Gepubliceerd op 8 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 15 november 2026
De Wet collectieve warmte vervangt de huidige Warmtewet en treedt naar verwachting grotendeels op 1 januari 2027 in werking. De belangrijkste veranderingen: warmtetarieven worden gebaseerd op de werkelijke kosten in plaats van op de gasprijs, en nieuwe warmtebedrijven die een gemeentelijke warmtekavel krijgen, moeten voor meer dan 50% in publieke handen zijn.
De Eerste Kamer nam de wet op 9 december 2025 aan; zij is gepubliceerd in Staatsblad 2026, 10. Een klein aantal artikelen geldt al sinds 14 februari 2026 (Staatsblad 2026, 31). Tot de volledige inwerkingtreding blijft de Warmtewet van 2014 van toepassing. Hieronder leest u wat er verandert voor warmtebedrijven, afnemers en gemeenten.
Inhoudsopgave
Wat regelt de huidige Warmtewet nog?
De Warmtewet beschermt kleinverbruikers met een aansluiting tot 100 kW, zoals huishoudens en kleine bedrijven op een warmtenet. Zij kunnen niet van leverancier wisselen, daarom stelt de ACM jaarlijks een maximumtarief vast en ziet zij toe op de levering.
- Het maximumtarief is nu nog gekoppeld aan wat een vergelijkbaar huishouden met gas zou betalen.
- Bij een langdurige storing heeft de afnemer recht op compensatie; zie de Warmtewet en compensatie bij storingen.
- Warmteleveranciers moeten duidelijke facturen en een klachtenregeling hebben; een geschil kan naar de geschillencommissie of de rechter. Lees ook over een klacht over uw energieleverancier.
Warmte valt niet onder de Energiewet, die sinds 1 januari 2026 de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet heeft vervangen. Voor warmte blijft dus een aparte wet gelden.
Wat verandert er met de Wet collectieve warmte?
De wet geeft gemeenten de regie over collectieve warmte, eist publieke zeggenschap bij nieuwe warmtebedrijven en vervangt de gasgekoppelde prijs door kostengebaseerde tarieven. De uitwerking staat in het Besluit collectieve warmte en een ministeriële regeling, die tegelijk met de wet in werking moeten treden.
Wat is een warmtekavel?
Een warmtekavel is een gebied dat het college van burgemeester en wethouders vaststelt en toewijst aan één aangewezen warmtebedrijf. Dat bedrijf wordt binnen de kavel verantwoordelijk voor het collectieve warmtesysteem: aanleg, beheer en levering.
De kavel kan worden toegewezen aan een warmtebedrijf met een publiek meerderheidsbelang of aan een warmtegemeenschap, zoals een energiecoöperatie van bewoners. Het aangewezen bedrijf krijgt daarmee een exclusieve positie, maar ook een leveringsplicht en een zorgplicht voor de kwaliteit van het systeem.
Wat betekent het publiek meerderheidsbelang?
Een warmtebedrijf dat voor een kavel wordt aangewezen, moet voor meer dan 50% in handen zijn van publieke partijen, zoals gemeenten, provincies of een staatsdeelneming. Private partijen kunnen een minderheidsbelang houden en krijgen daarvoor wettelijke waarborgen.
Een wijziging van de doorslaggevende zeggenschap in een aangewezen warmtebedrijf vraagt instemming van de minister. Voor bestaande warmtenetten van private bedrijven geldt overgangsrecht; de precieze termijnen en voorwaarden volgen uit de wet en het Besluit collectieve warmte.
Hoe worden de tarieven straks bepaald?
Het warmtetarief wordt gebaseerd op de kosten van aanleg, onderhoud en exploitatie van het collectieve warmtesysteem, plus een redelijk rendement, in plaats van op de gasprijs. De ACM houdt toezicht op die tarieven.
Om onaanvaardbaar hoge tarieven te voorkomen, kan de minister jaarlijks tarieflimieten vaststellen. Voor warmtebedrijven betekent dit dat zij hun kosten per warmtesysteem transparant moeten kunnen onderbouwen.
Welke rol krijgen gemeenten?
Gemeenten bepalen waar collectieve warmte komt, stellen warmtekavels vast en wijzen het warmtebedrijf aan. Zij leggen hun warmtebeleid vast in een warmteprogramma en verwerken de ruimtelijke gevolgen in het omgevingsplan onder de Omgevingswet.
