Gepubliceerd op 6 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Een factuur is op zichzelf geen bewijs van een overeenkomst: het is een eenzijdig stuk van degene die betaling vraagt. Een factuur kan wél meewegen als bewijs, vooral als de ontvanger hem heeft betaald, voor akkoord heeft getekend of er in een lopende relatie nooit tegen heeft geprotesteerd.
In het Nederlandse recht geldt een vrije bewijsleer (artikel 152 Rv). De rechter weegt de factuur samen met e-mails, offertes, betalingen en verklaringen. Een regel dat een niet-geprotesteerde factuur automatisch als aanvaard geldt, kent Nederland niet; die regel komt uit het Belgische handelsrecht.
Inhoudsopgave
Wat is het verschil tussen een factuur en een overeenkomst?
Een overeenkomst ontstaat door aanbod en aanvaarding (artikel 6:217 BW); een factuur is daarna alleen een verzoek om betaling. De overeenkomst bepaalt dus wat er verschuldigd is, de factuur niet.
Voor de meeste overeenkomsten geldt geen vormvereiste (artikel 3:37 lid 1 BW). Een mondelinge afspraak, een akkoord per e-mail of een bestelling via een website is dus net zo bindend als een getekend contract. Het verschil zit in het bewijs: wie een mondelinge afspraak stelt, moet die bij betwisting kunnen aantonen.
| Document | Wat het doet | Bewijskracht |
|---|---|---|
| Overeenkomst | Legt rechten en plichten van beide partijen vast | Getekend door beide partijen: dwingend bewijs van hun verklaringen (artikel 157 lid 2 Rv) |
| Factuur | Vraagt betaling voor wat volgens de afzender is afgesproken en geleverd | Vrij bewijs; de rechter bepaalt het gewicht (artikel 152 Rv) |
| Factuur voor akkoord getekend door de ontvanger | Bevestigt prijs en opdracht | Onderhandse akte tegen de ondertekenaar (artikel 157 lid 2 Rv) |
Wie moet bewijzen dat er een overeenkomst is?
Degene die betaling vordert, moet bij betwisting bewijzen dat de overeenkomst bestaat en wat er is afgesproken (artikel 150 Rv). Een factuur die u zelf heeft opgesteld, levert dat bewijs niet zonder meer op.
Een onderhandse akte heeft alleen dwingende bewijskracht tegen degene die hem heeft ondertekend (artikel 156 en 157 lid 2 Rv). Een factuur is door de afzender opgesteld en meestal niet door de ontvanger getekend. Tegen de ontvanger is het dus geen dwingend bewijs. Tegen de afzender kan de factuur wel bewijs opleveren, bijvoorbeeld als hij erop een lagere prijs vermeldt dan hij later vordert.
Wanneer telt een factuur wel als bewijs?
Een factuur krijgt bewijswaarde als de ontvanger er iets mee heeft gedaan waaruit instemming blijkt. Hoe zwaar dat weegt, beoordeelt de rechter per geval.
Betaling zonder voorbehoud
Betaalt de ontvanger een factuur zonder bezwaar, dan is dat een sterke aanwijzing dat er een overeenkomst was en dat de prijs klopte. Bij een reeks facturen die maandenlang zonder protest zijn betaald, wordt het lastig om later te stellen dat er nooit iets was afgesproken.
Betaling sluit tegenbewijs niet uit. De ontvanger kan nog aantonen dat hij onverschuldigd heeft betaald, bijvoorbeeld door een vergissing, en het bedrag terugvorderen (artikel 6:203 BW).
Zo woog de rechter facturen zonder protest
De Rechtbank Noord-Holland oordeelde op 26 april 2023 over een partij die stelde dat de werkzaamheden een vriendendienst waren. De rechtbank zag wel een betaalde opdracht: het werk was verricht, de facturen waren zonder protest behouden en één factuur was betaald. Met die betaling was ook het uurtarief van € 58 aanvaard. Toch toetste de rechtbank per factuur welke uren en kosten verschuldigd waren, en wees zij onvoldoende onderbouwde posten af (ECLI:NL:RBNHO:2023:5991). Uitblijvend protest bewijst dus de opdracht, maar niet automatisch elk bedrag op de factuur.
