Gepubliceerd op 21 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Vervoert u goederen over de weg van het ene land naar het andere, dan geldt het CMR-verdrag. Het verdrag is dwingend recht en werkt automatisch zodra de plaats van inontvangstneming en de plaats van aflevering in twee verschillende landen liggen en ten minste één van die landen partij is bij het verdrag (artikel 1 CMR). De vervoerder is aansprakelijk voor verlies, beschadiging en vertraging, maar die aansprakelijkheid is begrensd tot 8,33 rekeneenheden per kilogram. Alleen bij opzet of bewuste roekeloosheid van de vervoerder vervalt die grens, en die drempel haalt een ladingbelanghebbende zelden.
Inhoudsopgave
Wanneer is het CMR-verdrag van toepassing?
Het CMR geldt voor elk grensoverschrijdend vervoer van goederen over de weg tegen betaling, als één van beide landen verdragsstaat is. Waar partijen gevestigd zijn of welke nationaliteit zij hebben, maakt niet uit. Bepalend is de route.
Het verdrag is in 1956 in Genève tot stand gekomen onder auspiciën van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties. Het is niet nodig dat beide landen partij zijn. Een transport van Nederland naar een land dat het verdrag niet heeft bekrachtigd, valt onder het CMR, omdat Nederland verdragsstaat is. Het doet er ook niet toe of partijen het verdrag in hun contract noemen. Elk beding dat direct of indirect van het verdrag afwijkt, is nietig (artikel 41 CMR).
Buiten het verdrag vallen onder meer postvervoer onder internationale postovereenkomsten, lijkvervoer en verhuizingen. Voor zuiver binnenlands wegvervoer geldt niet het CMR maar Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek, vanaf artikel 8:1090; de tekst staat op wetten.overheid.nl. In de praktijk verklaren partijen op binnenlands vervoer vaak de AVC-voorwaarden van toepassing.
Bij gecombineerd vervoer wordt het voertuig met lading en al over zee of per spoor meegenomen, zonder dat de goederen worden overgeladen. Het CMR blijft dan in beginsel gelden voor het hele traject. Ontstaat de schade aantoonbaar tijdens dat andere vervoer en niet door toedoen van de wegvervoerder, dan bepaalt het regime van dat andere vervoer zijn aansprakelijkheid (artikel 2 CMR).
Wat doet de CMR-vrachtbrief?
De vrachtbrief bewijst de vervoerovereenkomst, de voorwaarden ervan en de ontvangst van de goederen door de vervoerder (artikel 9 CMR). Hij is een bewijsmiddel, geen voorwaarde voor een geldige overeenkomst. Volgens artikel 6 CMR bevat hij onder meer:
- de plaats en datum van opmaak;
- de namen en adressen van afzender, vervoerder en geadresseerde;
- de plaats van inontvangstneming en de plaats van aflevering;
- de aanduiding van de aard van de goederen, het aantal colli met merken en nummers en het brutogewicht;
- de kosten van het vervoer en de gegevens voor de douaneformaliteiten.
Ontbreekt de vrachtbrief, is hij onregelmatig of raakt hij kwijt, dan blijft de vervoerovereenkomst bestaan en blijft het CMR onverkort gelden (artikel 4 CMR). Toch hangt de bewijspositie van beide partijen ervan af.
Dat ziet u het duidelijkst bij de voorbehouden. Maakt de vervoerder bij inontvangstneming geen gemotiveerd voorbehoud over de uiterlijke staat van de goederen en de verpakking, dan wordt vermoed dat hij ze in goede staat heeft ontvangen (artikel 9 lid 2 CMR). Een stempel met de tekst dat de lading niet is gecontroleerd, helpt daar niet tegen. Het voorbehoud moet gemotiveerd zijn en bindt de afzender alleen als hij het in de vrachtbrief uitdrukkelijk heeft aanvaard (artikel 8 CMR).
Waarvoor is de vervoerder aansprakelijk?
De vervoerder is aansprakelijk voor verlies en beschadiging tussen inontvangstneming en aflevering, en voor vertraging in de aflevering (artikel 17 lid 1 CMR). U hoeft als ladingbelanghebbende geen schuld van de vervoerder te bewijzen. U moet alleen aantonen dat de goederen in goede staat zijn overgenomen en beschadigd of niet zijn afgeleverd.
De vervoerder is bovendien aansprakelijk voor zijn ondergeschikten en voor iedereen van wiens diensten hij zich voor het vervoer bedient, alsof het om zijn eigen gedragingen gaat (artikel 3 CMR). Besteedt hij het vervoer uit aan een ondervervoerder of een charter, dan blijft hij tegenover de afzender aanspreekbaar. Hoe die keten werkt, leest u in ons artikel over lading die kwijtraakt of wordt gestolen.
