Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026
Tegen een afwijzend besluit van de IND over een visum, machtiging tot voorlopig verblijf of reguliere verblijfsvergunning maakt u binnen vier weken bezwaar bij de IND zelf. Blijft de IND bij zijn besluit, dan stelt u binnen vier weken beroep in bij de rechtbank; alleen bij besluiten over de Nederlandse nationaliteit geldt een termijn van zes weken.
Hieronder leest u hoe de bezwaar- en beroepsprocedure tegen een IND-beslissing verloopt, welke termijnen gelden en wanneer u de uitkomst in Nederland mag afwachten. Het artikel gaat over reguliere migratie; asielzaken kennen een eigen procedure zonder bezwaarfase en vallen buiten dit artikel.
Inhoudsopgave
Wat is het verschil tussen bezwaar en beroep?
Bij bezwaar heroverweegt de IND zijn eigen besluit; bij beroep toetst een onafhankelijke rechter dat besluit. U begint vrijwel altijd met bezwaar, want beroep bij de rechtbank staat pas open tegen de beslissing op bezwaar.
Een bestuursrechtelijke procedure als deze volgt de Algemene wet bestuursrecht (Awb), met afwijkingen uit de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000). In bezwaar kijkt de IND opnieuw naar de hele zaak, ook naar feiten en stukken die u pas in bezwaar aanlevert (artikel 7:11 Awb). De rechter toetst daarna vooral of de IND zorgvuldig en volgens de wet heeft beslist.
- Bezwaar: bij de IND, termijn vier weken, met in de regel een hoorzitting.
- Beroep: bij de rechtbank, termijn vier weken na de beslissing op bezwaar.
- Hoger beroep: bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, termijn vier weken na de uitspraak.
Tegen welke IND-besluiten kunt u bezwaar maken?
U kunt bezwaar maken tegen vrijwel elk besluit dat de IND neemt op een reguliere aanvraag of dat uw verblijf beëindigt. In het besluit zelf staat altijd of bezwaar mogelijk is en binnen welke termijn.
- afwijzing van een visum kort verblijf of een machtiging tot voorlopig verblijf (mvv);
- afwijzing, intrekking of niet verlengen van een verblijfsvergunning regulier, voor bepaalde of onbepaalde tijd;
- besluiten over de status van langdurig ingezetene EU en over erkenning als referent;
- terugkeerbesluiten, inreisverboden en ongewenstverklaringen;
- afwijzing van een verzoek om naturalisatie of optie voor het Nederlanderschap.
Bezwaar kan alleen bij de IND als een Nederlandse instantie het besluit nam. Een visumweigering door een ander Schengenland bestrijdt u in dat land. Wie bezwaar maakt, moet bovendien belanghebbende zijn (artikel 1:2 Awb): het besluit moet u rechtstreeks raken, zoals de aanvrager of de referent.
Hoe maakt u bezwaar bij de IND?
U dient binnen vier weken een ondertekend bezwaarschrift in bij de IND, met de redenen waarom het besluit niet klopt. De termijn begint op de dag na de bekendmaking van het besluit, meestal de dag na verzending (artikel 69 Vw 2000 en artikel 6:8 Awb).
Het bezwaarschrift moet volgens artikel 6:5 Awb in elk geval bevatten:
- uw naam en adres;
- de datum;
- een omschrijving van het besluit, bij voorkeur met een kopie en het V-nummer;
- de gronden: waarom het besluit volgens u onjuist is;
- uw handtekening, of die van uw gemachtigde met een machtiging.
Heeft u nog niet alle argumenten op een rij, dan kunt u eerst een pro-formabezwaar indienen om de termijn te halen. De IND geeft u dan een korte termijn om de gronden aan te vullen. Een te laat bezwaar wordt niet-ontvankelijk verklaard, tenzij u redelijkerwijs niet in verzuim was (artikel 6:11 Awb), bijvoorbeeld omdat het besluit nooit bij u is aangekomen.
Op welke gronden kunt u bezwaar maken?
U kunt aanvoeren dat de IND de feiten verkeerd heeft vastgesteld, de regels onjuist heeft toegepast of het besluit onvoldoende heeft gemotiveerd. Ook nieuwe stukken, zoals een gewijzigd arbeidscontract of een inkomensbewijs van de referent, betrekt de IND bij de heroverweging.
