Conclusie van antwoord: opbouw, termijn en verweren

Gepubliceerd op 8 juli 2025 · Laatst bijgewerkt op 28 oktober 2026

De conclusie van antwoord is het eerste processtuk van de gedaagde: daarin voert u verweer tegen de dagvaarding. Bij de rechtbank in handelszaken krijgt u daarvoor in de regel zes weken, bij de kantonrechter vier weken. Twee regels bepalen of uw verweer stand houdt. U moet alle excepties en uw inhoudelijke antwoord tegelijk naar voren brengen, op straffe van verval van wat u niet aanvoert (artikel 128 lid 3 Rv). En u moet in hetzelfde stuk uw bewijsmiddelen en getuigen noemen (artikel 128 lid 5 Rv). Wie dat laat liggen, krijgt er later zelden een tweede kans voor.

Wanneer u een conclusie van antwoord indient

U bent gedagvaard. In de dagvaarding staat een roldatum: de dag waarop de zaak voor het eerst bij de rechtbank wordt behandeld, administratief en zonder dat u hoeft te verschijnen. Op die datum of op een door de rechter bepaalde latere roldatum neemt u uw conclusie van antwoord (artikel 128 lid 2 Rv).

Procedeert u bij de rechtbank buiten de kantonsector, dan moet een advocaat zich vóór die roldatum voor u stellen (artikel 79 Rv). Bij de kantonrechter mag u zelf reageren of een gemachtigde inschakelen. Doet u niets, dan verleent de rechter verstek en wijst hij de vordering in beginsel toe.

De termijn en uitstel

De termijn volgt niet uit de wet maar uit het landelijk procesreglement: zes weken in handelszaken bij de rechtbank en vier weken bij de kantonrechter, gerekend vanaf de eerste roldatum. Uitstel is mogelijk, maar het is geen recht. De rolrechter verleent het op verzoek en binnen de grenzen van het reglement, en bij een tweede verzoek is instemming van de wederpartij in de praktijk doorslaggevend.

Reken niet op rek. De tijd tussen de betekening van de dagvaarding en de eerste roldatum is vaak al een groot deel van wat u krijgt, en die tijd gaat op aan het verzamelen van stukken. Begin met het dossier op de dag dat de deurwaarder langskomt, niet op de dag dat de termijn bijna afloopt.

Eerst het griffierecht, dan het verweer

Dit verrast veel gedaagden. De rechter neemt uw conclusie van antwoord pas aan nadat u het griffierecht heeft voldaan, en houdt de zaak aan zolang dat niet is gebeurd en de betaaltermijn nog loopt (artikel 128 lid 2 Rv). Betaalt u niet, dan kan de zaak zonder uw verweer worden afgedaan.

Of u iets betaalt, hangt af van de instantie. In kantonzaken betaalt alleen de eisende partij griffierecht; als gedaagde betaalt u niets. In civiele zaken bij de rechtbank betalen beide partijen. Dit zijn de tarieven voor 2026.

Bron: Rechtspraak.nl, griffierechten 2026, gepubliceerd in Stcrt. 2025, 39855. Hebt u een laag inkomen, dan komt u mogelijk in aanmerking voor het tarief voor onvermogenden; daarvoor stuurt u een toevoeging of een inkomensverklaring van de Raad voor Rechtsbijstand mee.

De kernregel: alles tegelijk

Artikel 128 lid 3 Rv is de bepaling waarop verweren sneuvelen. De gedaagde brengt alle excepties en zijn antwoord ten principale tegelijk naar voren, op straffe van verval van de niet aangevoerde excepties. Heeft u niet inhoudelijk geantwoord, dan vervalt bovendien het recht om dat alsnog te doen.

Concreet: u kunt niet eerst betogen dat deze rechter onbevoegd is en, als dat misgaat, in een later stuk alsnog de vordering inhoudelijk bestrijden. Het moet in één stuk, subsidiair gerangschikt. Eerst het formele verweer, dan het inhoudelijke, elk met de eigen onderbouwing.

Daar komt bij dat een tweede schriftelijke ronde geen regel is. Na de conclusie van antwoord beveelt de rechter in beginsel een mondelinge behandeling, tenzij hij de zaak daarvoor ongeschikt acht (artikel 131 Rv). Wie argumenten bewaart voor een repliek die er niet komt, is ze kwijt.

Hoe u het stuk opbouwt

Een bruikbare conclusie van antwoord volgt de dagvaarding op de voet. Loop de stellingen van de eiser één voor één langs en geef per stelling aan of u die erkent, betwist of bij gebrek aan wetenschap betwist. Een algemene zin dat u alles betwist wat niet uitdrukkelijk is erkend, telt in de praktijk niet; de rechter mag een onvoldoende gemotiveerde betwisting passeren en de stelling als vaststaand aannemen.

