Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026
Bij scheiden in gemeenschap van goederen heeft ieder van u recht op de helft van de ontbonden gemeenschap (artikel 1:100 BW). Wat in die gemeenschap valt, hangt af van uw trouwdatum, en pensioen, verknochte goederen en bij oudere huwelijken uitgesloten erfenissen en giften worden niet zomaar door de helft gedeeld.
De samenstelling van de gemeenschap staat vast op de dag waarop het echtscheidingsverzoek bij de rechtbank wordt ingediend (artikel 1:99 BW). Hieronder leest u wat erin valt, hoe u de woning, rekeningen en schulden verdeelt en wat er met het pensioen gebeurt.
Inhoudsopgave
Wat valt in de gemeenschap van goederen?
Dat hangt af van de datum van uw huwelijk. Getrouwd vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden betekent algehele gemeenschap; getrouwd op of na die datum betekent beperkte gemeenschap (artikel 1:94 van Boek 1 BW).
In de algehele gemeenschap valt vrijwel alles wat ieder van u had en tijdens het huwelijk verkreeg, inclusief schulden van vóór het huwelijk. In de beperkte gemeenschap blijft wat u vóór het huwelijk had privé, net als voorhuwelijkse schulden; alleen wat tijdens het huwelijk is opgebouwd en wat u al samen bezat, valt erin. Meer leest u over de beperkte gemeenschap bij een kort huwelijk.
Heeft u huwelijkse voorwaarden, dan gaan die voor. Een periodiek verrekenbeding dat nooit is uitgevoerd, leidt vaak alsnog tot een verdeling die op een gemeenschap lijkt (artikel 1:141 lid 3 BW).
Wat is het verschil tussen peildatum en waardering?
De samenstelling bepaalt u op de peildatum: de indiening van het verzoek. De waarde bepaalt u in beginsel op het moment van de verdeling, tenzij u samen iets anders afspreekt. Wie na de peildatum spaart of leent, doet dat voor eigen rekening.
Wat valt buiten de gemeenschap?
Een aantal posten valt buiten de verdeling, en die uitzonderingen bepalen vaak de uitkomst.
- Erfenissen en giften: bij huwelijken vanaf 1 januari 2018 van rechtswege privé; bij oudere huwelijken alleen met een uitsluitingsclausule van de erflater of schenker.
- Pensioenrechten onder de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding: die worden verevend, niet verdeeld.
- Verknochte goederen en schulden, zoals smartengeld voor eigen leed.
- Bij huwelijken vanaf 1 januari 2018: voorhuwelijks vermogen en voorhuwelijkse schulden.
Verknochtheid neemt de rechter terughoudend aan. Kleding en sieraden vallen in beginsel gewoon in de gemeenschap. Bij een ontslagvergoeding hangt het af van de periode die zij compenseert: een vergoeding voor inkomen na de scheiding is eerder verknocht.
Is privégeld vermengd met gemeenschapsgeld, dan is de herkomst achteraf moeilijk aan te tonen. Is privégeld in de gezamenlijke woning gestoken, dan kan een vergoedingsrecht bestaan (artikel 1:87 BW); dat berekent u apart en neemt u op in het convenant.
Hoe verloopt de echtscheidingsprocedure?
Een echtscheiding loopt altijd via de rechtbank en een advocaat is verplicht. U dient samen een gemeenschappelijk verzoek in, of een van u dient het verzoek alleen in en de ander kan verweer voeren.
Een wettelijke bedenktijd bestaat niet. Met een volledig convenant en, bij minderjarige kinderen, een ouderschapsplan (artikel 815 Rv) kan de beschikking binnen enkele weken volgen. Meer leest u over de echtscheidingsprocedure.
De echtscheiding is pas definitief na inschrijving van de beschikking in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden (artikel 1:163 BW); anders verliest de beschikking haar kracht.
De verdeling hoeft niet rond te zijn voordat de rechter de echtscheiding uitspreekt. Voor dringende kwesties, zoals wie voorlopig in de woning blijft, kunt u voorlopige voorzieningen vragen.
Hoe verdeelt u de woning en de hypotheek?
U verkoopt de woning en verdeelt de opbrengst na aflossing van de hypotheek, of een van u neemt de woning over. Bij overname krijgt de vertrekkende partner de helft van de overwaarde: de marktwaarde min de resterende hypotheekschuld.
Staat de woning onder water, dan draagt ieder in beginsel de helft van de restschuld. Bij overname moet de bank de vertrekkende partner ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek. Zolang dat niet is gebeurd, blijft u tegenover de bank aansprakelijk, wat er ook in het convenant staat. Zie ook ons artikel over de hypotheek na een scheiding.
De fiscale gevolgen, zoals de hypotheekrenteaftrek en de bijleenregeling, kunnen de uitkomst sterk beïnvloeden. Laat die door een fiscalist doorrekenen voordat u tekent.
Hoe verdeelt u rekeningen, inboedel en schulden?
Voor bankrekeningen telt het saldo op de peildatum, ongeacht op wiens naam de rekening staat. Beleggingen en verzekeringen met een afkoopwaarde neemt u mee tegen de waarde op de afgesproken datum.
De inboedel verdeelt u meestal aan de hand van een lijst met globale waarden, waarbij u het verschil in geld verrekent. Alleen bij kunst, verzamelingen of waardevolle sieraden is taxatie zinvol.
Gemeenschapsschulden draagt ieder voor de helft. Een afspraak over wie een schuld betaalt, bindt de schuldeiser niet. Na de ontbinding blijft u aansprakelijk voor schulden waarvoor u dat al was; voor andere gemeenschapsschulden kan de schuldeiser zich op u verhalen tot de waarde van wat u bij de verdeling kreeg (artikel 1:102 BW). Neem daarom een vrijwaring op en los schulden waar mogelijk af bij de verdeling.
