Echtscheidingsconvenant: wat regelt u erin en is het verplicht?

Gepubliceerd op 21 juni 2026 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026

Een echtscheidingsconvenant is een schriftelijke overeenkomst waarin u en uw ex-partner de financiële gevolgen van de scheiding vastleggen, zoals de woning, alimentatie en pensioen. Het convenant is niet wettelijk verplicht, maar bij minderjarige kinderen is een ouderschapsplan dat wel.

Wat is een echtscheidingsconvenant?

Een echtscheidingsconvenant is een schriftelijke overeenkomst tussen u en uw ex partner over de financiële en materiële gevolgen van de echtscheiding. Het is een document waarin staan alle afspraken die u samen maakt over hoe bezittingen, schulden en verplichtingen worden verdeeld. Dit geldt overigens ook bij de beëindiging van een geregistreerd partnerschap.

Het convenant vormt een basis voor de juridische afhandeling door de rechtbank en wordt doorgaans samen met het verzoekschrift ingediend. Juridisch gezien fungeert het als vaststellingsovereenkomst op grond van artikel 7:900 BW. In een echtscheidingsconvenant legt u de volgende onderwerpen vast: de verdeling van de woning en hypotheek, inboedel, schulden, spaargeld, eventuele alimentatie, pensioenverdeling en verzekeringen.

Het verschil met een ouderschapsplan is belangrijk: het convenant regelt de afspraken tussen ex-partners, terwijl het ouderschapsplan specifiek gaat over minderjarige kinderen. Beide documenten vullen elkaar aan. Een echtscheidingsconvenant biedt juridische houvast en duidelijkheid en dient als basis voor toekomstige communicatie met uw ex partner.

Is een echtscheidingsconvenant verplicht?

Het korte antwoord: een echtscheidingsconvenant is niet verplicht, maar sterk aangeraden. Wettelijk kunt u ook zonder convenant scheiden, maar in de praktijk is het document bijna onmisbaar.

In de volgende situaties is een convenant feitelijk noodzakelijk:

• Er is een gezamenlijke koopwoning of hypotheek
• Er zijn gezamenlijke schulden of grote vermogensbestanddelen
• Er moet partneralimentatie geregeld worden
• Pensioenverdeling moet worden vastgelegd
• Financiële regelingen zoals toeslagen of belasting afhangen van vaste afspraken

Bij minderjarige kinderen is een ouderschapsplan wél wettelijk verplicht (artikel 815 Rv) en wordt dit vaak samen met het convenant ingediend. Rechters, banken, notarissen en de Belastingdienst gaan vrijwel altijd uit van de afspraken in een ondertekend convenant.

Bij een eenzijdig verzoek – zonder overeenstemming met uw ex partner – kan de rechter zelf regelingen treffen. Dit leidt echter tot minder voorspelbare uitkomsten en langere procedures.

Wat staat er in een echtscheidingsconvenant?

Een volledig convenant behandelt de volgende belangrijke onderwerpen:

Het convenant bevat afspraken over alimentatie, bezittingen en pensioenen en legt de afspraken over alimentatie en boedelverdeling vast. Een echtscheidingsconvenant bevat daarnaast ook afspraken over boedelverdeling en pensioenvereffening. Het convenant moet door beide partners worden ondertekend voordat het kan worden ingediend.

Wanneer is een ouderschapsplan verplicht?

Bij een scheiding met minderjarige kinderen over wie u samen het gezag heeft, is een ouderschapsplan verplicht: het verzoekschrift tot echtscheiding moet dan een ouderschapsplan bevatten (artikel 815 Rv). Een convenant is niet verplicht.

In het ouderschapsplan staan afspraken over:

• Hoofdverblijf en zorgverdeling
• Omgangsregeling en vakanties
• Informatie-uitwisseling tussen ouders
• Kinderalimentatie
• Belangrijke beslissingen (schoolkeuze, medische zaken)

De rechter kijkt extra kritisch naar deze afspraken en stelt het belang van het kind altijd centraal. Kinderen vanaf 12 jaar krijgen inspraak; bij jongere kinderen wordt gecontroleerd of hun belangen voldoende zijn meegewogen.

Een helder ouderschapsplan draagt bij aan betere onderlinge communicatie tussen ouders en biedt kinderen de duidelijkheid die zij verdienen in een lastige periode. Kinderalimentatie wordt meestal in het ouderschapsplan geregeld, maar in het convenant kan worden verwezen naar de gemaakte afspraken.

Wanneer is een echtscheidingsconvenant bindend?

Het convenant bindt u en uw ex-partner zodra u beiden tekent, want het is een overeenkomst. Afdwingen via een deurwaarder kan pas als de rechter het convenant heeft opgenomen in de echtscheidingsbeschikking.

