Instemmingsrecht van de OR: welke regelingen de werkgever niet alleen mag invoeren

Gepubliceerd op 11 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Voor regelingen die in artikel 27 lid 1 van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) staan, zoals werktijden, arbeidsomstandigheden, verzuim, beoordeling en de verwerking van persoonsgegevens, heeft de werkgever instemming van de ondernemingsraad nodig. Dat geldt niet voor zover de cao het onderwerp al inhoudelijk regelt, en weigert de OR, dan kan de werkgever de kantonrechter om vervangende toestemming vragen.

Hieronder leest u welke onderwerpen onder het instemmingsrecht vallen, hoe het traject verloopt, hoe de rechter een weigering toetst en wat er gebeurt als de werkgever de OR passeert. Een algemene uitleg over de rol van de OR vindt u in de ondernemingsraad begrepen.

Instemmingsrecht of adviesrecht: wat is het verschil?

Bij instemmingsrecht kan de werkgever het besluit zonder instemming van de OR niet geldig uitvoeren. Bij adviesrecht vraagt hij advies, maar beslist hij zelf. De tabel zet de twee rechten naast elkaar.

Dit artikel gaat verder over het instemmingsrecht van artikel 27 WOR.

Welke regelingen vallen onder artikel 27 lid 1 WOR?

Het gaat om het vaststellen, wijzigen of intrekken van de regelingen die artikel 27 lid 1 WOR noemt. De lijst is limitatief: wat er niet op staat, valt niet onder het wettelijke instemmingsrecht.

• Een pensioen-, winstdelings- of spaarregeling.
• Een regeling over arbeids- en rusttijden of vakantie.
• Een beloningssysteem of functiewaarderingssysteem.
• Een regeling over arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim of re-integratie.
• Een regeling over aanstellings-, ontslag- of bevorderingsbeleid.
• Een regeling over personeelsopleiding of personeelsbeoordeling.
• Een regeling over bedrijfsmaatschappelijk werk, werkoverleg of klachtbehandeling.
• Een regeling over de verwerking en bescherming van persoonsgegevens van werknemers.
• Een regeling over voorzieningen om aanwezigheid, gedrag of prestaties van werknemers te controleren.

Valt een thuiswerkregeling onder het instemmingsrecht?

Ja, volgens de kantonrechter in Amsterdam. Op 3 juni 2025 oordeelde die dat de OR van Asus Europe instemmingsrecht had bij het besluit over het aantal thuiswerkdagen per week. Een regeling over hybride werken valt volgens de kantonrechter onder arbeidsomstandigheden, ook als de regeling tijdelijk is (ECLI:NL:RBAMS:2025:3782).

Waarom valt de hoogte van het loon er niet onder?

Loon, arbeidsduur en het aantal vakantiedagen zijn primaire arbeidsvoorwaarden. Die spreken werkgever en werknemer of de cao-partijen af, niet de OR. Het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch oordeelde op 31 januari 2012 dat een nieuw dienstrooster dat de arbeidsduur raakte eerst met de vakbonden moest worden afgesproken. De OR mocht zijn instemming daarom onthouden (ECLI:NL:GHSHE:2012:BV2621).

Wanneer is geen instemming van de OR nodig?

Bij individuele afspraken en bij onderwerpen die de cao al inhoudelijk regelt (artikel 27 lid 3 WOR). Het instemmingsrecht gaat over regelingen die gelden voor alle werknemers of een groep van werknemers.

Een salarisverhoging of een opleidingsafspraak met één werknemer valt dus buiten het instemmingsrecht. Regelt de cao een onderwerp maar gedeeltelijk, dan blijft instemming nodig voor wat de werkgever zelf invult.

Het instemmingstraject in drie stappen

De wet schrijft een vaste volgorde voor. Wie een stap overslaat, loopt het risico dat de OR later de nietigheid inroept.

• Stap 1. De werkgever legt het voorgenomen besluit schriftelijk voor aan de OR, met de redenen en de gevolgen voor de werknemers (artikel 27 lid 2 WOR).
• Stap 2. Werkgever en OR overleggen ten minste één keer over het voorstel in een overlegvergadering. Pas daarna beslist de OR.
• Stap 3. De OR deelt zijn besluit zo spoedig mogelijk schriftelijk en gemotiveerd mee. De OR kan instemmen of weigeren, en kan in het overleg aanpassingen voorstellen.

