Echtscheiding en uw financiën: wat verandert er en wat moet u regelen?

Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Bij een echtscheiding verdeelt u de gemeenschap van goederen of verrekent u volgens uw huwelijkse voorwaarden, regelt u wat er met de woning en de hypotheek gebeurt en worden partner- en kinderalimentatie vastgesteld. Daarnaast heeft u recht op de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen van uw ex, maar alleen als u de scheiding binnen twee jaar bij het pensioenfonds meldt.

Al deze afspraken legt u vast in een echtscheidingsconvenant. Komt u er samen niet uit, dan beslist de rechter.

Hoe wordt uw vermogen verdeeld?

Dat hangt af van uw huwelijksgoederenregime. Bent u op of na 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen; daarvóór was de algehele gemeenschap de standaard.

• Beperkte gemeenschap: alleen wat tijdens het huwelijk is opgebouwd wordt gedeeld; bezit van vóór het huwelijk en erfenissen en schenkingen blijven privé (artikel 1:94 BW).
• Algehele gemeenschap van goederen: alles van vóór en tijdens het huwelijk wordt gedeeld, behalve erfenissen en schenkingen met een uitsluitingsclausule.
• Huwelijkse voorwaarden: de afspraken in de notariële akte gelden, zoals een periodiek of finaal verrekenbeding.

Bij een gemeenschap heeft ieder recht op de helft (artikel 1:100 BW). De peildatum voor de omvang van de gemeenschap is de datum waarop het echtscheidingsverzoek is ingediend (artikel 1:99 BW). Goederen die op bijzondere wijze aan één echtgenoot verknocht zijn, zoals smartengeld, kunnen buiten de verdeling vallen. Meer leest u in ons artikel over uw vermogen bij een scheiding.

Wat als er huwelijkse voorwaarden zijn?

Huwelijkse voorwaarden zijn alleen geldig als ze bij notariële akte zijn gemaakt (artikel 1:115 BW). Bij “koude uitsluiting” zonder verrekenbeding houdt ieder zijn eigen vermogen; dat staat los van de alimentatie, die ook dan kan gelden.

Staat er een periodiek verrekenbeding in dat nooit is uitgevoerd, dan wordt vermoed dat het vermogen dat bij de scheiding aanwezig is, uit verrekenbaar inkomen is gevormd (artikel 1:141 lid 3 BW). Dat kan alsnog tot een flinke verrekening leiden.

Wie is aansprakelijk voor de schulden?

Schulden die u samen bent aangegaan, zoals de hypotheek of een gezamenlijke lening, blijven na de scheiding bestaan. U blijft daarvoor allebei hoofdelijk aansprakelijk: de schuldeiser kan het volledige bedrag van ieder van u vorderen.

Afspraken in het convenant over wie een schuld betaalt, binden alleen u en uw ex, niet de bank. Wilt u van een gezamenlijke schuld af, dan moet de schuldeiser u ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid. Lees meer over gedeeld spaargeld en gezamenlijke schulden.

Wat gebeurt er met de woning en de hypotheek?

U kunt de woning verkopen en de overwaarde of restschuld verdelen, of één van u neemt de woning over en koopt de ander uit. Bij overname moet de geldverstrekker akkoord gaan met de hypotheek op één naam en met ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de vertrekkende partner.

Een voorbeeld ter illustratie: de woning is na taxatie € 300.000 waard en de hypotheekschuld is € 200.000. Bij gelijke eigendom heeft ieder recht op € 50.000 overwaarde; de partner die blijft, moet dat bedrag aan de ander betalen en zelf kunnen financieren.

• Laat de woning taxeren en spreek af welke waarde geldt.
• Vraag tijdig bij de bank na of overname op één naam mogelijk is.
• Spreek af wie de lasten draagt tot de verkoop of overdracht.
• Leg vast hoe een eventuele restschuld wordt verdeeld.

Meer informatie vindt u in onze artikelen over de hypotheek na een scheiding, wie er in het huis blijft, uw partner uitkopen en de huurwoning na een scheiding.

Heeft u recht op partneralimentatie?

Partneralimentatie is verschuldigd als de ene ex-partner niet zelf in zijn levensonderhoud kan voorzien en de ander draagkracht heeft. De hoogte hangt af van behoefte en draagkracht; rechters gebruiken daarvoor het Rapport alimentatienormen van de Expertgroep Alimentatienormen (voorheen Tremanormen).

De duur is in de regel maximaal vijf jaar (artikel 1:157 BW). Uitzonderingen gelden onder meer als er kinderen jonger dan 12 jaar zijn (dan tot het jongste kind 12 is) en na een huwelijk van meer dan 15 jaar als de ontvanger binnen tien jaar de AOW-leeftijd bereikt. Lees meer over hoe lang en hoeveel partneralimentatie en over de rol van draagkracht.

Hoe wordt kinderalimentatie bepaald?

Beide ouders betalen naar draagkracht mee aan de kosten van de kinderen, getrouwd of niet. De onderhoudsplicht loopt tot het kind 21 jaar is (artikel 1:395a BW); daarna kan een studerend kind alleen een bijdrage vragen op andere gronden.

