Gepubliceerd op 15 februari 2026 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026
Bij een woonscheiding wonen ex-partners na het einde van hun relatie nog samen in één huis, terwijl zij gescheiden levens leiden. Dat mag, maar u blijft beiden aansprakelijk voor de hypotheek of de huur en blijft voor de toeslagen elkaars toeslagpartner zolang u op hetzelfde adres staat ingeschreven.
Leg daarom zo snel mogelijk schriftelijk vast hoe u de woning gebruikt, wie welke kosten betaalt en wanneer de woonscheiding eindigt. Lukt dat niet, dan kan de rechter in een echtscheidingsprocedure het uitsluitend gebruik van de woning aan een van u toewijzen (artikel 822 Rv).
Inhoudsopgave
1. Wie mag welk deel van de woning gebruiken?
Zonder afspraken mogen u en uw ex de woning in beginsel allebei volledig gebruiken. Bent u samen eigenaar, dan mag ieder de gemeenschappelijke zaak gebruiken zolang dat verenigbaar is met het recht van de ander (artikel 3:169 BW).
Leg daarom in een schriftelijke regeling vast:
- wie welke slaapkamer krijgt en of die ruimte voor de ander verboden terrein is;
- hoe u keuken, badkamer en woonkamer gebruikt, bijvoorbeeld met een rooster;
- of er bezoek mag komen en of een nieuwe partner in de woning welkom is;
- hoe u de zorg voor de kinderen in huis verdeelt.
Wat als samenwonen onhoudbaar wordt?
Bent u getrouwd en loopt er een echtscheidingsprocedure, dan kunt u de rechter via een voorlopige voorziening vragen u het uitsluitend gebruik van de woning toe te wijzen (artikel 822 lid 1 sub c Rv). De rechter weegt de belangen af, waaronder de zorg voor de kinderen.
Bent u niet getrouwd, dan kan een kort geding uitkomst bieden. Bij huiselijk geweld kan de burgemeester een tijdelijk huisverbod van tien dagen opleggen (Wet tijdelijk huisverbod). Na de echtscheiding kan de rechter bepalen dat een van u de echtelijke woning nog zes maanden mag gebruiken (artikel 1:165 BW).
2. Wie betaalt welke woonlasten?
Tegenover de bank bent u als gezamenlijke schuldenaars meestal hoofdelijk aansprakelijk voor de hele hypotheek, ongeacht wie welk deel van het huis gebruikt. Onderling dragen mede-eigenaren in beginsel bij naar evenredigheid van hun aandeel (artikel 3:172 BW), tenzij u iets anders afspreekt.
| Kostenpost | Gebruikelijke verdeling |
|---|---|
| Hypotheekrente en aflossing | Naar eigendomsaandeel |
| Eigenaarsdeel OZB, opstalverzekering, onderhoud | Naar eigendomsaandeel |
| Gas, water en licht | Gelijk of naar verbruik, volgens afspraak |
| Boodschappen en persoonlijke kosten | Ieder voor zich |
Een gezamenlijke rekening alleen voor de vaste woonlasten maakt de afrekening eenvoudig. Gebruikt een van u de woning na vertrek van de ander alleen, dan kan in bepaalde gevallen een gebruiksvergoeding aan de orde zijn.
3. Wat betekent een woonscheiding voor de alimentatie?
Woonscheiding staat een verzoek om alimentatie niet in de weg, maar het delen van woonlasten werkt door in de berekening van behoefte en draagkracht. Tijdens de echtscheidingsprocedure kan de rechter al een voorlopige bijdrage vaststellen (artikel 822 lid 1 sub a Rv).
Na de scheiding duurt partneralimentatie in de regel maximaal vijf jaar (artikel 1:157 BW). Zij eindigt als de ontvanger gaat samenwonen met een ander als waren zij gehuwd (artikel 1:160 BW); dat ziet op een nieuwe partner, niet op het samenwonen met uw ex. Leg in de regeling vast welke woonlasten ieder draagt, zodat de alimentatieberekening daarop kan aansluiten.
4. Wat gebeurt er met uw toeslagen?
Als gehuwden blijft u toeslagpartner tot de eerste van de maand nadat de scheiding bij de rechtbank is aangevraagd én een van u op een ander adres staat ingeschreven. Zolang u allebei op hetzelfde adres staat, telt het inkomen van uw ex dus mee, ook als u gescheiden leeft.
Voor huurtoeslag geldt dat uw ex niet meer meetelt vanaf de eerste van de maand nadat u niet meer op hetzelfde adres staat ingeschreven. Meld wijzigingen direct bij de Belastingdienst; voor de gevolgen voor uw aangifte inkomstenbelasting verwijzen wij u naar een fiscalist.
