Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Mediation bij echtscheiding is zinvol als u en uw ex-partner allebei willen overleggen en samen afspraken willen maken over de kinderen, het geld en de woning. Bij geweld, intimidatie, een groot machtsverschil of verborgen vermogen is mediation niet geschikt; dan kunt u beter met een eigen advocaat naar de rechter.
Mediation is vrijwillig. Afspraken die u in mediation maakt en ondertekent, binden u wel, zo blijkt uit de rechtspraak. Daarom loont het om vooraf te weten wanneer mediation past en hoe u uw eigen belangen bewaakt.
Inhoudsopgave
Wat is mediation bij echtscheiding?
Mediation is een proces waarbij een neutrale mediator ex-partners helpt om zelf afspraken te maken over de scheiding. De mediator kiest geen kant en beslist niets. Partijen tekenen bij de start een mediationovereenkomst, waarin onder meer vertrouwelijkheid en vrijwilligheid zijn vastgelegd.
Wat doet een mediator wel en niet?
De mediator leidt en structureert de gesprekken, zorgt dat beiden aan het woord komen en helpt opties te verkennen. Is de mediator ook advocaat, dan kan hij het convenant en het ouderschapsplan opstellen. Hij geeft u dan geen partijdig advies: hij werkt voor u beiden.
Dat heeft een gevolg. Wilt u weten of een voorstel voor u gunstig is, dan heeft u een eigen adviseur nodig. Veel mensen laten het concept-convenant daarom vóór ondertekening controleren door een eigen advocaat.
Mediation of rechter: de verschillen
| Kenmerk | Mediation | Procedure op tegenspraak |
|---|---|---|
| Wie beslist | U samen | De rechter |
| Vrijwillig | Ja, stoppen kan altijd | Nee, de ander moet reageren |
| Openbaarheid | Vertrouwelijk volgens de mediationovereenkomst | Zitting achter gesloten deuren, beslissing wordt vastgelegd |
| Ruimte voor maatwerk | Groot; u kunt binnen de wet afwijken van standaardregels | Beperkt tot de geschilpunten en de wettelijke maatstaven |
| Advocaat voor het verzoek | Eén advocaat dient het gemeenschappelijk verzoek in | Ieder een eigen advocaat |
| Griffierecht rechtbank 2026, natuurlijk persoon | € 341, één keer bij een gemeenschappelijk verzoek | € 341 voor de verzoeker; voert de ander verweer, dan in de regel ook griffierecht |
Bron griffierecht: Rechtspraak.nl, griffierecht 2026. Bij onvermogen geldt € 93.
Wanneer is mediation bij echtscheiding zinvol?
Mediation werkt vooral als beide partners willen samenwerken en nog met elkaar kunnen praten. U hoeft het niet eens te zijn; u moet wel bereid zijn te luisteren en compromissen te sluiten. Lees meer over hoe u eigen afspraken maakt via mediation.
Afspraken over de kinderen
Bij een echtscheiding met minderjarige kinderen moet een ouderschapsplan bij het verzoek zitten (artikel 815 lid 2 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering). Daarin staan afspraken over de zorgverdeling, de informatie-uitwisseling en de kosten van de kinderen. Mediation is bij uitstek de plek om het ouderschapsplan en de omgang te bespreken, omdat u na de scheiding als ouders moet blijven samenwerken.
Alimentatie en verdeling
In mediation spreekt u af hoeveel kinder- en partneralimentatie wordt betaald en hoe lang, en hoe u de woning, spaargeld, schulden en pensioen verdeelt. Basis is een volledig beeld van uw financiële situatie. U kunt binnen de wet afwijken van de standaardregels, bijvoorbeeld van de wettelijke pensioenverevening, als u dat bewust en schriftelijk doet.
Blijkt mediation niet haalbaar, dan is overstappen naar een echtscheidingsprocedure de volgende stap.
Wanneer is mediation niet geschikt?
Mediation vraagt om een veilige situatie waarin beide partijen vrij kunnen praten en dezelfde informatie hebben. Ontbreekt dat, dan levert mediation geen eerlijke afspraken op.
Bij geweld, dreiging of intimidatie
Is er sprake van fysiek of psychisch geweld, dreiging, intimidatie of emotioneel misbruik, dan is mediation niet de juiste weg. De benadeelde partner voelt zich niet vrij om te praten. Signalen zijn angst voor de ex-partner, eerdere bedreigingen en controlerend gedrag. In zulke situaties heeft u juridische bijstand nodig en kan de rechter voorlopige voorzieningen treffen, bijvoorbeeld over het gebruik van de woning (artikel 822 Rv).
