Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Een franchisegever is aansprakelijk voor schade van de franchisenemer als hij zijn verplichtingen uit de franchiseovereenkomst niet nakomt (artikel 6:74 BW) of onrechtmatig handelt (artikel 6:162 BW), bijvoorbeeld met een prognose waarvan hij weet dat die ernstige fouten bevat. Schade die voortkomt uit het gewone ondernemersrisico blijft in beginsel voor rekening van de franchisenemer.
Hieronder leest u op welke grondslagen een franchisenemer de franchisegever kan aanspreken, wat de Hoge Raad zegt over omzetprognoses, wat de Wet franchise (artikel 7:911 tot en met 7:921 BW) daaraan toevoegt en hoe ver een exoneratie in het contract reikt.
Inhoudsopgave
Op welke grondslagen kunt u een franchisegever aanspreken?
Een claim tegen een franchisegever rust bijna altijd op een van drie grondslagen. Welke past, bepaalt wat u moet bewijzen en welke vordering u instelt.
| Grondslag | Wanneer | Wat u vordert | Artikel |
|---|---|---|---|
| Wanprestatie | De franchisegever komt een afspraak uit het contract of een wettelijke plicht uit de Wet franchise niet na, bijvoorbeeld ondersteuning, levering of het instemmingsrecht | Nakoming, schadevergoeding, ontbinding | 6:74 en 6:265 BW |
| Onrechtmatige daad | De franchisegever verstrekt vóór het sluiten een prognose of informatie waarvan hij weet of moet weten dat die ernstige fouten bevat | Schadevergoeding | 6:162 BW |
| Dwaling | U heeft de overeenkomst gesloten op basis van een onjuiste voorstelling van zaken, bijvoorbeeld door een foute prognose | Vernietiging van de overeenkomst, eventueel aangevuld met schadevergoeding | 6:228 BW |
Bij wanprestatie moet de franchisegever in de regel eerst in verzuim zijn. Dat vraagt meestal een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn om alsnog na te komen (artikel 6:82 BW). Verzuim zonder ingebrekestelling treedt onder meer in als de franchisegever schriftelijk laat weten dat hij niet zal nakomen (artikel 6:83 onder c BW).
Een vordering tot schadevergoeding verjaart vijf jaar na de dag waarop u bekend bent geworden met de schade en met de aansprakelijke persoon (artikel 3:310 BW). Een vordering tot vernietiging wegens dwaling verjaart drie jaar nadat de dwaling is ontdekt (artikel 3:52 BW).
Wanneer is de franchisegever aansprakelijk voor een onjuiste omzetprognose?
Een franchisegever is niet verplicht een omzet- of winstprognose te geven. Doet hij dat wel, dan hangt zijn aansprakelijkheid af van de vraag wie de prognose heeft opgesteld en wat hij wist. De Hoge Raad heeft dat in twee arresten uitgewerkt.
Paalman/Lampenier (2002): geen algemene plicht, wel een grens
In HR 25 januari 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD7329 oordeelde de Hoge Raad dat uit de redelijkheid en billijkheid niet volgt dat een franchisegever de franchisenemer altijd moet inlichten over de te verwachten omzet of winst. Bijzondere omstandigheden kunnen zo’n plicht wel meebrengen. Verstrekt de franchisegever een rapport van een derde en weet hij dat het ernstige fouten bevat, dan handelt hij onrechtmatig als hij de franchisenemer daar niet op wijst. Vernietiging wegens dwaling blijft daarnaast mogelijk, ongeacht wie de fout maakte.
Street One (2017): zelf opgestelde prognoses
In HR 24 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:311 verwierp de Hoge Raad het cassatieberoep van de franchisenemer. Ten overvloede gaf hij een belangrijke aanvulling. Komt de prognose van een onafhankelijke derde, dan mag de franchisegever in beginsel op de juistheid vertrouwen en is hij pas aansprakelijk als hij weet van ernstige fouten. Heeft de franchisegever het onderzoek zelf gedaan, of iemand voor wie hij aansprakelijk is (artikelen 6:170 tot en met 6:172 BW), dan kan hij ook zonder die wetenschap onrechtmatig handelen, als zijn onzorgvuldigheid tot de fouten heeft geleid.
| Wie stelde de prognose op? | Wanneer aansprakelijk uit onrechtmatige daad? |
|---|---|
| Onafhankelijke derde (extern bureau) | Als de franchisegever wist dat het rapport ernstige fouten bevatte en de franchisenemer niet waarschuwde |
| De franchisegever zelf, of een hulppersoon of ondergeschikte | Ook zonder wetenschap, als onzorgvuldig onderzoek tot de fouten heeft geleid |
| De franchisenemer zelf | In beginsel niet; mogelijk wel als de franchisegever wist dat de prognose onhaalbaar was en zweeg |
Ook als de franchisegever aansprakelijk is, kijkt de rechter naar de rol van de franchisenemer. Heeft hij de prognose kritiekloos overgenomen terwijl er signalen waren dat zij niet klopte, dan kan de schadevergoeding worden verminderd wegens eigen schuld (artikel 6:101 BW). Laat een prognose daarom altijd door een eigen adviseur narekenen en vergelijk haar met de cijfers van bestaande vestigingen.
