Verblijfsrecht als EU-burger: wanneer verliest u het?

Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Als EU-burger verliest u uw verblijfsrecht in Nederland als u na de eerste drie maanden niet meer werkt, studeert of over voldoende middelen en een ziektekostenverzekering beschikt, of als u een actuele en ernstige bedreiging vormt voor de openbare orde. Hebt u eenmaal duurzaam verblijfsrecht, na vijf jaar onafgebroken rechtmatig verblijf, dan verliest u dat alleen nog door meer dan twee jaar achter elkaar buiten Nederland te wonen (artikel 16 lid 4 Richtlijn 2004/38/EG).

De regels komen uit artikel 21 van het Verdrag betreffende de werking van de EU (VWEU) en Richtlijn 2004/38/EG, in Nederland uitgewerkt in het Vreemdelingenbesluit 2000. Ze gelden ook voor burgers van Noorwegen, IJsland, Liechtenstein en Zwitserland.

Welke voorwaarden gelden voor uw verblijf als EU-burger?

De eerste drie maanden hebt u alleen een geldig paspoort of identiteitskaart nodig (artikel 6 van de richtlijn). Daarna moet u aan een van de voorwaarden van artikel 7 voldoen.

• U werkt in loondienst of als zelfstandige, en het gaat om reële en daadwerkelijke arbeid.
• U hebt voldoende middelen om niet ten laste van de bijstand te komen en een ziektekostenverzekering.
• U studeert aan een erkende onderwijsinstelling, bent verzekerd en verklaart over voldoende middelen te beschikken.
• U bent familielid van een EU-burger die aan een van deze voorwaarden voldoet.

U hebt geen verblijfsvergunning nodig en u hoeft zich sinds 2014 niet meer bij de IND te melden. Blijft u langer dan vier maanden, dan schrijft u zich wel in bij de gemeente in de Basisregistratie Personen (BRP). Een document van de IND waarmee u uw verblijf aantoont, is optioneel.

Wat gebeurt er als u uw werk verliest?

U behoudt in een aantal gevallen de status van werknemer en daarmee uw verblijfsrecht (artikel 7 lid 3 van de richtlijn). Dat geldt onder meer bij tijdelijke arbeidsongeschiktheid door ziekte of ongeval.

• Hebt u langer dan een jaar gewerkt en raakt u onvrijwillig werkloos, dan behoudt u de werknemersstatus als u zich bij het UWV als werkzoekende inschrijft.
• Hebt u korter dan een jaar gewerkt, of liep een tijdelijk contract van minder dan een jaar af, dan behoudt u de status ten minste zes maanden, mits u zich als werkzoekende inschrijft.
• Begint u een beroepsopleiding die verband houdt met uw eerdere werk, dan blijft u ook als werknemer beschouwd.

Een EU-burger die naar werk zoekt, mag niet worden verwijderd zolang hij kan aantonen dat hij blijft zoeken en een reële kans op werk heeft (artikel 14 lid 4). Een zelfstandige moet kunnen laten zien dat zijn activiteiten echt en niet louter marginaal waren.

Leidt een beroep op de bijstand tot verlies van verblijfsrecht?

Niet automatisch. Een beroep op de bijstand mag niet vanzelf tot verwijdering leiden (artikel 14 lid 3); de IND moet de individuele situatie beoordelen.

Voor wie niet werkt en geen werknemersstatus heeft behouden, kan een onredelijk beroep op de bijstand wel aanleiding zijn om het verblijfsrecht te beëindigen. De IND kijkt dan onder meer naar de duur van uw verblijf, uw persoonlijke omstandigheden en de hoogte van de uitkering. Gemeenten kunnen een aanvraag voor bijstand van een EU-burger aan de IND melden.

Wanneer kan Nederland u verwijderen om redenen van openbare orde?

Alleen als uw persoonlijke gedrag een actuele, werkelijke en voldoende ernstige bedreiging vormt voor een fundamenteel belang van de samenleving (artikel 27 van de richtlijn). Een eerdere strafrechtelijke veroordeling is op zichzelf niet genoeg.

De bescherming neemt toe met de duur van uw verblijf (artikel 28). Met duurzaam verblijfsrecht kunt u alleen om ernstige redenen worden verwijderd. Woont u tien jaar of langer in Nederland, of bent u minderjarig, dan alleen om dwingende redenen van openbare veiligheid. Steeds moet de maatregel evenredig zijn, met aandacht voor uw gezin, uw banden met Nederland en de duur van uw verblijf.

Hoe krijgt u duurzaam verblijfsrecht?

Na vijf jaar onafgebroken rechtmatig verblijf hebt u van rechtswege duurzaam verblijfsrecht (artikel 16). U hoeft daarvoor niets aan te vragen, maar een verblijfsdocument van de IND helpt als bewijs.

Tijdelijke afwezigheid onderbreekt de vijf jaar niet als die niet langer is dan zes maanden per jaar. Langer is toegestaan voor militaire dienst, en één keer maximaal twaalf achtereenvolgende maanden om een gewichtige reden, zoals zwangerschap, bevalling, ernstige ziekte, studie of detachering. Werknemers die met pensioen gaan of blijvend arbeidsongeschikt worden, kunnen onder voorwaarden eerder duurzaam verblijfsrecht krijgen (artikel 17).

