Verzet in een civiele zaak: termijn, procedure en gevolgen

Gepubliceerd op 12 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2026

Tegen een verstekvonnis kunt u verzet instellen: dezelfde rechter behandelt de zaak dan opnieuw, nu met uw verweer. U doet dat binnen vier weken (acht weken als u in het buitenland woont), te rekenen vanaf de betekening aan u in persoon, een handeling waaruit blijkt dat u het vonnis kent, of de uitvoering van het vonnis (art. 143 Rv).

Een verstekvonnis ontstaat wanneer de gedaagde niet verschijnt en de rechter de vordering toewijst. Is het vonnis uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan kan de eiser het meteen laten uitvoeren. Laat u de verzettermijn verlopen, dan kunt u in die instantie geen verweer meer voeren.

Wat is een verstekvonnis?

Een verstekvonnis is een rechterlijke uitspraak waarbij de rechter verstek verleent aan de gedaagde die niet in het geding verschijnt. Volgens artikel 139 Rv kan de rechter verstek verlenen wanneer de opgeroepen partij niet verschijnt, geen advocaat heeft gesteld (waar dat verplicht is), of niet tijdig voldoet aan formele vereisten zoals het betalen van griffierecht. Een verstekvonnis wordt uitgesproken wanneer de gedaagde niet verschijnt; dit heeft tot gevolg dat de procedure zonder diens verweer wordt voortgezet. In dat geval wordt het verstekvonnis uitgesproken door de rechter op het moment dat de gedaagde niet is verschenen.

Wanneer de rechter verstek verleent, wijst hij de vordering toe zonder dat de gedaagde bekend is met de stellingen of zich heeft kunnen verdedigen. De rechter wijst doorgaans de vorderingen van de eiser toe, ook als het om verstrekkende vorderingen gaat, omdat er slechts marginaal wordt getoetst. De gedaagde wordt bij verstek veroordeeld, wat betekent dat hij gebonden is aan het vonnis en direct gevolgen kan ondervinden. Het verstekvonnis wordt meestal uitvoerbaar bij voorraad verklaard, wat betekent dat de veroordeelde partij direct executiemaatregelen kan ondervinden.

Wat is verzet?

Verzet is het specifieke rechtsmiddel tegen een verstekvonnis dat de verstek veroordeelde gedaagde ter beschikking staat. In tegenstelling tot hoger beroep, wordt verzet behandeld door dezelfde rechter die het oorspronkelijke verstekvonnis wees. Het verzet heropent de procedure volledig, alsof het verstekvonnis nooit is uitgesproken. Een partij kan in verzet gaan tegen een verstekvonnis wanneer deze partij niet is verschenen tijdens de zitting en daardoor bij verstek is veroordeeld. Bij verzet tegen een verstekvonnis heropent de rechter de procedure en behandelt deze inhoudelijk.

Het instellen van verzet geldt als een nieuwe dagvaarding waarin de oorspronkelijk gedaagde (nu eiser in verzet) zijn verweer voert tegen de oorspronkelijke eiser (nu verweerder in verzet). Om een verzetprocedure te starten, moet de oorspronkelijk gedaagde opnieuw worden gedagvaard. Dagvaarden is het formeel oproepen van een partij door middel van een schriftelijke oproep om voor de rechter te verschijnen. Wanneer de gedaagde een dagvaarding ontvangt, is hij verplicht om tijdig te reageren en te verschijnen bij de rechtbank; als hij niet verschijnt, kan opnieuw verstek worden verleend. Hierdoor kan de zaak alsnog inhoudelijk worden behandeld. De verzetdagvaarding moet bij de rechter worden ingediend die het verstekvonnis heeft gewezen.

Het is belangrijk om het verschil te kennen tussen verzet en hoger beroep: verzet wordt behandeld door dezelfde rechter, terwijl hoger beroep bij het gerechtshof plaatsvindt.

Wanneer is verzet mogelijk?

