Wwft-compliance: cliëntenonderzoek, UBO-register en meldplicht

Gepubliceerd op 27 maart 2017 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Wwft-compliance betekent: u onderzoekt uw cliënt voordat u voor hem werkt, u houdt de relatie daarna in de gaten en u meldt een ongebruikelijke transactie direct bij de FIU-Nederland. Vanaf 10 juli 2027 vervangt een rechtstreeks werkende Europese verordening het grootste deel van dit stelsel.

Voor wie geldt de Wwft?

De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme geldt niet alleen voor banken en verzekeraars. Artikel 1a Wwft noemt ook trustkantoren, aanbieders van cryptodiensten, notarissen, accountants, belastingadviseurs, makelaars, pandhuizen en handelaren in goederen. Voor al deze instellingen geldt hetzelfde uitgangspunt: ken uw cliënt, houd de relatie in de gaten en meld wat ongebruikelijk is.

Geldt de Wwft ook voor advocaten?

Alleen bij een beperkte, limitatief opgesomde reeks werkzaamheden: advies over of bijstand bij de aan- of verkoop van registergoederen, en het oprichten of beheren van vennootschappen of van geld en effecten. Het bepalen van uw rechtspositie en uw vertegenwoordiging in een procedure vallen er nadrukkelijk buiten.

Die afbakening beschermt het verschoningsrecht. Wat u uw advocaat toevertrouwt bij het bepalen van uw rechtspositie, wordt niet gemeld. Toezicht op advocaten ligt bij de lokale deken van de Orde van Advocaten.

Wat houdt het cliëntenonderzoek in?

Het cliëntenonderzoek is risicogebaseerd en kent drie varianten: vereenvoudigd bij een aantoonbaar laag risico, standaard, en verscherpt bij een hoog risico (artikel 8 Wwft). Verscherpt onderzoek is verplicht bij onder meer politiek prominente personen, cliënten uit landen met een hoog risico en ongebruikelijk complexe structuren. Instellingen leggen zelf vast waarom zij voor een bepaalde variant kiezen. Het ontbreken van die onderbouwing is vaak het eerste wat een toezichthouder opvraagt.

U stelt de identiteit van uw cliënt vast en verifieert die, samen met de identiteit van zijn vertegenwoordiger en van de uiteindelijk belanghebbenden. Daarnaast onderzoekt u het doel van de relatie en, waar nodig, de herkomst van de middelen. Kunt u het onderzoek niet afronden, dan mag u niet beginnen en moet u een bestaande relatie beëindigen (artikel 5 Wwft). Dat is geen keuze maar een verbod. Het is ook de reden waarom banken relaties opzeggen zodra het cliëntenonderzoek vastloopt.

Wie is de uiteindelijk belanghebbende (UBO)?

Als uiteindelijk belanghebbende geldt de natuurlijke persoon die meer dan 25 procent van het eigendomsbelang of van de stemrechten houdt, of die op een andere manier feitelijke zeggenschap heeft. Is er niemand die aan die criteria voldoet, dan geldt het hoger leidinggevend personeel als UBO. Elke rechtspersoon registreert zijn UBO’s in het register van de Kamer van Koophandel; het bestuur is daarvoor verantwoordelijk. Wat die registratie voor de betrokkene zelf betekent, leest u in ons artikel over het UBO-register.

Wanneer meldt u een ongebruikelijke transactie?

Een ongebruikelijke transactie meldt u op grond van artikel 16 Wwft direct bij de Financial Intelligence Unit-Nederland. Of iets ongebruikelijk is, volgt uit de indicatorenlijst. Die kent objectieve indicatoren, zoals bepaalde contante bedragen of transacties met aangewezen landen. En een subjectieve indicator, die geldt zodra u vermoedt dat een transactie met witwassen of terrorismefinanciering te maken kan hebben.

Let op het verschil met een aangifte: u meldt ongebruikelijk, niet verdacht. De FIU beoordeelt of een melding verdacht is en geeft die door aan de opsporing. U mag uw cliënt niet vertellen dat u heeft gemeld (artikel 23 Wwft). Meldt u te goeder trouw, dan bent u gevrijwaard van aansprakelijkheid voor de schade die uw cliënt daardoor lijdt. Het onderscheid tussen beide begrippen werken wij verder uit bij witwassen en ongebruikelijke transacties.

Hoe beoordeelt de rechter een Wwft-boete?

Twee recente uitspraken van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) laten zien waar toezichthouders en rechters op letten.

• Verscherpt onderzoek niet gedaan. Op 24 juni 2025 oordeelde het CBb dat een instelling onder toezicht van het Bureau Financieel Toezicht artikel 8 Wwft had overtreden. Zij had moeten inzien dat haar cliënt een verhoogd witwasrisico vormde, en haar onderzoek voldeed niet aan de eisen van verscherpt cliëntenonderzoek. Het CBb verlaagde de boete wel van € 18.900 naar € 2.500, omdat die niet in verhouding stond tot de boete van de cliënt zelf (ECLI:NL:CBB:2025:342).
• Niet onverwijld gemeld. Op 15 juli 2025 bleef een boete van De Nederlandsche Bank aan een trustkantoor overeind, omdat het een ongebruikelijke transactie uit 2018 niet onverwijld had gemeld (artikel 16 Wwft). Het trustkantoor had op dat moment onvoldoende informatie om de transactie als gebruikelijk aan te merken. Het CBb stelde de boete vast op € 72.500, tegen € 100.000 in het boetebesluit (ECLI:NL:CBB:2025:372).