De opbouw die in de meeste zaken werkt: een korte inleiding met uw lezing van de zaak in vijf tot tien regels, daarna de formele verweren, daarna de feiten per onderdeel van de dagvaarding, daarna het juridische verweer, dan het bewijsaanbod, dan een eventuele eis in reconventie en tot slot het petitum met wat u de rechter precies vraagt. Nummer de producties en verwijs er in de tekst naar.

Schrijf feitelijk. Een rechter leest tientallen van deze stukken per week en zoekt naar de kern: welke feiten staan vast, welke zijn betwist, en waarop baseert elke partij haar standpunt. Verontwaardiging over de wederpartij neemt ruimte in die u beter aan onderbouwing besteedt.

Formele verweren

Excepties gaan over de procedure, niet over de inhoud. De belangrijkste zijn de onbevoegdheid van de rechter, de nietigheid van de dagvaarding en het ontbreken van belang.

Een beroep op relatieve onbevoegdheid, dus dat een andere rechtbank de zaak moet behandelen, moet u doen vóór alle andere weren (artikel 110 Rv). Doet u het later, in dezelfde conclusie maar na het inhoudelijke verweer, dan is het verweer verspeeld. Absolute onbevoegdheid, bijvoorbeeld een zaak die bij de kantonrechter thuishoort, toetst de rechter ook zelf.

Gebreken in de dagvaarding leiden niet snel tot nietigheid. De rechter kijkt of u door het gebrek onredelijk in uw belangen bent geschaad; is dat niet zo, dan herstelt hij het gebrek of gaat hij eraan voorbij. Een exceptie is dus zelden een eindpunt, maar wel een punt dat u nu moet maken of definitief kwijt bent.

Feiten betwisten

Wie stelt, draagt de bewijslast (artikel 150 Rv), maar die regel helpt u alleen als u de stellingen voldoende gemotiveerd betwist. Betwisten betekent: zeggen wat er volgens u wél is gebeurd, en dat onderbouwen met een stuk, een datum of een naam. Hoe concreter de stelling van de eiser, hoe concreter uw betwisting moet zijn.

Let op de stukken die bijzondere bewijskracht hebben. Een onderhandse akte levert ten aanzien van de verklaring van een partij in beginsel dwingend bewijs op tegen die partij (artikel 157 lid 2 Rv). Tegen een door u ondertekend stuk helpt een blote ontkenning niet; u zult tegenbewijs moeten aanbieden.

Bewijs aanbieden

Artikel 128 lid 5 Rv wordt vaak over het hoofd gezien. De conclusie van antwoord vermeldt de bewijsmiddelen waarover u kunt beschikken en de getuigen die u kunt laten horen. Voldoet u daar niet aan, dan kan de rechter daaraan de gevolgtrekking verbinden die hij geraden acht.

Een bewijsaanbod is dus geen formaliteit aan het slot. Noem de getuigen bij naam, zeg waarover zij kunnen verklaren, en benoem welke stukken u nog kunt overleggen. Een algemeen aanbod om alles te bewijzen met alle middelen rechtens mag de rechter als te vaag passeren.

Hebt u stukken nodig die de wederpartij onder zich heeft, dan kunt u inzage of een afschrift vorderen op grond van de artikelen 194 tot en met 195a Rv, die sinds 1 januari 2025 het oude artikel 843a Rv vervangen. U moet daarbij voldoende belang hebben en de stukken voldoende bepaald omschrijven.

Een eis in reconventie

Hebt u zelf een vordering op de eiser, dan stelt u die in als eis in reconventie. De wet is daar streng in: de eis in reconventie moet dadelijk bij het antwoord worden ingesteld (artikel 137 Rv). Doet u het later, dan is die route in deze procedure gesloten en moet u een eigen zaak beginnen, met een eigen dagvaarding en een eigen griffierecht.

De bevoegdheid om in reconventie te procederen is ruim, met één uitzondering: zij vervalt als de eiser in conventie in een bepaalde hoedanigheid optreedt en de reconventie hem persoonlijk zou betreffen, of omgekeerd (artikel 136 Rv). Voor de reconventie gelden dezelfde eisen als voor een dagvaarding: u vermeldt de gronden, het verweer dat u verwacht en het bewijs waarover u beschikt.

Verweren bij een incassovordering

De meeste conclusies van antwoord gaan over een onbetaalde factuur. Vier verweren zijn daar de moeite van het onderzoeken waard, en ze worden stelselmatig onderbenut.