- Het college stelt de warmtekavel vast en kiest het warmtebedrijf via een aanwijzingsprocedure.
- De gemeente kan eisen stellen aan duurzaamheid, betaalbaarheid en leveringszekerheid in de kavel.
- Bewoners en bedrijven moeten bij de besluitvorming worden betrokken; tegen besluiten staan bezwaar en beroep open volgens de Algemene wet bestuursrecht.
Wat betekent de wet voor afnemers?
Afnemers krijgen tarieven die de kosten van hun warmtenet volgen in plaats van de gasprijs, en een warmtebedrijf onder publieke zeggenschap. Of de rekening daardoor lager wordt, hangt af van de kosten van het specifieke warmtenet.
De bescherming van kleinverbruikers blijft bestaan: toezicht door de ACM, regels voor facturen en klachten, en compensatie bij storingen. Een warmtenet heeft wel blijvende nadelen, zoals het ontbreken van keuze voor een andere leverancier; lees daarover meer bij de nadelen van een warmtenet.
Waar let u op als warmtebedrijf?
- Voldoet uw eigendomsstructuur aan de eis van een publiek meerderheidsbelang als u een kavel wilt verwerven?
- Welk overgangsrecht geldt voor uw bestaande warmtenetten en leveringscontracten?
- Is uw kostenadministratie per warmtesysteem gereed voor kostengebaseerde tarieven?
- Passen samenwerkings- en aandeelhoudersovereenkomsten met publieke partners bij de waarborgen voor minderheidsaandeelhouders?
- Volgt u de concept-regelgeving en de uitvoeringsregels van de ACM?
Waar let u op als afnemer, vve of woningcorporatie?
- Valt uw aansluiting onder de kleinverbruikersbescherming (tot 100 kW)?
- Klopt uw tarief met het maximumtarief van de ACM voor dit jaar?
- Heeft u bij een storing compensatie gekregen waar u recht op heeft?
- Wordt uw wijk in het warmteprogramma aangewezen voor een warmtekavel, en kunt u bezwaar maken of meedoen via een warmtegemeenschap?
Wat kunnen wij voor u doen bij de Wet collectieve warmte?
Onze advocaten energierecht adviseren warmtebedrijven, gemeenten, energiecoöperaties en afnemers.
- Beoordelen wat de wet en het overgangsrecht betekenen voor uw bestaande warmtenetten en contracten.
- Samenwerkings- en aandeelhoudersstructuren met publieke partners opstellen.
- Begeleiden bij de aanwijzingsprocedure voor een warmtekavel.
- Leverings- en aansluitovereenkomsten toetsen aan de Warmtewet en straks de Wet collectieve warmte.
- Procederen over tarieven, storingen of besluiten van gemeente en ACM.
Samengevat
- De Wet collectieve warmte (Staatsblad 2026, 10) vervangt de Warmtewet, naar verwachting grotendeels per 1 januari 2027.
- Gemeenten stellen warmtekavels vast en wijzen per kavel één warmtebedrijf aan.
- Een aangewezen warmtebedrijf moet een publiek meerderheidsbelang hebben, of een warmtegemeenschap zijn.
- Tarieven worden kostengebaseerd in plaats van gekoppeld aan de gasprijs, met mogelijke tarieflimieten van de minister.
- Tot de inwerkingtreding gelden de Warmtewet en de maximumtarieven van de ACM.
Veelgestelde vragen
Wanneer gaat de nieuwe Warmtewet in?
De Wet collectieve warmte treedt gefaseerd in werking. Enkele artikelen gelden sinds 14 februari 2026; het grootste deel treedt naar verwachting op 1 januari 2027 in werking, samen met het Besluit collectieve warmte.
Blijft mijn warmtecontract geldig?
Uw bestaande contract blijft in beginsel lopen. De nieuwe regels over tarieven en levering gaan gelden volgens het overgangsrecht van de wet; uw leverancier moet u informeren over wijzigingen.
Wordt mijn warmterekening lager?
Dat is niet zeker. Kostengebaseerde tarieven volgen de kosten van uw eigen warmtenet; bij een duur net kan het tarief hoog blijven, al kan de minister tarieflimieten stellen.
Kan een private partij nog een warmtenet exploiteren?
Als minderheidsaandeelhouder in een warmtebedrijf met een publiek meerderheidsbelang wel. Voor bestaande private netten geldt overgangsrecht; voor nieuwe warmtekavels is publieke meerderheidszeggenschap de regel.