De les uit beide zaken: niet de uitkomst telt, maar of u op het moment zelf kunt laten zien welke informatie u had en waarom u koos zoals u koos. Dat vraagt een dossier dat per cliënt is bijgehouden.

Wat is de terugmeldplicht bij het UBO-register?

Naast de melding bij de FIU bestaat een tweede, minder bekende meldplicht. Ziet u tijdens het cliëntenonderzoek een verschil tussen wat u zelf vaststelt en wat in het UBO-register staat, dan meldt u dat op grond van artikel 10c Wwft bij de Kamer van Koophandel. Denk aan een ontbrekende UBO, een onterecht vermelde UBO of een onjuist belangpercentage.

Dat is een wettelijke verplichting en geen keuze. Leg in uw cliëntacceptatieproces vast wie de controle uitvoert, op welk moment en hoe u de terugmelding documenteert. Ontbreekt die vastlegging, dan ontbreekt bij een toezichtonderzoek ook het bewijs dat u de controle heeft gedaan.

Een voorbeeld ter illustratie. Bij het cliëntenonderzoek van een besloten vennootschap blijkt dat het UBO-register een minderheidsaandeelhouder vermeldt die volgens de eigen administratie van de cliënt geen zeggenschap meer heeft sinds een aandelenoverdracht. De instelling meldt dat verschil terug bij de Kamer van Koophandel en legt de melding, met datum en onderbouwing, vast in het cliëntdossier.

Wie mag het UBO-register inzien?

Op dit punt zijn oudere publicaties vaak achterhaald. Het Hof van Justitie van de Europese Unie verklaarde op 22 november 2022 in de gevoegde zaken C-37/20 en C-601/20 de algemene, publieke toegankelijkheid van UBO-gegevens ongeldig. Het register is sindsdien geen publieke bron meer.

Wie wél mag inzien, staat in de Handelsregisterwet 2007: de bevoegde autoriteiten en de FIU, Wwft-instellingen voor hun cliëntenonderzoek, partijen die de gegevens nodig hebben voor sanctietoetsing, en de ingeschrevene zelf. Daarnaast kunnen categorieën met een aantoonbaar legitiem belang worden aangewezen, met name onderzoeksjournalisten en maatschappelijke organisaties. De Kamer van Koophandel informeert de UBO bovendien over verstrekkingen van zijn gegevens. Over de privacykant schreven wij eerder bij het UBO-register en privacy.

Wat houdt het verbod op contante betalingen in?

Artikel 1f Wwft verbiedt handelaren in goederen, handelaren in kunstvoorwerpen en pandhuizen om in of vanuit Nederland goederen contant te betalen of contant betaald te krijgen voor € 3.000 of meer. Dat geldt ook als de betaling in meerdere samenhangende delen gebeurt. Het verbod gaat over goederen, niet over diensten, en niet over betalingen tussen particulieren onderling.

Vanaf 10 juli 2027 komt daar een Europese grens overheen. Artikel 80 van de Europese antiwitwasverordening stelt een limiet van € 10.000 voor contante betalingen aan handelaren in goederen én diensten. Lidstaten mogen een strengere drempel houden. De Nederlandse grens van € 3.000 voor goederen blijft dus naar verwachting bestaan naast de nieuwe Europese grens.

Voor uw kasbeleid betekent dit dat u straks met twee grenzen rekening houdt: € 3.000 voor de verkoop van goederen en € 10.000 zodra u ook diensten tegen contant geld aanbiedt. Wie dat onderscheid nu al in zijn interne procedures verwerkt, voorkomt discussie met de toezichthouder wanneer de Europese grens gaat gelden.

Wat verandert er per 10 juli 2027?

Verordening (EU) 2024/1624 van 31 mei 2024 wordt vanaf 10 juli 2027 rechtstreeks van toepassing. Nederland hoeft en mag de verordening niet omzetten in eigen regels. De Wwft zoals u die kent, verdwijnt grotendeels. Er komt een implementatiewet die alleen nog regelt wat de verordening aan lidstaten overlaat, zoals de aanwijzing van toezichthouders. Daarnaast komt er een nieuwe antiwitwasrichtlijn met eigen omzettingstermijnen, en een Europese antiwitwasautoriteit (AMLA) die rechtstreeks toezicht gaat houden op de grootste financiële instellingen.

Voor uw praktijk betekent dit vooral: de begrippen blijven, de vindplaats verandert. Cliëntenonderzoek, UBO-registratie en de meldplicht komen terug in de verordening, met een striktere en uniformere uitwerking. Richt u nu uw interne procedures in, schrijf verwijzingen naar Wwft-artikelen dan zo op dat u die per 10 juli 2027 eenvoudig kunt vervangen.

Welke rol speelt de Sanctiewet daarnaast?

