Gepubliceerd op 15 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026
Een echtscheidingsconvenant kunt u altijd wijzigen als u en uw ex-partner het samen eens zijn over nieuwe afspraken. Zonder instemming van de ander kan het alleen via de rechter: partneralimentatie bij gewijzigde omstandigheden (art. 1:401 BW), de verdeling van vermogen alleen bij dwaling, bedrog, misbruik van omstandigheden of benadeling voor meer dan een kwart (art. 3:196 BW).Als u samen tot een akkoord komt, kunt u de wijziging samen vastleggen en eventueel via een advocaat bij de rechtbank indienen.Maar als één van de ex-partners dwarsligt, moet u de rechter inschakelen, die uiteindelijk de knoop doorhakt.Een convenant past u niet zomaar aan. U hebt altijd een goede reden nodig, en hoe het proces verloopt hangt af van de samenwerking tussen de ex-partners.Dat maakt het soms best ingewikkeld, vooral als het tussen u botst.Inhoudsopgave
Wat is een echtscheidingsconvenant?
Wat staat er in het convenant?
U maakt concrete afspraken over wie de woning krijgt, hoe u de inboedel verdeelt, en wat er met eventuele schulden gebeurt.Ook spreekt u af wie welke kosten betaalt na de scheiding. Vaak legt u partneralimentatie vast, inclusief het bedrag en hoelang het duurt.Pensioenafspraken kunt u ook opnemen, zodat daarover geen verwarring ontstaat.Let op: afspraken over gezag of de zorg voor kinderen horen hier niet in; die regelt u apart.De afspraken in het convenant zorgen voor rechtszekerheid. Een convenant is niet wettelijk verplicht; een ouderschapsplan wel als u minderjarige kinderen heeft (art. 815 Rv).Zonder heldere afspraken kan het allemaal eindeloos duren.Wie stelt het convenant op?
U en uw ex-partner stellen het convenant samen op.Vaak haalt u er een advocaat, mediator of notaris bij, zodat alles duidelijk, eerlijk en juridisch klopt.De advocaat dient het convenant in bij de rechtbank, en dan wordt het onderdeel van de echtscheidingsbeschikking.Daardoor krijgen de afspraken juridische kracht en kunt u ze makkelijker afdwingen.Het is wel belangrijk dat u het er allebei mee eens bent, anders is het convenant gewoon niet geldig.Zo voorkomt u dat u later alsnog ruzie krijgt over oude afspraken.Wat is het verschil met een ouderschapsplan?
Het echtscheidingsconvenant gaat vooral over geld en spullen.Voor afspraken over de kinderen maakt u een apart ouderschapsplan. Dat plan regelt wie voor de kinderen zorgt en hoe de omgang verloopt na de scheiding.Hebt u kinderen onder de 18? Dan moet u zo’n ouderschapsplan maken.Daarin legt u vast wie welke zorgtaken op zich neemt en hoe het contact met de kinderen geregeld is.Het ouderschapsplan draait om het welzijn van de kinderen, niet om geld.Beide documenten horen vaak bij het hele scheidingsdossier, maar ze hebben ieder een eigen doel.Om welke redenen kunt u een echtscheidingsconvenant wijzigen?
Hoe wijzigt u het convenant als u het samen eens bent?
Zodra u het samen eens bent over aanpassingen, kunt u het convenant wijzigen via een nieuwe overeenkomst.Dat heet een aanvullende of wijzigingsovereenkomst. Het gaat vaak om de verdeling van vermogen, aanpassingen in alimentatie, of afspraken over schulden.Als u samen uitkomt, is het veel sneller en minder gedoe dan naar de rechter stappen.De nieuwe afspraken kunt u via een notaris of rechtbank laten bekrachtigen, zodat ze net zo rechtsgeldig zijn als het oude convenant.Wanneer past de rechter het convenant aan?
Lukt het niet om te overleggen, dan kan één van u de rechter vragen om het convenant aan te passen.Dat mag alleen als er echt iets onverwachts is gebeurd, wat u niet kon voorzien toen u het convenant maakte, en het oneerlijk zou zijn om alles bij het oude te laten.Voorbeelden? Denk aan een plotselinge inkomensdaling, zware ziekte, of andere grote veranderingen.De rechter kijkt dan goed of het nodig is om bijvoorbeeld partneralimentatie aan te passen.Voor afspraken over vermogen is de drempel hoger; die veranderen alleen bij dwaling, bedrog, misbruik van omstandigheden of benadeling voor meer dan een kwart (art. 3:196 BW).Wat doet u als uw ex zich niet aan de afspraken houdt?
