maar daar betaalt u voor.
| Stap | Wat u doet |
|---|---|
| 1. Moment kiezen | Vóór, bij of na de geboorte; denk ook aan de naamskeuze |
| 2. Toestemming regelen | Van moeder en/of kind; schriftelijk als de moeder niet meekomt |
| 3. Stukken verzamelen | Geldig identiteitsbewijs, bij erkenning na de geboorte de geboorteakte, zo nodig bewijs van ongehuwde staat en gelegaliseerde en vertaalde buitenlandse stukken |
| 4. Akte tekenen | Bij de ambtenaar van de burgerlijke stand of de notaris |
| 5. Gezag controleren | Ga na of het gezamenlijk gezag in het gezagsregister staat |
Wat zijn de gevolgen van erkenning?
Door erkenning ontstaat een wettelijke familieband tussen u en het kind. Daarmee gaan rechten en plichten gepaard.
- Juridisch ouderschap: een kind kan maximaal twee juridische ouders hebben.
- Onderhoudsplicht: u betaalt mee aan de kosten van verzorging en opvoeding, ook via kinderalimentatie, tot het kind 21 jaar is (artikel 1:395a BW).
- Omgang: kind en ouder hebben recht op omgang met elkaar (artikel 1:377a BW).
- Erfrecht: u en het kind worden over en weer erfgenaam.
- Naam: bij of vóór de erkenning kunnen ouders samen de achternaam kiezen; later wijzigen is lastig.
- Nationaliteit en verblijf: erkenning kan gevolgen hebben voor de nationaliteit of verblijfspositie van het kind, maar regelt die niet automatisch.
Krijgt u na erkenning automatisch gezag?
Sinds 1 januari 2023 krijgt de erkenner meestal automatisch gezamenlijk ouderlijk gezag met de moeder. U hoeft dan niets extra aan te vragen. In deze gevallen ontstaat het gezamenlijk gezag niet:
- U en de moeder geven bij de erkenning samen aan dat de moeder alleen het gezag houdt.
- De erkenning is gedaan met vervangende toestemming van de rechter.
- Het kind heeft een voogd, of er hebben al twee mensen gezag.
- U bent minderjarig of staat onder curatele.
- U heeft een blijvende psychische stoornis en de rechter oordeelt dat u geen gezag kunt hebben.
Geldt een uitzondering en wilt u toch gezag? Zijn u en de moeder het eens, dan vraagt u samen aantekening in het gezagsregister aan (artikel 1:252 BW). Werkt de moeder niet mee, dan kunt u de rechtbank vragen u gezag toe te kennen (artikel 1:253c BW). Bij minderjarigheid of curatele kan dat niet.
Wat doet u als de moeder geen toestemming geeft?
Weigert de moeder of het kind van 12 jaar of ouder toestemming, dan kan de verwekker de rechtbank vragen om vervangende toestemming (artikel 1:204 lid 3 BW). U heeft daarvoor een advocaat nodig, en u betaalt griffierecht; in 2026 is dat € 341 voor een natuurlijk persoon (rechtspraak.nl).
De rechter vervangt de toestemming van de moeder, tenzij de erkenning haar belang bij een ongestoorde verhouding met het kind schaadt, of de ontwikkeling van het kind in gevaar brengt. De Rechtbank Rotterdam paste die toets toe op 14 september 2026. Zij verleende de man vervangende toestemming, maar bepaalde dat het kind de achternaam van de moeder hield. De verzoeken om gezamenlijk gezag en om een omgangsregeling wees zij in dezelfde zaak af.
Die uitspraak laat zien dat erkenning, naam, gezag en omgang aparte beslissingen zijn. Krijgt u vervangende toestemming, dan bent u juridisch ouder vanaf de datum van erkennen, maar ontstaat er geen automatisch gezag.
Erkenning of gerechtelijke vaststelling van het vaderschap?
Erkenning is een vrijwillige handeling bij de gemeente of notaris. Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap is een beslissing van de rechter, op verzoek van de moeder of het kind, als erkenning niet gebeurt (artikel 1:207 BW).
| Erkenning | Gerechtelijke vaststelling | |
|---|---|---|
| Initiatief | De erkenner | De moeder of het kind |
| Toestemming man nodig | Ja, hij erkent zelf | Nee |
| Bewijs | Niet nodig | De rechter kan DNA-onderzoek laten doen |
| Ouderschap vanaf | De datum van erkenning | De geboorte (terugwerkende kracht) |
| Gezag | Meestal automatisch gezamenlijk | Niet automatisch |
Wat geldt voor een minderjarige vader of bij curatele?