Handtekening of akkoord per e-mail
Tekent de ontvanger de factuur of een opdrachtbevestiging voor akkoord, dan is dat een onderhandse akte tegen hem (artikel 157 lid 2 Rv). Een akkoord per e-mail of een digitale handtekening telt ook als bewijs; een elektronische handtekening kan dezelfde rechtsgevolgen hebben als een handgeschreven handtekening (artikel 3:15a BW).
Geen protest na ontvangst
Zwijgen is in het Nederlandse recht in beginsel geen aanvaarding. Krijgt u een rekening zonder dat u iets heeft afgesproken, dan hoeft u die niet te betalen; laat de afzender wel schriftelijk weten dat u het er niet mee eens is, adviseert ook ACM ConsuWijzer.
Binnen een bestaande zakelijke relatie ligt dat anders. Wie facturen ontvangt voor werk dat hij heeft laten uitvoeren en daar lange tijd niet tegen protesteert, verzwakt zijn verweer. Bij een gebrekkige levering moet de ontvanger bovendien binnen bekwame tijd klagen (artikel 6:89 BW); doet hij dat niet, dan verliest hij zijn beroep op de tekortkoming.
Gelden algemene voorwaarden die op de factuur staan?
Meestal niet. Algemene voorwaarden moeten vóór of bij het sluiten van de overeenkomst ter hand worden gesteld (artikel 6:234 BW); de factuur komt daarvoor te laat.
Een uitzondering kan gelden in een vaste relatie waarin dezelfde voorwaarden steeds zijn gebruikt en eerder al zijn verstrekt. Een rentepercentage of incassokosten die alleen op de factuur staan, zijn dus vaak niet afdwingbaar. Dan geldt de wettelijke (handels)rente en voor incassokosten de regeling van artikel 6:96 BW.
| Wettelijke rente zonder eigen afspraak | Percentage | Sinds |
|---|---|---|
| Handelstransacties tussen ondernemingen (art. 6:119a BW) | 10,4% | 1 juli 2026 |
| Overige transacties, zoals met consumenten (art. 6:119 BW) | 4% | 1 januari 2026 |
Bron: Rijksoverheid.nl, hoogte wettelijke rente.
Met welk ander bewijs toont u een overeenkomst aan?
Alles wat laat zien wat partijen hebben afgesproken, telt mee. Hoe dichter het stuk bij het moment van de afspraak ligt, hoe sterker het bewijs.
- Een offerte met een schriftelijke of digitale aanvaarding.
- Een opdrachtbevestiging of bestelbevestiging, ook van een webshop (artikel 6:227c BW).
- E-mails, WhatsApp-berichten en sms-berichten met afspraken over werk, prijs en planning.
- Pakbonnen, afleverbewijzen met handtekening, urenstaten en opleverrapporten.
- Getuigen die bij een mondelinge afspraak aanwezig waren.
Een getekend contract blijft het sterkste bewijs. Bij grotere of terugkerende opdrachten is het verstandig de afspraken vooraf vast te leggen of een bestaand contract te laten controleren.
Welke gegevens moet een factuur bevatten?
De verplichte factuurvermeldingen staan in artikel 35a van de Wet op de omzetbelasting 1968. Ze zijn voor de btw van belang, maar niet beslissend voor de vraag of er een overeenkomst is.
- Factuurdatum en een uniek, opeenvolgend factuurnummer.
- Naam en adres van leverancier en afnemer, en het btw-identificatienummer van de leverancier.
- Hoeveelheid en aard van de goederen of diensten, en de datum van levering.
- De prijs zonder btw, het btw-tarief en het btw-bedrag.