Als uw ex zich niet aan het convenant houdt, kunt u het convenant aanpassen of de afspraken afdwingen.Financiële verplichtingen, zoals partneralimentatie, kunt u via het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) of een deurwaarder laten innen.Niet-financiële afspraken, zoals omgang met kinderen of zorgregelingen in het ouderschapsplan, zijn lastiger af te dwingen.Dan moet u vaak toch weer naar de rechter, soms via een kort geding.Als afspraken niet worden nageleefd, kan dat leiden tot strengere afspraken om herhaling te voorkomen.Hoe verloopt de procedure voor het wijzigen van een convenant?
Het aanpassen van een echtscheidingsconvenant doet u stap voor stap.Dat kan in overleg, met hulp van een advocaat of mediator, of – als u er samen niet uitkomt – via de rechtbank.Het is wel cruciaal dat u alle wijzigingen officieel vastlegt, anders zijn ze niet rechtsgeldig.Hoe vraagt u de rechtbank om een wijziging?
Wilt u het convenant veranderen zonder instemming van de ander, dan moet u een verzoek indienen bij de rechtbank.Dat kan alleen als er echt iets zwaars en onverwachts is gebeurd, waardoor het niet redelijk is om de oude afspraken te laten staan.U moet uw verzoek goed onderbouwen, bijvoorbeeld met bewijs van een inkomensdaling of grote veranderingen in de zorgsituatie.De rechter kijkt naar de oude afspraken en legt die naast de nieuwe situatie. Daarna beslist hij of het convenant aangepast wordt.Het proces kan even duren, soms een paar maanden, afhankelijk van hoe ingewikkeld het is en hoe druk de rechtbank het heeft.Vergeet niet om alle relevante documenten toe te voegen aan uw verzoek.Wat doen een advocaat en een mediator?
Een advocaat kijkt mee naar de juridische mogelijkheden en helpt u bij het opstellen van het wijzigingsverzoek.Hij of zij vertegenwoordigt u in en buiten de rechtszaal en zorgt dat uw verhaal juridisch klopt.Een mediator kan bemiddelen als u bereid bent om samen te praten.De mediator helpt om samen tot nieuwe afspraken te komen, zonder dat de rechter eraan te pas hoeft te komen.Soms werken advocaat en mediator samen, bijvoorbeeld als mediation niet direct lukt.Dan kan de advocaat alsnog de juridische procedure starten. Dat bespaart vaak tijd en geld.Waarom legt u wijzigingen vast in een wijzigingsovereenkomst?
Als beide partijen samen besluiten iets te veranderen, stellen ze een wijzigingsovereenkomst op. Dit document past delen van het oorspronkelijke convenant aan, of vervangt ze zelfs.Vaak bekrachtigt een notaris of de rechtbank zo’n wijziging officieel. Daarmee wordt het rechtsgeldig en afdwingbaar, wat vooral belangrijk is bij financiële afspraken zoals partneralimentatie.Beide partners moeten alle afspraken goed snappen en schriftelijk bevestigen. Zo voorkomt u later gedoe en blijft het voor iedereen duidelijk wie wat moet doen.Welke onderdelen van het convenant kunt u wijzigen?
Het echtscheidingsconvenant bevat afspraken die mee veranderen met het leven. Denk aan geldzaken, bezit en kinderen.Soms zijn aanpassingen nodig omdat de omstandigheden gewoon veranderen. Dat gebeurt vaker dan u denkt.Kunt u de partneralimentatie aanpassen?
De hoogte en duur van partneralimentatie kunt u aanpassen als de financiële situatie verandert. Dit geldt ook voor kosten voor het onderhoud van de ex-partner.Verdient een van beiden minder, of is er een nieuwe inkomstenbron? Dan kunt u samen de alimentatie herzien, of via de rechter als u er samen niet uitkomt (art. 1:401 BW). Staat er een niet-wijzigingsbeding in het convenant, dan wijzigt de rechter alleen als ongewijzigd laten naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet langer kan worden gevergd (art. 1:159 BW).Kinderalimentatie regelt u in het ouderschapsplan, niet in het convenant zelf. Toch kan de rechter die alimentatie aanpassen als de kosten stijgen of het zorgschema verandert.Kunt u afspraken over bezit en woning wijzigen?
