Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 12 oktober 2026
Bent u getrouwd in gemeenschap van goederen, dan wordt bij een scheiding alles wat in de gemeenschap valt in beginsel bij helfte verdeeld, ongeacht op wiens naam het staat (artikel 1:100 BW). Wat in de gemeenschap valt, hangt af van uw trouwdatum: sinds 1 januari 2018 geldt een beperkte gemeenschap, waarbij vermogen van vóór het huwelijk en erfenissen en schenkingen privé blijven (artikel 1:94 BW).
De gemeenschap wordt ontbonden op de dag dat het verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank wordt ingediend (artikel 1:99 BW). Wat daarna wordt verdiend of geleend, valt er niet meer in.
Inhoudsopgave
Welke gemeenschap geldt voor u?
Bent u vóór 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt in de regel de algehele gemeenschap. Bent u op of na die datum getrouwd, dan geldt de beperkte gemeenschap.
| Onderdeel | Algehele gemeenschap (vóór 2018) | Beperkte gemeenschap (vanaf 2018) |
|---|---|---|
| Bezit van vóór het huwelijk | Gemeenschappelijk | Privé |
| Erfenis of schenking | Gemeenschappelijk, tenzij uitsluitingsclausule | Privé, tenzij insluitingsclausule |
| Onderneming van vóór het huwelijk | Gemeenschappelijk | Privé, met vergoeding voor ondernemersarbeid |
| Wat tijdens het huwelijk wordt opgebouwd | Gemeenschappelijk | Gemeenschappelijk |
Heeft u vóór het huwelijk samen goederen gekocht, zoals een woning op beider naam, dan vallen die ook in de beperkte gemeenschap. Meer over de praktijk leest u bij scheiden in gemeenschap van goederen.
Wat valt in de gemeenschap?
In de gemeenschap vallen alle bezittingen en schulden die er volgens uw stelsel bij horen, ook als ze op naam van één van u staan. Denk aan de woning, spaargeld, beleggingen, auto’s en inboedel, en aan de hypotheek en andere leningen.
Het ouderdomspensioen valt niet in de gemeenschap. Het tijdens het huwelijk opgebouwde pensioen wordt apart verdeeld volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding; meld de scheiding daarvoor binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder. Meer leest u bij pensioenverdeling bij echtscheiding.
Wat valt er buiten?
Buiten de gemeenschap vallen goederen die zo persoonlijk zijn dat ze aan één echtgenoot verknocht zijn (artikel 1:94 BW). Het bekendste voorbeeld is smartengeld; een vergoeding voor gederfd inkomen valt meestal wel in de gemeenschap.
Bij een algehele gemeenschap blijft een erfenis of schenking alleen buiten de gemeenschap als de erflater of schenker een uitsluitingsclausule heeft opgenomen. Die clausule moet in het testament of de schenkingsakte staan; achteraf toevoegen kan niet.
Een aankoop met privégeld
Een goed dat u voor meer dan de helft met privévermogen betaalt, valt buiten de gemeenschap (artikel 1:95 lid 1 BW). Is het deels met gemeenschapsgeld betaald, dan heeft de gemeenschap een vergoedingsrecht voor die bijdrage (artikel 1:87 BW).
Andersom geldt hetzelfde: heeft u privégeld in de gemeenschap gestoken, bijvoorbeeld een erfenis voor de aflossing van de gezamenlijke hypotheek, dan kunt u dat bij de verdeling terugvragen. Het vergoedingsrecht beweegt in beginsel mee met de waardeontwikkeling van het goed. Bewaar daarom bankafschriften en de aangifte of akte waaruit de privéherkomst blijkt.
Hoe worden de schulden verdeeld?
Gemeenschapsschulden draagt u ieder voor de helft (artikel 1:100 lid 1 BW). Tegenover de schuldeiser ligt het anders: wie aansprakelijk is, volgt uit artikel 1:102 BW en uit de leningsovereenkomst.
Na de ontbinding blijft u aansprakelijk voor de schulden die u zelf bent aangegaan. Voor een gemeenschapsschuld van uw ex bent u daarnaast aansprakelijk, maar alleen met de goederen die u bij de verdeling heeft gekregen. Heeft u een hypotheek of lening samen getekend, dan bent u allebei hoofdelijk aansprakelijk tot de bank u uit die aansprakelijkheid ontslaat.
Neemt één van u de woning over, regel dan in het convenant dat hij of zij de hypotheek overneemt en zorgt voor uw ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid. Zonder die toestemming van de bank blijft de bank u kunnen aanspreken.
Hoe verloopt de verdeling?
De samenstelling van de gemeenschap staat vast op de dag van indiening van het echtscheidingsverzoek. De waarde van de goederen bepaalt u in beginsel op de dag van de verdeling, tenzij u samen een andere datum afspreekt.
