Gepubliceerd op 9 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 7 september 2026
Het verlies van de Nederlandse nationaliteit blijft een lastig onderwerp, zeker voor Nederlanders in het buitenland. U kunt uw nationaliteit automatisch kwijtraken als u een andere nationaliteit aanneemt, 13 jaar buiten Nederland en de EU woont met een dubbele nationaliteit, of als u er zelf afstand van doet via een officiële verklaring.Gelukkig is er een vangnet: wie alleen de Nederlandse nationaliteit heeft, raakt die nooit automatisch kwijt.De regels zijn de laatste jaren veranderd, en er zijn verschillende uitzonderingen. Sommige situaties zorgen voor automatisch verlies, terwijl andere juist bescherming bieden.De overheid kan het Nederlanderschap ook intrekken bij fraude of als er sprake is van veiligheidsrisico’s.Hier leest u wanneer u het risico loopt uw nationaliteit te verliezen en welke documenten u echt niet mag vergeten om Nederlander te blijven.Ook bespreken we kort hoe u een verloren nationaliteit eventueel kunt terugkrijgen.Inhoudsopgave
Wat betekent het verliezen van de Nederlandse nationaliteit?
Gevolgen voor rechten en plichten
Politieke rechten verdwijnen volledig zodra u geen Nederlander meer bent. U mag niet meer stemmen of u verkiesbaar stellen.Toegang tot overheidsvoorzieningen verandert drastisch. U hebt geen automatisch recht meer op uitkeringen, zorgtoeslag of andere sociale regelingen.U valt dan onder de regels voor buitenlanders.Verblijfsrecht is niet meer automatisch gegarandeerd. U hebt vaak een verblijfsvergunning nodig om in Nederland te wonen of werken.Reizen wordt ingewikkelder. U kunt uw Nederlandse paspoort niet meer gebruiken en moet reizen op het paspoort van uw andere nationaliteit.Consulaire bescherming in het buitenland valt weg. De ambassade kan u niet meer helpen als u in de problemen komt.Verschil met dubbele nationaliteit
Dubbele nationaliteit betekent dat u twee nationaliteiten tegelijk hebt. U houdt dan de rechten en plichten van beide landen.Bij volledig verlies van de Nederlandse nationaliteit verdwijnen alle Nederlandse rechten. Dat is het verschil met dubbele nationaliteit, waarbij uw rechten als Nederlander gewoon blijven bestaan.Mensen met alleen de Nederlandse nationaliteit raken die nooit automatisch kwijt. Zo voorkomt u dat iemand staatloos wordt, wat volgens internationale afspraken niet mag.Personen met dubbele nationaliteit lopen wel risico op automatisch verlies. Bijvoorbeeld als ze lang buiten de EU wonen en hun Nederlandse documenten niet verlengen.Automatisch verlies van de Nederlandse nationaliteit
Verlies bij het verkrijgen van een andere nationaliteit
Neemt u vrijwillig een andere nationaliteit aan? Dan verliest u automatisch het Nederlanderschap. Dat staat in de Rijkswet op het Nederlanderschap.Er zijn drie belangrijke uitzonderingen:- Geboren in het nieuwe land: U bent geboren in het land van uw nieuwe nationaliteit én woont daar als u genaturaliseerd wordt.
- Jeugdjaren doorgebracht: U hebt voor u 18e vijf jaar onafgebroken in dat land gewoond.
- Nationaliteit van partner: U neemt de nationaliteit aan van uw echtgenoot of geregistreerde partner.