Vermogensrechtelijke afspraken zoals de verdeling van de woning en ander bezit staan meestal helder in het convenant. Ze zijn lastig te wijzigen; vaak liggen ze definitief vast.U krijgt alleen een wijziging voor elkaar als er sprake is van dwaling, bedrog, misbruik van omstandigheden of benadeling voor meer dan een kwart (art. 3:196 BW). Bijvoorbeeld als iemand informatie bewust heeft achtergehouden.In de praktijk kan het gaan om het opnieuw verdelen van een koopwoning, het aflossen van schulden, of het aanpassen van afspraken over sparen.Hoe past u afspraken over de kinderen aan?
Afspraken over de kinderen staan in het ouderschapsplan, niet in het echtscheidingsconvenant. Dit plan regelt zorgverdeling, omgang en kinderalimentatie.U kunt het ouderschapsplan altijd aanpassen als u het samen eens bent. Lukt dat niet, dan beslist de rechter wat het beste is voor het kind.Veranderingen zijn soms nodig door een verhuizing, andere werktijden, of als uw kind nieuwe zorg nodig heeft. Het ouderschapsplan moet gewoon blijven kloppen met de werkelijkheid.Welke bijzondere situaties spelen bij het wijzigen?
Het aanpassen van een echtscheidingsconvenant kan best ingewikkeld zijn, zeker bij speciale financiële regelingen. Zaken als huwelijkse voorwaarden, pensioenrechten en de vermogenssituatie van de partners vragen om extra aandacht.Welke invloed hebben huwelijkse voorwaarden?
Huwelijkse voorwaarden bepalen hoe u bezittingen en schulden verdeelt bij een scheiding. Ze geven aan wat van u samen is en wat privé blijft.Staan er specifieke clausules in over de verdeling van vermogen? Dan kan het aanpassen van het convenant lastiger worden.U kunt deze afspraken alleen wijzigen als u het samen eens bent, of als de omstandigheden zo zijn veranderd dat de oude afspraken niet redelijk meer zijn. Huwelijkse voorwaarden zelf wijzigt u trouwens alleen bij notariële akte (art. 1:115 BW).Kunt u de pensioenverdeling wijzigen?
Pensioen speelt altijd een rol bij een scheiding. De wet regelt meestal de verevening van pensioenrechten: het opgebouwde pensioen tijdens het huwelijk wordt verdeeld tussen beide partners.Wilt u de pensioenverdeling wijzigen, bijvoorbeeld omdat het verkeerd is gegaan of omdat u nieuwe afspraken wilt? Dat kan, maar het is vaak ingewikkeld omdat pensioenfondsen aan strenge regels vastzitten.U moet wijzigingen goed vastleggen en soms via de rechter of pensioenuitvoerder laten doorvoeren. Anders kunt u later problemen krijgen bij de uitkering.Wat speelt er bij veel vermogen?
Bij partners met veel vermogen is het convenant meestal uitgebreider. Er staan dan afspraken in over vermogen, ondernemingen en investeringen.Wijzigingen in zulke convenanten vragen vaak om extra juridische en fiscale kennis. Onvoorziene gebeurtenissen, zoals een plotselinge waardedaling of verborgen schulden, kunnen een reden zijn om het convenant aan te passen.Het kan ook gebeuren dat afspraken lastig afdwingbaar blijken. In zulke gevallen is het verstandig om professioneel advies in te winnen, zodat alles werkbaar en eerlijk blijft.Waar let u op na een wijziging?
Een wijziging in het echtscheidingsconvenant heeft direct invloed op de handhaving van afspraken en de geldigheid van het nieuwe document. U wilt zeker weten dat u de nieuwe afspraken kunt afdwingen en dat ze geldig blijven zolang dat nodig is.Hoe dwingt u gewijzigde afspraken af?
Is het convenant gewijzigd en officieel bekrachtigd? Dan kan de partij met recht op bijvoorbeeld alimentatie de ander tot betaling dwingen.Als de ander niet betaalt, kunt u een deurwaarder inschakelen. Die kan bijvoorbeeld loonbeslag leggen om achterstallige betalingen te innen.Het is wel nodig dat de gewijzigde afspraken rechtsgeldig zijn gemaakt, bijvoorbeeld via een notaris of de rechtbank. Zonder die wettelijke vastlegging wordt het lastig om een deurwaarder in te schakelen, zeker bij alimentatie.Hoe lang blijft een aangepast convenant geldig?
Een aangepast convenant blijft geldig totdat u samen opnieuw iets afspreekt of de rechter het wijzigt. Ook als een van u zich er niet aan houdt, blijft het bindend.Zijn er later opnieuw veranderingen in uw leven? Dan kunt u weer aanpassen, maar alleen als u het samen eens bent of de rechter ingrijpt.Een eenzijdige wijziging zonder toestemming werkt bijna nooit. Leg elke wijziging altijd schriftelijk vast en laat beide partijen tekenen. Alleen dan is het juridisch bindend en accepteert de rechtbank het.Wat kunnen wij voor u doen bij het wijzigen van een echtscheidingsconvenant?