- Maak een lijst van alle bezittingen en schulden op de peildatum, met afschriften.
- Laat de woning taxeren en bepaal de waarde van beleggingen, auto’s en een eventuele onderneming.
- Stel de vergoedingsrechten vast tussen privévermogen en gemeenschap.
- Spreek af wie wat krijgt en wie hoeveel bijbetaalt.
- Leg alles vast in het echtscheidingsconvenant; voor de overdracht van een woning volgt nog een notariële akte.
Komt u er samen niet uit, dan kan de rechter de wijze van verdeling bepalen (artikel 3:185 BW). Meer over de woning bij echtscheiding leest u in een apart artikel.
Bent u bij een onderlinge verdeling voor meer dan een kwart benadeeld, dan kunt u de verdeling vernietigen (artikel 3:196 BW). Dat moet binnen drie jaar (artikel 3:200 BW).
Wat gebeurt er met een eigen onderneming?
In een algehele gemeenschap valt de onderneming in de gemeenschap en wordt haar waarde gedeeld. In een beperkte gemeenschap blijft een onderneming van vóór het huwelijk privé, maar komt de gemeenschap een redelijke vergoeding toe voor de arbeid die de ondernemer erin stak (artikel 1:95a BW).
Heeft de ondernemer zichzelf te weinig betaald, dan heeft de gemeenschap recht op het verschil tussen een redelijke vergoeding en wat zij werkelijk ontving; de ex-partner krijgt daarvan de helft. De wet zegt niet wat redelijk is, zodat de rechter dat per geval bepaalt. Een onderneming die tijdens het huwelijk is gestart, valt in beide stelsels in de gemeenschap.
Wat als u huwelijkse voorwaarden heeft?
Dan bepalen die voorwaarden wat er wordt gedeeld. Bij koude uitsluiting houdt ieder zijn eigen vermogen; bij een verrekenbeding verrekent u bijvoorbeeld de besparingen uit inkomen.
Is een periodiek verrekenbeding jarenlang niet uitgevoerd, dan rust de bewijslast over wat niet uit inkomen is gespaard bij de echtgenoot die dat stelt (artikel 1:141 lid 3 BW). Laat huwelijkse voorwaarden daarom direct beoordelen als een scheiding in zicht komt.
Fiscale gevolgen
Bij de verdeling van een woning tussen ex-echtgenoten is in de regel geen overdrachtsbelasting verschuldigd. Voor hypotheekrenteaftrek, de fiscale behandeling van aandelen en alimentatie raden wij u aan een fiscalist in te schakelen.
Wat kunnen wij voor u doen bij de verdeling van de gemeenschap?
- Vaststellen welk stelsel geldt en wat in de gemeenschap valt.
- Vergoedingsrechten en de ondernemersvergoeding berekenen.
- Het verdelingsvoorstel en het convenant opstellen, als onderdeel van onze begeleiding bij echtscheiding.
- Onderhandelen met uw ex of diens advocaat over de woning en de schulden.
- Procederen over de verdeling en de termijnen voor pensioen en verrekening bewaken.
Samengevat
- De gemeenschap wordt bij helfte verdeeld (artikel 1:100 BW) en ontbonden op de dag van het echtscheidingsverzoek (artikel 1:99 BW).
- Sinds 1 januari 2018 blijven voorhuwelijks vermogen, erfenissen en schenkingen privé.
- Pensioen wordt apart verevend; meld de scheiding binnen twee jaar.
- Voor schulden die uw ex aanging bent u alleen aansprakelijk met wat u bij de verdeling kreeg, tenzij u zelf meetekende (artikel 1:102 BW).
- Een privé-onderneming levert de gemeenschap een vergoeding voor ondernemersarbeid op (artikel 1:95a BW).
Veelgestelde vragen
Speelt de duur van het huwelijk een rol?
Voor de verdeling van de gemeenschap niet: ook na een kort huwelijk is de verdeling bij helfte. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan een beroep op de helftverdeling onaanvaardbaar zijn naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid.
Mogen wij afwijken van de verdeling bij helfte?
Ja, u kunt samen een andere verdeling afspreken in het convenant. Wie daarbij voor meer dan een kwart wordt benadeeld, kan de verdeling binnen drie jaar vernietigen (artikelen 3:196 en 3:200 BW).
Valt een schuld die mijn ex na het verzoek maakte in de gemeenschap?
Nee. Na indiening van het echtscheidingsverzoek is de gemeenschap ontbonden; nieuwe schulden zijn voor degene die ze aangaat.
Wat als we het niet eens worden over de waarde van de woning?
Laat een onafhankelijke taxateur de waarde bepalen, of vraag de rechter om een deskundige te benoemen. Zie ook het huis verkopen bij scheiding.
Lees ook: wat gebeurt er met uw vermogen bij een scheiding en de echtscheidingsprocedure.