13-jaar regeling bij wonen buiten de EU
Mensen met dubbele nationaliteit kunnen het Nederlanderschap verliezen als zij na hun 18e dertien jaar onafgebroken hun hoofdverblijf hebben buiten Nederland, Aruba, Curacao en Sint Maarten en buiten de landen waarvoor het Verdrag betreffende de Europese Unie geldt.Voorwaarden voor verlies:- Minimaal 13 jaar buiten het Koninkrijk of de EU wonen
- Een andere nationaliteit naast de Nederlandse hebben
- Geen Nederlands paspoort of verklaring van Nederlanderschap aanvragen in die periode
Verlies van rechtswege
Verlies van rechtswege betekent automatisch verlies, zonder dat de overheid iets hoeft te doen. Zodra u aan alle voorwaarden voldoet, bent u geen Nederlander meer.Gevolgen voor minderjarigen: Kinderen verliezen de Nederlandse nationaliteit als hun ouders het kwijtraken. Dit geldt ook als er sprake is van verbreking van familiebanden door bijvoorbeeld ontkenning van vaderschap of herroeping van adoptie.Een kind blijft Nederlander zolang minstens één juridische ouder Nederlander is. Vanaf 18 jaar gelden de regels voor volwassenen.Vrijwillig afstand doen van de Nederlandse nationaliteit
Wilt u zelf afstand doen van uw Nederlandse nationaliteit? Dat kan met een verklaring van afstand. U moet dan wel nog een andere nationaliteit hebben, zodat u niet staatloos wordt.Procedure voor afstand doen
Met een verklaring van afstand kunt u formeel uw Nederlanderschap opgeven. Dit is gratis en kan op verschillende plekken.Waar kunt u afstand doen:- Bij uw gemeente in Nederland
- Bij de Nederlandse ambassade in het buitenland
Uitzondering bij dreigend staatloos zijn
Nederland staat het niet toe dat u afstand doet als u daardoor staatloos wordt. Zo wil men voorkomen dat mensen helemaal geen nationaliteit meer hebben.Wanneer wordt afstand geweigerd:- U hebt geen andere nationaliteit
- U andere nationaliteit wordt ingetrokken
- De andere nationaliteit wordt niet erkend
Uitzonderingen en bijzondere situaties
Er zijn drie belangrijke uitzonderingen waarbij u het Nederlanderschap mag houden als u een andere nationaliteit aanneemt. Ook zijn er aparte regels voor mensen die voor de Nederlandse overheid werken en voor kinderen onder de 18 jaar.Behouden van nationaliteit bij huwelijk of geboorte
Mensen kunnen hun Nederlandse nationaliteit behouden als ze trouwen met iemand uit een ander land en diens nationaliteit aannemen. Dit geldt alleen als ze op de dag van het verkrijgen van de nieuwe nationaliteit getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben.Er is ook een uitzondering voor mensen die geboren zijn in het land waarvan ze de nationaliteit willen aannemen. Ze moeten dan wel hun hoofdverblijf in dat land hebben op het moment dat ze die nationaliteit krijgen.De derde uitzondering geldt voor mensen die al sinds hun geboorte een dubbele nationaliteit hebben. Zij mogen later zelfs nog een derde nationaliteit aannemen zonder hun Nederlandse nationaliteit te verliezen.Belangrijke voorwaarden:- Het huwelijk of partnerschap moet bestaan op de dag van naturalisatie.
- Geboorte en hoofdverblijf moeten in hetzelfde land zijn.
- Dubbele nationaliteit moet al vanaf geboorte bestaan.
Werken voor de Nederlandse overheid in het buitenland
Nederlanders die in het buitenland werken voor de Nederlandse overheid krijgen extra bescherming van hun nationaliteit. Dit geldt bijvoorbeeld voor diplomaten, consulaire medewerkers en andere overheidsfunctionarissen.Deze mensen verliezen hun Nederlandse nationaliteit niet door langdurig verblijf buiten Nederland of de EU. De 13-jarenregel geldt niet zolang ze in overheidsdienst zijn.Vaak geldt die bescherming ook voor hun gezinsleden. De precieze regels hangen af van hun situatie en hoe lang hun buitenlandse opdracht duurt.Situaties met minderjarigen
Kinderen onder de 18 jaar kunnen hun Nederlandse nationaliteit verliezen als hun ouders deze verliezen. Dit gebeurt automatisch in veel gevallen, ook als het kind een dubbele nationaliteit heeft.Als minderjarigen zelf een andere nationaliteit aannemen, verliezen ze meestal ook hun Nederlandse nationaliteit. De uitzonderingen voor volwassenen gelden ook voor kinderen.Bij adoptie door buitenlandse ouders kan het kind de Nederlandse nationaliteit verliezen. Dit hangt af van de wetten van het land waar de adoptie plaatsvindt.Speciale bescherming bestaat voor:- Kinderen die anders staatloos zouden worden.
