Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
In het basisonderwijs, het speciaal onderwijs en het voortgezet onderwijs heeft de medezeggenschapsraad (MR) instemmingsrecht en adviesrecht op besluiten van het schoolbestuur. Zonder instemming kan het bestuur een instemmingsplichtig besluit in beginsel niet nemen; een advies mag het bestuur naast zich neerleggen, maar alleen met goede redenen. Deze rechten staan in de Wet medezeggenschap op scholen (WMS). Een ondernemingsraad bestaat op deze scholen niet; de Wet op de ondernemingsraden is er niet van toepassing.
Hieronder leest u wie in de MR zit, over welke besluiten de raad meebeslist, waar de grenzen liggen en wat er gebeurt als bestuur en MR het niet eens worden. Een recente uitspraak van de Ondernemingskamer laat zien hoe ver de bescherming van de MR reikt.
Inhoudsopgave
Welke wet regelt de medezeggenschap op school?
De WMS geldt sinds 1 januari 2007 voor het primair onderwijs, het (voortgezet) speciaal onderwijs en het voortgezet onderwijs. Voor het mbo en het hoger onderwijs gelden eigen regels in de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Daar kan wel een ondernemingsraad bestaan, naast een raad voor studenten.
Waar we hierna het bestuur schrijven, bedoelen we het bevoegd gezag: het schoolbestuur dat de school in stand houdt. Let op: de bevoegdheden uit de artikelen 10 tot en met 14 WMS vervallen als een onderwerp al inhoudelijk bij wet is geregeld. Voor de personeelsgeleding geldt hetzelfde als de cao het onderwerp al regelt (artikel 18 WMS).
Wie zit er in de MR en in de GMR?
Een MR van een school heeft ten minste vier leden (artikel 3 lid 2 WMS). Het aantal personeelsleden is gelijk aan het aantal ouder- en leerlingleden samen (artikel 3 lid 4 WMS).
- Basisschool: personeel en ouders.
- Voortgezet onderwijs: personeel, ouders en leerlingen. Ouders en leerlingen hebben onderling evenveel zetels.
- Speciaal onderwijs: personeel en ouders, of deels leerlingen vanaf dertien jaar (artikel 3 lid 3 WMS).
Bestuursleden kunnen geen lid zijn, en ook de personeelsleden die namens het bestuur het overleg met de MR voeren, zoals de schooldirecteur, niet. Het aantal leden, de verkiezingen en de zittingsduur staan in het medezeggenschapsreglement (artikel 24 WMS).
Heeft een bestuur meer dan één school, dan stelt het een gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR) in (artikel 4 lid 1 WMS). De GMR treedt in de plaats van de MR bij zaken die alle of de meeste scholen raken, zoals het meerjarig financieel beleid (artikel 16 WMS). Voor zaken van één school blijft de MR bevoegd.
De bevoegdheden van de MR op een rij
| Bevoegdheid | Wat het inhoudt | Artikel WMS |
|---|---|---|
| Initiatief en overleg | Alle schoolzaken bespreken en voorstellen doen; het bestuur reageert binnen drie maanden schriftelijk en met redenen | Art. 6 |
| Informatie | Uit eigen beweging en tijdig alle informatie die de MR nodig heeft, zoals begroting en jaarverslag | Art. 8 |
| Instemming hele MR | Onder meer schoolplan, schoolreglement, klachtenregeling, veiligheidsbeleid, fusie of overdracht | Art. 10 |
| Advies | Onder meer financieel beleid, sluiting of inkrimping, aanstelling en ontslag schoolleiding, lesrooster VO, vakantieregeling | Art. 11 |
| Instemming personeelsgeleding | Onder meer formatie, taakbelasting, arbo- en verzuimregels, gevolgen van reorganisatie voor personeel | Art. 12 |
| Instemming ouder- en leerlinggeleding | Onder meer schoolgids, ouderbijdrage, onderwijstijd | Art. 13 en 14 |
Legt het bestuur een voorstel voor advies of instemming voor, dan moet het er uitdrukkelijk bij zeggen dat het om die bevoegdheid gaat (artikel 7a WMS). Het bestuur geeft de MR uit zichzelf en op tijd de informatie die de raad redelijkerwijs nodig heeft (artikel 8 WMS). Bij de benoeming van een nieuwe bestuurder zit in de sollicitatiecommissie ten minste één persoon uit of namens het personeelsdeel en één uit of namens het ouder- of leerlingdeel (artikel 8a WMS).
Instemmingsbesluiten van de hele MR
Voor een aantal besluiten heeft het bestuur vooraf de instemming van de hele MR nodig (artikel 10 WMS). Het gaat onder meer om een verandering van de onderwijskundige doelstellingen, het schoolplan, het leerplan of de onderwijs- en examenregeling, het schoolreglement (onderdeel c), regels over veiligheid, gezondheid en welzijn (onderdeel e), de klachtenregeling (onderdeel g) en de overdracht van de school of fusie (onderdeel h).