Bij onwil of een groot machtsverschil
Mediation werkt alleen als u allebei vrijwillig meewerkt. Komt een van u alleen om het eigen standpunt te herhalen, dan heeft het geen zin. Ook een groot verschil in kennis van de financiën of in onderhandelingskracht is een probleem. Een goede mediator signaleert dat, maar kan het niet altijd compenseren.
Bij complexe financiële kwesties of verborgen vermogen
Bij een onderneming, buitenlandse bezittingen, pensioen in eigen beheer of onduidelijke eigendomsverhoudingen is specialistische kennis nodig. Een mediator kan niemand dwingen financiële stukken over te leggen. In een procedure moet ieder de feiten volledig en naar waarheid aanvoeren (artikel 21 Rv), en de rechter kan daar gevolgen aan verbinden. Wilt u een principiële uitspraak van de rechter, dan is mediation evenmin de juiste route.
Hoe verloopt mediation bij echtscheiding?
Een mediation verloopt meestal in drie fasen. Het aantal gesprekken hangt af van het aantal onderwerpen en van hoe goed u samenwerkt.
- Intake: de mediator bespreekt of u beiden vrijwillig meedoet, of er geweld of dreiging speelt en welke onderwerpen aan bod komen. U tekent de mediationovereenkomst.
- Gesprekken: u verzamelt stukken zoals bankafschriften, loonstroken, pensioenoverzichten en een taxatie van de woning, en bespreekt per onderwerp de opties.
- Afronding: de afspraken worden vastgelegd in een convenant en een ouderschapsplan. U krijgt tijd om ze te lezen en te laten toetsen, en tekent alleen als u echt akkoord bent.
Daarna dient een advocaat een gemeenschappelijk verzoek tot echtscheiding in. De rechter neemt het convenant en het ouderschapsplan meestal op in de beschikking. Lees meer over de scheidingsprocedure.
Waarom ondertekende afspraken binden: een uitspraak
Een convenant is een overeenkomst. Het bindt u zodra u tekent, ook als het nog niet in een beschikking is opgenomen. Dat blijkt uit een kort geding bij de Rechtbank Rotterdam van 7 december 2023 (ECLI:NL:RBROT:2023:11529). Ex-echtgenoten hadden onder begeleiding van een mediator afgesproken dat de woning onverdeeld bleef en de vrouw haar na twee jaar zou overnemen. In een later addendum werd de overwaarde verrekend via een lagere partneralimentatie. De voorzieningenrechter oordeelde dat de afspraken moesten worden nagekomen en veroordeelde de man mee te werken aan de levering van zijn aandeel, op voorwaarde dat hij uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek werd ontslagen.
De les: lees een convenant of addendum alsof het een contract is, want dat is het. Wilt u een convenant later wijzigen, dan kan dat alleen in overleg of bij een wijziging van omstandigheden of een wilsgebrek.
Wat zijn de voor- en nadelen van mediation?
Mediation heeft duidelijke voordelen, maar is niet voor iedereen de beste route.
| Voordelen | Nadelen en risico’s |
|---|---|
| U houdt zelf de regie over de uitkomst | De mediator beslist niet als u er samen niet uitkomt |
| Eén traject in plaats van twee tegenover elkaar, dus meestal minder uren | Mislukt de mediation, dan komen de kosten van een procedure er alsnog bij |
| Ruimte voor maatwerk en voor niet-juridische punten | Bij machtsverschil kan de zwakkere partij een slechte deal sluiten |
| Betere kans op samenwerking als ouders na de scheiding | De mediator geeft geen partijdig advies; u moet uw eigen belang zelf laten toetsen |
Over de grenzen van mediation bij conflict schreven wij een apart stuk.
Hoe verloopt een overlegscheiding?
Een overlegscheiding, ook wel collaborative divorce, is een alternatief voor mediation. Ieder heeft een eigen advocaat, maar de advocaten werken samen aan een oplossing zonder naar de rechter te gaan. Het team kan worden uitgebreid met een financieel deskundige of een kindercoach.
Alle betrokkenen tekenen een deelnemingsovereenkomst. Daarin staat dat de advocaten zich terugtrekken als het overleg mislukt en het alsnog tot een procedure komt. Dat geeft iedereen een prikkel om er samen uit te komen.
- Intake: partners en advocaten bespreken de werkwijze en de spelregels.