Wat voegt de Wet franchise toe?
Sinds 1 januari 2021 staat de franchiseovereenkomst in titel 7.16 van het Burgerlijk Wetboek. Een aantal plichten van de franchisegever is daardoor wettelijk. Schendt hij die, dan is dat een tekortkoming waarvoor hij aansprakelijk kan zijn.
| Plicht van de franchisegever | Artikel |
|---|---|
| Zich gedragen als een goed franchisegever (en de franchisenemer als een goed franchisenemer) | 7:912 BW |
| Uiterlijk vier weken vóór het sluiten het concept en de voorgeschreven informatie verstrekken, waaronder vergoedingen en beschikbare financiële gegevens over de vestiging | 7:913 BW |
| Vier weken standstill: niet sluiten en het concept niet in het nadeel van de franchisenemer wijzigen | 7:914 BW |
| Goodwill regelen in de overeenkomst: of en hoe die wordt vergoed bij het einde | 7:919 BW |
| Non-concurrentiebeding na het einde: hooguit één jaar, beperkt tot het gebied waarin de franchisenemer de formule exploiteerde en onmisbaar voor de bescherming van knowhow | 7:920 BW |
| Vooraf instemming vragen voor formulewijzigingen met financiële gevolgen boven een eventuele drempelwaarde | 7:921 BW |
Voor overeenkomsten die vóór 1 januari 2021 zijn gesloten, gelden de artikelen 7:920 en 7:921 BW sinds 1 januari 2023. De precontractuele regels gelden alleen voor nieuwe overeenkomsten.
Welke andere tekortkomingen leiden tot aansprakelijkheid?
Uitblijven van beloofde ondersteuning
De ondersteuning is de kern van wat de franchisenemer met zijn vergoedingen betaalt: training, marketing, inkoop, systemen en begeleiding. Staat die ondersteuning in het contract of het handboek en blijft zij uit, dan is dat een tekortkoming. U stelt de franchisegever eerst schriftelijk in gebreke. Daarna kunt u schadevergoeding vorderen, de eigen prestatie opschorten voor zover dat in verhouding staat (artikel 6:262 BW), of bij een ernstige tekortkoming de overeenkomst ontbinden (artikel 6:265 BW). U moet wel aantonen dat de schade door de tekortkoming is ontstaan.
Formulewijziging zonder instemming
Voert de franchisegever een wijziging door waarvoor artikel 7:921 BW instemming vereist, zonder die instemming te vragen, dan handelt hij in strijd met de wet. De rechtbank Noord-Holland oordeelde op 8 januari 2025 (ECLI:NL:RBNHO:2025:43) dat zonder afgesproken drempelwaarde instemming nodig is zodra enige omzetdaling redelijkerwijs te voorzien is, hoe klein ook. Franchisenemers kunnen dan nakoming en een verbod vorderen, en schade die al is ontstaan verhalen.
Frustreren van de start van een vestiging
Na het tekenen mag de franchisegever de opening van de vestiging niet zonder goede grond tegenhouden, bijvoorbeeld door nieuwe eisen te stellen die niet in het contract staan of geschikte locaties zonder reden af te wijzen. Hij moet zich gedragen als een goed franchisegever (artikel 7:912 BW). Een voorbeeld ter illustratie: een franchisegever eist na het tekenen een extra opleiding die nergens is afgesproken en beëindigt de samenwerking als de franchisenemer daar niet direct aan voldoet. Zo’n beëindiging zonder contractuele grond is een tekortkoming; de franchisenemer kan dan zijn kosten en eventueel gederfde winst vorderen.
Is de franchisegever aansprakelijk als hij de overeenkomst beëindigt?
Dat hangt af van de grond en de manier van beëindigen. De Wet franchise regelt de beëindiging niet; het contract en het algemene contractenrecht bepalen de uitkomst.
- Ontbinding wegens een tekortkoming van de franchisenemer is alleen gerechtvaardigd als die tekortkoming de ontbinding rechtvaardigt; een kleine tekortkoming is daarvoor niet genoeg (artikel 6:265 BW). Een onterechte ontbinding is zelf een tekortkoming van de franchisegever.