Het eerste is verjaring. Een vordering uit overeenkomst verjaart in de regel na vijf jaar (artikel 3:307 BW), een vordering tot schadevergoeding eveneens na vijf jaar na bekendheid met schade en aansprakelijke persoon (artikel 3:310 BW). De schuldeiser moet dan aantonen dat hij de verjaring tijdig heeft gestuit (artikel 3:317 BW). Een enkele herinnering per e-mail is daarvoor niet altijd genoeg.

Het tweede zijn de algemene voorwaarden. Zijn ze wel ter hand gesteld vóór of bij het sluiten van de overeenkomst? Zo niet, dan kunt u de bedingen vernietigen (artikel 6:233 sub b BW). Gaat het om een consumentenovereenkomst, dan moet de rechter bovendien uit zichzelf onderzoeken of een beding oneerlijk is in de zin van Richtlijn 93/13/EEG, ook buiten de grieven om en binnen de grenzen van de rechtsstrijd (HR 13 september 2013, ECLI:NL:HR:2013:691). Een boetebeding of een hoge contractuele rente kan daardoor buiten toepassing blijven.

Het derde zijn de buitengerechtelijke incassokosten. Bij een consument zijn die alleen verschuldigd als de schuldeiser een veertiendagenbrief heeft gestuurd die aan de eisen van artikel 6:96 lid 6 BW voldoet. De Hoge Raad heeft uitgemaakt hoe die termijn begint te lopen en wat de gevolgen zijn als de brief de termijn onjuist vermeldt: de schuldeiser stelt en bewijst dat de brief is ontvangen, en een onjuiste vermelding betekent dat de kosten niet verschuldigd zijn (HR 25 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2704). Controleer de brief dus woord voor woord.

Het vierde is de rente. Tegenover een consument kan nooit de wettelijke handelsrente worden gevorderd, hoe de algemene voorwaarden ook luiden. Loopt er een contractuele rente, controleer dan of die niet oneerlijk hoog is.

Wat er na de conclusie van antwoord gebeurt

De rechter beveelt in beginsel een mondelinge behandeling en beslist daarover uiterlijk twee weken na de conclusie van antwoord; tegen die beslissing staat geen hogere voorziening open (artikel 131 Rv). Op de zitting stelt hij vragen, onderzoekt hij of een schikking mogelijk is en bespreekt hij het vervolg.

Nieuwe stukken dient u uiterlijk tien dagen voor de zitting in (artikel 87 lid 6 Rv). Daarna kan de rechter ze buiten beschouwing laten. Is er een eis in reconventie ingesteld, dan krijgt de eiser de gelegenheid daarop te antwoorden; beide vorderingen worden daarna samen behandeld.

Als u niet reageert

Verschijnt u niet, dan verleent de rechter verstek en wijst hij de vordering toe, tenzij die hem onrechtmatig of ongegrond voorkomt (artikel 139 Rv). Zijn er meer gedaagden en verschijnt er één wel, dan wordt tegen de anderen verstek verleend en met de verschenen gedaagde doorgeprocedeerd (artikel 140 Rv).

Tegen een verstekvonnis staat verzet open bij dezelfde rechter, binnen vier weken na de betekening van het vonnis aan u in persoon of na een daad waaruit blijkt dat u het vonnis kent (artikel 143 Rv). Dat is een volwaardige tweede kans, maar u bent dan wel de proceskosten van de verstekfase kwijt en u hebt kostbare maanden verloren.

Checklist

In het kort

• Termijn: zes weken in handelszaken bij de rechtbank, vier weken bij de kantonrechter, gerekend vanaf de eerste roldatum.
• Bij de rechtbank betaalt ook de gedaagde griffierecht, en het antwoord wordt pas aangenomen als dat is voldaan (artikel 128 lid 2 Rv). Bij de kantonrechter betaalt de gedaagde niets.
• Alle verweren moeten in één stuk, op straffe van verval (artikel 128 lid 3 Rv).
• Noem uw bewijsmiddelen en getuigen in hetzelfde stuk (artikel 128 lid 5 Rv).
• Een tegenvordering moet dadelijk bij het antwoord (artikel 137 Rv).
• Bij een incassovordering lonen vier controles: verjaring, terhandstelling van de algemene voorwaarden, de veertiendagenbrief en het rentebeding.

Vragen die wij hierover krijgen

Bent u gedagvaard?

De fouten die een zaak kosten, worden bijna allemaal in dit ene stuk gemaakt: een exceptie die niet is aangevoerd, een betwisting die te algemeen is, een bewijsaanbod dat te vaag is, of een tegenvordering die te laat komt. Law & More stelt de conclusie van antwoord op, voert zo nodig een eis in reconventie in en bewaakt de rolagenda. Neem contact op via 040 369 06 80 of tom.meevis@lawandmore.nl.