Gepubliceerd op 11 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2026
De werkgever beslist niet alleen over regelingen die in artikel 27 lid 1 van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) staan, zoals werktijden, arbeidsomstandigheden, verzuim, beoordeling en de verwerking van persoonsgegevens: daarvoor heeft hij instemming van de ondernemingsraad nodig. Dat geldt niet voor zover de cao het onderwerp al inhoudelijk regelt, en weigert de OR, dan kan de werkgever de kantonrechter om vervangende toestemming vragen.
Hieronder leest u welke onderwerpen onder het instemmingsrecht vallen, hoe het traject verloopt en wat er gebeurt als de werkgever de OR passeert. Een algemene uitleg over de rol van de OR vindt u in de ondernemingsraad begrepen.
Inhoudsopgave
Wat is het verschil tussen instemmingsrecht en adviesrecht?
Bij instemmingsrecht kan de werkgever het besluit zonder instemming van de OR niet geldig uitvoeren. Bij adviesrecht vraagt hij advies, maar beslist hij zelf.
Het adviesrecht van artikel 25 WOR geldt voor ondernemingsbesluiten zoals een reorganisatie, fusie of belangrijke investering. Wijkt de werkgever af van het advies, dan moet hij de uitvoering een maand opschorten, en kan de OR in die maand beroep instellen bij de Ondernemingskamer (artikel 25 lid 6 en artikel 26 WOR). Het instemmingsrecht van artikel 27 WOR gaat over personeelsregelingen.
Voor welke regelingen geldt het instemmingsrecht?
Voor het vaststellen, wijzigen of intrekken van de regelingen die artikel 27 lid 1 WOR noemt. De lijst is limitatief: wat er niet op staat, valt niet onder het instemmingsrecht.
- Een pensioen-, winstdelings- of spaarregeling.
- Een regeling over arbeids- en rusttijden of vakantie.
- Een beloningssysteem of functiewaarderingssysteem.
- Een regeling over arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim of re-integratie.
- Een regeling over aanstellings-, ontslag- of bevorderingsbeleid.
- Een regeling over personeelsopleiding of personeelsbeoordeling.
- Een regeling over bedrijfsmaatschappelijk werk, werkoverleg of klachtbehandeling.
- Een regeling over de verwerking en bescherming van persoonsgegevens van werknemers.
- Een regeling over voorzieningen om aanwezigheid, gedrag of prestaties van werknemers te controleren.
Een thuiswerkregeling of een nieuw verzuimprotocol valt hier dus meestal onder. De hoogte van het loon of het aantal vakantiedagen niet: dat zijn primaire arbeidsvoorwaarden, die werkgever en werknemer of de cao-partijen afspreken.
Wanneer geldt het instemmingsrecht niet?
Bij individuele afspraken en bij onderwerpen die de cao al inhoudelijk regelt (artikel 27 lid 3 WOR). Het gaat om regelingen die voor alle werknemers of een groep van werknemers gelden.
Een individuele salarisverhoging of een opleidingsafspraak met één werknemer valt dus buiten het instemmingsrecht. Regelt de cao een onderwerp maar gedeeltelijk, dan blijft instemming nodig voor wat de werkgever zelf invult.
Hoe verloopt het instemmingstraject?
De werkgever legt het voorgenomen besluit schriftelijk voor aan de OR, met de redenen en de gevolgen voor de werknemers (artikel 27 lid 2 WOR). De OR beslist pas nadat er ten minste één keer over is overlegd in een overlegvergadering.
De OR deelt zijn besluit zo spoedig mogelijk schriftelijk en gemotiveerd mee. De wet geeft geen vaste beslistermijn, en stilzwijgen van de OR geldt niet als instemming. Veel ondernemingen spreken in een convenant wel een termijn af. De OR kan zijn achterban raadplegen en een deskundige inschakelen; de kosten daarvan komen onder voorwaarden voor rekening van de werkgever (artikel 16 en 22 WOR).
Wat kan de werkgever doen als de OR weigert?
Hij kan het voorstel aanpassen en opnieuw voorleggen, of de kantonrechter vragen toestemming te geven (artikel 27 lid 4 WOR). De kantonrechter geeft die alleen als de weigering onredelijk is, of als het besluit nodig is om zwaarwegende bedrijfsorganisatorische, bedrijfseconomische of bedrijfssociale redenen.