Wanneer is de vervoerder niet aansprakelijk?
De vervoerder gaat vrijuit op vier gronden (artikel 17 lid 2 CMR):
- schuld van de rechthebbende;
- een opdracht van de rechthebbende die niet het gevolg is van schuld van de vervoerder;
- een eigen gebrek van de goederen;
- omstandigheden die de vervoerder niet heeft kunnen vermijden en waarvan hij de gevolgen niet heeft kunnen verhinderen.
Die laatste grond is strenger dan gewone overmacht. De vervoerder moet aantonen dat hij alle maatregelen heeft genomen die redelijkerwijs van een zorgvuldig vervoerder mochten worden verwacht. Denk aan een goede routekeuze, beveiligde parkeerplaatsen, deugdelijk materieel en een afgesloten laadruimte. Diefstal uit een onbeheerde trailer op een onbewaakte parkeerplaats geldt daarom niet snel als onvermijdbaar.
Daarnaast noemt artikel 17 lid 4 CMR bijzondere risico’s die de bewijspositie van de vervoerder verlichten. Voorbeelden zijn vervoer in open voertuigen als dat uitdrukkelijk is afgesproken, ontbrekende of gebrekkige verpakking, laden of lossen door de afzender of de geadresseerde, goederen die van nature gevoelig zijn voor breuk, roest of bederf, en het vervoer van levende dieren. Slaagt zo’n beroep, dan wordt vermoed dat de schade daaruit voortkomt (artikel 18 lid 2 CMR). U moet dan als ladingbelanghebbende het tegendeel aannemelijk maken.
Hoe hoog is de schadevergoeding onder het CMR?
De vergoeding volgt de waarde van de goederen op de plaats en het moment van inontvangstneming. Zij is begrensd tot 8,33 rekeneenheden per kilogram ontbrekend of beschadigd brutogewicht (artikel 23 CMR, zoals gewijzigd door het Protocol van 1978).
De rekeneenheid is het bijzondere trekkingsrecht (SDR) van het Internationaal Monetair Fonds. De tegenwaarde in euro’s schommelt dagelijks. Reken die daarom om op de dag die het verdrag daarvoor aanwijst, en niet met een vuistregel.
| Post | Vergoed? | Artikel |
|---|---|---|
| Waarde van de goederen | Ja, tot 8,33 SDR per kg brutogewicht | Art. 23 lid 1-3 CMR |
| Vrachtprijs, douanerechten en andere vervoerskosten | Ja: bij geheel verlies volledig, bij gedeeltelijk verlies naar verhouding | Art. 23 lid 4 CMR |
| Vertragingsschade | Ja, als u schade bewijst, tot ten hoogste de vrachtprijs | Art. 23 lid 5 CMR |
| Gevolgschade (gemiste omzet, boetes van afnemers) | In beginsel nee | Art. 23 lid 4 CMR |
| Schade boven de limiet | Alleen bij aangegeven waarde, bijzonder belang of bewuste roekeloosheid | Art. 24, 26 en 29 CMR |
Een voorbeeld ter illustratie. Raakt een pallet van 400 kilogram met elektronica ter waarde van € 60.000 kwijt, dan is de vergoeding begrensd tot 400 × 8,33 = 3.332 SDR, plus de vracht. Omgerekend is dat een fractie van de werkelijke waarde. Bij lichte, kostbare lading dekt het plafond de schade dus bij lange na niet.
Hoe verhoogt u het plafond?
Dat kan op twee manieren, en alleen vooraf in de vrachtbrief. U kunt tegen een toeslag een hogere waarde van de goederen laten aangeven (artikel 24 CMR), of een bijzonder belang bij de aflevering voor het geval van verlies, beschadiging of vertraging (artikel 26 CMR).
Beide moeten zijn afgesproken en in de vrachtbrief staan; achteraf lukt het niet. Voor waardevolle ladingen is dit, naast een goederentransportverzekering, de enige effectieve route. Hoe dit doorwerkt in uw leveringsvoorwaarden, leest u in ons artikel over exportcontracten en Incoterms.
Wanneer vervalt de aansprakelijkheidsbeperking?
De vervoerder kan zich niet op de beperkingen beroepen als de schade komt door zijn opzet of door schuld die naar het recht van de rechter gelijkstaat aan opzet (artikel 29 CMR). Naar Nederlands recht is dat bewuste roekeloosheid, en die drempel ligt hoog.
