Omgangsregeling bij een ‘narcistische’ ex: wat kunt u doen?

Gepubliceerd op 26 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 6 oktober 2026

Ook als uw ex-partner afspraken steeds ondermijnt of het conflict blijft zoeken, heeft uw kind recht op omgang met beide ouders (artikel 1:377a BW). Uw beste bescherming is een zeer concreet ouderschapsplan, zakelijke communicatie en een feitelijk dossier; alleen bij ernstig nadeel voor het kind kan de rechter de omgang beperken of ontzeggen.

Veel ouders omschrijven hun ex in zo’n situatie als narcistisch. Voor de rechter maakt dat etiket weinig uit. Hij kijkt naar concreet gedrag en naar wat dat gedrag betekent voor het kind. Daarom helpt het u meer om gedrag vast te leggen dan om een diagnose te stellen. Hieronder leest u wat de wet zegt, hoe u de regeling zo sluitend mogelijk maakt en wat u kunt doen als afspraken niet worden nagekomen.

Wat zegt de wet over omgang en zorgregeling?

Het kind heeft recht op omgang met zijn ouders en met anderen die in een nauwe persoonlijke betrekking tot hem staan. De rechter stelt op verzoek een regeling vast, en ontzegt de omgang alleen om de zwaarwegende redenen die de wet noemt.

Die regels staan in titel 15 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, in de artikelen 1:377a tot en met 1:377e BW. Hebben beide ouders na de scheiding samen het gezag, wat de hoofdregel is, dan spreekt de wet van een zorgregeling: een verdeling van de zorg- en opvoedingstaken (artikel 1:253a BW). Heeft één ouder het gezag, dan gaat het om een omgangsregeling voor de andere ouder. In beide gevallen gelden vergelijkbare uitgangspunten.

Wanneer kan de rechter omgang ontzeggen?

Volgens artikel 1:377a lid 3 BW ontzegt de rechter de omgang alleen als die ernstig nadeel zou opleveren voor de geestelijke of lichamelijke ontwikkeling van het kind, als de ouder kennelijk ongeschikt of niet in staat is tot omgang, als een kind van twaalf jaar of ouder ernstige bezwaren heeft, of als omgang anderszins in strijd is met zwaarwegende belangen van het kind.

Die lat ligt hoog. Een moeizame verhouding tussen de ouders, onbetrouwbaarheid bij het halen en brengen of kwetsende berichten zijn op zichzelf meestal geen reden om de omgang te ontzeggen. De rechter zoekt eerder naar een regeling met duidelijke grenzen, eventueel met begeleiding.

Welke informatie moet de andere ouder krijgen?

De ouder met gezag moet de andere ouder informeren over belangrijke zaken rond het kind en hem daarover raadplegen (artikel 1:377b BW). De ouder zonder gezag kan ook informatie vragen aan beroepskrachten zoals de school of de huisarts (artikel 1:377c BW).

Zijn de omstandigheden gewijzigd, of is een eerdere beslissing gebaseerd op onjuiste of onvolledige gegevens, dan kan de rechter de regeling wijzigen (artikel 1:377e BW). Dat is de route als een regeling in de praktijk niet werkt.

Welk gedrag maakt een omgangsregeling moeilijk?

Problemen ontstaan vooral door gedrag dat afspraken ondermijnt: steeds nieuwe discussies, het niet nakomen van tijden en het betrekken van het kind bij het conflict. Dat gedrag kunt u vastleggen en aan de rechter voorleggen; een etiket niet.

Ouders beschrijven vaak dezelfde patronen:

• eindeloze discussies over details, waardoor elke afspraak opnieuw ter discussie staat;
• te laat komen, op het laatste moment afzeggen of het kind later terugbrengen dan afgesproken;
• het kind gebruiken als boodschapper of informatiebron, waardoor het in een loyaliteitsconflict komt;
• financiële afspraken, zoals kinderalimentatie, niet nakomen of gebruiken als drukmiddel.

Soms komt de andere ouder bij hulpverleners of de rechter overtuigend en redelijk over, terwijl u thuis iets anders ervaart. Dat is frustrerend, maar het onderstreept vooral het belang van feitelijke documentatie. Hulpverleners en rechters beoordelen wat zij kunnen vaststellen, niet wat ouders over elkaar zeggen.