Bij gezinsmigratie speelt vaak het recht op gezinsleven uit artikel 8 EVRM. Dan moet de IND de belangen van u en uw gezin afwegen tegen het algemeen belang. Wijs in uw bezwaar concreet op de omstandigheden die die afweging beïnvloeden, zoals kinderen in Nederland of de duur van de relatie.
Wat gebeurt er tijdens de hoorzitting?
De IND nodigt u in de regel uit voor een hoorzitting, waar u uw bezwaar mondeling toelicht (artikel 7:2 Awb). Is het bezwaar kennelijk ongegrond of wordt u volledig in het gelijk gesteld, dan mag de IND het horen overslaan (artikel 7:3 Awb).
Het gehoor wordt afgenomen door een medewerker die niet bij het oorspronkelijke besluit betrokken was. U kunt zich laten bijstaan door een advocaat en zo nodig een tolk vragen. Van het gehoor wordt een verslag gemaakt dat bij het dossier komt.
Wat als de IND niet op tijd beslist?
Beslist de IND niet binnen de beslistermijn, dan stuurt u eerst een ingebrekestelling. Twee weken daarna kunt u beroep instellen wegens niet tijdig beslissen (artikel 6:12 Awb).
Sinds 15 april 2025 kunt u in vreemdelingenzaken geen dwangsom meer krijgen als de IND te laat beslist. Het beroep niet tijdig beslissen blijft wel mogelijk; de rechter kan de IND dan een termijn opleggen om alsnog te beslissen.
Mag u in Nederland blijven tijdens bezwaar en beroep?
Tijdens de bezwaarfase vaak wel. Een bezwaar tegen de afwijzing van een aanvraag of de intrekking van een verblijfsvergunning schort de werking van het besluit op tot de IND op het bezwaar heeft beslist (artikel 73 lid 1 Vw 2000).
Die opschorting geldt niet in de gevallen van artikel 73 leden 2 tot en met 4 Vw 2000: bij afwijzing of intrekking op bepaalde gronden, zoals het ontbreken van een vereiste mvv, bij een herhaalde aanvraag, bij een te laat ingediend bezwaar en als u in vreemdelingenbewaring zit. Ook tijdens het beroep bij de rechtbank geldt geen automatische opschorting. In die gevallen vraagt u de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening.
Een voorlopige voorziening vraagt u aan bij de voorzieningenrechter van de rechtbank terwijl het bezwaar of beroep loopt (artikel 8:81 Awb). U moet dan aannemelijk maken dat uitzetting voor het einde van de procedure onevenredig nadelig voor u is. Wordt de aanvraag om een voorlopige voorziening ingediend, dan wacht de overheid de uitspraak meestal af voordat zij u uitzet.
Heeft u de beslissing in het buitenland aangevraagd, zoals een mvv, dan speelt dit niet: u wacht de procedure in het buitenland af.
Hoe stelt u beroep in bij de rechtbank?
Verklaart de IND uw bezwaar ongegrond, dan dient u binnen vier weken een beroepschrift in bij de rechtbank (artikel 69 Vw 2000). In vreemdelingenzaken is de rechtbank Den Haag bevoegd; zij behandelt zaken op zittingsplaatsen verspreid over het land.
In het beroepschrift legt u uit waarom de beslissing op bezwaar niet in stand kan blijven, met een kopie van die beslissing. U betaalt griffierecht; het bedrag staat in de brief van de rechtbank. De rechtbank behandelt de zaak op een mondelinge behandeling, waarna de rechter uitspraak doet.
Is uw beroep gegrond, dan vernietigt de rechter de beslissing op bezwaar. Meestal moet de IND dan opnieuw beslissen met inachtneming van de uitspraak. De rechter kent u zelden zelf een verblijfsvergunning toe.
Kunt u de bezwaarfase overslaan?
Soms wel: u kunt in uw bezwaarschrift vragen om rechtstreeks beroep bij de rechtbank (artikel 7:1a Awb). De IND beslist of het daarmee instemt; dat gebeurt vooral als de zaak in bezwaar niets nieuws meer kan opleveren.