Verzet is alleen mogelijk bij dagvaardingsprocedures waar een verstekvonnis is uitgesproken. Bij verzoekschriftprocedures staat dit rechtsmiddel niet open. De gedaagden moeten wel aan bepaalde voorwaarden voldoen: het verzet moet tijdig worden ingesteld en de verzetdagvaarding moet voldoen aan alle formele vereisten.

Na een verstekvonnis is hoger beroep open niet direct mogelijk; eerst moet een verzetprocedure worden gevolgd.

Hoe verloopt de verzetprocedure?

De verzetprocedure start met het uitbrengen van een verzetdagvaarding en wordt behandeld als een reguliere civiele procedure bij dezelfde rechtbank waar het verstekvonnis tot stand kwam.

Wat staat er in de verzetdagvaarding?

De verzetdagvaarding geldt als de conclusie van antwoord van de oorspronkelijk gedaagde. Hierin moet alle verweer worden opgenomen tegen de oorspronkelijke vordering, inclusief eventuele tegenvorderingen (reconventionele vorderingen). De advocaat stelt alle bewijsstukken en juridische argumenten samen die het verstekvonnis kunnen weerleggen. Een verzetdagvaarding dient als uw eerste verweer en moet al uw argumenten en eventuele bewijzen bevatten. Naast het voeren van verweer tegen de oorspronkelijke vordering, kan de gedaagde in de verzetprocedure ook een tegenvordering of reconventionele vordering indienen. Hiermee stelt de gedaagde een eigen eis in tegen de eiser, die gelijktijdig met het verzet wordt behandeld.

Voer alle verweren direct aan; de mogelijkheden om later nog nieuwe verweren aan te voeren zijn beperkt. De verzetdagvaarding moet daarom volledig en goed onderbouwd zijn vanaf het begin.

Heeft u een advocaat nodig bij verzet?

Bij de rechtbank geldt advocaatplicht, dus moet een advocaat het verzet instellen. Bij de kantonrechter kunnen partijen zich in principe zelf vertegenwoordigen, hoewel juridische bijstand sterk wordt aanbevolen gezien de complexiteit en tijdsdruk.

De advocaten moeten snel handelen binnen de verzettermijn en tegelijkertijd een zorgvuldige verzetdagvaarding opstellen die alle relevante verweren bevat.

Schorst verzet de uitvoering van het vonnis?

Verzet schorst in beginsel de uitvoering van het verstekvonnis (art. 145 Rv). Dat geldt niet als de rechter het vonnis uitvoerbaar bij voorraad heeft verklaard, wat bij verstekvonnissen vaak gebeurt. De eiser mag het vonnis dan tijdens het verzet gewoon uitvoeren; wilt u dat stoppen, dan moet u een executiegeschil in kort geding beginnen.

Belangrijke punten:

• Verzet heropent de volledige procedure
• Alle verweren moeten direct worden aangevoerd
• Geen schorsing van de uitvoering als het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is

Wanneer begint de verzettermijn?

De verzettermijn van vier weken begint bij de betekening in persoon, bij een handeling waaruit blijkt dat u het vonnis kent, of bij de uitvoering van het vonnis. De termijn is fataal: te laat is te laat. De verzettermijn kan ook aanvangen op het moment dat de veroordeelde een daad verricht waaruit blijkt dat hij bekend is met het vonnis of de tenuitvoerlegging daarvan.

Hoe berekent u de verzettermijn?

Wanneer te gebruiken: Onmiddellijk na ontvangst of kennisname van een verstekvonnis

1. Basisregels vaststellen: Standaard vier weken voor gedaagden in Nederland, acht weken voor gedaagden in het buitenland
2. Startmoment identificeren: Bepaal of de termijn start bij betekening, daad van bekendheid, of aangevangen tenuitvoerlegging
3. Exacte vervaldatum berekenen: Tel de weken vanaf de datum waarop het startmoment plaatsvond
4. Verzetdagvaarding plannen: Zorg dat de dagvaarding tijdig wordt betekend voor het verstrijken van de termijn

Welke startmomenten zijn er?

