Scheiding zonder kinderen: welke juridische gevolgen heeft het?

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026

Bij een scheiding zonder kinderen regelt u vooral de verdeling van vermogen en schulden, eventuele partneralimentatie en de verdeling van pensioen; een ouderschapsplan is niet nodig. Ook zonder kinderen loopt een echtscheiding altijd via de rechtbank en een advocaat, en het huwelijk eindigt pas als de beschikking binnen zes maanden is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand.

De grond voor echtscheiding is duurzame ontwrichting van het huwelijk (artikel 1:151 BW). Wat er daarna financieel gebeurt, hangt vooral af van uw huwelijksgoederenregime, de duur van het huwelijk en de afspraken die u samen maakt in een echtscheidingsconvenant. Hieronder leest u welke stappen u zet en waar u op moet letten.

Hoe verloopt de procedure bij een scheiding zonder kinderen?

Een advocaat dient een verzoekschrift in bij de rechtbank, samen namens u beiden of namens één van u. Zelf een echtscheidingsverzoek indienen kan niet: in deze procedure is een advocaat verplicht.

Wat is het verschil tussen een gezamenlijk en een eenzijdig verzoek?

Bij een gezamenlijk verzoek (artikel 1:154 BW) bent u het eens over de scheiding en meestal ook over de gevolgen. U kunt dan met één advocaat werken, en een zitting is vaak niet nodig.

Bij een eenzijdig verzoek ontvangt uw partner het verzoekschrift. Hij of zij heeft zes weken om via een eigen advocaat een verweerschrift in te dienen. Daarna volgt meestal een mondelinge behandeling bij de rechtbank.

Welke stukken heeft de rechtbank nodig?

De rechtbank vraagt in elk geval een afschrift van de huwelijksakte en recente uittreksels uit de Basisregistratie Personen (BRP). Heeft u afspraken gemaakt, dan voegt de advocaat het echtscheidingsconvenant bij, zodat de rechter dat in de beschikking kan opnemen.

Wanneer bent u officieel gescheiden?

U bent gescheiden op de dag dat de echtscheidingsbeschikking wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand (artikel 1:163 BW). Dat moet gebeuren binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden; anders vervalt de beschikking.

Tegen de beschikking kunt u binnen drie maanden hoger beroep instellen. Gaat u beiden akkoord met de uitspraak, dan tekent u een akte van berusting. De beschikking wordt dan direct onherroepelijk en de advocaat kan de inschrijving meteen laten verzorgen.

Kan mediation helpen?

Ja, als u beiden bereid bent samen afspraken te maken. Een mediator helpt u bij het opstellen van het convenant; daarna dient een advocaat het gezamenlijk verzoek bij de rechtbank in. Meer daarover leest u in wanneer mediation bij echtscheiding zinvol is.

Mediation is vrijwillig. U kunt er op elk moment mee stoppen, waarna u alsnog een (eenzijdige) procedure via de rechtbank kunt starten.

Geldt hetzelfde voor een geregistreerd partnerschap?

Nee. Een geregistreerd partnerschap zonder minderjarige kinderen kunt u met wederzijds goedvinden beëindigen zonder rechter, met een overeenkomst die een advocaat of notaris ondertekent en die bij de burgerlijke stand wordt ingeschreven (artikel 1:80c BW). Bent u het niet eens, dan loopt de ontbinding wel via de rechtbank.

Hoe worden bezittingen en schulden verdeeld?

Dat hangt af van uw huwelijksgoederenregime. De gemeenschap van goederen wordt ontbonden op de dag dat het echtscheidingsverzoek bij de rechtbank is ingediend (artikel 1:99 BW); wat op die dag in de gemeenschap valt, wordt in beginsel bij helfte verdeeld (artikel 1:100 BW).

Wat valt in de gemeenschap van goederen?

Trouwde u vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt meestal een algehele gemeenschap van goederen: vrijwel alle bezittingen en schulden zijn gezamenlijk, ook wat u vóór het huwelijk had. Trouwde u op of na 1 januari 2018, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen (artikel 1:94 BW).