Blijft het conflict over alles bestaan, dan werkt co-ouderschap zoals dat meestal bedoeld is, met veel overleg, vaak niet. Een alternatief is wat wel parallel ouderschap wordt genoemd: beide ouders zorgen ieder in hun eigen huishouden voor het kind, met zo weinig mogelijk onderling contact en met heel concrete afspraken. Meer over de gebruikelijke vorm leest u in ons artikel over co-ouderschap in de praktijk.

Hoe maakt u het ouderschapsplan zo concreet mogelijk?

Leg alles vast wat tot discussie kan leiden: dagen en tijden, het halen en brengen, de feestdagen en vakanties, de communicatie en wie welke beslissingen neemt. Hoe minder ruimte voor uitleg, hoe minder aanleiding voor conflict.

Getrouwde en geregistreerde ouders die scheiden, moeten een ouderschapsplan bij de rechter indienen. Ook samenwonende ouders met gezamenlijk gezag zijn verplicht er een op te stellen. In dat plan staan in elk geval de verdeling van zorg en opvoeding of de omgang, de manier waarop u elkaar informeert en raadpleegt, en de kosten van verzorging en opvoeding.

Een algemene zin als “de ouders overleggen over belangrijke beslissingen” werkt bij een groot conflict niet. Wat is belangrijk, en wanneer is er genoeg overlegd? Maak de afspraken daarom zo specifiek dat een buitenstaander kan vaststellen of ze zijn nagekomen.

Welke afspraken helpen in de praktijk?

Afspraken helpen als een buitenstaander kan nagaan of ze zijn nagekomen. Denk aan de volgende punten.

• Communicatie: niet-dringende berichten lopen alleen via een vaste app of een apart e-mailadres, met een afgesproken reactietermijn.
• Halen en brengen: exacte plaats, tijd en wie verantwoordelijk is, en wat er gebeurt bij vertraging.
• Verdeling van de tijd: bijvoorbeeld “in de even weken van vrijdag na school tot de volgende vrijdag voor school bij de moeder”.
• Feestdagen en vakanties: een wisselschema per jaar en vaste weken in de zomervakantie.
• Beslissingen: dagelijkse zaken beslist de ouder bij wie het kind op dat moment is; schoolkeuze, niet-spoedeisende medische zaken en reizen naar het buitenland vergen schriftelijke instemming van beide ouders binnen een vaste termijn.
• Het kind buiten het conflict houden: de ouders communiceren niet via het kind en betrekken het niet bij volwassenenzaken.
• Wijzigingen: afwijkingen van het plan gelden alleen na schriftelijke instemming van beide ouders.

Wees voorzichtig met afspraken die automatisch omgang laten vervallen, bijvoorbeeld bij te laat komen. De omgang is in de eerste plaats een recht van het kind. Een rechter zal zo’n sanctie niet zonder meer handhaven, en u loopt het risico dat uw eigen opstelling als star wordt gezien. Beter is een afspraak over hoe een gemiste overdracht wordt ingehaald.

Een concreet plan geeft u ook een duidelijke basis als u later naar de rechter moet. De rechter kan dan toetsen wat is afgesproken en wat er feitelijk is gebeurd. Laat het plan daarom nakijken voordat u het tekent of aan de rechter voorlegt.

Hoe communiceert u zakelijk en zonder escalatie?

Houd berichten kort, feitelijk en vriendelijk, en ga niet in op verwijten. Hoe minder emotie in uw berichten, hoe minder aanleiding voor een nieuw conflict, en hoe beter uw berichten later in een dossier overkomen.

Een veelgebruikte methode is de BIFF-respons: brief, informative, friendly en firm. U houdt uw bericht kort, beperkt u tot de feiten, blijft beleefd en sluit het onderwerp af zonder nieuwe vragen op te roepen. Een verwante aanpak is de grijze-rotsmethode: u reageert zo neutraal en weinig persoonlijk mogelijk, zodat een bericht geen aanknopingspunt voor discussie biedt.

Een voorbeeld. De andere ouder stuurt: “Waarom was u gisteren weer onbereikbaar? U bent nooit betrokken!” Een reactie die escalatie voorkomt, is: “Dank voor uw bericht. De zwemles is woensdag om 15.00 uur. De tas staat klaar. Groet.” U gaat niet in op het verwijt en beantwoordt alleen wat voor het kind van belang is.

