Gepubliceerd op 30 september 2020 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
De voorwaarden gezinshereniging verschillen sterk per route. Nareis na een asielvergunning kent geen inkomenseis en geen basisexamen inburgering, maar wel een aanvraagtermijn van drie maanden. De reguliere aanvraag voor verblijf bij een partner of gezinslid kent juist wel een inkomens- en inburgeringseis. Beide routes berusten op de Vreemdelingenwet 2000, de Gezinsherenigingsrichtlijn 2003/86/EG en artikel 8 EVRM.
Inhoudsopgave
Welke twee routes bestaan er?
In het spraakgebruik heet alles gezinshereniging, maar het vreemdelingenrecht kent twee afzonderlijke sporen. Het eerste is nareis: gezinshereniging van familieleden van iemand die in Nederland een asielvergunning heeft gekregen. Het tweede is de reguliere verblijfsvergunning voor het verblijfsdoel familie en gezin, bedoeld voor de partner of het gezinslid van een Nederlander of van een houder van een reguliere verblijfsvergunning.
Het verschil is niet administratief maar inhoudelijk. Voor een vluchteling gelden verlichte voorwaarden, omdat van hem redelijkerwijs niet kan worden gevraagd dat hij eerst een inkomen opbouwt voordat zijn gezin mag overkomen. Voor de reguliere route geldt het volledige voorwaardenpakket. Wie de verkeerde route bewandelt, krijgt de verkeerde toets over zich heen. Een algemeen overzicht van beide sporen geeft ons artikel over de regels van gezinshereniging in Nederland.
Nareis: gezinshereniging na een asielvergunning
De houder van de asielvergunning is in de procedure de referent. Hij dient de aanvraag voor nareis bij de IND in binnen drie maanden nadat de asielvergunning is verleend. Die termijn is hard: wordt hij overschreden, dan komt de aanvraag in het reguliere spoor terecht, met de bijbehorende inkomens- en inburgeringseisen. Voor nareis worden geen leges gerekend.
Nareis is beperkt tot het kerngezin. Het gaat om:
- de echtgenoot of geregistreerd partner, mits de relatie al bestond voordat de referent naar Nederland kwam;
- de eigen of geadopteerde minderjarige kinderen die feitelijk tot het gezin behoorden;
- bij een referent die zelf minderjarig was bij zijn asielaanvraag: de ouders en hun minderjarige kinderen.
De referent moet aantonen dat de gezinsband al bestond vóór zijn vertrek en nog steeds bestaat. Ongehuwde partners, meerderjarige kinderen en pleegkinderen vallen buiten deze route en zijn aangewezen op het reguliere spoor.
Wat is er per 12 juni 2026 veranderd?
Met de invoering van het Europese asiel- en migratiepact is het nareisregime ingrijpend gewijzigd. Voor houders van subsidiaire bescherming gelden sindsdien een huisvestings- en middeleneis, waar die eisen voor deze groep eerder niet golden. Daarnaast wordt geen asielvergunning voor onbepaalde tijd meer verleend en zijn nieuwe asieldocumenten drie jaar geldig; eerder verleende vergunningen voor onbepaalde tijd blijven geldig.
De IND beslist bovendien tijdelijk niet op een deel van de nareisaanvragen, omdat onduidelijk is in hoeverre de nieuwe voorwaarden ook gelden voor aanvragen die al liepen. De dienst legt die vraag aan de rechter voor en wacht de uitspraak af. De IND houdt de stand van zaken bij op haar pagina over asiel en nareis en het migratiepact. Loopt uw aanvraag al langer, ga er dan niet van uit dat de voorwaarden nog dezelfde zijn als bij indiening.
De reguliere aanvraag: verblijf bij partner of gezinslid
Voor de reguliere route moet de referent Nederlander zijn of een geldige verblijfsvergunning hebben. De wettelijke grondslag ligt in de artikelen 14 en 16 van de Vreemdelingenwet 2000, uitgewerkt in het Vreemdelingenbesluit 2000. Bij gezinsvorming, dus als de relatie is ontstaan nadat de referent al in Nederland verbleef, moeten beide partners ten minste 21 jaar zijn. Bestond het huwelijk al eerder, dan geldt een minimumleeftijd van 18 jaar.
De referent moet daarnaast zelfstandig, duurzaam en voldoende inkomen hebben. Als norm geldt het wettelijk minimumloon, of een percentage daarvan bij bepaalde gezinsleden. Wat zelfstandig en duurzaam precies inhouden, en welke uitzonderingen bestaan voor arbeidsongeschiktheid en de AOW-leeftijd, hebben wij uitgewerkt in ons artikel over de inkomenseis bij gezinshereniging.
Ten slotte moet het overkomende gezinslid in beginsel het basisexamen inburgering buitenland afleggen bij de Nederlandse ambassade of het consulaat, voordat de mvv wordt aangevraagd. Er bestaan vrijstellingen, onder meer op grond van nationaliteit, opleiding of medische omstandigheden. Wat er na aankomst nog volgt, beschrijven wij in ons artikel over de inburgeringsplicht in Nederland.
Hoe toont u de gezinsband aan?
Het belangrijkste bewijs bestaat uit officiële documenten: een huwelijksakte, een geregistreerd partnerschap, geboorteakten en documenten waaruit blijkt dat u vóór het vertrek een gezin vormde. Die stukken moeten in beginsel gelegaliseerd zijn en zijn voorzien van een vertaling.