Wilt u uw convenant aanpassen, of wil uw ex-partner dat? Onze familierechtadvocaten pakken dat zo aan:- Wij beoordelen of uw convenant een niet-wijzigingsbeding bevat en wat dat betekent voor een wijziging van de partneralimentatie (art. 1:159 BW).
- Wij rekenen na of de gewijzigde omstandigheden een nieuwe alimentatieberekening rechtvaardigen (art. 1:401 BW).
- Wij toetsen of de verdeling van vermogen vernietigbaar is wegens dwaling, bedrog of benadeling voor meer dan een kwart (art. 3:196 BW), en of de verjaringstermijn van drie jaar nog loopt (art. 3:52 BW).
- Wij stellen een wijzigingsovereenkomst op die u samen tekent, zo nodig voor vastlegging bij de notaris of de rechter.
- Wij dienen een wijzigingsverzoek in bij de rechtbank en staan u bij in de procedure.
Samengevat
- Met wederzijds goedvinden wijzigt u het convenant met een schriftelijke wijzigingsovereenkomst.
- Partneralimentatie kan de rechter wijzigen bij gewijzigde omstandigheden (art. 1:401 BW); een niet-wijzigingsbeding maakt dat moeilijker (art. 1:159 BW).
- De verdeling van vermogen ligt vaster: alleen dwaling, bedrog, misbruik van omstandigheden of benadeling voor meer dan een kwart (art. 3:196 BW).
- Afspraken over de kinderen staan in het ouderschapsplan, dat verplicht is bij minderjarige kinderen (art. 815 Rv).
- Betaalt uw ex niet, dan kunt u alimentatie via het LBIO of een deurwaarder laten innen.
Veelgestelde vragen
U kunt een echtscheidingsconvenant onder bepaalde voorwaarden aanpassen. Dat hangt af van veranderingen in de situatie en wat de wet toestaat.Onder welke omstandigheden kan een echtscheidingsconvenant herzien worden?
U kunt herzien als er onverwachte, ingrijpende veranderingen zijn in de financiële situatie. Denk aan verlies van inkomen of informatie die bij de scheiding niet bekend was.
Lijken de oude afspraken ineens onredelijk door een nieuwe situatie? Ook dan is aanpassing soms mogelijk.
Wat zijn de juridische gronden voor het aanpassen van een echtscheidingsconvenant?
De belangrijkste gronden zijn gewijzigde omstandigheden (voor partneralimentatie, art. 1:401 BW) en, voor de verdeling van vermogen, dwaling, bedrog, misbruik van omstandigheden of benadeling voor meer dan een kwart (art. 3:196 BW).
De rechter accepteert deze redenen alleen als ze de oude afspraken echt onderuit halen.
Hoe verloopt de procedure voor het wijzigen van afspraken in een echtscheidingsconvenant?
Bent u het eens? Dan kunt u het convenant aanpassen met een nieuwe overeenkomst. U laat deze vervolgens door een notaris of de rechter bekrachtigen.
Komt u er samen niet uit? Dan kan één van de partijen naar de rechter stappen. De rechter kijkt dan of de wijziging terecht is.
Kunnen alle onderdelen van een echtscheidingsconvenant gewijzigd worden?
Niet alles laat zich zomaar aanpassen. Partneralimentatie kunt u vaak wel wijzigen als de situatie verandert.
Maar vermogensrechtelijke afspraken, zoals de verdeling van het huis, liggen meestal een stuk vaster. Daar hebt u sterke juridische argumenten voor nodig.
Binnen welke termijn is het mogelijk om een wijziging in het echtscheidingsconvenant aan te vragen?
Voor het wijzigen van partneralimentatie geldt geen vaste termijn. Wilt u de verdeling van vermogen vernietigen, dan verjaart die vordering wel, in de regel na drie jaar (art. 3:52 BW).
Let op: sommige afspraken, zoals over partneralimentatie, hebben wel een afgesproken looptijd of wettelijke einddatum. Dat kan het net wat ingewikkelder maken.
Wat is de rol van de rechter bij het wijzigen van een echtscheidingsconvenant?
De rechter kijkt of de wijziging echt nodig is door te letten op nieuwe feiten of omstandigheden. Daarbij neemt hij de belangen van beide partijen serieus.
Geeft de rechter toestemming? Dan krijgt het aangepaste convenant juridische kracht. Handhaving wordt zo een stuk eenvoudiger.
