Gepubliceerd op 9 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Een buitenlands diploma laat u in Nederland erkennen via de instantie die bij uw doel past. Voor studie of een gewone baan vraagt u een diplomawaardering aan bij IDW; voor een gereglementeerd beroep zoals arts, leraar of advocaat heeft u een formele erkenning nodig van de bevoegde autoriteit. Belangrijkste verschil: een diplomawaardering is een advies en geeft u geen recht om een beschermd beroep uit te oefenen.
Hieronder leest u welke route voor u geldt, welke regels erachter zitten, hoe de Raad van State in 2026 een weigering beoordeelde en wat u doet als de beslissing tegenvalt.
Inhoudsopgave
Diplomawaardering of erkenning: wat is het verschil?
Een diplomawaardering beschrijft met welk Nederlands diploma uw buitenlandse diploma vergelijkbaar is. Een erkenning van beroepskwalificaties is een besluit dat u toegang geeft tot een wettelijk beschermd beroep.
De diplomawaardering wordt gegeven door IDW (Internationale Diplomawaardering), een samenwerking van Nuffic en SBB. Nuffic beoordeelt diploma’s van het hoger en voortgezet onderwijs, SBB diploma’s van het mbo en vmbo. De waardering is een officieel advies: werkgevers en onderwijsinstellingen bepalen zelf wat zij ermee doen.
Bij een gereglementeerd beroep bepaalt de wet dat u het beroep pas mag uitoefenen of de titel mag voeren als uw kwalificaties zijn erkend. Die erkenning vraagt u aan bij de autoriteit die per beroep is aangewezen, bijvoorbeeld het CIBG (BIG-register) voor zorgberoepen of DUO voor leraren. Omdat dit een besluit is, geldt de bezwaarprocedure van de Algemene wet bestuursrecht.
Welke route past bij uw doel?
Uw doel bepaalt de route: studeren, werken in een vrij beroep of werken in een gereglementeerd beroep. Kies eerst de route, want een verkeerde aanvraag kost tijd en geld.
| Doel | Waar vraagt u het aan? | Wat krijgt u? |
|---|---|---|
| Studeren aan een hogeschool of universiteit | De onderwijsinstelling zelf (die eventueel Nuffic raadpleegt) | Een toelatingsbeslissing |
| Werken in een niet-gereglementeerd beroep | IDW | Een diplomawaardering (advies) |
| Werken met een uitkering van UWV | Via uw contactpersoon bij UWV, die de aanvraag bij IDW kan laten doen | Een diplomawaardering |
| Werken in een gereglementeerd beroep | De bevoegde autoriteit voor dat beroep | Een besluit over erkenning |
Voor een gewone baan is erkenning niet verplicht. Of u in Nederland mag werken, hangt af van uw nationaliteit en verblijfsrecht; lees daarover meer bij een werkvergunning aanvragen en een verblijfsvergunning aanvragen.
Welke regels gelden voor EU-diploma’s en diploma’s van buiten de EU?
Voor beroepskwalificaties uit de EU, de EER en Zwitserland geldt richtlijn 2005/36/EG, in Nederland uitgewerkt in de Algemene wet erkenning EU-beroepskwalificaties. Voor diploma’s van het hoger onderwijs geldt daarnaast het Lissabon Erkenningsverdrag van 1997 van de Raad van Europa en UNESCO.
Het Lissabon Erkenningsverdrag gaat uit van erkenning, tenzij er een wezenlijk verschil is met de Nederlandse kwalificatie. Wie de erkenning weigert, moet dat verschil aantonen en motiveren. Dit verdrag is iets anders dan het Verdrag van Lissabon uit 2007, dat over de werking van de Europese Unie gaat.
Richtlijn 2005/36/EG kent voor een aantal beroepen automatische erkenning, zoals arts, tandarts, verpleegkundige, verloskundige, apotheker en architect, als de opleiding aan de Europese minimumeisen voldoet. Voor andere gereglementeerde beroepen geldt het algemene stelsel: de autoriteit vergelijkt uw opleiding met de Nederlandse en kan bij wezenlijke verschillen een compenserende maatregel opleggen.