Wanneer is hoger beroep bij de Raad van State mogelijk?
Tegen de uitspraak van de rechtbank kunnen u en de IND binnen vier weken hoger beroep instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. In vreemdelingenzaken moet u concrete bezwaren (grieven) tegen de uitspraak van de rechtbank aanvoeren; een herhaling van uw eerdere standpunten is niet genoeg.
De Afdeling doet een definitieve uitspraak en kan die kort motiveren als de grieven geen nieuwe rechtsvraag opwerpen. Na de uitspraak van de Afdeling staat in Nederland geen rechtsmiddel meer open.
Welke termijnen gelden er?
Voor reguliere vreemdelingenzaken geldt bij elke stap vier weken; besluiten over de Nederlandse nationaliteit volgen de Awb-termijn van zes weken (artikel 6:7 Awb).
| Stap | Verblijf (Vw 2000) | Nationaliteit (RWN) |
|---|---|---|
| Bezwaar bij de IND | 4 weken | 6 weken |
| Beroep bij de rechtbank | 4 weken | 6 weken |
| Hoger beroep bij de Raad van State | 4 weken | 6 weken |
| Beroep niet tijdig beslissen | na ingebrekestelling + 2 weken | na ingebrekestelling + 2 weken |
Waar let u op als aanvrager of referent?
- Noteer de verzenddatum van het besluit en reken vier weken vooruit.
- Controleer in het besluit welke afwijzingsgrond de IND precies gebruikt, bijvoorbeeld het inkomensvereiste of de leges.
- Verzamel stukken die precies die grond weerleggen, zoals loonstroken over de periode die de IND toetst.
- Ga na of u het bezwaar in Nederland mag afwachten of een voorlopige voorziening nodig heeft.
- Geef adreswijzigingen door, zodat de uitnodiging voor het gehoor en de beslissing op bezwaar u bereiken.
Wat kunnen wij voor u doen bij bezwaar en beroep tegen de IND?
Als immigratieadvocaat staan wij u bij in reguliere verblijfs- en nationaliteitszaken:
- het IND-besluit en de afwijzingsgronden beoordelen;
- een (pro-forma)bezwaarschrift opstellen en de gronden aanvullen;
- u bijstaan tijdens de hoorzitting bij de IND;
- een voorlopige voorziening aanvragen als uitzetting dreigt;
- beroep en hoger beroep instellen en de zaak bij de rechter bepleiten;
- alle termijnen bewaken, ook bij een te late beslissing van de IND.
Samengevat
- Tegen een IND-besluit over verblijf maakt u binnen vier weken bezwaar; bij nationaliteit binnen zes weken.
- Na een ongegrond bezwaar volgt beroep bij de rechtbank Den Haag en daarna hoger beroep bij de Raad van State.
- Bezwaar schort de werking van een afwijzing of intrekking in de regel op (artikel 73 Vw 2000); in de uitzonderingsgevallen en tijdens beroep is een voorlopige voorziening nodig.
- Bij een te late beslissing kunt u na een ingebrekestelling beroep instellen; een dwangsom is sinds 15 april 2025 niet meer mogelijk.
Veelgestelde vragen
Hoe lang heeft u om bezwaar te maken tegen de IND?
Vier weken na de bekendmaking van het besluit, volgens artikel 69 Vw 2000. Gaat het om naturalisatie of optie, dan is de termijn zes weken.
Wat gebeurt er als u te laat bent?
De IND of de rechtbank verklaart het bezwaar of beroep dan niet-ontvankelijk. Alleen als u redelijkerwijs niet in verzuim was, wordt de termijnoverschrijding verschoonbaar geacht (artikel 6:11 Awb).
Kunt u in bezwaar nieuwe stukken indienen?
Ja. De IND heroverweegt het besluit volledig en neemt ook nieuwe feiten en stukken mee (artikel 7:11 Awb). Lever ze bij voorkeur vóór de hoorzitting aan.
Heeft u recht op een gesubsidieerde advocaat?
Bij een laag inkomen en vermogen kan de Raad voor Rechtsbijstand een toevoeging verlenen; u betaalt dan een inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Of u in aanmerking komt, hangt af van uw inkomen en de aard van de zaak.
