Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2026
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert of gevaarlijke stoffen, zoals lithiumbatterijen, gassen en chemicaliën, volgens de regels worden verpakt, geëtiketteerd, gedocumenteerd en vervoerd. De meeste valkuilen zitten in een verkeerde classificatie, een ontbrekende veiligheidsadviseur en onvoldoende opgeleid personeel; voor de opslag is meestal niet de ILT, maar de gemeente of omgevingsdienst het bevoegd gezag.
Hieronder leest u welke regels gelden, welke fouten in de praktijk vaak voorkomen en wat de ILT kan doen als zij een overtreding vaststelt. Zie ook ons artikel over het verschil tussen een boete, een dwangsom en een strafrechtelijke sanctie.
Inhoudsopgave
Welke regels gelden voor het vervoer van gevaarlijke technische producten?
De basis is de Wet vervoer gevaarlijke stoffen (Wvgs), uitgewerkt in het Besluit vervoer gevaarlijke stoffen en de Regeling vervoer over land van gevaarlijke stoffen. Die regels verwijzen naar de internationale verdragsregels per vervoerwijze.
- Wegvervoer: het ADR.
- Spoorvervoer: het RID.
- Binnenvaart: het ADN.
- Zeevaart: de IMDG-code.
- Luchtvracht: de technische voorschriften van de ICAO en de IATA-regels voor gevaarlijke goederen.
Veel technische producten vallen onder deze regels zonder dat bedrijven dat beseffen. Denk aan lithium-ionbatterijen (los of in apparatuur), spuitbussen, koudemiddelen, accu’s en apparaten met gasvullingen.
Welke fouten komen bij vervoer het vaakst voor?
De meest voorkomende fouten zijn een onjuiste classificatie, verkeerde verpakking of etikettering, onvolledige vervoersdocumenten en het ontbreken van een veiligheidsadviseur. Elke schakel in de keten heeft daarbij eigen verplichtingen.
Classificatie, verpakking en etikettering
De afzender moet de stof juist classificeren, met het juiste UN-nummer, en een goedgekeurde verpakking gebruiken. Etiketten en kenmerken moeten kloppen met de inhoud en het vervoersdocument. Bij lithiumbatterijen gelden aparte bepalingen voor beschadigde of defecte exemplaren.
Veiligheidsadviseur
Een onderneming die gevaarlijke stoffen vervoert, verlaadt, verpakt of vult, moet in beginsel een veiligheidsadviseur aanwijzen (hoofdstuk 1.8.3 ADR). Die adviseur heeft een certificaat dat vijf jaar geldig is en stelt een jaarverslag op. Voor beperkte hoeveelheden en bepaalde activiteiten gelden vrijstellingen; controleer of die voor u van toepassing zijn.
Opleiding van personeel
Iedereen die bij het vervoer van gevaarlijke stoffen betrokken is, moet een opleiding krijgen die past bij zijn taken (hoofdstuk 1.3 ADR). Chauffeurs hebben voor veel transporten bovendien een ADR-vakbekwaamheidscertificaat nodig, dat vijf jaar geldig is (hoofdstuk 8.2 ADR). Houd de opleidingen bij in een dossier.
Welke regels gelden voor opslag?
De opslag van gevaarlijke stoffen in verpakking valt sinds 1 januari 2024 onder de Omgevingswet en het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Daarin wordt voor de technische invulling vaak verwezen naar PGS 15, de richtlijn voor opslag van verpakte gevaarlijke stoffen.
Toezicht op opslag ligt in de regel bij de gemeente of de omgevingsdienst, niet bij de ILT. Voor de veiligheid van werknemers gelden daarnaast de Arbeidsomstandighedenwet en het Arbobesluit, waarop de Nederlandse Arbeidsinspectie toeziet. Bedrijven met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen kunnen bovendien onder de regels voor zware ongevallen (Seveso) vallen.
Wat kan de ILT doen bij een overtreding?
De ILT kan een waarschuwing geven, een last onder dwangsom of bestuursdwang opleggen, een bestuurlijke boete opleggen of een transport stilleggen. Bij ernstige of opzettelijke overtredingen kan de opsporingsdienst ILT-IOD een strafrechtelijk onderzoek starten onder leiding van het Openbaar Ministerie.
Bestuursrechtelijke handhaving
Een last onder dwangsom is gericht op herstel; een bestuurlijke boete is een straf. Voordat de ILT een boete oplegt, krijgt u meestal de gelegenheid om uw zienswijze te geven (artikel 5:53 Awb). Tegen het besluit kunt u binnen zes weken bezwaar maken (artikel 6:7 Awb).
Strafrechtelijke vervolging
Overtreding van de Wvgs is een economisch delict op grond van de Wet op de economische delicten. Niet alleen de vervoerder kan worden vervolgd, maar ook de afzender, verlader of verpakker die zijn eigen verplichtingen niet nakomt, en de rechtspersoon en feitelijk leidinggevende (artikel 51 Sr). Meer leest u bij wat houdt economische criminaliteit in?
Wie is aansprakelijk bij schade tijdens vervoer?