Bij de berekening kijkt de rechter naar het netto gezinsinkomen tijdens het huwelijk, de draagkracht van beide ouders, de zorgverdeling en het kindgebonden budget. Kinderalimentatie gaat voor partneralimentatie (artikel 1:400 BW). Beide bedragen worden elk jaar per 1 januari van rechtswege geïndexeerd met het percentage dat de minister vaststelt (artikel 1:402a BW). Gebruik ons artikel over kinderalimentatie berekenen; afspraken over de kosten horen ook in het ouderschapsplan.

Wat gebeurt er met uw pensioen?

Volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding heeft ieder recht op de helft van het ouderdomspensioen dat de ander tijdens het huwelijk heeft opgebouwd. U meldt de scheiding binnen twee jaar na de inschrijving van de echtscheiding bij het pensioenfonds, anders moet u het deel zelf bij uw ex innen.

Het verevende deel wordt uitbetaald vanaf het moment dat het pensioen van uw ex ingaat, niet op uw eigen pensioendatum. Bij een groot leeftijdsverschil kan dat lang duren. In huwelijkse voorwaarden of het convenant kunt u afwijkende afspraken maken.

Lijfrentes en andere privévoorzieningen vallen niet onder die wet; die worden meegenomen in de verdeling van de gemeenschap of de verrekening. De AOW is een individueel recht dat afhangt van de jaren dat u in Nederland woonde, en verandert door de scheiding niet. Meer over de verdeling van pensioen bij echtscheiding en over scheiden na de pensioenleeftijd.

Welke fiscale gevolgen heeft een scheiding?

Een scheiding beëindigt het fiscaal partnerschap en heeft gevolgen voor de eigen woning, box 3 en toeslagen. Partneralimentatie is in beginsel aftrekbaar voor de betaler en belast bij de ontvanger; kinderalimentatie is niet aftrekbaar en niet belast.

Wij geven geen fiscaal advies. Laat de fiscale gevolgen van de verdeling, met name van de woning, beoordelen door een fiscalist, en geef wijzigingen in burgerlijke staat, adres en inkomen tijdig door aan de Belastingdienst en Dienst Toeslagen.

Wat hoort in het echtscheidingsconvenant?

In het convenant legt u alle financiële afspraken vast: de verdeling van bezittingen en schulden, de woning, alimentatie en pensioen. De rechter neemt het convenant meestal op in de echtscheidingsbeschikking, waardoor de afspraken afdwingbaar worden.

Wijzigen achteraf kan alleen in beperkte gevallen, bijvoorbeeld bij gewijzigde omstandigheden voor de alimentatie (artikel 1:401 BW). Lees meer over het wijzigen van een echtscheidingsconvenant.

Waar let u op als de partner met het hoogste inkomen?

• Laat de draagkrachtberekening controleren voordat u een alimentatiebedrag accepteert.
• Spreek een einddatum of afbouw van de partneralimentatie af als dat past.
• Zorg dat u uit de hoofdelijke aansprakelijkheid wordt ontslagen voor schulden die uw ex overneemt.

Waar let u op als de partner met het laagste inkomen?

• Meld de pensioenverevening binnen twee jaar na inschrijving van de echtscheiding.
• Laat uw behoefte onderbouwen met een overzicht van de kosten van levensonderhoud.
• Ga na of u recht heeft op toeslagen, zoals huurtoeslag en kindgebonden budget, na de scheiding.

Wat kunnen wij voor u doen bij de financiële afwikkeling van uw scheiding?

• De omvang van de gemeenschap of de verrekening berekenen.
• Partner- en kinderalimentatie berekenen volgens de alimentatienormen.
• Het echtscheidingsconvenant opstellen of beoordelen.
• Onderhandelen over de woning, schulden en pensioen.
• De echtscheidingsprocedure voeren en termijnen bewaken, als onderdeel van onze dienstverlening als scheidingsadvocaat.

Samengevat

• Uw huwelijksgoederenregime bepaalt wat u deelt; sinds 1 januari 2018 is dat standaard de beperkte gemeenschap.
• Voor gezamenlijke schulden blijft u hoofdelijk aansprakelijk tot de schuldeiser u ontslaat.
• Partneralimentatie duurt in de regel maximaal vijf jaar; kinderalimentatie loopt tot 21 jaar.
• Meld de pensioenverevening binnen twee jaar bij het pensioenfonds.

Veelgestelde vragen

Moet ik de helft van de woning aan mijn ex betalen als ik blijf wonen?

Bij gelijke eigendom of een gemeenschap betaalt u de helft van de overwaarde, niet van de woningwaarde. Is er een restschuld, dan wordt die in beginsel ook gedeeld.

Wat als ik de pensioenmelding te laat doe?

Dan houdt u uw recht op verevening, maar keert het pensioenfonds uw deel niet rechtstreeks aan u uit. U moet het dan bij uw ex vorderen.

Telt een erfenis mee bij de verdeling?

Bij een huwelijk na 1 januari 2018 blijft een erfenis privé. Bij een algehele gemeenschap valt zij in de gemeenschap, tenzij er een uitsluitingsclausule in het testament staat.

Hoe lang loopt kinderalimentatie?

Tot het kind 21 jaar is. Voor een kind van 18 tot 21 jaar betaalt u de alimentatie in beginsel rechtstreeks aan het kind.

Lees ook: wat er allemaal gebeurt bij een echtscheiding, de gevolgen voor uw eigendommen, de impact op pensioenrechten en alimentatie en een nieuwe partner.