De Wwft is niet de enige wet die uw cliëntacceptatie stuurt. De Sanctiewet 1977 is de Nederlandse grondslag voor de uitvoering van internationale sancties: wapenembargo’s, reisbeperkingen en vooral financiële sancties tegen personen, entiteiten en landen. De sancties zelf staan in rechtstreeks werkende Europese verordeningen, gebaseerd op VN-resoluties en eigen Europese besluitvorming. De lijsten wijzigen regelmatig, soms van de ene op de andere dag.

Richt uw administratieve organisatie en interne controle zo in dat u uw relaties tegen de sanctielijsten kunt toetsen en een treffer direct kunt opvolgen. Staat een relatie op een lijst, dan bevriest u de tegoeden en stelt u geen middelen ter beschikking. U meldt dit bij de toezichthouder. Overtreding van de Sanctiewet 1977 is een economisch delict, waarop naast bestuursrechtelijke maatregelen ook strafvervolging kan volgen.

De twee stelsels lopen in de praktijk door elkaar. Sanctietoetsing gebruikt hetzelfde cliëntenonderzoek, maar de gevolgen verschillen. Bij de Wwft meldt u bij de FIU; bij een sanctietreffer bevriest u en handelt u niet. Wie beide processen in één procedure vastlegt, voorkomt dat een sanctietreffer als een gewone ongebruikelijke transactie wordt behandeld. Bestuurders die dit onderschatten, lopen een eigen risico. Wij beschrijven dat bij de gevolgen van witwassen binnen een bv.

Wat zijn de gevolgen van niet-naleven?

Het toezicht is verdeeld over meerdere instanties. De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten houden toezicht op de financiële sector. Het Bureau Financieel Toezicht doet dat onder meer voor notarissen, accountants en belastingadviseurs, Bureau Toezicht Wwft voor handelaren en bemiddelaars, en de lokale deken voor advocaten. Zij kunnen een aanwijzing geven, een last onder dwangsom opleggen of een bestuurlijke boete opleggen, die in beginsel wordt gepubliceerd. Tegen zo’n besluit maakt u binnen zes weken bezwaar (artikel 6:7 Awb). Daarna volgen beroep bij de rechtbank Rotterdam en hoger beroep bij het CBb, zoals in de twee uitspraken hierboven. Voor advocaten en notarissen komt daar het tuchtrecht bij, met maatregelen tot schorsing en ontzetting uit het ambt.

Daarnaast bestaat een strafrechtelijke lijn die vaak met de Wwft wordt verward. Witwassen zelf staat niet in de Wwft, maar in de artikelen 420bis tot en met 420quater van het Wetboek van Strafrecht. De Wwft regelt uw preventieve plichten. Wie zelf voorwerpen met een criminele herkomst verwerft, voorhanden heeft of omzet, wordt op grond van het Wetboek van Strafrecht vervolgd. Wat daaronder valt, leest u bij witwassen in Nederland.

Wat kunnen wij voor u doen bij Wwft-compliance?

• Wij beoordelen of uw onderneming of beroep onder de Wwft valt (artikel 1a Wwft) en voor welke werkzaamheden.
• Wij toetsen uw cliëntacceptatie en uw keuze tussen vereenvoudigd, standaard en verscherpt cliëntenonderzoek aan de artikelen 3 tot en met 9 Wwft.
• Wij leggen met u vast wie de terugmelding bij het UBO-register uitvoert (artikel 10c Wwft) en hoe u een sanctietreffer opvolgt.
• Wij staan u bij in bezwaar en beroep als de toezichthouder een aanwijzing, last onder dwangsom of bestuurlijke boete oplegt.
• Wij bereiden uw interne procedures voor op Verordening (EU) 2024/1624, die vanaf 10 juli 2027 geldt.

Wwft-compliance in vijf punten

• Wwft-compliance bestaat uit cliëntenonderzoek, monitoring en het onverwijld melden van ongebruikelijke transacties bij de FIU.
• Het CBb toetst of u op het moment zelf kunt onderbouwen waarom u koos voor uw onderzoek en voor wel of niet melden.
• Naast de FIU-melding bestaat een terugmeldplicht bij afwijkingen in het UBO-register (artikel 10c Wwft).
• Contant betalen voor goederen is bij handelaren verboden vanaf € 3.000; vanaf 10 juli 2027 komt er een Europese grens van € 10.000 bij.
• Vanaf 10 juli 2027 vervangt de Europese antiwitwasverordening het grootste deel van de Wwft.

Veelgestelde vragen

Moet ik elke contante betaling melden?

Nee. U meldt transacties die volgens de indicatorenlijst ongebruikelijk zijn. Daarnaast beoordeelt u zelf of er aanleiding is te veronderstellen dat een transactie met witwassen of terrorismefinanciering samenhangt.

Wordt een Wwft-boete openbaar gemaakt?

In beginsel wel. De toezichthouder publiceert een bestuurlijke boete. In de zaak van het trustkantoor van 15 juli 2025 moest DNB opnieuw beslissen over de bezwaren tegen de publicatiebesluiten (ECLI:NL:CBB:2025:372).

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.