- Minderjarigen van wie de ouders Nederlandse overheidsfunctionarissen zijn.
- Adoptiekinderen in bepaalde situaties.
De rol van documenten: paspoort en verklaring
Als u op tijd een Nederlands paspoort vernieuwt of een verklaring van bezit Nederlanderschap aanvraagt, kunt u voorkomen dat u de Nederlandse nationaliteit verliest. Deze documenten laten zien dat u uw Nederlandse nationaliteit wilt houden.Nieuw Nederlands paspoort aanvragen
Een nieuw Nederlands paspoort aanvragen is de meest gebruikte manier om te laten zien dat u uw Nederlandse nationaliteit wilt behouden. Dit is vooral belangrijk voor mensen met een dubbele nationaliteit die 13 jaar buiten de EU wonen.U moet het paspoort aanvragen voordat de 13-jaar periode voorbij is. Anders verliest u automatisch uw Nederlandse nationaliteit.U kunt u Nederlands paspoort vernieuwen bij:- Nederlandse consulaten in het buitenland
- Gemeenten in Nederland
- Soms hebt u BRP-uittreksels nodig
Verklaring van bezit Nederlanderschap
Een verklaring van bezit Nederlanderschap is een alternatief voor het aanvragen van een nieuw paspoort. Ook hiermee laat u zien dat u uw Nederlandse nationaliteit wilt behouden.Deze verklaring is handig als u:- Geen nieuw paspoort nodig hebt
- Alleen wilt aantonen dat u Nederlander blijft
- In een land woont waar een Nederlands paspoort lastig kan zijn
Mogelijkheden om de Nederlandse nationaliteit terug te krijgen
Er zijn twee hoofdwegen om de Nederlandse nationaliteit terug te krijgen: de optieprocedure en naturalisatie. De optieprocedure gaat meestal sneller en stelt minder eisen dan naturalisatie.Optieprocedure na verlies
Met de optieprocedure kunt u relatief snel de Nederlandse nationaliteit terugkrijgen. Deze route is bedoeld voor mensen die eerder Nederlander waren.Voorwaarden voor de optieprocedure:- U moet eerder de Nederlandse nationaliteit hebben gehad
- U mag niet wonen in het land waarvan u nu de nationaliteit hebt
- U moet binnen bepaalde termijnen een verzoek indienen
Naturalisatie als mogelijke route
Naturalisatie is een andere manier om de Nederlandse nationaliteit terug te krijgen. Deze route stelt strengere eisen, maar blijft altijd beschikbaar.Vereisten voor naturalisatie:- Vijf jaar legaal verblijf in Nederland
- Een geldige verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd
- Geslaagd inburgeringsexamen
- Geen gevaar voor de openbare orde
De proportionaliteitstoets na Tjebbes-arrest
Het Tjebbes-arrest van het Europees Hof heeft gevolgen voor het verlies van de Nederlandse nationaliteit. Sindsdien geldt de proportionaliteitstoets.Wat houdt de proportionaliteitstoets in:- Kijken of het verlies van nationaliteit proportioneel is
- Persoonlijke omstandigheden meewegen (meer info)
- Extra bescherming voor EU-burgers
Veelgestelde Vragen
Hoe kan ik mijn Nederlandse nationaliteit automatisch verliezen?
U verliest de Nederlandse nationaliteit automatisch in drie gevallen. Het eerste is als u vrijwillig een tweede nationaliteit aanneemt.
