Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Bent u getrouwd in gemeenschap van goederen, dan wordt bij een scheiding alles wat in de gemeenschap valt in beginsel bij helfte verdeeld, ongeacht op wiens naam het staat (art. 1:100 BW). Wat in de gemeenschap valt, hangt af van uw trouwdatum: sinds 1 januari 2018 geldt een beperkte gemeenschap, waarbij vermogen van vóór het huwelijk en erfenissen en schenkingen privé blijven (art. 1:94 BW).
De gemeenschap wordt ontbonden op de dag waarop het verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank wordt ingediend (art. 1:99 BW). Wat daarna wordt verdiend of geleend, valt er niet meer in.
Inhoudsopgave
Algehele of beperkte gemeenschap: welke geldt voor u?
Bent u vóór 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt in de regel de algehele gemeenschap. Bent u op of na die datum getrouwd, dan geldt de beperkte gemeenschap. Voor geregistreerde partners geldt hetzelfde, met de datum van registratie.
| Onderdeel | Algehele gemeenschap (getrouwd vóór 2018) | Beperkte gemeenschap (getrouwd vanaf 2018) |
|---|---|---|
| Bezit van vóór het huwelijk | Gemeenschappelijk | Privé |
| Erfenis of schenking | Gemeenschappelijk, tenzij uitsluitingsclausule | Privé, tenzij insluitingsclausule |
| Onderneming van vóór het huwelijk | Gemeenschappelijk | Privé, met vergoeding voor ondernemersarbeid (art. 1:95a BW) |
| Wat tijdens het huwelijk wordt opgebouwd | Gemeenschappelijk | Gemeenschappelijk |
| Samen vóór het huwelijk gekochte goederen | Gemeenschappelijk | Gemeenschappelijk |
Meer over de praktijk leest u bij scheiden in gemeenschap van goederen.
Wat valt in de gemeenschap, en wat blijft van u?
In de gemeenschap vallen alle bezittingen en schulden die er volgens uw stelsel bij horen, ook als ze op naam van één van u staan. Denk aan de woning, spaargeld, beleggingen, auto’s en inboedel, en aan de hypotheek en andere leningen.
Het ouderdomspensioen valt niet in de gemeenschap. Het tijdens het huwelijk opgebouwde pensioen wordt apart verdeeld volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding; meld de scheiding daarvoor binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder. Meer leest u bij pensioenverdeling bij echtscheiding.
Verknochte goederen en uitsluitingsclausules
Buiten de gemeenschap vallen goederen die zo persoonlijk zijn dat ze aan één echtgenoot verknocht zijn (art. 1:94 BW). Het bekendste voorbeeld is smartengeld; een vergoeding voor gederfd inkomen valt meestal wel in de gemeenschap. Bij een algehele gemeenschap blijft een erfenis of schenking alleen buiten de gemeenschap als de erflater of schenker een uitsluitingsclausule heeft opgenomen. Die clausule moet in het testament of de schenkingsakte staan; achteraf toevoegen kan niet.
Een aankoop met privégeld
Een goed dat u voor meer dan de helft met privévermogen betaalt, valt buiten de gemeenschap (art. 1:95 lid 1 BW). Is het deels met gemeenschapsgeld betaald, dan heeft de gemeenschap een vergoedingsrecht voor die bijdrage (art. 1:87 BW). Andersom geldt hetzelfde: heeft u privégeld in de gemeenschap gestoken, bijvoorbeeld een erfenis voor de aflossing van de gezamenlijke hypotheek, dan kunt u dat bij de verdeling terugvragen. Het vergoedingsrecht beweegt in beginsel mee met de waardeontwikkeling van het goed.
Een voorbeeld ter illustratie: u erft € 40.000 en lost daarmee af op de gezamenlijke hypotheek van een woning die in de gemeenschap valt. Stijgt de woning in waarde, dan stijgt uw vergoedingsrecht in beginsel mee. Bewaar daarom bankafschriften en de aangifte of akte waaruit de privéherkomst blijkt; zonder die stukken is het vergoedingsrecht lastig te bewijzen.
Wie betaalt de schulden, intern en tegenover de bank?
Gemeenschapsschulden draagt u onderling ieder voor de helft (art. 1:100 lid 1 BW). Tegenover de schuldeiser ligt het anders: wie aansprakelijk is, volgt uit art. 1:102 BW en uit de leningsovereenkomst.
| Soort schuld | Onderling | Tegenover de schuldeiser na de verdeling |
|---|---|---|
| Schuld die u zelf bent aangegaan | Helft, als het een gemeenschapsschuld is | U blijft volledig aansprakelijk |
| Gemeenschapsschuld van uw ex | Helft | Alleen met de goederen die u bij de verdeling kreeg (art. 1:102 BW) |
| Samen getekende hypotheek of lening | Helft, of zoals afgesproken | Beiden hoofdelijk, tot de bank u ontslaat |
| Schuld aangegaan na indiening van het verzoek | Niet gemeenschappelijk | Alleen degene die de schuld aanging |
Neemt één van u de woning over, regel dan in het convenant dat hij of zij de hypotheek overneemt en zorgt voor uw ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid. Zonder toestemming van de bank kan de bank u blijven aanspreken.