Wat als uw ex-partner vermogen verzwijgt?
Wie opzettelijk een goed van de gemeenschap verzwijgt, zoekmaakt of verborgen houdt, verliest zijn aandeel daarin aan de ander (artikel 3:194 lid 2 BW). Daarvoor moet opzet worden aangetoond; een vergissing is niet genoeg.
Wat gebeurt er met het pensioen?
Ouderdomspensioen wordt verevend volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding: de ex-partner heeft recht op de helft van het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder.
Meldt u op tijd, dan betaalt de uitvoerder het vereveningsdeel later rechtstreeks aan de ex-partner. Meldt u te laat, dan moet de ex-partner het bedrag zelf bij de ander innen zodra het pensioen ingaat.
Het tijdens het huwelijk opgebouwde partnerpensioen wordt een bijzonder partnerpensioen voor de ex-partner. De AOW wordt niet verevend. U kunt in huwelijkse voorwaarden of het convenant afwijken, bijvoorbeeld door conversie, waarbij het vereveningsdeel een eigen pensioenaanspraak wordt. Meer leest u over de verdeling van pensioen bij echtscheiding.
Wat legt u vast in het echtscheidingsconvenant?
In het convenant regelt u alle gevolgen van de scheiding. De rechter kan het convenant aan de beschikking hechten, zodat de afspraken afdwingbaar zijn. Een echtscheidingsconvenant met alleen grote lijnen leidt later vaak tot conflicten.
- de peildatum voor samenstelling en de datum voor waardering;
- de toedeling van de woning, de hypotheek en het ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid;
- de verdeling van rekeningen, beleggingen en inboedel;
- de afwikkeling van schulden met een vrijwaring;
- de pensioenafspraken en eventuele vergoedingsrechten;
- de alimentatie en een verklaring dat ieder alles heeft opgegeven wat tot de gemeenschap behoort.
Hoe werkt de verdeling door in de alimentatie?
De verdeling bepaalt niet de hoogte van de alimentatie, maar werkt er wel op door: wie veel vermogen ontvangt, heeft minder behoefte; wie met een restschuld blijft zitten, heeft minder draagkracht. Zie ook hoe draagkracht de alimentatie beïnvloedt.
Partneralimentatie duurt bij verzoeken vanaf 1 januari 2020 in beginsel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar (artikel 1:157 BW), met uitzonderingen voor ouders van jonge kinderen en voor oudere ontvangers na een lang huwelijk. Kinderalimentatie loopt tot 21 jaar (artikel 1:395a BW).
Waar let u op als u de woning overneemt?
- Laat vooraf door de bank toetsen of u de hypotheek alleen kunt dragen.
- Laat de woning taxeren door een onafhankelijke taxateur.
- Spreek af welke peildatum voor de waardering geldt.
- Laat de fiscale gevolgen doorrekenen.
Waar let u op als u vertrekt uit de woning?
- Teken pas als de bank u uit de hoofdelijke aansprakelijkheid ontslaat.
- Laat een vrijwaring voor de hypotheek en andere schulden opnemen.
- Controleer of uw aandeel in de overwaarde klopt met de taxatie.
- Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder.
Wat kunnen wij voor u doen bij scheiden in gemeenschap van goederen?
Wij begeleiden de verdeling vanuit onze kantoren in Eindhoven en Amsterdam. Als scheidingsadvocaat doen wij onder meer het volgende:
- Wij brengen de omvang van de gemeenschap en eventuele privévermogens en vergoedingsrechten in kaart.
- Wij stellen het echtscheidingsconvenant op of beoordelen het.
- Wij onderhandelen over de toedeling van de woning en de verdeling van schulden.
- Wij controleren de pensioenverevening en de melding bij de pensioenuitvoerder.
- Wij procederen over de verdeling als overleg niet lukt, of begeleiden u als mediator.
Samengevat
- Ieder heeft recht op de helft van de ontbonden gemeenschap (artikel 1:100 BW).
- Getrouwd vóór 1 januari 2018 betekent algehele gemeenschap, daarna beperkte gemeenschap.
- De peildatum is de indiening van het echtscheidingsverzoek (artikel 1:99 BW).
- Pensioen wordt verevend; meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder.
- Laat de beschikking binnen zes maanden inschrijven (artikel 1:163 BW).
Veelgestelde vragen
Krijgt ieder precies de helft?
Als hoofdregel wel (artikel 1:100 BW). Wie meer goederen krijgt, betaalt het verschil in geld; privévermogen, uitgesloten erfenissen en pensioen worden apart afgewikkeld.
Vallen de schulden van mijn partner ook in de gemeenschap?
Bij een huwelijk vóór 1 januari 2018 ook de voorhuwelijkse schulden; bij een huwelijk daarna blijven die privé. Onderlinge afspraken over wie betaalt, binden de schuldeiser niet.
Moet de verdeling rond zijn voordat de scheiding wordt uitgesproken?
Nee. De rechter kan de echtscheiding uitspreken voordat de gemeenschap is verdeeld.
Wordt de AOW ook verdeeld?
Nee. De Wet verevening pensioenrechten bij scheiding geldt voor ouderdomspensioen uit pensioenregelingen, niet voor de AOW.
Wat gebeurt er als mijn ex vermogen verzwijgt?
Wie opzettelijk een goed uit de gemeenschap verzwijgt, verliest zijn aandeel daarin aan de ander (artikel 3:194 lid 2 BW).