Voor diploma’s van buiten de EU geldt de richtlijn niet. Dan beslist de bevoegde autoriteit op grond van de Nederlandse beroepswet, bijvoorbeeld de Wet BIG voor zorgberoepen of de onderwijswetgeving voor leraren. Die procedure is vaak uitgebreider en kan een kennistoets of assessment bevatten.
Stappen bij erkenning voor een gereglementeerd beroep
U dient een aanvraag in bij de bevoegde autoriteit voor uw beroep, met diploma’s, vakkenlijst en bewijs van werkervaring. Bij EU-kwalificaties moet de autoriteit binnen drie maanden na ontvangst van het volledige dossier beslissen, met hoogstens één maand verlenging (artikel 51 van richtlijn 2005/36/EG).
Welke autoriteit bevoegd is, hangt af van het beroep. Voorbeelden:
- zorgberoepen zoals arts, verpleegkundige en tandarts: het CIBG, dat het BIG-register beheert;
- leraren in het primair en voortgezet onderwijs en het mbo: DUO, namens de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap;
- advocaten: de Nederlandse orde van advocaten;
- overige beroepen: de autoriteit die in de betreffende beroepswet is aangewezen; het Nationaal Coördinatiepunt bij Nuffic kan u de weg wijzen.
Vindt de autoriteit een wezenlijk verschil tussen uw opleiding en de Nederlandse, dan kan zij een compenserende maatregel opleggen. Volgens artikel 14 van de richtlijn kiest u in de regel zelf tussen een aanpassingsstage van maximaal drie jaar en een proeve van bekwaamheid. Voor sommige beroepen, waaronder juridische beroepen, mag de autoriteit de keuze zelf maken.
Daarnaast kan een autoriteit voldoende kennis van het Nederlands verlangen, als dat voor het beroep nodig is. Die taaltoets mag pas volgen nadat de kwalificaties zelf zijn erkend.
Telt werkervaring mee? De uitspraak van de Raad van State uit 2026
Ja. De autoriteit mag niet alleen de opleidingen naast elkaar leggen, maar moet ook kijken of uw werkervaring de verschillen opvangt.
Dat blijkt uit een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 6 mei 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:2580). Een lerares met een Britse lerarenopleiding (PGCE met qualified teacher status) en een afgerond inductiejaar vroeg erkenning aan voor het basisonderwijs. De staatssecretaris van OCW wees dat af na een advies van Nuffic. De Afdeling vernietigde het besluit: de staatssecretaris had alleen de verschillen met de Nederlandse pabo bekeken en niet de diploma’s en de praktijkervaring in samenhang beoordeeld. Het advies van Nuffic noemde die ervaring bovendien alleen “mogelijk niet voldoende”.
Voor uw eigen aanvraag betekent dit: lever bewijs van werkervaring, stages en bevoegdheden in het land van herkomst mee. Wordt dat genegeerd, dan is dat een concrete bezwaargrond.
Hoe werkt een diplomawaardering bij IDW?
U vraagt de waardering online aan bij IDW en uploadt uw diploma, cijferlijsten en zo nodig een beëdigde vertaling. IDW controleert eerst of het dossier compleet is en stelt daarna de waardering op.
Voor een waardering betaalt u een vast tarief per diploma; het actuele bedrag staat op de website van IDW. In sommige gevallen is één waardering kosteloos, bijvoorbeeld als u die nodig heeft voor uw inburgering of naturalisatie en u aan de voorwaarden van IDW voldoet. Heeft u een uitkering, vraag dan eerst uw contactpersoon bij UWV of UWV de kosten draagt.
Reken op een doorlooptijd van enkele maanden. Een onvolledig dossier vertraagt de behandeling, omdat de controle dan opnieuw begint. Stuur daarom direct alle stukken mee die IDW in de checklist noemt.
Toelating tot een hogeschool of universiteit
De onderwijsinstelling beslist zelf of uw buitenlandse vooropleiding toegang geeft tot de opleiding. Zij kan daarbij advies vragen aan Nuffic, maar is daar niet aan gebonden.