Als bewijs van vijf jaar verblijf dienen bijvoorbeeld uw BRP-inschrijving, arbeidscontracten, loonstroken, huurcontracten en belastingaanslagen. De kosten van het document mogen niet hoger zijn dan die van een Nederlandse identiteitskaart (artikel 25).

Wanneer verliest u duurzaam verblijfsrecht?

Alleen door een afwezigheid van meer dan twee achtereenvolgende jaren (artikel 16 lid 4). Korte of langere reizen binnen die termijn hebben geen gevolgen.

Bent u langer dan twee jaar weg geweest en komt u terug, dan moet u opnieuw voldoen aan de voorwaarden van artikel 7, zoals werk of voldoende middelen. Na vijf nieuwe jaren rechtmatig verblijf kunt u opnieuw duurzaam verblijfsrecht krijgen. Meer over vertrek en terugkeer leest u in ons artikel over Nederland verlaten of terugkeren.

Wat geldt voor familieleden bij scheiding of overlijden?

Familieleden met een eigen EU-nationaliteit houden hun verblijfsrecht als zij zelf aan de voorwaarden voldoen. Voor familieleden van buiten de EU gelden de artikelen 12 en 13 van de richtlijn.

• Bij overlijden van de EU-burger behoudt het familielid het verblijfsrecht als het al ten minste een jaar in Nederland woonde.
• Kinderen die hier naar school gaan en de ouder die voor hen zorgt, kunnen blijven tot het einde van de opleiding.
• Bij echtscheiding blijft het verblijfsrecht als het huwelijk ten minste drie jaar duurde, waarvan een jaar in Nederland, of bij gezag over de kinderen, omgang met een kind dat hier moet blijven, of bijzonder schrijnende omstandigheden zoals huiselijk geweld.
• Het familielid van buiten de EU moet daarna zelf werken of voldoende middelen hebben.

Meer hierover leest u in ons artikel over het recht op verblijf bij echtscheiding.

Wat kunt u doen tegen een besluit van de IND?

Tegen een besluit dat uw verblijfsrecht beëindigt, kunt u binnen vier weken bezwaar maken (artikel 69 Vreemdelingenwet 2000). Daarna volgt beroep bij de rechtbank.

U kunt ook een voorlopige voorziening vragen, zodat u de procedure in Nederland kunt afwachten. De IND moet in het besluit motiveren waarom u niet meer aan de voorwaarden voldoet of waarom u een bedreiging vormt.

Waar let u op als EU-burger in Nederland?

• Schrijf u bij verblijf langer dan vier maanden in bij de gemeente.
• Schrijf u bij onvrijwillig ontslag direct in als werkzoekende bij het UWV.
• Bewaar bewijs van werk, inkomen en verzekering over alle jaren.
• Houd bij langere afwezigheid de termijnen van zes maanden, twaalf maanden en twee jaar in de gaten.
• Noteer bij een besluit van de IND direct de bezwaartermijn van vier weken.

Wat kunnen wij voor u doen bij verlies van verblijfsrecht als EU-burger?

• Beoordelen of u nog aan de voorwaarden voldoet of al duurzaam verblijfsrecht hebt.
• Een aanvraag voor een verblijfsdocument of duurzaam verblijf voorbereiden.
• Bezwaar en beroep instellen tegen beëindiging van het verblijfsrecht of een verwijderingsbesluit.
• Een voorlopige voorziening vragen en de termijnen bewaken.
• Advies over de positie van uw familieleden, via onze immigratie advocaat.

Samengevat

• Na drie maanden moet u werken, studeren of voldoende middelen en een verzekering hebben.
• Bij onvrijwillige werkloosheid behoudt u onder voorwaarden de status van werknemer.
• Verwijdering om openbare orde vraagt een actuele en ernstige bedreiging.
• Duurzaam verblijfsrecht na vijf jaar vervalt alleen na meer dan twee jaar afwezigheid.

Veelgestelde vragen

Heb ik als EU-burger een verblijfsvergunning nodig?

Nee. Uw verblijfsrecht volgt rechtstreeks uit het EU-recht. U schrijft zich in bij de gemeente als u langer dan vier maanden blijft; een document van de IND is optioneel.

Verlies ik mijn verblijfsrecht als ik ziek word?

Nee, bij tijdelijke arbeidsongeschiktheid door ziekte of ongeval behoudt u de status van werknemer (artikel 7 lid 3 van de richtlijn).

Hoe lang mag ik het land uit zonder mijn duurzaam verblijfsrecht te verliezen?

Tot twee achtereenvolgende jaren. Pas bij een langere afwezigheid vervalt het duurzaam verblijfsrecht.

Kan een strafrechtelijke veroordeling tot uitzetting leiden?

Alleen als uw gedrag nu nog een actuele en ernstige bedreiging vormt. Hoe langer u hier woont, hoe zwaarder de eisen die aan zo’n besluit worden gesteld.