Instemming van één geleding
Sommige besluiten raken vooral één groep. De personeelsgeleding stemt in met onder meer de formatie, de regeling van taakverdeling en taakbelasting, het verlof- en nascholingsbeleid en de arbo- en verzuimregels (artikel 12 WMS). De ouder- en leerlinggeleding stemmen in met onder meer de schoolgids, de hoogte en besteding van de ouderbijdrage en, in het primair onderwijs, de onderwijstijd (artikelen 13 en 14 WMS).
Adviesbesluiten en het juiste moment
Bij een reeks andere besluiten moet het bestuur de MR vooraf om advies vragen (artikel 11 lid 1 WMS). Voorbeelden zijn het lesrooster in het voortgezet onderwijs (onderdeel a), het beëindigen of flink inkrimpen of uitbreiden van de school (onderdeel c), de aanstelling of het ontslag van de schoolleiding (onderdeel h) en de vakantieregeling (onderdeel l). Ook de hoofdlijnen van het meerjarig financieel beleid en het beleid over toelating en verwijdering van leerlingen zijn adviesonderwerpen.
Het bestuur vraagt het advies op een moment dat het nog wezenlijke invloed kan hebben (artikel 17 onder a WMS). Er moet vooraf overleg zijn, het bestuur laat schriftelijk weten wat het met het advies doet, en bij afwijken volgt eerst nader overleg. In de praktijk gaat het hier het vaakst mis, zoals de zaak hieronder laat zien.
Wat mag de MR niet?
De MR bestuurt de school niet. Het bestuur neemt de besluiten; de MR stemt in, adviseert of doet voorstellen. Daaruit volgen vier grenzen.
- Geen besluiten over individuele personeelsleden. De MR gaat over regelingen en beleid, niet over de beoordeling of het ontslag van één leraar. Uitzondering is het adviesrecht bij de aanstelling of het ontslag van de schoolleiding.
- Geen veto bij advies. Bij een adviesbesluit mag het bestuur anders beslissen, zolang het de belangen redelijk heeft afgewogen.
- Geen dagelijkse schoolleiding. De aanpak in de klas en de begeleiding van één leerling zijn zaken van de schoolleiding.
- Geheimhouding. Wanneer MR-leden geheimhouding moeten betrachten, staat in het medezeggenschapsreglement (artikel 24 WMS).
Sluiting, reorganisatie of fusie: de rol van de MR
Wil het bestuur de school of een belangrijk onderdeel sluiten, inkrimpen of uitbreiden, dan vraagt het de MR vooraf om advies (artikel 11 lid 1 onder c WMS). Een fusie of overdracht van de school vraagt instemming (artikel 10 onder h WMS).
De gevolgen voor het personeel regelt het bestuur in een sociaal plan of vergelijkbare regeling. Daarvoor is instemming van de personeelsgeleding nodig (artikel 12 onder a WMS), bij besluiten zoals sluiting of inkrimping. Het bestuur mag zo’n besluit pas uitvoeren als over die gevolgen definitief is besloten, tenzij dringende redenen in het belang van de school eerdere uitvoering noodzakelijk maken (artikel 15 lid 1 WMS). Bij ontslag van twintig of meer personeelsleden gelden daarnaast de regels voor collectief ontslag. Meer leest u in ons artikel over een sociaal plan bij reorganisatie.
Uit de rechtspraak: sluiting ondanks grove veronachtzaming van de MR
Op 23 mei 2024 oordeelde de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam over de sluiting van een school in Amsterdam (ECLI:NL:GHAMS:2024:1551). Het bestuur had het sluitingsvoornemen al aan ouders bekendgemaakt voordat het de MR om advies vroeg. De Ondernemingskamer sprak van een zeldzaam fundamentele veronachtzaming van de medezeggenschap.
Toch bleef het besluit in stand. De Landelijke Commissie had geoordeeld dat het procedurele gebrek alleen al genoeg was om het besluit te laten vallen. Volgens de Ondernemingskamer moest daarnaast een inhoudelijke belangenafweging plaatsvinden (artikel 34 lid 5 WMS). De school had structureel te weinig leerlingen, onvoldoende onderwijskwaliteit en verliezen, en voortzetting was praktisch niet meer mogelijk. De les voor een MR: een procedurele fout van het bestuur is een sterk argument, maar geen automatische winst. Leg daarom ook de inhoudelijke bezwaren vast.
Faciliteiten en ontslagbescherming voor MR-leden
Het bestuur stelt de voorzieningen beschikbaar die de MR redelijkerwijs nodig heeft, zoals vergaderruimte (artikel 28 lid 1 WMS). De redelijkerwijs noodzakelijke kosten, ook voor scholing, komen voor rekening van het bestuur (artikel 28 lid 2 WMS). Voor de kosten van een deskundige of een procedure geldt dat alleen als de MR het bestuur vooraf over de kosten heeft ingelicht. Personeelsleden in de MR krijgen tijd voor medezeggenschapswerk; hoeveel, staat in een regeling van het bestuur en in de cao.