- Openheid: beide partners delen hun financiële informatie volledig.
- Overleg: in een reeks gezamenlijke bijeenkomsten wordt elk onderwerp besproken, zie de fases van een echtscheiding.
- Vastleggen: de advocaten stellen het convenant en het ouderschapsplan op.
- Verzoek: op gemeenschappelijk verzoek spreekt de rechter de echtscheiding uit.
Mediation, overlegscheiding of procedure: welke route past?
| Situatie | Passende route |
|---|---|
| U kunt nog praten en wilt samen beslissen | Mediation |
| U wilt samen beslissen, maar ieder met een eigen adviseur aan tafel | Overlegscheiding |
| Er is geweld, dreiging of een groot machtsverschil | Procedure met een eigen advocaat |
| De ander werkt niet mee of houdt informatie achter | Procedure met een eigen advocaat |
| U wilt een principiële uitspraak van de rechter | Procedure |
Welke professionals zijn betrokken?
Bij mediation is er één mediator, vaak een advocaat-mediator, die beide partijen neutraal begeleidt en de afspraken vastlegt. Bij een overlegscheiding heeft elke partner een eigen advocaat, die de belangen van de eigen cliënt behartigt maar samenwerkt met de ander.
Bij een ingewikkelde financiële situatie kan een financieel deskundige het vermogen, de alimentatie en het pensioen doorrekenen. Voor de fiscale gevolgen van de verdeling, zoals bij de overdracht van een woning of onderneming, schakelt u een fiscalist in. Bij een onderneming komt daar vaak een waardering bij; zie ook ons artikel over de juridische kant van overdracht binnen familiebedrijven. Bij internationale echtscheidingen spelen daarnaast vragen over bevoegdheid en toepasselijk recht.
Wat kost mediation?
Mediators werken meestal met een uurtarief of een pakketprijs; de kosten worden doorgaans gedeeld. Daar komen het griffierecht en de kosten van de advocaat die het gemeenschappelijk verzoek indient bij. Heeft u een laag inkomen, dan kunt u via de Raad voor Rechtsbijstand mogelijk gesubsidieerde mediation krijgen; u betaalt dan een eigen bijdrage.
Lees ook wat u aan advocaatkosten kunt verwachten: kosten van een familierechtadvocaat.
Hoe wij helpen bij mediation en echtscheiding
Onze scheidingsadvocaten adviseren naast of na een mediation, en nemen de zaak over als overleg niet meer lukt. Ons kantoor treedt ook zelf op als mediator.
- Wij beoordelen vooraf of mediation in uw situatie veilig en zinvol is, of dat een procedure beter past.
- Wij geven naast de mediation onafhankelijk advies over alimentatie, pensioen en de woning.
- Wij controleren het convenant en het ouderschapsplan voordat u tekent.
- Wij dienen het verzoek tot echtscheiding met het convenant en het ouderschapsplan in.
- Wij nemen de zaak over als de mediation vastloopt en vragen zo nodig voorlopige voorzieningen (artikel 821 Rv).
In het kort
- Mediation werkt als u allebei vrijwillig meedoet en nog met elkaar kunt praten.
- Bij geweld, intimidatie, een groot machtsverschil of verborgen vermogen is mediation niet geschikt.
- De mediator beslist niets en kiest geen partij; laat uw eigen belang apart toetsen.
- Een ondertekend convenant bindt u en kan worden afgedwongen, zoals de Rechtbank Rotterdam op 7 december 2023 bevestigde.
Veelgestelde vragen
Wat als mijn ex-partner niet aan mediation wil meedoen?
Mediation is vrijwillig; niemand kan worden gedwongen. U kunt dan via een advocaat een eenzijdig verzoek tot echtscheiding indienen. Tijdens de procedure kan de rechter partijen alsnog wijzen op de mogelijkheid van mediation.
Mag wat in mediation is besproken later in een procedure worden gebruikt?
Meestal niet. In de mediationovereenkomst spreken partijen vertrouwelijkheid af. De mediator kan dan in de regel niet als getuige worden opgeroepen over wat er is besproken. Lees de overeenkomst goed: de precieze afspraken bepalen wat wel en niet mag.
Kan ik tijdens de mediation stoppen?
Ja, u kunt altijd stoppen. Ook de mediator kan stoppen, bijvoorbeeld als blijkt dat er geweld speelt of dat een van beiden informatie achterhoudt. Afspraken die al zijn ondertekend, blijven wel gelden.