De wet geeft de OR geen vaste beslistermijn, en stilzwijgen van de OR geldt niet als instemming. Veel ondernemingen spreken in een convenant wel een termijn af. De OR kan een deskundige inschakelen; de kosten daarvan komen onder voorwaarden voor rekening van de werkgever (artikel 16 en 22 WOR).

Hoe toetst de kantonrechter een weigering van de OR?

Weigert de OR, dan kan de werkgever het voorstel aanpassen en opnieuw voorleggen, of de kantonrechter om toestemming vragen (artikel 27 lid 4 WOR). De kantonrechter geeft die toestemming alleen in twee gevallen:

• de beslissing van de OR om geen instemming te geven is onredelijk; of
• het besluit is nodig vanwege zwaarwegende bedrijfsorganisatorische, bedrijfseconomische of bedrijfssociale redenen.

De lat ligt hoog. In de zaak van Asus Europe weigerde de kantonrechter de vervangende toestemming. De argumenten van de werkgever waren niet redelijker dan die van de OR, en zwaarwegende redenen waren er volgens de kantonrechter niet (Rechtbank Amsterdam, 3 juni 2025). Een werkgever die naar de kantonrechter gaat, moet dus concreet onderbouwen waarom zijn regeling nodig is.

Wat gebeurt er als de werkgever de OR passeert?

Het besluit is dan nietig, maar alleen als de OR zich daarop beroept. Dat moet schriftelijk en binnen een maand nadat de werkgever het besluit aan de OR heeft meegedeeld, of nadat de OR heeft gemerkt dat de werkgever het uitvoert (artikel 27 lid 5 WOR).

Na een geslaagd beroep op nietigheid hoeven werknemers zich niet aan de regeling te houden. De OR kan de kantonrechter vragen de werkgever op te dragen zich te onthouden van uitvoering (artikel 36 WOR). Laat de OR de termijn van een maand verlopen, dan kan hij de nietigheid niet meer inroepen.

Geldt het instemmingsrecht ook voor een PVT, COR of GOR?

Ja. Een personeelsvertegenwoordiging (PVT) heeft voor regelingen uit artikel 27 WOR instemmingsrecht (artikel 35c WOR). Een centrale of groepsondernemingsraad oefent het uit voor regelingen die meerdere ondernemingen raken.

Werkgever en OR kunnen in een schriftelijke overeenkomst ook extra instemmingsrechten afspreken (artikel 32 WOR). Zo’n afspraak bindt de werkgever op dezelfde manier als het wettelijke instemmingsrecht.

Wat legt u vast voordat het instemmingstraject begint?

Het onderwerp heeft twee kanten, en de aandachtspunten verschillen per kant.

Als werkgever

• Ga na of de regeling onder artikel 27 lid 1 WOR valt en of de cao het onderwerp al inhoudelijk regelt.
• Leg het voorgenomen besluit schriftelijk voor, met redenen, gevolgen en de volledige tekst van de regeling.
• Plan ten minste één overlegvergadering voordat de OR beslist.
• Voer de regeling pas uit na schriftelijke instemming of na toestemming van de kantonrechter.

Als ondernemingsraad

• Vraag om de volledige tekst van de regeling en de onderbouwing.
• Motiveer een weigering schriftelijk. De kantonrechter weegt die motivering mee als de werkgever om vervangende toestemming vraagt.
• Noteer de datum waarop u merkt dat een regeling zonder instemming wordt uitgevoerd: vanaf dan loopt de termijn van een maand.
• Beroep u schriftelijk op de nietigheid bij de werkgever.

Hoe wij helpen bij een instemmingskwestie

Onze advocaten arbeidsrecht adviseren werkgevers en ondernemingsraden over medezeggenschap.

• Wij beoordelen of een regeling instemmingsplichtig is of onder de cao valt.
• Wij stellen het instemmingsverzoek of het gemotiveerde OR-besluit op.
• Wij bereiden de overlegvergadering voor.
• Wij voeren de procedure bij de kantonrechter over vervangende toestemming of nietigheid.

Veelgestelde vragen

Moet een nieuwe OR instemmen met een regeling waar de vorige OR al mee instemde?

Nee. De instemming is gegeven voor die regeling. Pas bij een wijziging of intrekking is opnieuw instemming nodig (artikel 27 lid 1 WOR).