Concernaansprakelijkheid: wanneer betaalt de moeder voor de dochter?

Bedrijven met contracten en rechtspraak

Gepubliceerd op 30 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Een moedermaatschappij is in beginsel niet aansprakelijk voor de schulden van haar dochtervennootschap, omdat elke vennootschap een eigen rechtspersoon met een eigen vermogen is. Dat is anders als de moeder een 403-verklaring heeft afgegeven (artikel 2:403 BW), als zij zelf onrechtmatig handelt tegenover de schuldeisers van de dochter (artikel 6:162 BW) of als zij als (feitelijk) bestuurder van de dochter aansprakelijk is.

In dit artikel leest u welke routes er zijn, wat de Hoge Raad daarover heeft beslist en wat u als schuldeiser en als moedermaatschappij controleert. Een veelgehoord misverstand is dat artikel 6:166 BW een algemene “groepsaansprakelijkheid” voor concerns zou regelen; dat is niet zo.

Wat is de hoofdregel binnen een concern?

Elke bv of nv in een concern is een zelfstandige rechtspersoon en is alleen aansprakelijk voor haar eigen schulden. De aandeelhouder, ook als dat een moedermaatschappij is, is niet persoonlijk aansprakelijk voor wat in naam van de vennootschap wordt verricht (artikel 2:175 BW voor de bv).

Dat geldt ook als de moeder 100% van de aandelen houdt en dezelfde bestuurders heeft. Een schuldeiser van een dochter kan zich dus in beginsel alleen op het vermogen van die dochter verhalen. Wil hij de moeder aanspreken, dan heeft hij een van de hieronder genoemde grondslagen nodig. Bij een overname helpt een due diligence-onderzoek om zulke risico’s vooraf in kaart te brengen.

De vier routes naast elkaar

RouteWettelijke grondslagWat moet de schuldeiser aantonen?Welke schulden?
403-verklaringartikel 2:403 lid 1 sub f BWDat de verklaring is gedeponeerd en gold toen de schuld ontstondSchulden uit rechtshandelingen van de dochter
ConcerngarantieOvereenkomst (borgtocht of garantie)De garantie zelf en de reikwijdte ervanWat in de garantie staat
Onrechtmatige daad van de moederartikel 6:162 BWBetrokkenheid, wetenschap van de benadeling en voorzienbaarheidSchade door het handelen van de moeder
Bestuurdersaansprakelijkheidartikel 2:248 BW (en 2:11 BW)Kennelijk onbehoorlijk bestuur als belangrijke oorzaak van het faillissementHet faillissementstekort (vordering van de curator)

Wat betekent een 403-verklaring?

Met een 403-verklaring verklaart de moeder zich hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden uit rechtshandelingen van de dochter (artikel 2:403 lid 1 sub f BW). In ruil daarvoor hoeft de dochter geen eigen jaarrekening volgens de volledige regels te publiceren.

De verklaring wordt gedeponeerd bij het Handelsregister van de KvK en is voor iedereen in te zien. Hoofdelijk betekent dat de schuldeiser het hele bedrag bij de moeder kan vorderen, zonder eerst de dochter aan te spreken. De verklaring geldt voor schulden uit rechtshandelingen, zoals koop- en huurovereenkomsten, en niet voor schulden uit onrechtmatige daad.

Trekt de moeder de verklaring in, dan blijft zij aansprakelijk voor schulden die al waren ontstaan. Die overblijvende aansprakelijkheid eindigt alleen via de procedure van artikel 2:404 BW. Die vraagt onder meer dat de dochter niet meer tot de groep behoort en dat schuldeisers twee maanden de tijd krijgen om verzet te doen.

Wanneer handelt een moedermaatschappij onrechtmatig?

Een moeder kan zelf aansprakelijk zijn op grond van onrechtmatige daad als zij de belangen van de schuldeisers van de dochter ernstig veronachtzaamt. De Hoge Raad heeft dat in een reeks arresten uitgewerkt. Twee daarvan zijn op rechtspraak.nl na te lezen.

Sobi/Hurks II: de moeder moet ingrijpen

In Sobi/Hurks II (Hoge Raad 21 december 2001, ECLI:NL:HR:2001:AD4499) ging het om een failliet bouwbedrijf. De Hoge Raad overwoog dat een moeder die alle aandelen houdt, het feitelijk in haar macht heeft om de dochter haar richtlijnen te laten volgen. Een formele instructiebevoegdheid is daarvoor niet nodig.

De moeder wist dat de dochter er financieel zeer slecht voor stond en kon voorzien dat leveranciers en onderaannemers onbetaald zouden blijven. Op haar rustte daarom een rechtsplicht tegenover die schuldeisers: ingrijpen, de schuldeisers waarschuwen of, als dat niet kon, surseance aanvragen. Het oordeel dat zij onrechtmatig had gehandeld, bleef in stand.

Comsys: de structuur alleen is niet genoeg

In het Comsys-arrest (Hoge Raad 11 september 2009, ECLI:NL:HR:2009:BH4033) zat het personeel in één vennootschap en gingen de opbrengsten naar een andere. De werkmaatschappij was daardoor afhankelijk van groepsfinanciering. De Hoge Raad oordeelde dat de holding aansprakelijk was. Zij kende het risico voor de schuldeisers, liet de werkmaatschappij toch doorgaan en waarschuwde de schuldeisers niet.

De zustervennootschap die de opbrengsten ontving, was niet aansprakelijk. Alleen meewerken aan de taakverdeling was niet onrechtmatig. Een verlieslatende groepsstructuur is dus niet op zichzelf onrechtmatig; het gaat om wetenschap, de keuze om door te gaan en het nalaten om te waarschuwen.