In de beperkte gemeenschap blijven het vermogen van vóór het huwelijk en erfenissen en schenkingen privé. Alleen wat u tijdens het huwelijk samen heeft opgebouwd, wordt gedeeld. Over de vraag wat privé is en wat gezamenlijk, ontstaat in de praktijk vaak discussie, bijvoorbeeld bij een eigen bedrijf of een privé ingebrachte woning.

Wat als u huwelijkse voorwaarden heeft?

Dan bepaalt de tekst van de huwelijkse voorwaarden wat er gebeurt. Bij koude uitsluiting deelt u niets, behalve wat u samen op beider naam heeft gekocht.

Staat er een periodiek verrekenbeding in dat u niet heeft uitgevoerd, dan wordt vermoed dat het niet-verrekende vermogen alsnog verrekend moet worden (artikel 1:141 lid 3 BW). Dat kan bij een scheiding grote financiële gevolgen hebben.

Wat gebeurt er met de koopwoning?

U kunt de woning verkopen of één van u neemt haar over en koopt de ander uit. Bij overname moet de bank akkoord gaan met het ontslag van de vertrekkende partner uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek.

De uitkoopsom gaat meestal uit van de actuele marktwaarde min de hypotheekschuld, gedeeld door twee. Laat de waarde bij voorkeur door een taxateur vaststellen. Meer leest u in echtscheiding en de koopwoning.

Blijft u aansprakelijk voor gezamenlijke schulden?

Ja, tegenover schuldeisers blijft u aansprakelijk voor schulden die u zelf of samen bent aangegaan. Voor gemeenschapsschulden die alleen uw partner aanging, bent u na de ontbinding aansprakelijk met de goederen die u bij de verdeling heeft gekregen (artikel 1:102 BW).

Afspraken in het convenant over wie welke schuld betaalt, gelden alleen tussen u beiden. Een bank of andere schuldeiser kan u nog steeds aanspreken; u heeft dan een verhaalsrecht op uw ex-partner.

Heeft u recht op partneralimentatie?

Alleen als u niet zelf in uw levensonderhoud kunt voorzien en uw ex-partner draagkracht heeft (artikel 1:157 BW). De rechter beoordeelt de behoefte, die meestal wordt afgeleid van het welstandsniveau tijdens het huwelijk, en de draagkracht van de betaler.

Voor scheidingsverzoeken vanaf 1 januari 2020 duurt partneralimentatie in beginsel maximaal vijf jaar. Er gelden uitzonderingen:

• het huwelijk duurde langer dan 15 jaar en de ontvanger bereikt binnen tien jaar de AOW-leeftijd: alimentatie loopt door tot de AOW-leeftijd;
• het huwelijk duurde langer dan 15 jaar en de ontvanger is geboren vóór 1 januari 1970: maximaal tien jaar;
• de rechter kan de termijn verlengen als beëindiging zo ingrijpend is dat het niet redelijk is om dat van de ontvanger te vergen.

De alimentatieplicht eindigt in elk geval als de ontvanger hertrouwt, gaat samenwonen alsof hij of zij gehuwd is (artikel 1:160 BW) of overlijdt. U kunt ook samen een lagere bijdrage of kortere duur afspreken in het convenant.

Wat gebeurt er met uw pensioen?

Het ouderdomspensioen dat u tijdens het huwelijk heeft opgebouwd, wordt verevend volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Wvps). U moet de scheiding binnen twee jaar na de inschrijving melden bij de pensioenuitvoerder; dan betaalt die het deel van uw ex-partner rechtstreeks aan hem of haar uit zodra het pensioen ingaat.

Meldt u te laat, dan moet u de verevening onderling regelen, wat lastiger is. U kunt in het convenant ook een andere verdeling afspreken of verevening uitsluiten. De AOW is persoonlijk en wordt niet verdeeld. Meer leest u in pensioen bij scheiding.

Welke andere gevolgen heeft de scheiding?

Na de inschrijving bent u geen wettelijk erfgenaam meer van elkaar. Tot die inschrijving bent u dat wel, ook als de procedure al loopt. Heeft u een testament of een levensverzekering met uw ex-partner als erfgenaam of begunstigde, laat dit dan nalopen en zo nodig wijzigen.