5. Bent u aansprakelijk voor schulden van uw ex?
Voor de hypotheek blijft u hoofdelijk aansprakelijk tot de bank u ontslaat. Bent u in gemeenschap van goederen getrouwd, dan wordt de gemeenschap ontbonden op de dag dat het echtscheidingsverzoek wordt ingediend (artikel 1:99 lid 1 BW); schulden die uw ex daarna maakt, vallen niet meer in de gemeenschap.
Zolang u nog getrouwd bent, bent u wel allebei aansprakelijk voor schulden voor de gewone gang van de huishouding (artikel 1:85 BW). Spreek daarom af dat grote uitgaven alleen met schriftelijke toestemming van beiden worden gedaan. Lees meer over de scheiding bij gemeenschap van goederen.
6. Wanneer eindigt de woonscheiding?
De wet kent geen maximale duur, dus u moet het einde zelf regelen. Niemand hoeft in een onverdeelde gemeenschap te blijven: ieder kan verdeling vorderen (artikel 3:178 BW), en als u er samen niet uitkomt, kan de rechter de verdeling vaststellen of verkoop gelasten (artikel 3:185 BW).
Dat duurt lang en kost geld. Leg daarom vooraf vast wanneer de woning wordt verkocht of door een van u wordt overgenomen, welke makelaar u inschakelt en binnen welke termijn een uitkoopbeslissing moet vallen.
Wat hoort in een regeling voor woonscheiding?
- De maximale duur en wat er gebeurt als de woning dan niet is verkocht.
- Het gebruik van de kamers en gemeenschappelijke ruimtes.
- De verdeling van hypotheek, vaste lasten en energiekosten.
- De verkoop- of overnameregeling.
- Afspraken over alimentatie en de zorg voor de kinderen.
- Geen nieuwe schulden zonder schriftelijke toestemming.
Deze afspraken kunt u opnemen in een tijdelijke regeling en later verwerken in het echtscheidingsconvenant.
Waar let u op als u in de woning wilt blijven?
- Laat bij de bank toetsen of u de hypotheek alleen kunt dragen.
- Laat de woning taxeren voor de uitkoopsom.
- Vraag zo nodig het uitsluitend gebruik aan via een voorlopige voorziening.
- Spreek af wie de lasten draagt zolang uw ex nog ingeschreven staat.
Waar let u op als u wilt vertrekken?
- Laat u pas uitschrijven als u een nieuw adres hebt en meld de adreswijziging bij de gemeente.
- Vraag ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid bij de bank.
- Leg vast welke lasten u nog betaalt na vertrek.
- Spreek een termijn af voor verkoop of uitkoop.
Wat kunnen wij voor u doen bij een woonscheiding?
- Een tijdelijke regeling voor gebruik en kosten van de woning opstellen.
- Als mediator met u beiden afspraken maken over woning en kinderen.
- Een verzoek om voorlopige voorzieningen indienen, zoals uitsluitend gebruik van de woning.
- Onderhandelen over verkoop, overname en verdeling.
- De echtscheiding en het convenant begeleiden, als scheidingsadvocaat.
Samengevat
- Een woonscheiding mag, maar vraagt schriftelijke afspraken over gebruik, kosten en einde.
- U blijft meestal samen hoofdelijk aansprakelijk voor de hypotheek.
- Gehuwden blijven toeslagpartner tot scheiding is aangevraagd en een van beiden is verhuisd.
- De rechter kan in een echtscheidingsprocedure het uitsluitend gebruik van de woning toewijzen (artikel 822 Rv).
- Ieder kan verdeling van de woning vorderen (artikel 3:178 BW).
Veelgestelde vragen
Hoelang mogen ex-partners samen blijven wonen?
De wet noemt geen maximum. Spreek wel een concrete einddatum af, gekoppeld aan verkoop of overname van de woning.
Kan ik mijn ex dwingen de woning te verlaten?
Niet zelf. Als gehuwde kunt u in de echtscheidingsprocedure het uitsluitend gebruik vragen (artikel 822 Rv); als ongehuwde via een kort geding. Bij geweld kan de burgemeester een tijdelijk huisverbod opleggen.
Kan ik mijn toeslag behouden als we gescheiden leven op één adres?
Als gehuwde in de regel niet: zolang u op hetzelfde adres staat ingeschreven, telt het inkomen van uw ex mee. Vraag bij twijfel de Belastingdienst om uitsluitsel over uw situatie.
Mag mijn ex een nieuwe partner in huis ontvangen?
Zonder afspraak is dat niet verboden. Leg daarom in uw regeling vast of en wanneer bezoek welkom is.
