Gepubliceerd op 14 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2026
Een goede leenovereenkomst legt vast wie aan wie leent, welk bedrag, tegen welke rente, hoe en wanneer wordt terugbetaald en wat er gebeurt als de lener niet betaalt. De wet stelt geen vormeisen aan een geldlening, dus ook een mondelinge afspraak is geldig, maar zonder schriftelijk stuk is het bij een geschil moeilijk te bewijzen wat u hebt afgesproken.
Leent een bedrijf beroepsmatig geld uit aan een consument, dan gelden strengere regels voor consumentenkrediet. Op deze pagina leest u wat in elke leenovereenkomst hoort en waar geldgever en lener op letten.
Inhoudsopgave
Wat is een leenovereenkomst juridisch?
Bij een geldlening geeft de geldgever een bedrag aan de lener, die verplicht is hetzelfde bedrag later terug te betalen. Het Burgerlijk Wetboek noemt dit verbruiklening (artikel 7A:1791 BW).
Een rente is alleen verschuldigd als u die hebt afgesproken. Leent u binnen de familie of vriendenkring renteloos, dan is dat toegestaan; houd er wel rekening mee dat de Belastingdienst bij een lening zonder zakelijke rente kan beoordelen of er sprake is van een schenking.
Welke gegevens van partijen neemt u op?
Vermeld van beide partijen de volledige naam, het adres en de geboortedatum; bij een bedrijf de statutaire naam, het KvK-nummer en wie namens het bedrijf tekent. Daarmee staat vast wie de verplichtingen aangaat.
Neem geen burgerservicenummer (BSN) op. Particulieren en gewone bedrijven mogen het BSN alleen gebruiken als een wet dat toestaat (artikel 46 Uitvoeringswet AVG), en voor een particuliere lening is dat niet zo. Ook een kopie van een paspoort is niet nodig.
Welke afspraken over bedrag, rente en aflossing horen erin?
Neem het geleende bedrag op, de datum en wijze van uitbetaling, de rente en de manier van aflossen. Laat het bedrag via de bank overmaken, zodat u later kunt aantonen dat het geld echt is betaald.
- Het bedrag en het rekeningnummer waarop het wordt gestort.
- De rente: een vast of variabel percentage, en per wanneer de rente wordt betaald.
- De looptijd en een aflossingsschema met bedragen en data.
- Of de lener eerder mag aflossen en of daar een vergoeding tegenover staat.
- Wanneer de geldgever het hele bedrag direct mag opeisen, bijvoorbeeld bij drie gemiste termijnen, faillissement of verhuizing naar het buitenland.
Wat geldt er als de lener niet op tijd betaalt?
Betaalt de lener niet op de afgesproken datum, dan is hij in verzuim en is hij vanaf dat moment de wettelijke rente verschuldigd (artikel 6:119 BW). Is in de overeenkomst een hogere rente afgesproken, dan loopt die hogere rente door; de wettelijke rente komt er dus niet bovenop (artikel 6:119 lid 3 BW).
Tussen bedrijven geldt de hogere wettelijke handelsrente (artikel 6:119a BW). Daarnaast kan de geldgever buitengerechtelijke incassokosten vorderen. Tegenover een consument moet hij eerst een aanmaning sturen met een betaaltermijn van veertien dagen (artikel 6:96 lid 6 BW).
Welke zekerheden kunt u afspreken?
Een geldgever kan zijn risico verkleinen met een pandrecht, een hypotheek of een borg. Een pandrecht op roerende zaken vestigt u met een geregistreerde onderhandse of notariële akte (artikel 3:237 BW); een hypotheek alleen met een notariële akte (artikel 3:260 BW).
Staat een getrouwde particulier borg, dan heeft hij in de meeste gevallen schriftelijke toestemming van zijn echtgenoot nodig (artikel 1:88 BW). Meer hierover leest u in ons artikel over zekerheden bij leningen.
Hoe ondertekent u de leenovereenkomst?
De wet stelt geen vormeisen aan de handtekening onder een leenovereenkomst. Beide partijen tekenen; getuigen of een notaris zijn niet nodig, behalve voor een hypotheek.