Volgens de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) kan de instelling een buitenlands diploma als gelijkwaardig aan de Nederlandse vooropleiding aanmerken. Zij kan ook aanvullende eisen stellen, zoals een bewijs van taalbeheersing in het Nederlands of Engels. Vraag de toelatingseisen dus op bij de opleiding zelf, ruim voor de aanmeldingsdeadline.
Wilt u na uw buitenlandse studie een Nederlandse titel voeren, zoals mr., ir. of drs., dan vraagt u daarvoor toestemming aan bij DUO. Zonder die toestemming voert u alleen de buitenlandse titel.
Wat levert een EVC-procedure op?
Met een EVC-procedure (erkenning van verworven competenties) laat u werkervaring en vaardigheden vastleggen in een ervaringscertificaat. Dat certificaat is geen diploma en geeft geen toegang tot een gereglementeerd beroep.
Een erkende EVC-aanbieder beoordeelt uw competenties aan de hand van een beroeps- of opleidingsstandaard. Het ervaringscertificaat kan helpen bij een sollicitatie of bij vrijstellingen in een opleiding; of een opleiding vrijstelling geeft, beslist de examencommissie van die opleiding.
Welke documenten vraagt de instantie?
Meestal vraagt de instantie om uw diploma, cijferlijsten en een identiteitsbewijs. Bij een andere taal dan Nederlands, Engels, Duits of Frans is vaak een vertaling door een beëdigde vertaler nodig. Welke eisen precies gelden, staat in de checklist van de instantie waar u de aanvraag indient.
- het diploma en de cijferlijst of transcript, als kopie of in de vorm die de instantie voorschrijft;
- zo nodig een legalisatie of apostille, afhankelijk van het land van herkomst;
- voor beroepserkenning: een vakkenlijst met studielast en bewijs van werkervaring, stages en bevoegdheden in het land van herkomst;
- een geldig identiteitsbewijs.
Erkenning geweigerd: bezwaar en beroep
Tegen een weigering van een bevoegde autoriteit maakt u binnen zes weken bezwaar (artikel 6:7 van de Algemene wet bestuursrecht). Na de beslissing op bezwaar kunt u in beroep bij de rechtbank, en daarna in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
De termijn van zes weken begint op de dag na de bekendmaking van het besluit (artikel 6:8 Awb); in de brief staat waar u het bezwaar indient. In het bezwaarschrift legt u uit waarom de vergelijking met de Nederlandse opleiding niet klopt, bijvoorbeeld omdat de autoriteit uw werkervaring niet heeft meegewogen. Ook een opgelegde aanpassingsstage of proeve van bekwaamheid is een besluit waartegen u bezwaar kunt maken.
Een diplomawaardering van IDW is een advies en geen besluit. Bent u het er niet mee eens, dan dient u via uw account bij IDW een klacht in of vraagt u om correctie van een feitelijke fout; doe dat zo snel mogelijk na ontvangst.
Tegen een afwijzing voor toelating door een hogeschool of universiteit gaat u in de regel eerst in beroep bij het college van beroep voor de examens van de instelling. Daarna kunt u in beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, die deze taak heeft overgenomen van het opgeheven College van Beroep voor het hoger onderwijs.
Onze hulp bij erkenning en bezwaar
- beoordelen welke route en welke bevoegde autoriteit voor uw beroep gelden;
- uw aanvraag en bewijs van werkervaring controleren voordat u het indient;
- een opgelegde aanpassingsstage of proeve van bekwaamheid toetsen aan richtlijn 2005/36/EG;
- bezwaar opstellen en procederen bij de rechtbank of de Raad van State;
- de samenhang met uw verblijfsrecht en werkvergunning bewaken via onze immigratieadvocaat.
Veelgestelde vragen
Wordt een EU-diploma automatisch erkend?
Alleen voor de beroepen met automatische erkenning uit richtlijn 2005/36/EG, zoals arts en verpleegkundige, en ook dan moet u een aanvraag indienen. Voor andere beroepen vergelijkt de autoriteit uw opleiding met de Nederlandse.
Mag ik met een buitenlandse titel werken?
U mag uw buitenlandse titel voeren. Een beschermde beroepstitel zoals arts of advocaat mag u alleen voeren na erkenning of inschrijving in het register van dat beroep.
