Leenovereenkomst: wat erin moet staan en hoe u bewijs veiligstelt

Gepubliceerd op 14 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Een goede leenovereenkomst legt vast wie aan wie leent, welk bedrag, tegen welke rente, hoe en wanneer wordt terugbetaald en wat er gebeurt als de lener niet betaalt. De wet stelt geen vormeisen aan een geldlening, dus ook een mondelinge afspraak is geldig, maar zonder schriftelijk stuk is bij een geschil moeilijk te bewijzen wat u heeft afgesproken.

De belangrijkste uitzondering: leent een bedrijf beroepsmatig geld uit aan een consument, dan gelden de strengere regels voor consumentenkrediet. Hieronder leest u wat in elke leenovereenkomst hoort en waar geldgever en lener op letten.

Wat is een leenovereenkomst juridisch?

Bij een geldlening geeft de geldgever een bedrag aan de lener, die verplicht is hetzelfde bedrag later terug te betalen. Het Burgerlijk Wetboek noemt dit verbruiklening (artikel 7A:1791 van Boek 7A BW).

Rente is alleen verschuldigd als u die heeft afgesproken. Leent u binnen familie of vriendenkring renteloos, dan is dat toegestaan. De Belastingdienst kan bij een lening zonder zakelijke rente wel beoordelen of er sprake is van een schenking; voor de fiscale kant raadpleegt u een fiscalist.

Welke gegevens van partijen neemt u op?

Vermeld van beide partijen de volledige naam, het adres en de geboortedatum. Bij een bedrijf vermeldt u de statutaire naam, het KvK-nummer en wie namens het bedrijf tekent. Daarmee staat vast wie de verplichtingen aangaat.

Neem geen burgerservicenummer (BSN) op. Particulieren en gewone bedrijven mogen het BSN alleen gebruiken als een wet dat toestaat (artikel 46 Uitvoeringswet AVG), en voor een particuliere lening is dat niet zo. Ook een kopie van een paspoort is niet nodig.

Welke afspraken over bedrag, rente en aflossing horen erin?

Neem het geleende bedrag op, de datum en wijze van uitbetaling, de rente en de manier van aflossen. Laat het bedrag via de bank overmaken, met een omschrijving als “lening volgens overeenkomst van [datum]”. Zo kunt u later aantonen dat het geld echt is betaald en waarvoor.

• Het bedrag en het rekeningnummer waarop het wordt gestort.
• De rente: een vast of variabel percentage, en wanneer de rente wordt betaald.
• De looptijd en een aflossingsschema met bedragen en data.
• Of de lener eerder mag aflossen en of daar een vergoeding tegenover staat.
• Wanneer de geldgever het hele bedrag direct mag opeisen, bijvoorbeeld bij drie gemiste termijnen, faillissement of vertrek naar het buitenland.
• Of afspraken over uitstel of verrekening alleen schriftelijk gelden.

Dat laatste punt is geen formaliteit. In een arrest van 18 februari 2025 oordeelde het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden over een schriftelijke lening van € 7.500 tegen 6,3% rente. De lener stelde dat mondeling uitstel van terugbetaling was afgesproken, maar kon dat niet onderbouwen. Het hof oordeelde dat de lening opeisbaar was en kende de afgesproken rente toe. Verrekening met werk dat de lener had verricht, slaagde alleen voor zover dat uit e-mails en het gedrag van partijen bleek.

Wat geldt er als de lener niet op tijd betaalt?

Betaalt de lener niet op de afgesproken datum, dan is hij in verzuim en vanaf dat moment de wettelijke rente verschuldigd (artikel 6:119 BW). Is in de overeenkomst een hogere rente afgesproken, dan loopt die hogere rente door; de wettelijke rente komt er dan niet bovenop (artikel 6:119 lid 3 BW).

Bron: Rijksoverheid, hoogte wettelijke rente (geraadpleegd 28 oktober 2026). De percentages kunnen per 1 januari en 1 juli wijzigen; controleer het actuele percentage voordat u rekent.

Daarnaast kan de geldgever buitengerechtelijke incassokosten vorderen. Tegenover een consument stuurt hij eerst een aanmaning met een betaaltermijn van veertien dagen (artikel 6:96 lid 6 BW). In de zaak van het hof uit 2025 gold die regel niet, omdat de lening voor een zakelijk project was.

Welke zekerheden kunt u afspreken?

Een geldgever kan zijn risico verkleinen met een pandrecht, een hypotheek of een borg. Een pandrecht op roerende zaken zonder dat de lener ze afgeeft, vestigt u met een geregistreerde onderhandse of een notariële akte (artikel 3:237 BW); een hypotheek alleen met een notariële akte (artikel 3:260 BW).

