Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Heeft u schade door een gebrekkig product, dan kunt u uw eigen verkoper aanspreken op grond van het contract (artikel 7:17 BW en artikel 6:74 BW), of de producent op grond van de wettelijke productaansprakelijkheid (artikel 6:185 BW). De wettelijke route vraagt geen contract en geen schuld, maar dekt alleen letsel, overlijden en schade aan zaken voor privégebruik; schade aan uw bedrijfsmiddelen verhaalt u via het contract of via onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW).
Hieronder leest u hoe beide routes verschillen, wat een rechter in 2025 van het bewijs van een gebrek verlangde, hoe overmacht en exoneraties werken en welke termijnen u moet bewaken.
Inhoudsopgave
Contract of wet: de twee routes naast elkaar
De keuze hangt vooral af van drie vragen: met wie heeft u een contract, welke schade heeft u en hoeveel tijd is er verstreken. De tabel zet de verschillen op een rij.
| Punt | Contractuele route | Wettelijke productaansprakelijkheid |
|---|---|---|
| Wie spreekt u aan? | Uw eigen contractspartij (verkoper, leverancier) | De producent, de importeur in de EER of zo nodig de leverancier (art. 6:187 BW) |
| Wettelijke basis | Art. 7:17 en 6:74 BW | Art. 6:185-6:193 BW |
| Wat moet u bewijzen? | Non-conformiteit, toerekenbaarheid en schade | Gebrek, schade en verband daartussen; geen schuld |
| Welke schade? | Alle schade, ook bedrijfsschade en gederfde winst | Letsel, overlijden en schade aan privézaken, met een franchise (art. 6:190 BW) |
| Beperking door voorwaarden? | Mogelijk, binnen art. 6:233 en 6:248 lid 2 BW | Niet mogelijk tegenover de benadeelde (art. 6:192 BW) |
| Termijnen | Klagen binnen bekwame tijd; verjaring twee jaar na de klacht (art. 7:23 BW) | Verjaring drie jaar; verval tien jaar na in het verkeer brengen (art. 6:191 BW) |
Wanneer ligt de contractuele route voor de hand?
De contractuele route ligt voor de hand als u het product rechtstreeks van uw wederpartij heeft gekocht. U toont dan aan dat het product niet aan de overeenkomst beantwoordt (artikel 7:17 BW), dat de tekortkoming toerekenbaar is en dat u daardoor schade lijdt (artikel 6:74 BW).
Het voordeel is dat u alle soorten schade kunt vorderen, ook bedrijfsschade, gederfde winst en schade aan zakelijke eigendommen. Het nadeel is dat algemene voorwaarden de aansprakelijkheid vaak beperken, en dat u alleen uw eigen contractspartij kunt aanspreken. Lees ook over de remedies bij wanprestatie.
Wanneer kiest u de wettelijke productaansprakelijkheid?
De wettelijke route is aantrekkelijk als u geen contract heeft met de producent, of als uw leverancier failliet is of zijn aansprakelijkheid heeft uitgesloten. De producent is aansprakelijk voor schade door een gebrek in zijn product, ook zonder schuld (artikel 6:185 BW).
Een product is gebrekkig als het niet de veiligheid biedt die men mag verwachten (artikel 6:186 BW). U moet het gebrek, de schade en het verband daartussen bewijzen. De producent kan zich onder meer verweren met het argument dat het gebrek nog niet bestond toen hij het product in het verkeer bracht, of dat het gebrek met de stand van de wetenschap en techniek niet te ontdekken was (artikel 6:185 lid 1 BW).
Als producent geldt ook de importeur die het product in de Europese Economische Ruimte brengt. Is de producent niet te achterhalen, dan kan de leverancier als producent worden aangemerkt, tenzij hij binnen redelijke termijn de producent of zijn eigen leverancier noemt (artikel 6:187 BW).
Wat de rechter in een lekkagezaak van het bewijs verlangde
De kantonrechter in Bergen op Zoom wees op 8 oktober 2025 een vordering van een huiseigenaar tegen de producent van zijn dakbedekking af (ECLI:NL:RBZWB:2025:6840). Er was geen overeenkomst tussen eiser en producent, dus een beroep op non-conformiteit (artikel 7:17 BW) kon niet slagen. Voor productaansprakelijkheid stond niet vast dat de dakbedekking gebrekkig was: het onderzochte monster was niet met zekerheid van zijn dak afkomstig. Een lekkage in 2022 bewees bovendien niet dat het gebrek al bij levering in 2012 bestond.
De les: wie de wettelijke route kiest, moet het gebrek zelf aantonen. Een onderzoek van een deskundige heeft alleen waarde als vaststaat dat het onderzochte materiaal van het schadeveroorzakende product komt.
Welke schade valt onder de wettelijke route?
Onder de wettelijke productaansprakelijkheid valt schade door overlijden of lichamelijk letsel, en schade aan een andere zaak die gewoonlijk voor privégebruik is bestemd en die de benadeelde vooral privé gebruikte (artikel 6:190 BW). Voor zaakschade geldt een wettelijke franchise: een eerste deel van de schade wordt niet vergoed.
Schade aan het gebrekkige product zelf en schade aan bedrijfsmiddelen vallen er niet onder. Voor een ondernemer is de wettelijke route daarom vaak beperkt bruikbaar; dan blijven het contract en de onrechtmatige daad over. Bij een onrechtmatige daad moet u wel aantonen dat de producent onzorgvuldig heeft gehandeld, bijvoorbeeld door een bekend risico niet te melden (artikel 6:162 BW).
Kan de verkoper zich op overmacht beroepen?
