Gepubliceerd op 4 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Uw bank moet op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) weten wie u bent en waar uw geld vandaan komt. U bent niet strafbaar als u niet meewerkt. Maar kan de bank haar cliëntenonderzoek daardoor niet afronden, dan moet zij de relatie beëindigen (artikel 5 lid 3 Wwft).
De belangrijkste uitzondering op “de bank mag alles vragen”: de bank moet blijven binnen wat het onderzoek nodig maakt, en zij blijft gebonden aan haar zorgplicht en aan de privacyregels. Rechters toetsen een opzegging aan de redelijkheid en billijkheid, maar geven de bank veel ruimte als het cliëntenonderzoek echt vastloopt.
Inhoudsopgave
Wat mag de bank van u vragen?
De Wwft maakt de bank poortwachter van het financiële stelsel. Zij moet witwassen en terrorismefinanciering helpen voorkomen. Daarom doet zij een cliëntenonderzoek, bij het openen van een rekening en daarna doorlopend (artikel 3 Wwft).
| Onderdeel van het onderzoek | Wat de bank doet | Wat u kunt verwachten |
|---|---|---|
| Identificatie | Identiteitsbewijs controleren, bij bedrijven ook KvK-gegevens | Kopie van paspoort of ID-kaart, uittreksel handelsregister |
| Uiteindelijk belanghebbende (UBO) | Vaststellen wie de onderneming uiteindelijk bezit of beheerst | Organogram, aandeelhoudersregister |
| Doel en aard van de relatie | Begrijpen waarvoor u de rekening gebruikt | Vragen over beroep, inkomen, bedrijfsactiviteiten |
| Herkomst van middelen | Nagaan waar grotere bedragen vandaan komen | Koopakte, loonstroken, jaarrekening, schenkingsakte |
| Doorlopende controle | Transacties vergelijken met uw profiel | Vragen over afwijkende betalingen |
Bij een hoger risico doet de bank een verscherpt onderzoek (artikel 8 Wwft). Denk aan politiek prominente personen of transacties met landen die op de Europese lijst van hoogrisicolanden staan. Bij een laag risico mag het onderzoek lichter zijn.
De bank mag niet meer vragen dan voor dit doel nodig is. Haar vragen moeten herleidbaar zijn tot het cliëntenonderzoek. Meer over het ken-uw-klant-onderzoek bij ondernemingen leest u in ons artikel daarover.
Wanneer meldt de bank een transactie, en hoort u daarvan?
Een ongebruikelijke transactie moet de bank onverwijld melden bij de Financial Intelligence Unit Nederland (FIU-Nederland, artikel 16 Wwft). Of een transactie ongebruikelijk is, volgt uit objectieve en subjectieve indicatoren die bij besluit zijn vastgesteld. Een objectieve indicator is bijvoorbeeld een bepaald soort contante transactie; een subjectieve indicator is een transactie die de bank op grond van haar eigen beoordeling verdacht vindt.
De bank mag u niet vertellen dat zij een melding heeft gedaan (artikel 23 Wwft). Een melding is ook geen beschuldiging. De FIU beoordeelt de melding en kan haar verdacht verklaren en doorgeven aan opsporingsdiensten. Pas dan kan een strafrechtelijk onderzoek volgen, en pas als daar aanleiding voor is wordt u verdachte.
Mag de bank uw rekening opzeggen?
Ja. Kan de bank het cliëntenonderzoek niet afronden, dan is zij wettelijk verplicht de relatie te beëindigen (artikel 5 lid 3 Wwft). Daarnaast geven de Algemene Bankvoorwaarden de bank een opzegbevoegdheid. Die is wel begrensd door de redelijkheid en billijkheid (artikel 6:248 lid 2 BW) en door de zorgplicht van de bank.
Wat zegt de rechtspraak?
Het gerechtshof Amsterdam oordeelde op 5 maart 2024 over een klant die weigerde mee te werken aan een nieuwe identificatie voor haar creditcard (ECLI:NL:GHAMS:2024:419). Na de Wwft-wijziging van 2018 moest de uitgever het cliëntenonderzoek actualiseren en mocht hij online identificatie vragen. De klant was verplicht mee te werken. Haar bezwaren, zoals wantrouwen tegen de berichten en bezwaar tegen het delen van een pasfoto, waren onvoldoende. De opzegging bleef in stand.
De voorzieningenrechter in Rotterdam oordeelde op 27 maart 2025 over een bank die de relatie met een bv en haar bestuurder had opgezegd (ECLI:NL:RBROT:2025:3985). De bank kon het onderzoek niet afronden door gebrekkige documentatie en een onduidelijke bedrijfsvoering. Is de bank op grond van artikel 5 lid 3 Wwft verplicht te beëindigen, dan is de opzegging volgens de rechter niet onaanvaardbaar en volgt geen verdere belangenafweging. Dat de eisers geen andere bank hadden, woog niet op tegen de integriteitsrisico’s, mede omdat zij niet hadden geprobeerd elders een rekening te openen.