Het tweede geval is voor mensen met een dubbele nationaliteit. Zij verliezen hun Nederlandse nationaliteit als ze 13 jaar achter elkaar buiten Nederland en de EU wonen zonder hun Nederlandse paspoort te verlengen.
De derde manier is door het afleggen van een Verklaring van afstand. Daarmee doet u bewust afstand van het Nederlandse staatsburgerschap.
Hebt u alleen de Nederlandse nationaliteit, dan kunt u die nooit automatisch verliezen. Zo voorkomt u dat u staatloos wordt.
Welke acties kunnen leiden tot het verlies van de Nederlandse nationaliteit?
De overheid kan de Nederlandse nationaliteit intrekken bij fraude. Dit gebeurt als u valse informatie geeft bij het aanvragen van het staatsburgerschap.
Sluit u zich aan bij organisaties die een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid, dan kan de overheid uw nationaliteit ook afpakken.
Als u vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt, verliest u de Nederlandse nationaliteit meestal ook. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld bij het aannemen van de nationaliteit van een huwelijkspartner.
Welke gevolgen heeft het aannemen van een andere nationaliteit voor mijn Nederlandse nationaliteit?
Neemt u een tweede nationaliteit aan, dan raakt u meestal uw Nederlandse nationaliteit kwijt. Dit geldt vooral bij vrijwillige naturalisatie in andere landen.
Er zijn uitzonderingen. Nederlanders houden hun nationaliteit als ze die van hun huwelijks- of geregistreerde partner aannemen.
Na verlies van de Nederlandse nationaliteit ziet de wet u als vreemdeling. U verliest dan alle rechten en plichten die bij het Nederlandse staatsburgerschap horen.
Wat zijn de regels omtrent het verlies van Nederlandse nationaliteit bij meerderjarigen?
Meerderjarige Nederlanders met een dubbele nationaliteit moeten hun paspoort verlengen om hun staatsburgerschap te behouden. Dit geldt vooral voor mensen die lang in het buitenland wonen.
De 13-jarenregel geldt sinds 1 april 2022. Woont u 13 jaar onafgebroken buiten de EU zonder een nieuwe Nederlandse identiteitskaart of paspoort aan te vragen, dan verliest u uw nationaliteit.
Voor minderjarigen gelden andere regels. Zij kunnen hun nationaliteit verliezen door handelingen van hun ouders, bijvoorbeeld het afleggen van een Verklaring van afstand.
Hoe kan het verkrijgen van een andere nationaliteit invloed hebben op mijn Nederlandse staatsburgerschap?
Als u een andere nationaliteit krijgt, heeft dat direct gevolgen voor uw Nederlandse staatsburgerschap. In de meeste gevallen raakt u uw Nederlandse nationaliteit dan automatisch kwijt.
Hoe u die andere nationaliteit krijgt, maakt uit. Kiest u bijvoorbeeld vrijwillig voor naturalisatie, dan verliest u meestal het Nederlanderschap.
Krijgt u een andere nationaliteit door geboorte of huwelijk? Dan zijn er soms uitzonderingen.
Bent u uw Nederlandse nationaliteit kwijtgeraakt terwijl dat eigenlijk niet had gemoeten? Dan kunt u proberen die terug te krijgen via een procedure bij de Nederlandse autoriteiten.
Op welke wijze word ik geïnformeerd door de overheid als ik mijn Nederlandse nationaliteit verlies?
De overheid is een campagne gestart: “Dubbele nationaliteit? Raak uw Nederlandse niet kwijt!”. Met deze campagne willen ze Nederlanders waarschuwen voor de risico’s van het verliezen van hun nationaliteit.
Er zijn verschillende brochures die uitleg geven over het verlies van de Nederlandse nationaliteit. U kunt deze documenten gratis vinden bij de rijksoverheid.
U kunt ook een vragenlijst invullen om te checken of u uw Nederlandse nationaliteit bent kwijtgeraakt. Zo weet u meteen waar u aan toe bent en wat u eventueel nog kunt doen.