De rechtspraak laat zien hoe dat in een procedure uitpakt. De Rechtbank Den Haag besliste op 30 december 2025 in een zaak met een algehele gemeenschap dat schulden die na het begin van de relatie waren ontstaan en op de peildatum nog bestonden, door beide partners voor de helft moesten worden gedragen. Als peildatum gold de dag van indiening van het verzoekschrift. De rechtbank gelastte daarnaast de verkoop van beide woningen volgens een tijdschema, met deling van een eventuele over- of onderwaarde.
De verdeling in vijf stappen
De samenstelling van de gemeenschap staat vast op de dag van indiening van het echtscheidingsverzoek. De waarde van de goederen bepaalt u in beginsel op de dag van de verdeling, tenzij u samen een andere datum afspreekt.
- Maak een lijst van alle bezittingen en schulden op de peildatum, met afschriften.
- Laat de woning taxeren en bepaal de waarde van beleggingen, auto’s en een eventuele onderneming.
- Stel de vergoedingsrechten vast tussen privévermogen en gemeenschap.
- Spreek af wie wat krijgt en wie hoeveel bijbetaalt.
- Leg alles vast in het echtscheidingsconvenant; voor de overdracht van een woning volgt nog een notariële akte.
Dat de peildatum ertoe doet, blijkt uit een arrest van de Hoge Raad van 2 februari 2018. De vrouw stelde dat het saldo op haar rekening op de peildatum lager was dan het hof aannam, omdat zij kort daarvoor geld aan haar kinderen had geschonken. Het hof was op die stelling niet ingegaan. De Hoge Raad vernietigde de beslissing: zo’n stelling over de stand op de peildatum moet worden beoordeeld.
Komt u er samen niet uit, dan kan de rechter de wijze van verdeling bepalen (art. 3:185 BW). Wie bij een onderlinge verdeling voor meer dan een kwart is benadeeld, kan de verdeling vernietigen (art. 3:196 BW), binnen drie jaar (art. 3:200 BW). Meer over de woning leest u in ons artikel over het recht op verblijf in de woning bij echtscheiding.
Wat gebeurt er met een eigen onderneming?
In een algehele gemeenschap valt de onderneming in de gemeenschap en wordt haar waarde gedeeld. In een beperkte gemeenschap blijft een onderneming van vóór het huwelijk privé, maar komt de gemeenschap een redelijke vergoeding toe voor de arbeid die de ondernemer erin stak (art. 1:95a BW). Heeft de ondernemer zichzelf te weinig betaald, dan heeft de gemeenschap recht op het verschil; de ex-partner krijgt daarvan de helft. De wet zegt niet wat redelijk is, zodat de rechter dat per geval bepaalt. Een onderneming die tijdens het huwelijk is gestart, valt in beide stelsels in de gemeenschap.
Huwelijkse voorwaarden: verrekenen in plaats van verdelen
Heeft u huwelijkse voorwaarden, dan bepalen die wat er wordt gedeeld. Bij koude uitsluiting houdt ieder zijn eigen vermogen; bij een verrekenbeding verrekent u bijvoorbeeld de besparingen uit inkomen. Is een periodiek verrekenbeding jarenlang niet uitgevoerd, dan wordt vermoed dat het aanwezige vermogen uit te verrekenen inkomen is gevormd, tenzij het tegendeel blijkt (art. 1:141 lid 3 BW). Laat huwelijkse voorwaarden daarom beoordelen zodra een scheiding in zicht komt.
Bij de verdeling van een woning tussen ex-echtgenoten is in de regel geen overdrachtsbelasting verschuldigd. Voor hypotheekrenteaftrek, de fiscale behandeling van aandelen en alimentatie schakelt u een fiscalist in.
Hoe Law & More helpt bij de verdeling
- Vaststellen welk stelsel geldt en wat op de peildatum in de gemeenschap valt.
- Vergoedingsrechten en de ondernemersvergoeding berekenen.
- Het verdelingsvoorstel en het convenant opstellen, als onderdeel van onze begeleiding bij echtscheiding.
- Procederen over de verdeling en de termijnen voor pensioen en vernietiging bewaken.
Veelgestelde vragen
Speelt de duur van het huwelijk een rol?
Voor de verdeling van de gemeenschap niet: ook na een kort huwelijk is de verdeling bij helfte. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan een beroep op de helftverdeling onaanvaardbaar zijn naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid.
Wat als we het niet eens worden over de waarde van de woning?
Laat een onafhankelijke taxateur de waarde bepalen, of vraag de rechter een deskundige te benoemen. Zie ook het huis verkopen bij scheiding.
Lees ook: wat gebeurt er met uw vermogen bij een scheiding en de echtscheidingsprocedure.