Het proces verloopt in stappen:

1. Beide partners ondertekenen het convenant
2. Een advocaat dient het convenant met het verzoekschrift in bij de rechtbank
3. De rechter spreekt de echtscheiding uit en neemt het convenant op in de beschikking
4. De echtscheidingsbeschikking wordt ingeschreven bij de burgerlijke stand

De rechter toetst het convenant alleen beperkt: afspraken die in strijd zijn met de wet of de openbare orde neemt hij niet over. Het ouderschapsplan toetst hij aan het belang van het kind.

Is het convenant opgenomen in de beschikking, dan ontstaat een executoriale titel. Dit betekent dat afspraken in het convenant – zoals alimentatie of verdeling van schulden – kunnen worden afgedwongen via een deurwaarder of het LBIO. Het convenant moet door een advocaat bij de rechtbank worden ingediend om dit te bereiken. Een goed opgesteld convenant voorkomt toekomstige conflicten, omdat beide partijen exact weten waar zij aan toe zijn.

Hoe kunt u een echtscheidingsconvenant opstellen?

Een echtscheidingsconvenant opstellen kan samen of met professionele hulp van een advocaat, mediator of financieel adviseur.

Het stappenplan ziet er als volgt uit:

1. Inventarisatie – Breng alle bezittingen, schulden, inkomsten en verplichtingen in kaart
2. Bespreking – Bespreek woonwensen, alimentatie en verdeling in goed overleg
3. Op schrift stellen – Stel het convenant op, eventueel met hulp van een mediator
4. Juridische controle – Laat een advocaat het convenant controleren en met het verzoekschrift indienen

Veel stellen kiezen voor een gezamenlijke advocaat of mediator. Een mediator helpt bij het opstellen van een echtscheidingsconvenant, terwijl een advocaat het convenant met het verzoekschrift bij de rechtbank indient.

Volledig zelf een convenant schrijven zonder juridische controle brengt risico’s mee: onvolledige afspraken of bepalingen die later niet afdwingbaar blijken. Bij eenzijdig scheiden kost het proces meer tijd en geld, omdat de rechter dan zelf knopen doorhakt.

Wat regelt u in het convenant over woning en hypotheek?

Afspraken over de gezamenlijke woning en hypotheek zijn vaak de meest ingrijpende onderdelen van het convenant. Er zijn drie gangbare scenario’s:

• Eén partner neemt de woning over – met herfinanciering binnen bijvoorbeeld 12 maanden na inschrijving van de echtscheiding
• De woning wordt verkocht – bijvoorbeeld vóór eind 2027, met verdeling van de overwaarde
• De woning blijft tijdelijk gezamenlijk eigendom – voor maximaal één tot twee jaar

Hypotheekverstrekkers vragen vaak om een echtscheidingsconvenant om te beoordelen of iemand de hypotheek alleen kan dragen. Zonder convenant is het aanvragen van een nieuwe hypotheek nagenoeg onmogelijk.

Leg afspraken over ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid, draagplicht voor restschulden en verdeling van overwaarde heel precies vast, inclusief de datum en manier van taxatie. Dit voorkomt discussie achteraf. Let op het verschil met het ouderschapsplan: het convenant gaat over u beiden, het plan over de kinderen.

Wanneer vragen instanties om uw echtscheidingsconvenant?

Mensen merken soms onverwacht dat zij een echtscheidingsconvenant nodig hebben. Dit zijn veelvoorkomende situaties:

• Aanvraag van een nieuwe hypotheek of huurwoning
• Belastingaangifte na het jaar van scheiding
• Toeslagen aanvragen of aanpassen van uitkeringen
• Pensioenuitvoerders die het mededelingsformulier willen ontvangen
• Scholen of kinderdagverblijven die om het ouderschapsplan vragen

Het convenant is een belangrijk document en bewijsstuk bij geschillen over alimentatie, schulden of pensioen. Het is daarom belangrijk om het direct na ontvangst goed te archiveren – zowel digitaal als op papier. Zo voorkomt u later praktische problemen.

Hoe kunt u een echtscheidingsconvenant opvragen of terugvinden?

Bewaar het originele convenant en de echtscheidingsbeschikking op meerdere veilige plekken: een map thuis, een digitale kopie in de cloud en eventueel een externe harde schijf. Afspraken in het convenant blijven gelden zolang ze niet zijn gewijzigd of uitgevoerd.

Is uw echtscheidingsconvenant kwijt? Dan kunt u het echtscheidingsconvenant opvragen bij:

• De advocaat of mediator die het dossier heeft behandeld (zolang de bewaartermijn van doorgaans 7 jaar loopt)
• De rechtbank waar het verzoek is ingediend (via het zaaknummer of het jaar van de scheiding)
• De gemeente (afdeling burgerlijke stand) voor informatie over de inschrijving, maar het convenant zelf wordt daar meestal niet bewaard

Neem bij het opvragen altijd een geldig identiteitsbewijs mee en houd rekening met kleine administratiekosten.