Staat een getrouwde particulier borg, dan heeft hij in de meeste gevallen schriftelijke toestemming van zijn echtgenoot nodig (artikel 1:88 BW). Meer hierover leest u in ons artikel over zekerheden bij leningen.

Hoe ondertekent u de leenovereenkomst?

De wet stelt geen vormeisen aan de handtekening onder een leenovereenkomst. Beide partijen tekenen; getuigen of een notaris zijn niet nodig, behalve voor een hypotheek.

Een elektronische handtekening is in beginsel ook geldig (artikel 3:15a BW). Een door beide partijen ondertekende onderhandse akte levert tussen hen dwingend bewijs op van wat erin staat (artikel 157 lid 2 Rv). Tegenbewijs blijft mogelijk, maar de lener moet dat dan zelf leveren. Dat maakt een getekend stuk in een procedure veel sterker dan een mondelinge afspraak of een los appbericht.

Wanneer gelden de regels voor consumentenkrediet?

Leent een bedrijf beroepsmatig geld uit aan een consument, dan gelden de regels over consumentenkrediet in titel 7.2A BW en de Wet op het financieel toezicht. De kredietgever heeft dan in de regel een vergunning van de AFM nodig en moet onder meer de kredietwaardigheid van de consument toetsen. Ook geldt een wettelijk maximum voor de kredietvergoeding.

Een lening tussen particulieren, bijvoorbeeld van ouders aan een kind, valt daar niet onder. Leent u als bedrijf aan een ander bedrijf, dan bent u grotendeels vrij in uw afspraken. Lees ook wat een contract rechtsgeldig maakt.

Hoe lang kunt u terugbetaling vorderen?

De vordering tot terugbetaling verjaart in beginsel vijf jaar nadat zij opeisbaar is geworden (artikel 3:307 BW). Voor rente geldt een eigen verjaringstermijn van vijf jaar per termijn (artikel 3:308 BW).

U stuit de verjaring met een schriftelijke aanmaning waarin u ondubbelzinnig betaling eist of uw recht op nakoming voorbehoudt (artikel 3:317 BW). Daarna begint een nieuwe termijn van vijf jaar te lopen. Bewaar een bewijs van verzending, bijvoorbeeld een aangetekende brief of een e-mail met leesbevestiging.

Wat regelt u als geldgever vooraf?

• Maak het bedrag over via de bank met een duidelijke omschrijving en bewaar het betaalbewijs.
• Leg de rente en het aflossingsschema met data vast.
• Neem een clausule op over directe opeisbaarheid bij gemiste termijnen.
• Regel zekerheid bij grotere bedragen, zoals pand, hypotheek of borgtocht.
• Stuur tijdig een schriftelijke aanmaning om verjaring te stuiten.

Wat controleert u als lener voordat u tekent?

• Is de rente vast of variabel, en wat betaalt u in totaal terug?
• Mag u boetevrij eerder aflossen?
• Welke gebeurtenissen maken het hele bedrag direct opeisbaar?
• Legt u elke afspraak over uitstel schriftelijk vast, en betaalt u elke aflossing per bank met omschrijving?

Hoe helpen wij bij een leenovereenkomst?

Ons team civiel recht helpt geldgevers en leners bij het vastleggen en innen van leningen.

• Wij stellen een leenovereenkomst op of beoordelen een concept dat u heeft ontvangen.
• Wij regelen de zekerheden, zoals een pandakte of een borgtocht met toestemming van de echtgenoot.
• Wij berekenen de verschuldigde rente, wettelijke rente en incassokosten.
• Wij sturen een aanmaning of ingebrekestelling die ook de verjaring stuit.
• Wij leggen beslag en vorderen terugbetaling bij de rechter.

Veelgestelde vragen

Mag ik zelf de rente bepalen?

Tussen particulieren en tussen bedrijven bent u grotendeels vrij. Bij beroepsmatig consumentenkrediet geldt een wettelijk maximum voor de kredietvergoeding. Een zeer hoge rente tussen particulieren kan in een procedure wel worden getoetst aan de redelijkheid en billijkheid.

Wat als er geen aflossingsdatum is afgesproken?

Dan kan de geldgever terugbetaling vragen en de lener een redelijke termijn geven. Wanneer de verjaring dan begint te lopen, hangt af van wat partijen precies hebben afgesproken. Stuur bij twijfel tijdig een schriftelijke aanmaning.

Kan de lener zeggen dat het geld een schenking was?

Dat kan, en dat gebeurt vooral binnen families. Beweert de geldgever dat het een lening was, dan moet hij dat in beginsel bewijzen. Een getekende leenovereenkomst en een bankoverschrijving met omschrijving zijn daarvoor het sterkste bewijs.