Dit artikel geeft een algemeen juridisch kader naar Nederlands recht. Het is geen advies over een concrete situatie. Bij een Woo-verzoek bepalen de aard van de gevraagde documenten en de motivering van het bestuursorgaan wat er haalbaar is.
U heeft een Woo-verzoek ingediend. Er komt geen antwoord, er komt een uitstelbrief, of er komt een besluit waarin de helft van de documenten is weggelakt.
Alle drie zijn aanvechtbaar, en in alle drie de gevallen loopt er een termijn. Dit artikel behandelt wat u doet bij stilzwijgen, bij uitstel en bij een gedeeltelijke weigering.
Het besluit blijft uit
Op grond van artikel 4.4 van de Wet open overheid moet een bestuursorgaan binnen vier weken beslissen, met de mogelijkheid die termijn eenmaal met twee weken te verdagen. Bij omvangrijke verzoeken kan in overleg een andere termijn worden afgesproken; dat overleg is verplicht en mag niet eenzijdig worden opgelegd.
Hier zit een verschil met de meeste andere bestuursrechtelijke procedures dat u moet kennen voordat u iets onderneemt. Artikel 8.2 van de Wet open overheid sluit de dwangsomregeling bij niet tijdig beslissen uitdrukkelijk uit. Een ingebrekestelling bij het bestuursorgaan levert bij een Woo-verzoek dus géén dwangsom op, hoe lang het stilzwijgen ook duurt. Wie daarop rekent, wacht voor niets.
Wat wél werkt is de gang naar de rechter. Nadat u het bestuursorgaan in gebreke heeft gesteld en er twee weken zijn verstreken, staat op grond van artikel 6:12 Awb rechtstreeks beroep open wegens niet tijdig beslissen. De rechtbank kan het bestuursorgaan opdragen alsnog te beslissen en daaraan een dwangsom verbinden. Die rechterlijke dwangsom is in Woo-zaken het enige drukmiddel dat er is.
| Stap | Wat u doet | Termijn |
|---|---|---|
| 1 | Ingebrekestelling: schriftelijk melden dat de termijn is verstreken en om een besluit vragen | Na afloop van de beslistermijn |
| 2 | Twee weken wachten | Twee weken na ontvangst van de ingebrekestelling |
| 3 | Beroep bij de rechtbank wegens niet tijdig beslissen, met het verzoek daaraan een dwangsom te verbinden | Daarna |
De ingebrekestelling is ook hier geen formaliteit maar een voorwaarde: zonder die brief is uw beroep tegen het uitblijven van een besluit niet-ontvankelijk. Stel hem schriftelijk op, dateer hem, en bewaar het verzendbewijs.
Het uitstel blijft komen
Herhaald uitstel zonder onderbouwing is zelf een grond. Vraag om de onderbouwing, en stel voor het verzoek op te knippen: een deelbesluit over de documenten die er wel zijn, en een aparte termijn voor de rest. Bestuursorganen gaan daar vaak mee akkoord, omdat het hun eigen probleem verkleint, en u krijgt een besluit waartegen u iets kunt beginnen.
Het besluit is een gedeeltelijke weigering
Dit is de meest voorkomende uitkomst. De weigeringsgronden staan in artikel 5.1 van de Wet open overheid, dat de absolute gronden bevat, en in artikel 5.2, dat de relatieve gronden bevat. Bij een relatieve grond moet het bestuursorgaan het belang van openbaarmaking afwegen tegen het belang dat het beschermt, en die afweging moet kenbaar zijn.
Waar het in bezwaar en beroep het vaakst misgaat voor het bestuursorgaan:
De motivering is generiek. Eén standaardzin over bedrijfsvertrouwelijkheid voor honderd documenten is geen afweging.
Er is niet per document gewogen. De weigering moet per document en zo nodig per passage worden onderbouwd, niet per categorie.
De persoonlijke beleidsopvattingen zijn te ruim opgevat. Feiten, prognoses en onderzoeksgegevens zijn geen beleidsopvattingen, ook niet als ze in een intern stuk staan. Dit is het meest kansrijke verweer dat er is.
Er is niets openbaar gemaakt in geanonimiseerde vorm, terwijl dat kon.
Bezwaar, beroep en de gang van zaken
Tegen het besluit staat bezwaar open binnen zes weken, daarna beroep bij de rechtbank. In beroep kan de rechter de documenten zelf inzien zonder dat u ze te zien krijgt, zodat hij kan toetsen of de weigering terecht is. Vraag daar uitdrukkelijk om als het bestuursorgaan weigert de stukken over te leggen.
Wees in uw beroepschrift concreet over welke documenten u mist. Een algemeen verzoek om alles nodigt uit tot een algemene afwijzing; een verzoek dat vijf specifieke stukken benoemt, dwingt een specifiek antwoord af.
Veelgestelde vragen
Krijg ik een dwangsom als de overheid te laat beslist op mijn Woo-verzoek?
Nee. Artikel 8.2 van de Wet open overheid sluit de dwangsomregeling bij niet tijdig beslissen uit. Wel kunt u na een ingebrekestelling rechtstreeks beroep instellen bij de rechtbank en vragen om een rechterlijke dwangsom.
Binnen welke termijn moet op een Woo-verzoek worden beslist?
Vier weken op grond van artikel 4.4 Wet open overheid, eenmaal met twee weken te verdagen. Bij omvangrijke verzoeken kan in overleg een andere termijn worden afgesproken; eenzijdig opleggen mag niet.
Mag het bestuursorgaan hele categorieën documenten weigeren?
Nee. De weigering moet per document en zo nodig per passage worden onderbouwd. Eén standaardzin over bedrijfsvertrouwelijkheid voor honderd documenten is geen afweging.
Zijn feiten en onderzoeksgegevens persoonlijke beleidsopvattingen?
Nee. Feiten, prognoses en onderzoeksgegevens zijn geen beleidsopvattingen, ook niet als ze in een intern stuk staan. Dat is in de praktijk het meest kansrijke verweer tegen een gedeeltelijke weigering.
Juridische hulp nodig?
Blijft een besluit uit of is uw verzoek grotendeels weggelakt, laat dan beoordelen welke route in uw geval iets oplevert. Onze bestuursrecht advocaat kijkt met u mee.