Voor fiscale vragen over facturering verwijzen wij naar een fiscalist. Voor het bewijs is vooral een concrete omschrijving belangrijk, met verwijzing naar de offerte of opdracht: “diverse werkzaamheden” zegt een rechter weinig. Dat de rechter per factuur toetst, liet de uitspraak hierboven zien.
Hoe betwist u een factuur?
Betwist een onjuiste factuur direct, schriftelijk en met redenen. Zo voorkomt u dat uw stilzwijgen of betaling later tegen u wordt gebruikt.
- Stuur binnen enkele dagen een e-mail of brief waarin u de factuur geheel of gedeeltelijk afwijst.
- Leg uit waarom: geen opdracht gegeven, andere prijs afgesproken of niet (goed) geleverd.
- Betaal het deel dat u niet betwist, zodat over dat deel geen verzuim ontstaat.
- Betaalt u toch het hele bedrag, vermeld dan dat u betaalt onder protest en met voorbehoud van al uw rechten.
Factuur versturen of ontvangen: wat controleert u?
Wie factureert, wil zijn bewijs op orde hebben. Wie een factuur ontvangt, wil voorkomen dat zwijgen of betalen als instemming wordt uitgelegd.
| Als u factureert | Als u een factuur ontvangt |
|---|---|
| Laat de opdracht vooraf schriftelijk of per e-mail bevestigen | Ga na of u deze opdracht werkelijk heeft gegeven, en tegen deze prijs |
| Verstrek uw algemene voorwaarden vóór of bij het sluiten van de overeenkomst | Betwist een onjuiste factuur direct en gemotiveerd |
| Verwijs op de factuur naar de offerte of opdracht en omschrijf het werk concreet | Meld een gebrekkige levering binnen bekwame tijd (art. 6:89 BW) |
| Bewaar bewijs van levering, zoals een getekende pakbon of urenstaat | Controleer of rente, incassokosten of voorwaarden op de factuur ooit zijn afgesproken |
| Bewaak de verjaring: vijf jaar na opeisbaarheid (art. 3:307 BW), twee jaar bij koop door een consument (art. 7:28 BW) | Betaal onder protest als u betaalt maar het niet eens bent |
Hoe wij helpen bij een geschil over een factuur
Onze advocaten civiel recht en ons team voor juridisch advies over contracten helpen zowel de factuurzender als de ontvanger.
- Uw bewijspositie beoordelen aan de hand van offertes, e-mails en betalingen.
- Een gemotiveerde betwisting of een ingebrekestelling opstellen.
- Beoordelen of uw algemene voorwaarden, rente en incassokosten afdwingbaar zijn.
- Onderhandelen over een betalingsregeling of schikking.
- Een incassoprocedure voeren of u verweren bij de kantonrechter of rechtbank.
In het kort
- Een factuur is een eenzijdig stuk en bewijst op zichzelf geen overeenkomst.
- Betaling zonder voorbehoud of een akkoord van de ontvanger maakt de factuur een sterk bewijsstuk, maar de rechter toetst nog steeds per post.
- Zwijgen is in beginsel geen aanvaarding, maar in een lopende relatie kan uitblijvend protest meewegen.
- Algemene voorwaarden die pas op de factuur staan, gelden meestal niet (artikel 6:234 BW).
Veelgestelde vragen
Moet ik een factuur betalen als ik nooit opdracht heb gegeven?
Nee. Zonder overeenkomst is er geen betalingsplicht. Betwist de factuur wel schriftelijk, zodat u later kunt aantonen dat u direct heeft geprotesteerd.
Binnen welke termijn moet een factuur worden betaald?
Geldt geen afspraak, dan is de wettelijke betalingstermijn tussen ondernemers dertig dagen na ontvangst van de factuur (artikel 6:119a BW). Afwijkende afspraken zijn aan wettelijke grenzen gebonden.
Heb ik met een betaalde factuur bewezen dat de prijs klopte?
Het is een sterke aanwijzing, maar geen dwingend bewijs. De ontvanger kan nog aantonen dat hij door een vergissing of onder protest heeft betaald.