De termijn begint pas te lopen vanaf het moment dat u daadwerkelijk kennis heeft van het verstekvonnis. Een daad van bekendheid moet een handeling zijn waaruit ondubbelzinnig blijkt dat de gedaagde bekend is met de inhoud en gevolgen van de veroordeling.

Welke problemen komen vaak voor bij verzet?

De verzetprocedure brengt specifieke uitdagingen met zich mee die snelle en doordachte actie vereisen. In verzet beoordeelt de rechter opnieuw of de vordering gegrond is; is zij dat niet, dan wijst hij haar alsnog af.

Wat doet u als de verzettermijn onduidelijk is?

Oplossing: Maak een systematische analyse van alle mogelijke startmomenten en documenteer wanneer u voor het eerst kennis kreeg van het verstekvonnis.

Veel gedaagden ontvangen het verstekvonnis pas laat of zijn onzeker over het precieze startmoment. Een advocaat kan helpen bij het vaststellen van de juiste termijn door alle contactmomenten en handelingen te analyseren.

Wat doet u als u het verstekvonnis pas laat ontdekt?

Oplossing: Onderzoek of er sprake was van een daad van bekendheid of aangevangen tenuitvoerlegging die een later startmoment rechtvaardigt.

Wanneer het verstekvonnis staat maar u het pas laat ontdekt, kan soms worden aangetoond dat de verzettermijn later is gestart dan de oorspronkelijke betekening.

Hoe weegt u kosten en procesrisico af?

Oplossing: Weeg zorgvuldig de kansen af tegen de kosten en onderzoek financieringsmogelijkheden zoals rechtsbijstandverzekering.

De praktijk toetst of het verzet kansrijk is – als het verstekvonnis onrechtmatig of ongegrond voorkomt, kan verzet succesvol zijn. Bij twijfelachtige zaken moet het procesrisico worden afgewogen tegen de mogelijke voordelen.

Bestaat verzet ook in een verzoekschriftprocedure?

Verzet is het rechtsmiddel tegen een verstekvonnis en hoort dus bij de dagvaardingsprocedure. In een verzoekschriftprocedure bestaat geen verstek en dus ook geen verzet. Blijft een belanghebbende daar weg, dan beslist de rechter bij beschikking en staat daartegen hoger beroep open bij het gerechtshof, in beginsel binnen drie maanden (artikel 358 Rv). Voor een belanghebbende die niet in de procedure is verschenen, gaat die termijn lopen zodra hij van de beschikking kennis heeft kunnen nemen. Meer over het hoger beroep leest u op onze pagina over hoger beroep in civiele zaken.

Wat kunnen wij voor u doen bij verzet tegen een verstekvonnis?

Ons team civiel recht helpt u om de zaak alsnog inhoudelijk te laten behandelen.

• Wij stellen vast wanneer de verzettermijn van vier of acht weken is gaan lopen (art. 143 Rv) en wanneer hij afloopt.
• Wij stellen de verzetdagvaarding op met uw volledige verweer en, waar nodig, een tegenvordering.
• Wij beoordelen of het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is en of een executiegeschil in kort geding zinvol is.
• Wij treden op bij de rechtbank, waar voor verzet de advocaatplicht geldt.
• Wij beoordelen na de uitspraak in verzet of hoger beroep kansrijk is.

Samengevat

• Verzet is het rechtsmiddel tegen een verstekvonnis; dezelfde rechter behandelt de zaak opnieuw.
• De verzettermijn is vier weken, of acht weken als u in het buitenland woont (art. 143 Rv).
• De termijn begint bij betekening in persoon, een daad van bekendheid of de uitvoering van het vonnis.
• Verzet schorst de uitvoering niet als het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is verklaard.
• Bij de rechtbank geldt advocaatplicht; bij de kantonrechter niet.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.