Wat gebeurt er als de werkgever de OR passeert?
Het besluit is dan nietig, maar alleen als de OR zich daarop beroept. Dat moet schriftelijk en binnen een maand nadat de werkgever het besluit aan de OR heeft meegedeeld of nadat de OR heeft gemerkt dat de werkgever het uitvoert (artikel 27 lid 5 WOR).
Na een geslaagd beroep op nietigheid hoeven werknemers zich niet aan de regeling te houden. De OR kan de kantonrechter vragen de werkgever te bevelen zich te onthouden van uitvoering (artikel 36 WOR).
Geldt het instemmingsrecht ook voor een PVT, COR of GOR?
Ja. Een personeelsvertegenwoordiging (PVT) heeft voor regelingen uit artikel 27 WOR instemmingsrecht (artikel 35c WOR), en een centrale of groepsondernemingsraad oefent het uit voor regelingen die meerdere ondernemingen raken.
Werkgever en OR kunnen in een schriftelijke overeenkomst ook extra instemmingsrechten afspreken (artikel 32 WOR). Zo’n afspraak bindt de werkgever op dezelfde manier als het wettelijke instemmingsrecht.
Waar let u als werkgever op?
- Ga na of de regeling onder artikel 27 lid 1 WOR valt en of de cao het onderwerp al regelt.
- Leg het voorgenomen besluit schriftelijk voor, met redenen, gevolgen en de volledige tekst.
- Plan ten minste één overlegvergadering voordat de OR beslist.
- Voer de regeling pas uit na schriftelijke instemming of toestemming van de kantonrechter.
Waar let u als OR op?
- Vraag om de volledige tekst van de regeling en de onderbouwing.
- Motiveer een weigering schriftelijk; dat weegt mee als de werkgever naar de kantonrechter gaat.
- Noteer de datum waarop u merkt dat een regeling zonder instemming wordt uitgevoerd: de termijn van een maand loopt dan.
- Beroep u schriftelijk op de nietigheid bij de werkgever.
Wat kunnen wij voor u doen bij het instemmingsrecht?
Onze advocaten arbeidsrecht adviseren werkgevers en ondernemingsraden over medezeggenschap.
- Wij beoordelen of een regeling instemmingsplichtig is.
- Wij stellen het instemmingsverzoek of het gemotiveerde OR-besluit op.
- Wij begeleiden de overlegvergadering en de onderhandelingen.
- Wij voeren de procedure bij de kantonrechter over vervangende toestemming of nietigheid.
Samengevat
- Voor regelingen uit artikel 27 lid 1 WOR heeft de werkgever instemming van de OR nodig.
- Geen instemming nodig voor zover de cao het onderwerp inhoudelijk regelt, of bij individuele afspraken.
- Weigert de OR, dan kan de werkgever de kantonrechter om vervangende toestemming vragen.
- Een besluit zonder instemming is nietig als de OR zich daar binnen een maand schriftelijk op beroept.
Veelgestelde vragen
Welke rechten heeft de OR bij organisatorische wijzigingen?
Adviesrecht op grond van artikel 25 WOR. Volgt de werkgever het advies niet, dan schort hij de uitvoering een maand op en kan de OR beroep instellen bij de Ondernemingskamer.
Wanneer moet de werkgever advies vragen?
Bij besluiten die artikel 25 lid 1 WOR noemt, zoals een reorganisatie, fusie, sluiting van een onderdeel of een belangrijke investering. Het advies moet op een tijdstip komen dat het nog wezenlijke invloed kan hebben.
Hoe oefent de OR het instemmingsrecht uit?
Na ten minste één overlegvergadering neemt de OR een besluit en deelt dat schriftelijk en gemotiveerd mee. De OR kan instemmen, voorwaarden stellen of weigeren.
Wat als de werkgever de procedure niet volgt?
Dan kan de OR binnen een maand schriftelijk een beroep doen op nietigheid (artikel 27 lid 5 WOR). Voert de werkgever de regeling toch uit, dan kan de OR naar de kantonrechter.
Wat zijn de gevolgen als de OR weigert?
De werkgever kan de regeling niet invoeren, tenzij de kantonrechter vervangende toestemming geeft (artikel 27 lid 4 WOR). Vaak volgt eerst nieuw overleg over een aangepast voorstel.