Bedenk dat alles wat u schrijft later bij de rechter kan belanden. Schrijf daarom altijd zo dat u het bericht zonder bezwaar aan een rechter zou laten lezen. Deel geen details over uw privéleven die niets met het kind te maken hebben.

Wat doet u als uw kind het contact afhoudt?

Richt u op de band met uw kind en niet op de strijd met de andere ouder. Houdt het kind het contact langere tijd af, schakel dan tijdig hulp in en leg de situatie zo nodig aan de rechter voor.

Soms merkt een ouder dat het kind zich terugtrekt, onredelijk kritisch wordt of uitspraken doet die niet bij zijn leeftijd passen. Dat kan het gevolg zijn van een loyaliteitsconflict, waarin het kind zich gedwongen voelt te kiezen. Er kunnen ook andere oorzaken zijn. Wees daarom voorzichtig met conclusies over wat de andere ouder doet, en beschrijf vooral wat u ziet.

Wat helpt, is een voorspelbare en rustige thuissituatie. Luister naar uw kind zonder te oordelen, ook als het negatieve dingen over u zegt. Spreek niet negatief over de andere ouder waar het kind bij is, en maak tijd voor gewone dingen samen, zoals koken, een wandeling of een spelletje.

Blijft het contact moeizaam of stopt het helemaal, dan kan de rechter verschillende stappen zetten. Hij kan de Raad voor de Kinderbescherming vragen onderzoek te doen, begeleide omgang via een omgangshuis gelasten of een bijzondere curator benoemen die de belangen van het kind behartigt. In ernstige situaties kan de kinderrechter een ondertoezichtstelling uitspreken. Een kinderpsycholoog of gezinstherapeut kan ondertussen u en uw kind ondersteunen.

Wanneer is mediation wel of niet geschikt?

Mediation werkt goed als beide ouders bereid zijn samen tot afspraken te komen. Is er sprake van grote machtsongelijkheid, intimidatie of huiselijk geweld, dan is gewone mediation vaak niet de juiste weg.

Mediation gaat uit van gelijkwaardigheid en de bereidheid om compromissen te sluiten. Als een van de ouders het traject gebruikt om de ander onder druk te zetten, leidt het eerder tot meer spanning dan tot goede afspraken. Kies dan voor een mediator met ervaring in scheidingen met veel conflict, of bespreek met uw advocaat of een procedure bij de rechter verstandiger is. Wanneer mediation past en wanneer niet, leest u in ons artikel mediation: hoe het werkt.

Voor ouders in een langdurige strijd bestaan ook speciale groepsprogramma’s en gespecialiseerde hulpverlening, soms op verwijzing van de rechter. Het doel daarvan is niet dat de ouders vrienden worden, maar dat het kind minder last heeft van het conflict.

Hoe bouwt u een feitelijk dossier op?

Leg zo feitelijk mogelijk vast wat er gebeurt: berichten, niet-nagekomen afspraken en voorvallen die gevolgen hebben voor het kind. Een rechter of de Raad voor de Kinderbescherming kan alleen iets met wat aantoonbaar is.

• Berichten: bewaar e-mails en appberichten volledig, niet alleen de fragmenten die uw standpunt steunen.
• Niet-nagekomen afspraken: houd een logboek bij met datum, tijd, wat was afgesproken en wat er gebeurde.
• Voorvallen: beschrijf objectief wat er is gebeurd, wanneer, en wat u bij het kind zag.
• Financiën: houd bij welke betalingen van kinderalimentatie of andere kosten niet zijn gedaan.
• Derden: bewaar verslagen van school, huisarts of hulpverleners die iets zeggen over het welzijn van het kind.

Zeg in gesprekken met instanties dus niet “hij is een narcist” of “zij is manipulatief”. Zeg: “Op deze drie data is het kind niet gebracht, zonder bericht vooraf, en na afloop was het kind van slag, zoals ook de school heeft gemeld.” Zo’n feitelijke beschrijving is overtuigender en voorkomt dat u zelf als de ouder wordt gezien die het conflict voedt.

Maakt u zich zorgen over de veiligheid van uw kind, bijvoorbeeld bij geweld of ernstige verwaarlozing, neem dan contact op met Veilig Thuis. Bij direct gevaar belt u 112.

Wat doet de Raad voor de Kinderbescherming?

De Raad voor de Kinderbescherming onderzoekt op verzoek van de rechter wat in het belang van het kind is en brengt daarover advies uit. De Raad spreekt met beide ouders, met het kind en vaak met school of hulpverleners.