Wat betekent dat voor u?
De uitspraken laten een patroon zien. Wie meewerkt en de gevraagde stukken levert, staat sterk. Wie weigert of onvolledig antwoordt, maakt de opzegging bijna onaantastbaar. Een kort geding heeft vooral kans als de bank vragen stelt die niets met het onderzoek te maken hebben, of als u alles heeft aangeleverd en de bank toch opzegt zonder dat haar risicoanalyse dat draagt.
Welke rechten heeft u?
Uitleg en inzage in uw gegevens
De bank verwerkt uw gegevens op grond van een wettelijke plicht. Toestemming is daarvoor niet nodig. U houdt wel de rechten uit de AVG, zoals het recht op inzage (artikel 15 AVG) en rectificatie van onjuiste gegevens (artikel 16 AVG). Meer over de privacywetgeving en over gegevensverwerking leest u in onze andere artikelen.
Het inzagerecht is wel beperkt. Informatie over een melding aan de FIU krijgt u niet, omdat de geheimhoudingsplicht van artikel 23 Wwft voorgaat. De Wwft verplicht de bank bovendien de gegevens uit het cliëntenonderzoek vijf jaar te bewaren na het einde van de relatie (artikel 33 Wwft).
Klagen bij de bank en bij Kifid
Begin altijd bij de klachtenafdeling van de bank. Leg schriftelijk vast welke stukken u heeft geleverd en wanneer. Komt u er niet uit, dan kunt u als particulier of kleine ondernemer een klacht indienen bij het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid). Voelt u zich bij de controle gediscrimineerd, dan kunt u ook het College voor de Rechten van de Mens om een oordeel vragen.
De bank staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank (DNB). DNB behandelt geen individuele klachten, maar kan de bank wel bestuurlijke sancties opleggen als zij de Wwft niet goed naleeft.
Stappenplan als de bank vragen stelt of dreigt op te zeggen
- Stap 1: lees de vraag goed en vraag zo nodig welke stukken precies nodig zijn en waarom.
- Stap 2: lever de stukken binnen de gestelde termijn, of vraag schriftelijk om uitstel met een reden.
- Stap 3: onderbouw de herkomst van grotere bedragen met objectieve stukken, zoals een notariële akte, een jaarrekening of een bankafschrift van de herkomstrekening.
- Stap 4: bewaar kopieën van alles wat u verstuurt en noteer data van contact.
- Stap 5: krijgt u toch een opzegging, vraag dan om de redenen en overweeg een klacht bij Kifid of een kort geding.
Wat verandert er met de Europese regels?
De Europese Unie heeft in 2024 een nieuw pakket antiwitwasregels aangenomen. Daarbij hoort een rechtstreeks werkende verordening (AMLR) die naar verwachting vanaf 10 juli 2027 geldt, en een nieuwe Europese toezichthouder, de Anti-Money Laundering Authority (AMLA). De verordening harmoniseert het cliëntenonderzoek en de UBO-regels. De Wwft zal daarop worden aangepast.
Wat wij doen bij een witwascontrole door uw bank
Onze advocaten civiel recht kunnen onder meer:
- beoordelen of de vragen van de bank binnen het cliëntenonderzoek van de Wwft passen;
- helpen de herkomst van uw geld met stukken te onderbouwen;
- een opzegging toetsen en zo nodig een klacht bij Kifid of een kort geding voorbereiden;
- een inzageverzoek op grond van artikel 15 AVG voor u opstellen.
Leidt een melding tot een strafrechtelijk onderzoek naar witwassen, dan kan onze praktijk strafrecht u bijstaan.
Veelgestelde vragen
Mag de bank mijn rekening blokkeren zonder waarschuwing?
De bank kan transacties tijdelijk aanhouden of een rekening beperken tijdens haar onderzoek, vaak op grond van de Algemene Bankvoorwaarden. Zij hoeft u niet te vertellen of zij een melding heeft gedaan. Vraag schriftelijk welke informatie de bank nodig heeft om de beperking op te heffen.
Heb ik recht op een bankrekening?
Een consument met wettig verblijf in de EU heeft in beginsel recht op een basisbetaalrekening. De bank mag die weigeren of opzeggen als het openen of aanhouden ervan in strijd zou zijn met de Wwft.
Moet ik vertellen waarom ik geld naar familie in het buitenland stuur?
Als de bank daarnaar vraagt, is meewerken verstandig. Een korte uitleg en een bewijs van de familieband of het doel van de betalingen voorkomt vaak verdere vragen. Weigeren kan ertoe leiden dat de bank het onderzoek niet kan afronden.