De Hoge Raad heeft die maatstaf ingevuld in zijn arrest van 5 januari 2001 (ECLI:NL:HR:2001:AA9308). Het ging om een container met jacks en polo’s die over de weg van Rotterdam naar Aalsmeer moest en die op een verlaten industrieterrein werd gestolen. Van roekeloos handelen is volgens de Hoge Raad pas sprake als de vervoerder of zijn chauffeur zich ervan bewust is dat de kans dat het gevaar zich verwezenlijkt aanzienlijk groter is dan de kans dat dat niet gebeurt, en zich daar niet door laat weerhouden. Dat de chauffeur het gevaar had moeten begrijpen, is niet genoeg.
Hoe hoog die lat in de praktijk ligt, laat de Rechtbank Gelderland zien in een vonnis van 4 februari 2026 (ECLI:NL:RBGEL:2026:1552). Twee pallets cosmetica op weg van Lelystad naar België werden gestolen uit een niet-afgesloten trailer op een onbewaakte parkeerplaats. De vervoerder kon zich niet op onvermijdbare omstandigheden beroepen en was dus aansprakelijk. Maar de limiet bleef staan: de verlader onderbouwde niet met cijfers dat de kans op diefstal groter was dan de kans dat het goed ging, en er was nooit eerder een lading gestolen. De vervoerder had de CMR-limiet van € 510,42 inclusief rente al betaald; de rest van de vordering werd afgewezen.
Voor ladingbelanghebbenden betekent dit dat doorbraak van de limiet geen standaardroute is. Voor vervoerders betekent het dat instructies over parkeren, sleutelbeheer en het afsluiten van de laadruimte wel degelijk verschil maken. Wie een uitdrukkelijke instructie bewust negeert, komt dichter bij die drempel dan wie zich vergist.
Welke termijnen moet u bewaken?
| Situatie | Termijn | Gevolg bij overschrijding |
|---|---|---|
| Zichtbare schade of verlies | Voorbehoud bij aflevering | Vermoeden van aflevering zoals in de vrachtbrief |
| Niet-zichtbare schade | Schriftelijk binnen 7 dagen na aflevering, zon- en feestdagen niet meegerekend | Idem |
| Vertraging | Schriftelijk binnen 21 dagen nadat de goederen ter beschikking zijn gesteld | Geen vergoeding voor vertraging |
| Verjaring | 1 jaar; 3 jaar bij opzet of gelijkgestelde schuld | Vordering verjaard |
De termijnen voor voorbehoud staan in artikel 30 CMR. Zet het voorbehoud altijd op de vrachtbrief zelf, met de algemene aard van het verlies of de beschadiging, laat de chauffeur meetekenen en bevestig het dezelfde dag per e-mail.
Wanneer gaat de verjaringstermijn lopen?
Volgens artikel 32 CMR begint de termijn:
- bij gedeeltelijk verlies, beschadiging of vertraging: op de dag van aflevering;
- bij geheel verlies: op de dertigste dag na afloop van de afgesproken termijn of, als geen termijn is afgesproken, op de zestigste dag nadat de vervoerder de goederen in ontvangst nam;
- in alle andere gevallen: drie maanden na het sluiten van de overeenkomst.
Een schriftelijke vordering schorst de verjaring tot de dag waarop de vervoerder haar schriftelijk afwijst en de stukken terugstuurt. Hoe stuiting en verjaring naar Nederlands recht werken, leest u in ons artikel over verjaring van vorderingen.
Welke rechter is bevoegd bij een CMR-geschil?
Het verdrag wijst zelf de bevoegde rechters aan (artikel 31 CMR). De eiser kan naar de rechter van een verdragsstaat die partijen zijn overeengekomen. Daarnaast kan hij naar de rechter van het land waar de gedaagde zijn gewone verblijfplaats, hoofdzetel of het filiaal heeft waardoor de overeenkomst is gesloten, of naar de rechter van het land van inontvangstneming of aflevering. Andere rechters zijn niet bevoegd.
Die keuzevrijheid maakt snelheid belangrijk. Loopt over dezelfde zaak al een procedure tussen dezelfde partijen bij een bevoegde rechter, dan kan geen nieuwe vordering worden ingesteld. Een vervoerder die verwacht te worden aangesproken, kan daarom zelf een verklaring voor recht vragen in het land van zijn keuze. Zie ook onze bespreking van transportgeschillen over de grens.
Vonnissen die in een verdragsstaat uitvoerbaar zijn, zijn in de andere verdragsstaten uitvoerbaar zodra de daar voorgeschreven formaliteiten zijn vervuld. Binnen de Europese Unie loopt de tenuitvoerlegging bovendien via Verordening (EU) nr. 1215/2012, die geen verklaring van uitvoerbaarheid meer vereist.
Wat betekent dit voor uw contracten en uw verzekering?