Kan de referent buiten zijn schuld niet aan die documenten komen, wat bij vluchtelingen regelmatig voorkomt, dan mag hij niet zonder meer worden afgewezen. De IND biedt dan aanvullend bewijs aan, zoals een identificerend gehoor of een DNA-onderzoek om de biologische band vast te stellen. Bij een huwelijk of een ongehuwde relatie gaat het om de vraag of de relatie duurzaam en exclusief is en of zij al bestond vóór de komst naar Nederland.
Hoe verloopt de mvv-aanvraag?
De meeste gezinsleden hebben een machtiging tot voorlopig verblijf nodig: een visum waarmee zij Nederland mogen inreizen. Onderdanen van de Europese Unie, de Europese Economische Ruimte en Zwitserland zijn daarvan vrijgesteld, evenals onderdanen van enkele andere landen. Voor de overige gezinsleden geldt dat de mvv en de verblijfsvergunning in één procedure worden aangevraagd.
Het gezinslid kan zich daarvoor melden bij de Nederlandse ambassade of het consulaat, waar vingerafdrukken, een pasfoto en een handtekening worden opgenomen. Omdat die reis kostbaar en soms gevaarlijk is, kan de referent de aanvraag ook zelf in Nederland bij de IND indienen. Hij levert dan een pasfoto van het gezinslid aan en een door het gezinslid ondertekende antecedentenverklaring, waarin deze verklaart geen relevant strafrechtelijk verleden te hebben. Die verklaring is vereist vanaf twaalf jaar. Na een positieve beslissing haalt het gezinslid de mvv binnen de door de IND genoemde termijn op bij de aangewezen post; de mvv is daarna negentig dagen geldig. Na aankomst meldt het gezinslid zich binnen enkele dagen bij de IND en schrijft het zich in bij de gemeente.
Wat doet de IND met uw aanvraag?
De IND toetst eerst of de aanvraag compleet is. Ontbreken gegevens of documenten, dan volgt een herstelverzuimbrief met een termijn waarbinnen u de aanvraag moet aanvullen. Reageert u niet op tijd, dan wordt de aanvraag buiten behandeling gesteld, wat iets anders is dan een afwijzing maar in de praktijk hetzelfde vertragende effect heeft.
Is het dossier compleet, dan beoordeelt de IND of aan de voorwaarden is voldaan en maakt zij in alle gevallen een individuele belangenafweging in het licht van artikel 8 EVRM, het recht op eerbiediging van familie- en gezinsleven. Voor nareisaanvragen geldt een beslistermijn van negen maanden, die bij aanvullend onderzoek kan worden verlengd; voor de reguliere aanvraag geldt een termijn van negentig dagen. In de praktijk kan het aanzienlijk langer duren voordat de behandeling daadwerkelijk begint. Wat de IND van uw dossier verwacht, beschrijven wij ook op onze pagina over de verblijfsvergunning en de IND.
Wat kunt u doen bij een afwijzing of bij te laat beslissen?
Wijst de IND uw aanvraag af, dan kunt u bezwaar maken bij de IND. De bezwaartermijn in vreemdelingenzaken bedraagt vier weken na de datum van de beslissing (artikel 69 Vreemdelingenwet 2000). Wordt het bezwaar ongegrond verklaard, dan staat beroep open bij de rechtbank. Bezwaar en beroep hebben niet automatisch tot gevolg dat u de behandeling in Nederland mag afwachten; daarover schreven wij een apart artikel over de opschortende werking van bezwaar en beroep in het vreemdelingenrecht.
Beslist de IND niet op tijd, dan kunt u haar in gebreke stellen en vervolgens beroep instellen wegens het niet tijdig beslissen. De bestuursrechtelijke dwangsom bij te late beslissingen van de IND is per 15 april 2025 afgeschaft, zodat een ingebrekestelling geen geldbedrag meer oplevert. Wel kan de rechter de IND een termijn stellen waarbinnen alsnog moet worden beslist, zo nodig versterkt met een dwangsom die de rechter zelf oplegt.
Veelgestelde vragen
Geldt de inkomenseis ook voor nareis?
Voor erkende vluchtelingen geldt bij tijdige nareis geen inkomenseis. Voor houders van subsidiaire bescherming is dat sinds 12 juni 2026 veranderd: voor hen gelden nu wel een huisvestings- en middeleneis. Vraag daarom altijd na welk statusdocument u precies hebt.
Wat gebeurt er als ik de termijn van drie maanden mis?
De aanvraag wordt dan beoordeeld als reguliere gezinshereniging. Dat betekent leges, een inkomenseis en in beginsel het basisexamen inburgering buitenland. Er kan reden zijn om een beroep te doen op verschoonbare termijnoverschrijding; leg dat onderbouwd aan de IND voor.
Kunnen mijn ouders of broers en zussen overkomen?
Alleen als u zelf minderjarig was toen u asiel aanvroeg. Meerderjarige referenten kunnen hun ouders en meerderjarige broers of zussen niet via nareis laten overkomen; voor hen bestaat hooguit een beroep op artikel 8 EVRM in een reguliere procedure, dat zelden slaagt.
Wat als ik geen documenten heb?
Ontbrekende documenten leiden niet automatisch tot afwijzing. Als u aannemelijk maakt dat u buiten uw schuld niet aan de stukken kunt komen, moet de IND aanvullend bewijs toelaten, zoals een identificerend gehoor of DNA-onderzoek.
Bijstand bij uw aanvraag
De regels rond gezinshereniging zijn de afgelopen jaren meermaals gewijzigd en zijn op dit moment op onderdelen nog in beweging. Een aanvraag die op de verkeerde route wordt ingediend of te laat wordt aangevuld, kost maanden. De advocaten immigratierecht van Law & More beoordelen welke route op uw situatie van toepassing is, stellen het dossier samen, voeren de correspondentie met de IND en staan u bij in bezwaar en beroep.