Kunt u een echtscheidingsconvenant wijzigen of aanvechten?

Ja, maar alleen samen of via de rechter. Het convenant is bindend, maar een echtscheidingsconvenant kan gewijzigd worden na de scheiding. Wijzigingen in het convenant vereisen instemming van beide partijen.

In de volgende situaties is wijziging gebruikelijk:

• Verlies van baan of structureel lager inkomen
• Langdurige ziekte
• Een nieuwe relatie, samenwonen of hertrouwen
• Onvoorziene omstandigheden die niet waren voorzien bij het opstellen

Bij onderlinge overeenstemming kunnen nieuwe afspraken worden vastgelegd in een aanvullende overeenkomst of addendum, dat u zo nodig aan de rechter kunt voorleggen. Een aanvullend convenant kan worden opgesteld voor nieuwe afspraken. Wijzigingen mogen niet in strijd zijn met de wet.

Eenzijdig wijzigen kan alleen via de rechter. Voor alimentatie moet u dan aantonen dat de omstandigheden zijn gewijzigd (artikel 1:401 BW). In zeldzame gevallen kan een convenant geheel of gedeeltelijk worden vernietigd – bijvoorbeeld bij opzettelijk verzwijgen van vermogen of een ander wilsgebrek zoals dwaling of bedrog.

Wat kost een echtscheidingsconvenant?

De kosten hangen af van de gekozen route:

Bij een lager inkomen kunt u in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand, waardoor de kosten flink dalen. Veel kantoren werken met vaste pakketprijzen voor een scheiding goed geregeld inclusief convenant, vooral als partijen in grote lijnen al overeenstemming hebben.

Een zorgvuldig opgesteld convenant bespaart geld op lange termijn: een goed opgesteld convenant voorkomt toekomstige conflicten en dure procedures achteraf.

Wat gebeurt er nadat u het convenant heeft getekend?

Nadat alle afspraken vast staan en het convenant is ondertekend, volgen deze stappen:

1. De advocaat dient het convenant samen met het verzoekschrift in bij de rechtbank
2. De rechter spreekt de echtscheiding uit
3. De beschikking wordt binnen zes maanden ingeschreven bij de burgerlijke stand van de gemeente; anders vervalt zij (artikel 1:163 BW)

De afspraken uit het convenant gelden pas volledig vanaf het moment dat de echtscheiding is ingeschreven. Regel direct daarna de praktische uitvoering: overschrijven van rekeningen, aanpassen van verzekeringen, adreswijzigingen en het informeren van instanties.

Dit is ook het moment om de afspraken rond woning, hypotheek en pensioen daadwerkelijk uit te voeren. Denk aan het aanpassen van de hypotheek of het laten opstellen van de akte van verdeling bij de notaris. Een checklist kan helpen om niets te vergeten in de maanden na de scheiding.

Wat kunnen wij voor u doen bij een echtscheidingsconvenant?

Onze scheidingsadvocaten stellen convenanten op en controleren afspraken die u met een mediator heeft gemaakt.

• Wij stellen het echtscheidingsconvenant op of controleren een concept van de mediator voordat u tekent.
• Wij leggen afspraken over de woning vast, zoals overname, ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid en de verdeling van overwaarde of restschuld.
• Wij rekenen partner- en kinderalimentatie na en leggen indexering en einddatum vast.
• Wij regelen de verevening van het ouderdomspensioen en wijzen u op het mededelingsformulier, dat binnen twee jaar na de scheiding bij de pensioenuitvoerder moet liggen.
• Wij dienen het convenant met het verzoekschrift in, zodat het in de beschikking wordt opgenomen en afdwingbaar is.

Samengevat

• Een echtscheidingsconvenant is een schriftelijke overeenkomst tussen u en uw ex partner waarin alle afspraken over de gevolgen van de scheiding op papier staan.
• Het convenant is niet wettelijk verplicht, maar in de praktijk bijna altijd onmisbaar – zeker bij een koopwoning, alimentatie of pensioenverdeling.
• Het convenant bindt u beiden zodra u tekent; neemt de rechter het op in de echtscheidingsbeschikking, dan kunnen afspraken via een deurwaarder worden afgedwongen.
• Afspraken over minderjarige kinderen horen in een apart ouderschapsplan, dat wél wettelijk verplicht is.
• U kunt het convenant later wijzigen of opvragen, maar dat moet altijd via de juiste formele weg.

Veelgestelde vragen over het echtscheidingsconvenant