Overmacht is een wettelijke regel: een tekortkoming is niet toerekenbaar als zij niet te wijten is aan de schuld van de schuldenaar en ook niet krachtens wet, rechtshandeling of verkeersopvattingen voor zijn rekening komt (artikel 6:75 BW). Partijen hoeven overmacht dus niet af te spreken; een overmachtsclausule kan de wettelijke regel alleen verruimen of beperken.
Bij de levering van een gebrekkig product komt het gebrek volgens de verkeersopvattingen meestal voor rekening van de verkoper, ook als hij het gebrek niet kende. Een beroep op overmacht slaagt in die situatie dus niet snel. Gebruikt de schuldenaar een ongeschikte zaak bij de uitvoering van het contract, dan komt dat in beginsel ook voor zijn rekening (artikel 6:77 BW).
Houden algemene voorwaarden en exoneraties stand?
In een contract kunt u de aansprakelijkheid beperken of uitsluiten, bijvoorbeeld tot het factuurbedrag. Zo’n beding kan opzij worden gezet als het onredelijk bezwarend is (artikel 6:233 BW) of als een beroep erop in de omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is (artikel 6:248 lid 2 BW), bijvoorbeeld bij opzet of bewuste roekeloosheid.
De wettelijke productaansprakelijkheid kan de producent tegenover de benadeelde niet uitsluiten of beperken (artikel 6:192 BW). Dat maakt de wettelijke route sterker als de leverancier zich achter zijn voorwaarden verschuilt. Meer hierover leest u in beperking van aansprakelijkheid in B2B-contracten.
Welke termijnen gelden?
Bij de contractuele route moet u binnen bekwame tijd na ontdekking van het gebrek klagen bij de verkoper (artikel 7:23 lid 1 BW). Doet u dat niet, dan vervalt uw recht. Bij een consumentenkoop is een klacht binnen twee maanden na ontdekking in elk geval tijdig; tussen bedrijven beslist de rechter per geval wat bekwame tijd is. De vordering verjaart twee jaar na de klacht (artikel 7:23 lid 2 BW).
Bij de wettelijke productaansprakelijkheid verjaart de vordering drie jaar nadat u op de hoogte was of had moeten zijn van de schade, het gebrek en de identiteit van de producent. Uw recht vervalt in elk geval tien jaar nadat de producent het product in het verkeer heeft gebracht (artikel 6:191 BW).
Nieuwe Europese richtlijn: wat verandert er na 9 december 2026?
De nieuwe richtlijn productaansprakelijkheid (Richtlijn (EU) 2024/2853) is op 8 december 2024 in werking getreden en geldt voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht. Software valt uitdrukkelijk onder het begrip product.
Voor producten die vóór die datum in de handel zijn gebracht, blijven de huidige regels van artikel 6:185 en verder BW gelden. Hoe Nederland de nieuwe richtlijn precies in de wet verwerkt, volgt uit de uitvoeringswet; controleer daarom per product wanneer het in de handel is gebracht en welke regels gelden.
Wat legt u als benadeelde direct vast?
Het bewijs van het gebrek staat of valt met wat u in de eerste weken bewaart.
- Klaag binnen bekwame tijd schriftelijk bij uw verkoper (artikel 7:23 BW).
- Bewaar het product, de verpakking, de handleiding en de aankoopbon; laat het product niet repareren voordat het is onderzocht.
- Laat een deskundige vastleggen waar het onderzochte materiaal vandaan komt, zodat de herkomst niet ter discussie staat (zie ECLI:NL:RBZWB:2025:6840).
- Stel zowel uw leverancier als de producent aansprakelijk als u niet zeker weet welke route slaagt.
- Noteer wanneer u de schade en de producent kende; daar begint de verjaringstermijn van drie jaar (artikel 6:191 BW).
Hoe beperkt u als producent of leverancier uw risico in de keten?
Wie produceert of doorverkoopt, beperkt het risico vooral met afspraken en documentatie.
- Controleer of uw algemene voorwaarden goed ter hand zijn gesteld en een redelijke aansprakelijkheidsbeperking bevatten (artikel 6:233 BW).
- Leg in contracten met uw eigen toeleveranciers een regresrecht en een vrijwaring vast.
- Bewaar productiegegevens en testrapporten, zodat u kunt aantonen dat het gebrek bij het in het verkeer brengen niet bestond (artikel 6:185 lid 1 BW).
- Controleer of uw verzekering productaansprakelijkheid ook terugroepacties en zakelijke schade dekt.
Onze rol bij een schadeclaim over een gebrekkig product
Onze advocaten aansprakelijkheidsrecht en civiel recht staan ondernemers bij die schade lijden of worden aangesproken.
- Wij beoordelen welke route het meest kansrijk is: contract, productaansprakelijkheid of onrechtmatige daad.
- Wij stellen leverancier en producent tijdig aansprakelijk en bewaken de klachtplicht en de verjaring (artikelen 7:23 en 6:191 BW).
- Wij toetsen of een beroep op overmacht of op een exoneratieclausule standhoudt (artikelen 6:75, 6:233 en 6:248 BW).
- Wij stellen voor producenten en leveranciers contractvoorwaarden en vrijwaringen in de keten op.
Veelgestelde vragen
Kan ik beide routes tegelijk gebruiken?
Ja. U kunt uw leverancier op grond van het contract en de producent op grond van artikel 6:185 BW aanspreken. U krijgt de schade maar één keer vergoed.
Geldt een overmachtsclausule ook als ik schade lijd door een gebrekkig product?
Dat hangt af van de tekst. Een overmachtsclausule wordt uitgelegd naar wat partijen redelijkerwijs bedoelden; bij twijfel geldt de wettelijke regel van artikel 6:75 BW.