- Tussentijdse opzegging van een overeenkomst voor bepaalde tijd kan alleen als het contract dat toestaat.
- Bij opzegging van een duurovereenkomst kunnen de redelijkheid en billijkheid (artikel 6:248 BW) meebrengen dat een langere opzegtermijn in acht moet worden genomen of dat een vergoeding verschuldigd is, bijvoorbeeld voor investeringen die de franchisenemer op verzoek van de franchisegever kort daarvoor heeft gedaan.
Bij het einde spelen daarnaast de goodwillregeling (artikel 7:919 BW) en het non-concurrentiebeding (artikel 7:920 BW). Een beding dat verder gaat dan één jaar of buiten het eigen werkgebied, kunt u aanvechten. Gebruikelijke schadeposten na een onterechte beëindiging zijn niet terugverdiende investeringen, gederfde winst over de resterende looptijd en verlies van goodwill.
Hoe ver reikt een exoneratie in de franchiseovereenkomst?
Franchiseovereenkomsten bevatten vaak een beperking van de aansprakelijkheid van de franchisegever. Tussen ondernemers is dat in beginsel toegestaan, maar er zijn grenzen.
- Een beroep op een exoneratie is naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar bij opzet of bewuste roekeloosheid van de franchisegever of zijn leidinggevenden (artikel 6:248 lid 2 BW).
- Staat de beperking in algemene voorwaarden, dan kan een onredelijk bezwarend beding vernietigbaar zijn (artikel 6:233 onder a BW). Die bescherming geldt niet voor grotere ondernemingen die hun jaarrekening openbaar maken (artikel 6:235 BW).
- Van de dwingende regels van de Wet franchise kan niet ten nadele van de franchisenemer worden afgeweken; een exoneratie kan een schending daarvan dus niet wegcontracteren.
Wat doet u als franchisenemer bij een conflict?
- Verzamel de stukken: het concept, de informatie die u vóór het tekenen kreeg, de prognose en de correspondentie.
- Stel de franchisegever schriftelijk in gebreke, met een concrete termijn (artikel 6:82 BW).
- Houd uw schade bij: investeringen, verliezen, gederfde omzet en kosten van advies.
- Gebruik de geschillenregeling uit het contract, zoals mediation of arbitrage; is die er niet, dan de rechter, bij spoed in kort geding.
- Let op de verjaring: vijf jaar voor schadevergoeding (artikel 3:310 BW), drie jaar na ontdekking voor vernietiging wegens dwaling (artikel 3:52 BW).
Hoe beperkt u als franchisegever het risico op claims?
- Geef een prognose alleen op basis van actueel markt- en locatieonderzoek, leg de aannames vast en vermeld de onzekerheden.
- Laat een prognose bij voorkeur opstellen door een onafhankelijke deskundige; wijs de franchisenemer op fouten die u kent.
- Houd de vier weken tussen informatieverstrekking en ondertekening aan (artikelen 7:913 en 7:914 BW).
- Spreek een drempelwaarde en een procedure af voor formulewijzigingen (artikel 7:921 BW).
- Leg ondersteuning, kwaliteitseisen en beëindigingsgronden concreet vast.
Hoe Law & More helpt bij geschillen met een franchisegever
Vanuit onze praktijk ondernemingsrecht staan wij franchisenemers en franchisegevers bij:
- Wij beoordelen of een prognose zorgvuldig is opgesteld en of de informatieplicht is nageleefd.
- Wij stellen een ingebrekestelling op of beoordelen er een die u heeft ontvangen.
- Wij brengen de schadeposten in kaart en toetsen of een exoneratie standhoudt.
- Wij voeren de onderhandelingen of de procedure, ook in kort geding.
Meer over de opzet van het contract zelf leest u in ons artikel over de franchiseovereenkomst en over aansprakelijkheidsrecht.
Veelgestelde vragen
Geldt de Wet franchise ook bij een buitenlandse franchisegever?
Bij een vestiging in Nederland kiezen partijen meestal voor Nederlands recht, en dan geldt de Wet franchise. Staat in het contract een buitenlands recht, laat dan nagaan welke Nederlandse regels toch van toepassing blijven en welke rechter bevoegd is. Leg rechtskeuze en forum in elk geval uitdrukkelijk vast.
Kunt u als franchisenemer persoonlijk aansprakelijk zijn tegenover de franchisegever?
Ja, als u het contract naast uw bv ook persoonlijk heeft ondertekend of zich borg heeft gesteld. Veel franchisegevers vragen daarom. Lees vóór het tekenen precies wie contractspartij is.