MR-leden, kandidaten en oud-leden mogen door hun lidmaatschap niet worden benadeeld (artikel 3 lid 12 WMS). Een ontslag van een personeelslid dat verband houdt met de kandidatuur, het lidmaatschap of het vroegere lidmaatschap van de MR is nietig (artikel 3 lid 13 WMS).
Een geschil tussen MR en bestuur: de route
Geschillen over de WMS gaan niet naar de kantonrechter, maar naar de Landelijke Commissie voor Geschillen WMS (hoofdstuk 5 WMS). Elk bestuur is daarbij aangesloten. Welk geschil u voorlegt, hangt af van de bevoegdheid die is geschonden.
| Situatie | Soort geschil | Wat de commissie toetst |
|---|---|---|
| De MR weigert instemming en het bestuur wil het besluit toch nemen | Verzoek om vervangende toestemming door het bestuur (art. 32) | Of de MR in redelijkheid kon weigeren, of dat zwaarwegende omstandigheden het besluit rechtvaardigen |
| Het bestuur volgt het advies niet, of vroeg geen advies | Adviesgeschil (art. 34) | Of het bestuur na afweging van de belangen in redelijkheid tot het besluit kon komen (art. 34 lid 5) |
| Het bestuur geeft geen informatie of slaat een bevoegdheid over | Nalevingsgeschil (art. 35 lid 1) | Of het bestuur de WMS of het reglement naleeft; de commissie kan het bestuur iets opdragen |
Neemt het bestuur een instemmingsplichtig besluit zonder instemming en zonder vervangende toestemming, dan kan de MR zich op de nietigheid van het besluit beroepen. Doe dat schriftelijk en snel: de WMS verbindt aan het niet volgen van een advies en aan het inroepen van nietigheid korte termijnen. Volgt het bestuur een advies niet, dan wordt de uitvoering van het besluit tijdelijk opgeschort, zodat de MR het geschil kan voorleggen.
Tegen een uitspraak van de commissie kunnen MR en bestuur in beroep bij de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam. Het beroep wordt ingediend bij verzoekschrift binnen een maand nadat de verzoeker van de uitspraak op de hoogte is gesteld (artikel 36 lid 1 WMS). De zaak uit 2024 hierboven laat zien dat de Ondernemingskamer een uitspraak van de commissie ook kan vernietigen.
Wat controleert de MR bij een voorstel van het bestuur?
- Staat erbij of het om advies of instemming gaat (artikel 7a WMS), en is dat de juiste bevoegdheid?
- Komt het voorstel op een moment dat het advies nog wezenlijke invloed kan hebben (artikel 17 WMS)? Is het besluit al naar buiten gebracht, leg dat dan vast.
- Is de informatie volledig, inclusief de financiële onderbouwing (artikel 8 WMS)?
- Meld de kosten van een deskundige of procedure vooraf bij het bestuur (artikel 28 WMS).
Wat legt het schoolbestuur vast om een geschil te voorkomen?
- Een tijdlijn waaruit blijkt dat de MR betrokken was voordat het besluit naar ouders of personeel ging.
- Een schriftelijke motivering bij afwijken van een advies, na nader overleg (artikel 17 WMS).
- Een inhoudelijke belangenafweging, met cijfers over leerlingen, kwaliteit en financiën.
- Een actueel medezeggenschapsstatuut en -reglement (artikelen 21 en 24 WMS).
Hoe wij MR, GMR en schoolbesturen bijstaan
- Wij beoordelen of een besluit instemmings- of adviesplichtig is en welke geleding bevoegd is.
- Wij toetsen het medezeggenschapsstatuut en -reglement aan de WMS.
- Wij stellen het verzoek of verweer op voor de Landelijke Commissie voor Geschillen WMS en treden daar op.
- Wij stellen beroep in bij de Ondernemingskamer binnen de termijn van artikel 36 WMS.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina bestuursrecht advocaat.
Medezeggenschap op school in vier punten
- In primair, speciaal en voortgezet onderwijs geldt de WMS, niet de Wet op de ondernemingsraden.
- De MR heeft instemmingsrecht (art. 10 en 12-14 WMS) en adviesrecht (art. 11 WMS); het bestuur blijft beslissen.
- Een te laat gevraagd advies is een ernstige fout, maar de Ondernemingskamer weegt ook de inhoud mee.
- Geschillen gaan naar de Landelijke Commissie voor Geschillen WMS, met beroep binnen een maand bij de Ondernemingskamer.
Veelgestelde vragen
Kan de oudergeleding zelf een geschil beginnen?
Alleen over onderwerpen waarover die geleding zelf instemmingsrecht heeft, zoals de ouderbijdrage. Bij zaken die de hele MR aangaan, moet de MR als geheel het geschil voorleggen.
Mag het bestuur een onderwerp aan de GMR voorleggen in plaats van aan de MR?
Alleen als het onderwerp alle of de meeste scholen van het bestuur raakt (artikel 16 WMS). Gaat het om één school, dan is de MR van die school bevoegd.
