Illegale tewerkstelling: zo voorkomt u een boete op grond van de Wav

Magazijn met een rij lege veiligheidshesjes aan haken

Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

U voorkomt een boete voor illegale tewerkstelling door vóór de eerste werkdag vast te stellen dat uw werknemer in Nederland mag werken, en door een kopie van zijn identiteitsdocument in uw administratie te bewaren. Voor werknemers van buiten de EU, de EER en Zwitserland heeft u meestal een tewerkstellingsvergunning of een gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid (GVVA) nodig; die vraagt u als werkgever zelf aan, behalve als de verblijfsvergunning van de werknemer het werken al vrij toestaat.

De boete geldt per illegaal tewerkgestelde werknemer en is per 1 februari 2025 verhoogd. De hoogte hangt af van hoe verwijtbaar u heeft gehandeld; dat moet de Arbeidsinspectie volgens de Raad van State per geval beoordelen.

Wat is illegale tewerkstelling?

Illegale tewerkstelling betekent dat u een vreemdeling arbeid laat verrichten zonder de vereiste vergunning. Artikel 2 van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) verbiedt dat.

Het begrip werkgever is in de Wav ruim: iedereen die in de uitoefening van een beroep of bedrijf een ander arbeid laat verrichten (artikel 1 Wav). Ook een opdrachtgever of inlener kan dus een boete krijgen, bijvoorbeeld als een uitzendbureau of onderaannemer mensen zonder vergunning inzet. Ook particulieren die huishoudelijke of persoonlijke diensten laten verrichten vallen eronder.

Voor wie heeft u geen vergunning nodig?

Burgers van de EU, de EER en Zwitserland mogen zonder vergunning in Nederland werken. Dat geldt ook voor vreemdelingen met een verblijfsvergunning waarop staat dat arbeid vrij is toegestaan.

Voor een kennismigrant heeft u geen tewerkstellingsvergunning nodig, maar wel een erkenning als referent bij de IND. Lees meer in ons artikel over hoe de IND erkende referenten controleert. Staat op de verblijfsvergunning dat werken alleen met een vergunning mag, of staat er niets over arbeid, dan heeft u voor die werknemer een vergunning nodig.

Wie vraagt de GVVA of tewerkstellingsvergunning aan?

SituatieVergunningWaar aanvragen
Werk van langer dan drie maandenGVVA (verblijf en arbeid in één)IND; de IND vraagt zelf advies aan UWV
Werk van drie maanden of korterTewerkstellingsvergunningUWV
KennismigrantGeen tewerkstellingsvergunning; wel verblijfsvergunning via erkend referentIND
Verblijfsvergunning met “arbeid vrij toegestaan”GeenAlleen identiteitscontrole en kopie (artikel 15 Wav)

UWV toetst of u in Nederland en elders in Europa geen geschikte kandidaat kon vinden. Toon daarom aan welke wervingsinspanningen u heeft gedaan, bijvoorbeeld een gemelde vacature en uw selectieproces.

Volgens de IND beslist zij bij een volledige aanvraag vaak binnen 90 dagen. Bent u erkend referent, dan gaat het meestal sneller. Een GVVA is maximaal drie jaar geldig en alleen bij u als werkgever, in de functie waarvoor hij is verleend. Meer over de aanvraag leest u in ons artikel over een werkvergunning aanvragen.

Welke controle moet u doen bij indiensttreding?

U stelt bij aanvang van het werk de identiteit van de werknemer vast aan de hand van een origineel en geldig identiteitsdocument, en u bewaart een kopie in uw administratie (artikel 15 Wav). Die kopie bewaart u tot ten minste vijf jaar na het einde van het kalenderjaar waarin het werk is geëindigd.

  1. Bekijk het originele paspoort of de identiteitskaart, niet alleen een foto of scan.
  2. Controleer bij een verblijfsvergunning wat er op de achterkant over arbeid staat en tot wanneer het document geldig is.
  3. Noteer de einddatum van de vergunning in uw personeelsadministratie, zodat u op tijd een verlenging ziet aankomen.
  4. Laat een werknemer die bij een ander bedrijf gaat werken, of die u inleent, vergezeld gaan van een kopie van zijn identiteitsdocument (artikel 15 Wav).

Werkt u met buitenlandse werknemers via een uitzendbureau, maak dan contractueel afspraken over deze controle. De boete kan ook u als inlener treffen.