Oudere arresten

Eerdere arresten wezen al dezelfde kant op. In Osby (Hoge Raad 25 september 1981) liet de moeder zich vrijwel alle bezittingen van een noodlijdende dochter in zekerheid overdragen, waardoor andere schuldeisers niets meer konden verhalen. In Albada Jelgersma II (Hoge Raad 19 februari 1988) ging het om een moeder die nieuwe schulden liet ontstaan terwijl zij wist dat die niet betaald zouden worden.

Steeds kijkt de rechter naar de mate van betrokkenheid van de moeder, haar kennis van de financiële toestand van de dochter en de voorzienbaarheid van de benadeling. Alleen het feit dat de moeder aandeelhouder is, is niet genoeg.

Wat regelt artikel 6:166 BW dan wel?

Artikel 6:166 BW gaat over schade die wordt toegebracht door een groep personen, bijvoorbeeld bij een vechtpartij of vernieling. Als één lid van de groep onrechtmatig schade toebrengt, zijn alle deelnemers hoofdelijk aansprakelijk als de kans op die schade hen had moeten weerhouden van hun gedragingen in groepsverband.

Dit artikel is niet bedoeld voor concerns en wordt in de rechtspraak ook niet gebruikt om een moeder aansprakelijk te houden voor contractuele schulden van een dochter. Wie een concern wil aanspreken, moet dus aansluiten bij artikel 2:403 BW, artikel 6:162 BW of de bestuurdersaansprakelijkheid.

Wanneer is de moeder aansprakelijk als bestuurder van de dochter?

Is de moeder statutair bestuurder van de dochter, dan kan zij aansprakelijk zijn bij onbehoorlijk bestuur. In faillissement is iedere bestuurder hoofdelijk aansprakelijk voor het tekort als het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en dat een belangrijke oorzaak is van het faillissement (artikel 2:248 BW). Die vordering stelt de curator in, niet de individuele schuldeiser.

Dat geldt ook voor een moeder die feitelijk het beleid van de dochter heeft bepaald alsof zij bestuurder was (artikel 2:248 lid 7 BW). Is een rechtspersoon bestuurder, dan zijn de bestuurders van die rechtspersoon daarnaast zelf hoofdelijk aansprakelijk (artikel 2:11 BW).

Kan de rechter moeder en dochter als één geheel zien?

Alleen in uitzonderlijke gevallen. Volgens het Rainbow-arrest (Hoge Raad 13 oktober 2000) kan de rechter het onderscheid tussen rechtspersonen alleen negeren bij misbruik van het identiteitsverschil, bijvoorbeeld als een vennootschap uitsluitend wordt gebruikt om schuldeisers te ontlopen.

In het Europese mededingingsrecht gelden andere regels. Daar wordt een moeder die (bijna) alle aandelen in een dochter houdt, vermoed beslissende invloed uit te oefenen. Een boete voor een kartelinbreuk van de dochter kan daardoor ook aan de moeder worden opgelegd.

Wat controleert u als schuldeiser van een dochtervennootschap?

  • Zoek in het Handelsregister of er een 403-verklaring is gedeponeerd en of die is ingetrokken.
  • Vraag bij grotere leveringen een concerngarantie of een andere zekerheid van de moeder.
  • Bewaar e-mails en brieven waarin de moeder iets zegt over de betalingscapaciteit van de dochter; in Sobi/Hurks II en Comsys draaide het om wat de moeder wist.
  • Meld uw vordering bij een faillissement tijdig bij de curator en vraag of de curator onderzoek doet naar bestuurdersaansprakelijkheid.

Hoe beperkt u als moedermaatschappij uw risico?

  • Houd een overzicht bij van alle 403-verklaringen en trek verklaringen in die niet meer nodig zijn (artikel 2:404 BW).
  • Leg financieringsbeslissingen en de afweging van de belangen van schuldeisers van de dochter schriftelijk vast.
  • Laat geen nieuwe schulden ontstaan bij een dochter als u weet dat die niet betaald kunnen worden; waarschuw schuldeisers of vraag tijdig surseance aan.
  • Zorg dat een werkmaatschappij niet structureel alleen de kosten draagt terwijl een zustervennootschap de opbrengsten krijgt.

Wat wij doen bij een geschil over concernaansprakelijkheid

Onze advocaten ondernemingsrecht staan schuldeisers en concerns bij in vragen over aansprakelijkheid binnen een groep:

  • Wij onderzoeken of een 403-verklaring is gedeponeerd en welke schulden daaronder vallen (artikel 2:403 BW).
  • Wij beoordelen of de moeder onrechtmatig heeft gehandeld volgens de maatstaven uit Sobi/Hurks II en Comsys.
  • Wij stellen een aansprakelijkstelling op en voeren de procedure tegen de moeder of de bestuurders.
  • Wij begeleiden de intrekking van 403-verklaringen en de beëindiging van overblijvende aansprakelijkheid (artikel 2:404 BW).

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een 403-verklaring en een concerngarantie?

Een 403-verklaring geldt tegenover alle schuldeisers uit rechtshandelingen en is openbaar. Een concerngarantie is een afspraak met één schuldeiser en geldt alleen voor wat daarin staat.

Kan een schuldeiser zelf de moeder aanspreken als de dochter failliet is?

Op grond van onrechtmatige daad of een 403-verklaring wel. De vordering wegens kennelijk onbehoorlijk bestuur (artikel 2:248 BW) kan alleen de curator instellen.

Een vraag over uw onderneming?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een advocaat ondernemingsrecht uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.

Een vraag over uw onderneming?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een advocaat ondernemingsrecht uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.