Een vader van 16 of 17 jaar kan erkennen, maar heeft tot zijn meerderjarigheid geen gezag. Staat u onder curatele wegens een psychische stoornis, dan heeft u vooraf toestemming van de kantonrechter nodig; daarnaast blijft de toestemming van moeder en/of kind vereist. Wie onder curatele staat, kan geen gezag hebben (artikel 1:246 BW).
Hoe werkt erkenning bij draagmoederschap door twee mannen?
Bij draagmoederschap door twee mannen kan één van u het kind erkennen; de ander wordt juridisch ouder via adoptie. Dat geldt ongeacht of u getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap heeft. Is de draagmoeder getrouwd, dan is haar echtgenoot van rechtswege juridisch ouder en is erkenning pas mogelijk nadat dat ouderschap is beëindigd. Laat u in die situatie vooraf adviseren.
Kunt u een kind erkennen dat in het buitenland is geboren?
Meestal wel. Woont u in Nederland of heeft u de Nederlandse nationaliteit, dan kunt u ook in Nederland erkennen. Reken op extra tijd voor legalisatie en vertaling van buitenlandse stukken, en vaak vraagt de gemeente een bewijs van ongehuwde staat. Erkenning kan gevolgen hebben voor nationaliteit en verblijf, maar regelt die niet vanzelf.
Kunt u een erkenning ongedaan maken?
Erkenning is in beginsel definitief. Alleen de rechter kan haar vernietigen, en alleen op de grond dat de erkenner niet de biologische vader is (artikel 1:205 BW).
- Het kind kan vernietiging vragen.
- De erkenner kan dat alleen als hij door bedreiging, dwaling, bedrog of misbruik van omstandigheden tot de erkenning is gebracht.
- De moeder kan dat binnen beperkte termijnen.
Vernietiging werkt terug tot de erkenning en raakt gezag, onderhoud en erfrecht. Bij een kind dat tijdens een huwelijk is geboren, gaat het niet om vernietiging maar om ontkenning van het vaderschap (artikel 1:200 BW).
Welke fouten vertragen een erkenning?
- Geen schriftelijke toestemming van de moeder of het kind meegenomen.
- Aannemen dat erkenning altijd gezag geeft, ook na vervangende toestemming.
- De naamskeuze vergeten; die is later niet zomaar te wijzigen.
- Buitenlandse stukken die niet zijn gelegaliseerd of vertaald.
- Wachten tot het kind 12 jaar is, zodat ook het kind zelf moet instemmen.
Wat wij doen bij erkenning van het vaderschap
Meestal regelt u de erkenning zelf bij de gemeente. Loopt het vast, dan kunnen wij het volgende doen.
- Een verzoek om vervangende toestemming indienen als de moeder of het kind van 12 jaar of ouder weigert (artikel 1:204 lid 3 BW).
- Gezamenlijk gezag aanvragen bij de rechtbank als dat niet automatisch is ontstaan en de moeder niet meewerkt (artikel 1:253c BW).
- Beoordelen of een erkenning kan worden vernietigd of het vaderschap kan worden ontkend, en welke termijnen daarvoor gelden.
- U bijstaan in een procedure tot gerechtelijke vaststelling van het ouderschap (artikel 1:207 BW).
- Afspraken over omgang en kinderalimentatie vastleggen in een ouderschapsplan.
Erkenning in vijf punten
- Zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap wordt u alleen juridisch vader door erkenning bij de gemeente of een notaris.
- Toestemming: onder 12 jaar van de moeder, van 12 tot en met 15 jaar van moeder en kind, vanaf 16 jaar alleen van het kind.
- Erkennen bij de gemeente is gratis en kan vóór, bij of na de geboorte.
- Sinds 1 januari 2023 geeft erkenning meestal automatisch gezamenlijk gezag, maar niet na vervangende toestemming van de rechter.
- Weigert de moeder, dan kan de verwekker de rechtbank om vervangende toestemming vragen.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.