Ga zo’n gesprek goed voorbereid in. Houd het feitelijk en richt u op het kind: wat heeft het nodig, wat gaat er goed en wat niet? Onderbouw uw zorgen met voorbeelden uit uw logboek en met stukken van derden. Laat zien dat u het contact met de andere ouder niet wilt tegenhouden, maar dat u duidelijke afspraken nodig heeft.

Houd er rekening mee dat raadsonderzoekers veel zaken behandelen en in korte tijd een beeld moeten vormen. Een ouder die rustig en concreet vertelt, komt doorgaans overtuigender over dan een ouder die vooral over de ander praat. Bent u het niet eens met het rapport, dan kunt u daarop reageren; uw advocaat kan de rechter vragen onjuistheden te corrigeren of aanvullend onderzoek te laten doen.

Veilig Thuis heeft een andere rol. Daar kunt u terecht met zorgen over de veiligheid van een kind, bijvoorbeeld bij huiselijk geweld of kindermishandeling. Veilig Thuis kan advies geven, onderzoek doen en zo nodig de Raad inschakelen.

Wat kunt u doen als afspraken niet worden nagekomen?

Vraag eerst schriftelijk en zakelijk om nakoming. Helpt dat niet, dan kunt u de rechter vragen de regeling vast te stellen, te wijzigen of af te dwingen, bijvoorbeeld met een dwangsom.

Staat de regeling alleen in een ouderschapsplan dat niet door de rechter is bekrachtigd, dan vraagt u de rechter eerst een regeling vast te stellen. Is er al een rechterlijke beslissing, dan kan de rechter bij gewijzigde omstandigheden de regeling aanpassen (artikel 1:377e BW). Bij herhaalde schendingen kan hij een dwangsom opleggen, de regeling wijzigen of, in uitzonderlijke gevallen, de hoofdverblijfplaats van het kind anders bepalen.

De procedure begint met een verzoekschrift bij de rechtbank, dat in de regel door een advocaat wordt ingediend. De rechter vraagt vaak advies aan de Raad voor de Kinderbescherming. Kinderen van twaalf jaar en ouder worden in de gelegenheid gesteld hun mening te geven; jongere kinderen soms ook. Bij spoed, bijvoorbeeld tijdens een lopende scheiding, kan een voorlopige voorziening of een kort geding uitkomst bieden.

Houd er rekening mee dat de rechter ook naar uw eigen opstelling kijkt. Een ouder die zelf de omgang frustreert of het kind bij het conflict betrekt, maakt zijn positie zwakker. Blijf daarom de regeling nakomen, ook als de andere ouder dat niet doet.

Wat kunnen wij voor u doen bij een omgangsregeling met een ex die afspraken ondermijnt?

Wij helpen u de regeling zo vast te leggen en te handhaven dat het belang van uw kind voorop blijft staan.

• Wij beoordelen uw ouderschapsplan en maken de afspraken zo concreet dat naleving controleerbaar is.
• Wij dienen het verzoekschrift in om een zorg- of omgangsregeling te laten vaststellen of wijzigen (artikel 1:253a en 1:377e BW).
• Wij vragen de rechter bij herhaalde schendingen om een dwangsom, en bij spoed om een voorlopige voorziening.
• Wij helpen u uw logboek, berichten en stukken van school of hulpverleners te ordenen tot een feitelijk dossier.
• Wij bereiden u voor op het gesprek met de Raad voor de Kinderbescherming en reageren namens u op het raadsrapport.

Samengevat

• Uw kind heeft recht op omgang met beide ouders; de rechter ontzegt die alleen om de zwaarwegende redenen van artikel 1:377a lid 3 BW.
• De rechter kijkt naar concreet gedrag en het belang van het kind, niet naar etiketten of diagnoses.
• Een zeer concreet ouderschapsplan en vaste, zakelijke communicatie voorkomen veel conflicten.
• Leg niet-nagekomen afspraken en voorvallen feitelijk vast in een logboek.
• Werkt de regeling niet, dan kan de rechter haar wijzigen of afdwingen, en onderzoek of begeleide omgang gelasten.

Veelgestelde vragen

De familierechtadvocaten van Law & More begeleiden ouders bij het opstellen van een ouderschapsplan en in procedures over omgang en zorg, ook als het conflict hoog oploopt. Meer over onze werkwijze leest u bij onze familierechtadvocaten. Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.