Welke plichten heeft u als referent na de verlening?

Als referent heeft u een informatieplicht en een administratieplicht tegenover de IND. U meldt wijzigingen die het verblijfsrecht raken, zoals het einde van het dienstverband of een andere functie.

U bewaart het arbeidscontract, de loonstroken en een kopie van het paspoort, en deze gegevens moet u nog vijf jaar na het einde van het referentschap kunnen tonen. Wie deze plichten niet nakomt, kan door de IND een boete krijgen en bij erkende referenten de erkenning verliezen.

Hoe wordt de Wav-boete berekend?

De Nederlandse Arbeidsinspectie legt de boete op per werknemer die zonder vergunning werkte. Het uitgangspunt is een normbedrag uit de beleidsregel boeteoplegging Wav. Lange tijd was dat € 8.000 per werknemer; per 1 februari 2025 zijn de boetes verhoogd. Controleer het actuele bedrag in de geldende beleidsregel op wetten.overheid.nl, omdat het kabinet verdere aanpassing heeft aangekondigd.

De verwijtbaarheid bepaalt hoeveel van het normbedrag u betaalt. Op 13 juli 2022 oordeelde de Raad van State dat de toenmalige beleidsregel te weinig onderscheid maakte tussen opzet, grove schuld, normale en verminderde verwijtbaarheid. Bij een bedrijf dat negen vreemdelingen zonder vergunning stage had laten lopen, ging de Afdeling uit van normale verwijtbaarheid en halveerde zij de boete van € 36.000 naar € 18.000 (ECLI:NL:RVS:2022:1973). Sinds die uitspraak moet de boete aansluiten bij de mate van verwijtbaarheid.

Bij een herhaalde overtreding binnen vijf jaar wordt de boete verhoogd, tot 200 procent extra. De Arbeidsinspectie kan bovendien bevelen dat het werk tot drie maanden wordt stilgelegd (artikel 17b Wav). Daarnaast kunnen andere instanties optreden, bijvoorbeeld bij onderbetaling onder het minimumloon.

Hoe verweert u zich tegen een Wav-boete?

U krijgt eerst een boeterapport en het voornemen tot een boete, waarop u uw zienswijze mag geven (artikel 5:53 Algemene wet bestuursrecht). Tegen de boetebeschikking zelf maakt u binnen zes weken bezwaar (artikel 6:7 Awb). Na het bezwaar staat beroep open bij de bestuursrechter en daarna hoger beroep bij de Raad van State.

In bezwaar kunt u aanvoeren dat de persoon geen arbeid voor u verrichtte, dat de vergunning er wel was of dat u minder verwijtbaar handelde, bijvoorbeeld omdat u een vervalst document niet kon herkennen. Dat u dacht dat het werk was toegestaan, is niet genoeg: in de zaak van 13 juli 2022 leidde dat niet tot verminderde verwijtbaarheid. Leg uw controle daarom steeds schriftelijk vast.

Hoe helpen wij bij werkvergunningen en Wav-boetes?

Onze immigratieadvocaten werken daarbij samen met onze specialisten in arbeidsrecht.

  • Wij beoordelen per werknemer of u een tewerkstellingsvergunning of GVVA nodig heeft en wat er op de verblijfsvergunning staat.
  • Wij stellen de GVVA-aanvraag op en onderbouwen uw wervingsinspanningen voor het advies van UWV.
  • Wij schrijven uw zienswijze op een boeterapport en het bezwaarschrift binnen de termijn van zes weken.
  • Wij beoordelen uw afspraken met uitzendbureaus en onderaannemers over de controle van hun personeel.

Veelgestelde vragen

Kan mijn werknemer de GVVA zelf aanvragen?

In de praktijk dient u als werkgever de aanvraag in, als referent. U bent ook degene die de wervingsinspanningen moet aantonen en de referentplichten tegenover de IND draagt.

Krijg ik als inlener ook een boete als het uitzendbureau fout zat?

Dat kan. De Wav ziet ook de inlener of opdrachtgever als werkgever (artikel 1 Wav), dus u loopt zelf risico. De mate van verwijtbaarheid kan wel lager zijn als u aantoonbaar heeft gecontroleerd.

Wordt u verdacht van een strafbaar feit?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een strafrechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.

Wordt u verdacht van een strafbaar feit?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een strafrechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.