Een elektronische handtekening is in beginsel ook geldig (artikel 3:15a BW). Een door beide partijen ondertekende onderhandse akte levert tussen hen dwingend bewijs op van wat erin staat (artikel 157 lid 2 Rv). Dat maakt een getekend stuk in een procedure veel sterker dan een mondelinge afspraak of een losse app.
Wanneer gelden de regels voor consumentenkrediet?
Leent een bedrijf beroepsmatig geld uit aan een consument, dan gelden de regels over consumentenkrediet in titel 7.2A BW en de Wet op het financieel toezicht. De kredietgever heeft dan in de regel een vergunning van de AFM nodig en moet onder meer de kredietwaardigheid van de consument toetsen.
Een lening tussen particulieren, bijvoorbeeld van ouders aan een kind, valt daar niet onder. Leent u als bedrijf aan een ander bedrijf, dan bent u grotendeels vrij in uw afspraken. Lees ook wat een contract rechtsgeldig maakt.
Hoe lang kunt u terugbetaling vorderen?
De vordering tot terugbetaling verjaart in beginsel vijf jaar nadat zij opeisbaar is geworden (artikel 3:307 BW). Voor rente geldt een eigen verjaringstermijn van vijf jaar per termijn (artikel 3:308 BW).
U kunt de verjaring stuiten met een schriftelijke aanmaning waarin u ondubbelzinnig betaling eist (artikel 3:317 BW). Daarna begint een nieuwe termijn van vijf jaar te lopen.
Waar let u als geldgever op?
- Maak het bedrag over via de bank en bewaar het betaalbewijs.
- Leg de rente en het aflossingsschema met data vast.
- Neem een clausule op over directe opeisbaarheid bij gemiste termijnen.
- Regel zekerheid bij grotere bedragen, zoals pand, hypotheek of borgtocht.
- Stuur tijdig een schriftelijke aanmaning om verjaring te stuiten (artikel 3:317 BW).
Waar let u als lener op?
- Controleer of de rente vast of variabel is en wat u in totaal terugbetaalt.
- Kijk of u boetevrij eerder mag aflossen.
- Lees welke gebeurtenissen het hele bedrag direct opeisbaar maken.
- Bewaar bewijs van elke aflossing, liefst per bank met omschrijving.
Wat kunnen wij voor u doen bij een leenovereenkomst?
Ons team civiel recht helpt geldgevers en leners bij het vastleggen en innen van leningen. Wij doen onder meer het volgende:
- Wij stellen een leenovereenkomst op of beoordelen een concept dat u hebt ontvangen.
- Wij regelen de zekerheden, zoals een pandakte of een borgtocht met toestemming van de echtgenoot (artikel 1:88 BW).
- Wij berekenen de verschuldigde rente, wettelijke rente en incassokosten.
- Wij sturen een aanmaning of ingebrekestelling en stuiten zo de verjaring (artikel 3:317 BW).
- Wij leggen beslag en vorderen terugbetaling bij de rechter.
Samengevat
- Een leenovereenkomst is vormvrij, maar zonder schriftelijk stuk is bewijs lastig.
- Neem bedrag, rente, aflossing, opeisbaarheid en zekerheden op; geen BSN.
- Bij verzuim geldt de wettelijke rente, of de hogere overeengekomen rente; niet allebei (artikel 6:119 BW).
- De vordering verjaart in beginsel vijf jaar na opeisbaarheid (artikel 3:307 BW).
Veelgestelde vragen
Is een mondelinge lening geldig?
Ja, een geldlening is ook mondeling geldig. Bij een geschil moet de geldgever wel bewijzen dat het om een lening ging en niet om een schenking.
Moet een leenovereenkomst bij de notaris?
Nee, alleen een hypotheek vereist een notariële akte. Een door beide partijen getekende onderhandse overeenkomst is voldoende.
Mag ik zelf de rente bepalen?
Tussen particulieren en tussen bedrijven bent u grotendeels vrij. Bij beroepsmatig consumentenkrediet geldt een wettelijk maximum voor de kredietvergoeding.
Wat als er geen aflossingsdatum is afgesproken?
Dan kan de geldgever terugbetaling vragen en de lener een redelijke termijn geven. Vanaf het einde van die termijn is het bedrag opeisbaar en begint de verjaring te lopen.