Dat hangt af van de vervoerwijze en het contract. Bij internationaal wegvervoer geldt het CMR-verdrag: de vervoerder is aansprakelijk voor verlies of beschadiging tijdens het vervoer (artikel 17 CMR), maar zijn aansprakelijkheid is per kilogram beperkt.
Bij gevaarlijke goederen moet de afzender de vervoerder vooraf precies informeren over het gevaar. Doet hij dat niet, dan is de afzender aansprakelijk voor de kosten en schade die daardoor ontstaan (artikel 22 CMR). Lees meer over het CMR-verdrag.
Wat geldt voor het vervoer van afval?
Het grensoverschrijdend vervoer van afvalstoffen valt onder de Europese verordening overbrenging afvalstoffen (EVOA). Voor veel afvalstromen is vooraf toestemming van de ILT nodig, en voor andere moet een begeleidend document mee.
Afgedankte elektrische apparaten en batterijen worden snel als afval aangemerkt, ook als ze nog een restwaarde hebben. De nieuwe Verordening (EU) 2024/1157 vervangt de oude EVOA grotendeels vanaf 21 mei 2026. Een overbrenging zonder de vereiste kennisgeving kan als illegale overbrenging worden vervolgd.
Waar let u als afzender of verlader op?
Als afzender bent u verantwoordelijk voor de juiste start van het vervoer. – Controleer de classificatie en het UN-nummer van uw producten. – Gebruik goedgekeurde verpakkingen en de juiste etiketten. – Informeer de vervoerder schriftelijk over het gevaar (artikel 22 CMR). – Ga na of u een veiligheidsadviseur moet aanwijzen. – Houd een opleidingsdossier bij voor betrokken medewerkers.
Waar let u als vervoerder of opslaghouder op?
Als vervoerder of opslaghouder moet u kunnen aantonen dat u de regels naleeft. – Controleer documenten en etiketten voordat u een zending accepteert. – Zorg dat chauffeurs een geldig ADR-vakbekwaamheidscertificaat hebben. – Controleer of uw opslag voldoet aan de Omgevingswet, het Bal en PGS 15. – Leg vast welke afspraken u met de afzender heeft gemaakt over aansprakelijkheid.
Wat kunnen wij voor u doen bij vervoer en opslag van technische producten?
Wij staan ondernemingen bij in contacten met de ILT en bij procedures vanuit onze praktijk bestuursrecht. – Wij beoordelen een voornemen tot boete of dwangsom en stellen uw zienswijze op. – Wij stellen een bezwaarschrift of beroepschrift op tegen een besluit van de ILT. – Wij staan u bij tijdens een onderzoek door de ILT-IOD. – Wij beoordelen vervoers- en opslagcontracten op aansprakelijkheid. – Wij adviseren over de verdeling van verplichtingen tussen afzender, vervoerder en opslaghouder.
Samengevat
- Het vervoer van gevaarlijke technische producten valt onder de Wvgs en het ADR, RID, ADN of de IMDG-code.
- Veelvoorkomende fouten zijn een onjuiste classificatie, een ontbrekende veiligheidsadviseur en onvoldoende opleiding.
- Voor opslag gelden de Omgevingswet, het Bal en PGS 15; toezicht ligt meestal bij gemeente of omgevingsdienst.
- De ILT kan waarschuwen, een dwangsom of boete opleggen of een transport stilleggen; ernstige zaken gaan naar het OM.
- Bij internationaal wegvervoer bepaalt het CMR-verdrag wie aansprakelijk is voor schade.
Veelgestelde vragen
Welke regels gelden voor het vervoer van innovatieve technische producten?
Dezelfde regels als voor andere gevaarlijke stoffen: de Wvgs en het ADR, RID, ADN of de IMDG-code, afhankelijk van de vervoerwijze. Bevat het product bijvoorbeeld een lithiumbatterij, dan gelden de bepalingen voor batterijen.
Wie is aansprakelijk bij schade aan producten tijdens transport?
Bij internationaal wegvervoer is de vervoerder aansprakelijk op grond van artikel 17 CMR, met een beperking per kilogram. Bij binnenlands vervoer gelden de regels van Boek 8 BW en eventueel de algemene voorwaarden van de vervoerder.
Welke regels gelden voor opslag van technische producten?
Voor gevaarlijke stoffen in verpakking gelden de Omgevingswet, het Bal en meestal PGS 15. Daarnaast gelden de arboregels voor de veiligheid van werknemers.
Welke documenten heeft u nodig voor internationaal transport?
Een vervoersdocument met de gegevens over de gevaarlijke stoffen, de schriftelijke instructies voor de chauffeur en, buiten de EU, de douanedocumenten. Voor afval kan een EVOA-kennisgeving of begeleidend document nodig zijn.
Hoe bereidt u zich voor op een controle?
Zorg dat classificaties, opleidingsdossiers, het certificaat en jaarverslag van de veiligheidsadviseur en vervoersdocumenten op orde en direct beschikbaar zijn. Leg afspraken met ketenpartners schriftelijk vast.