U kunt de aansprakelijkheid van de vervoerder niet contractueel verruimen of beperken buiten de wegen die het CMR zelf biedt. Algemene voorwaarden die toch van het CMR afwijken, zijn op dat punt nietig (artikel 41 CMR). Wat u wel kunt regelen: de vrachtprijs, wachttijden, laad- en losverplichtingen, beveiligingseisen en instructies over parkeren en routes. Juist die instructies bepalen later wat van een zorgvuldig vervoerder mocht worden verwacht.
Voor de verlader is de rekensom eenvoudig: de CMR-limiet hangt af van gewicht, niet van waarde. Een goederentransportverzekering op basis van de factuurwaarde vult dat gat. Het aangeven van een hogere waarde of een bijzonder belang in de vrachtbrief is het contractuele alternatief.
Let ten slotte op de samenhang met uw koop- en leveringsvoorwaarden. Wie draagt het risico op welk moment, en wie is tegenover de klant aansprakelijk als de vervoerder binnen zijn limiet blijft? Die vraag hoort thuis in de koopovereenkomst en niet in de vervoerovereenkomst. Zie ook onze artikelen over aansprakelijkheid bij levering in de keten, gebrekkige algemene voorwaarden en de battle of forms bij internationale contracten.
Wat doet u als verlader of geadresseerde bij schade?
- Controleer de lading bij aflevering en zet zichtbare schade direct als voorbehoud op de vrachtbrief (artikel 30 CMR).
- Meld verborgen schade schriftelijk binnen zeven dagen en vertraging binnen eenentwintig dagen.
- Wilt u de limiet doorbreken, verzamel dan concrete gegevens over het risico en over wat de chauffeur wist; een algemene stelling volstaat niet, zoals de zaak bij de Rechtbank Gelderland laat zien.
- Dien uw vordering binnen één jaar schriftelijk in bij de vervoerder; dat schorst de verjaring (artikel 32 CMR).
Hoe beperkt u als vervoerder uw risico?
- Maak bij inontvangstneming een gemotiveerd voorbehoud over de staat van goederen en verpakking op de vrachtbrief (artikel 8 en 9 CMR).
- Leg instructies aan chauffeurs en ondervervoerders over beveiligd parkeren, sleutelbeheer en het afsluiten van de laadruimte schriftelijk vast. Zonder zulke maatregelen strandt een beroep op artikel 17 lid 2 CMR.
- Controleer uw CMR-aansprakelijkheidsverzekering, ook voor het werk van ondervervoerders.
- Wijs een onterechte vordering schriftelijk af en stuur de stukken terug; pas dan loopt de verjaring weer (artikel 32 lid 2 CMR).
Onze rol bij een CMR-schade
Vanuit onze praktijk ondernemingsrecht staan wij verladers en vervoerders bij in transportgeschillen.
- Wij beoordelen of het CMR van toepassing is of Boek 8 BW met de AVC-voorwaarden.
- Wij stellen de vervoerder aansprakelijk of voeren verweer, en bewaken de termijnen voor voorbehoud en verjaring.
- Wij berekenen de vergoeding binnen de limiet en beoordelen of die limiet kan worden doorbroken.
- Wij kiezen de bevoegde rechter op grond van artikel 31 CMR en voeren de procedure.
In het kort
- Het CMR geldt dwingend zodra het land van vertrek of van aflevering verdragsstaat is.
- Diefstal uit een onbewaakte, open trailer maakt de vervoerder aansprakelijk, maar meestal alleen tot de limiet.
- De limiet van 8,33 SDR per kilogram verhoogt u alleen vooraf in de vrachtbrief (artikel 24 en 26 CMR).
- Voorbehoud bij aflevering, binnen 7 of 21 dagen; verjaring na één jaar.
Veelgestelde vragen
Kunnen partijen het CMR afspreken voor binnenlands vervoer?
Ja, maar dan geldt het als contractsbepaling en niet als dwingend verdragsrecht. Naar Nederlands recht moet zo’n afwijking van Boek 8 BW uitdrukkelijk zijn en in een afzonderlijke overeenkomst voor dat vervoer staan (artikel 8:1102 BW). In de zaak van de Hoge Raad van 5 januari 2001 was dat via een raamovereenkomst geregeld.
Kunt u de onderaannemer van uw vervoerder rechtstreeks aanspreken?
Tegenover u blijft uw eigen vervoerder aansprakelijk (artikel 3 CMR). Of u de onderaannemer daarnaast rechtstreeks kunt aanspreken, hangt af van de vraag of sprake is van opvolgend vervoer onder één vrachtbrief (artikel 34 CMR). Is dat niet zo, dan loopt uw vordering in beginsel via uw eigen contractspartij.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.