• Naam: uw eigen geslachtsnaam is door het huwelijk nooit veranderd; u kunt bij de gemeente doorgeven welke naam u wilt gebruiken.
• Belastingen en toeslagen: uw fiscaal partnerschap en uw toeslagen veranderen. Wij geven geen fiscaal advies; laat dit nagaan door een fiscalist of belastingadviseur.
• Verzekeringen en rekeningen: zet gezamenlijke polissen, rekeningen en abonnementen over of zeg ze op.

Kunt u gesubsidieerde rechtsbijstand krijgen?

Ja, als uw inkomen en vermogen onder de grenzen van de Raad voor Rechtsbijstand blijven. U betaalt dan een eigen bijdrage aan de advocaat; ook voor mediation bestaat een toevoeging.

Heeft u een rechtsbijstandverzekering, controleer dan de polis. Veel verzekeraars sluiten echtscheiding uit of vergoeden alleen mediation, vaak na een wachttijd.

Waar let u op bij een scheiding zonder kinderen?

• Stel vast welk huwelijksgoederenregime geldt: trouwdatum vóór of na 1 januari 2018, en de tekst van eventuele huwelijkse voorwaarden.
• Maak een overzicht van alle bezittingen en schulden op de dag van indiening van het verzoek.
• Ga na of u ooit had moeten verrekenen onder een periodiek verrekenbeding.
• Vraag de bank tijdig of de achterblijvende partner de hypotheek alleen kan dragen.
• Meld de scheiding binnen twee jaar bij elke pensioenuitvoerder.

Wat kunnen wij voor u doen bij een scheiding zonder kinderen?

• Uw huwelijksgoederenregime en huwelijkse voorwaarden beoordelen en de verdeling doorrekenen.
• Het echtscheidingsconvenant opstellen of een concept van een mediator nalopen.
• Een gezamenlijk of eenzijdig verzoek indienen, of verweer voeren, als uw scheidingsadvocaat.
• Onderhandelen over partneralimentatie, de woning en de verdeling van schulden.
• De termijnen bewaken: verweer, hoger beroep, inschrijving binnen zes maanden en de pensioenmelding.

Samengevat

• Ook zonder kinderen loopt een echtscheiding via de rechtbank en is een advocaat verplicht.
• U bent pas gescheiden na inschrijving van de beschikking, binnen zes maanden na het onherroepelijk worden.
• De gemeenschap wordt ontbonden op de dag van indiening; sinds 2018 geldt voor nieuwe huwelijken een beperkte gemeenschap.
• Partneralimentatie duurt in beginsel maximaal vijf jaar, met uitzonderingen.
• Pensioen wordt verevend als u de scheiding binnen twee jaar meldt bij de pensioenuitvoerder.

Veelgestelde vragen

Moet ik bij een scheiding zonder kinderen naar de rechter?

Een echtscheiding spreekt altijd de rechtbank uit. Bij een gezamenlijk verzoek is een zitting vaak niet nodig; de rechter beslist dan op de stukken.

Welke datum telt voor de verdeling?

Voor de vraag wat in de gemeenschap valt, telt de dag van indiening van het verzoek (artikel 1:99 BW). Voor de waarde gaat de rechtspraak in beginsel uit van het moment van verdeling, tenzij u samen een andere datum afspreekt.

Kan ik partneralimentatie afkopen?

Ja, u kunt in het convenant een eenmalige afkoopsom afspreken in plaats van maandelijkse betalingen. Leg dan ook vast dat de alimentatie niet meer kan worden gewijzigd (artikel 1:159 BW). Laat de fiscale gevolgen nagaan door een fiscalist.

Wat gebeurt er als mijn partner niet wil scheiden?

U kunt dan een eenzijdig verzoek indienen. De rechter spreekt de echtscheiding uit als het huwelijk duurzaam ontwricht is; in de praktijk volstaat meestal dat één van u dat stelt.

Kan mijn ex later nog vorderen?

Goederen die bij de scheiding niet zijn verdeeld, blijven gemeenschappelijk eigendom en kunnen later alsnog worden verdeeld. Zorg daarom dat het convenant alle bezittingen, schulden en pensioenen volledig noemt.

Lees ook: de financiële gevolgen van een echtscheiding en scheiding aanvragen.